Dómstólaleit

Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir tvær nauðganir samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A, án hennar samþykkis, þar sem hún lá sofandi eða meðvitundarlítil í rúmi, og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum áhrifa áfengis og svefndrunga. Einnig var X sakfelldur samkvæmt 3. lið ákæru fyrir að hafa í sömu skipti útbúið myndskeið af samförunum, án samþykkis og vitneskju A, sett myndskeiðið á minnislykil og sett hann í póstkassa á heimili A, en háttsemi hans var heimfærð til 209. gr. almennra hegningarlaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X fyrir tvær nauðganir staðfest með vísan til forsendna. Landsréttur taldi sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í 3. ákærulið og var háttsemi hans heimfærð til 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, sbr. einnig 1. mgr. 2. gr. laganna. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og honum gert að greiða A miskabætur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B annars vegar og C og D hins vegar við opinber skipti á dánarbúi E, en ágreiningur aðila laut að því hvort eignir E í Taílandi féllu undir skipti á dánarbúi hans á Íslandi. A og B kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðun skiptastjóra þess efnis að hann væri ekki bær til þess að taka ákvarðanir varðandi eignir hins látna í Taílandi að ekki yrði lagt í kostnaðarsamar aðgerðir í þeim efnum gegn mótmælum C og D. Byggði ákvörðun skiptastjóra einkum á því að um eignir E í Taílandi færi samkvæmt þarlendum lögum og að þær kæmu því ekki til álita við skipti dánarbúsins á Íslandi. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að það væri grundvallarregla í norrænum rétti að við skipti dánarbúa færu í einu lagi fram heildarskipti sem tækju til allra eigna hins látna, lytu almennt einum lögum og næðu til allra eigna bús án tillits til þess hvar þær væru. Á hinn bóginn væri viðurkennt að sé í lögum erlends ríkis, þar sem eign er, mælt fyrir um sérstakar reglur varðandi slíkar eignir, sem komi í stað almennra reglna, víki meginreglan fyrir sérreglunni. Þeim sem héldi því fram að slíkri sérreglu skyldi beitt bæri að sanna tilvist hennar og efni. Fyrir lá að skiptastjóri aflaði upplýsinga frá lögmanni í Taílandi um ýmis atriði í tengslum við eignir E þar í landi, sem lutu meðal annars að lagaskilum og lögsögu. Að virtum þeim gögnum og fyrirliggjandi upplýsingum þótti ekki sýnt fram á að efni væru til þess á grundvelli taílenskra réttarreglna að víkja frá fyrrnefndri meginreglu um heildarskipti. Voru því ekki forsendur að svo stöddu til að álykta á annan veg en þann að skipti á dánarbúi E skyldu ná til allra eigna þess án tillits til þess hvar þær væri að finna. Var ákvörðun skiptastjóra því felld úr gildi.

S höfðaði mál á hendur A og B til greiðslu eftirstöðva láns sem A og B tóku til kaupa á fasteign í Danmörku. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að forsendur úrskurðarins yrði að skilja á þann veg að ástæða frávísunar málsins hafi annars vegar verið sú ályktun héraðsdóms að c- liður 2. mgr. 1. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar ætti við um kröfu S og yrði því ekki byggt á lögunum í málinu og hins vegar að S hafi farið á svig við 10. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála með því að leggja fram skjöl á erlendu tungumáli, þar á meðal skjal það sem krafa S byggði á. Ekki var talið að málinu yrði vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að lög nr. 43/2000 ættu ekki við enda félli skuldabréfið undir lögin og ekki fengist séð að S byggði að neinu leyti á séreðli viðskiptabréfa. Þá var ekki talið að málinu yrði vísað frá af þeim sökum að íslensk þýðing af tilteknum skjölum sem byggt var á í málinu hafi ekki verið lögð fram þegar það var munnlega flutt um frávísunarkröfu varnaraðila og gagnaöflun í málinu hafði ekki verið lýst lokið. Loks kom fram að í hinum kærða úrskurði væri vísað til 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 til stuðnings niðurstöðu um frávísun málsins frá dómi. Hins vegar yrði ekki séð að A reisti kröfu um frávísun málsins á þeim grunni. Ekki yrði annað ráðið af málatilbúnaði S en að aðilasamlag til varnar í málinu styddist við 1. mgr. 19. gr. laganna. Af þeim sökum gæti 18. gr. þeirra ekki stutt kröfu varnaraðila um frávísun málsins. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli L og G gegn D sf. og D ehf. var vísað frá dómi á þeim forsendum að málið ætti undir enska dómstóla, auk þess sem stefna hefði þurft breska sameignarfélaginu NWE LLP til varnar, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt hluthafasamkomulagi fyrir D ehf. heyrðu ágreiningsefni í tengslum við samkomulagið undir úrlausn Gerðardóms Viðskiptaráðs Íslands. L og G fólu Gerðardómi Viðskiptaráðs Íslands meðferð málsins í samræmi við fyrrgreint samkomulag en málinu var vísað frá gerðardómi þar sem D sf. og D ehf. neituðu að hlíta lögsögu hans. Taldi Landsréttur að með því að hafna því að meðferð málsins ætti undir gerðardóminn gætu D sf. og D ehf. ekki borið fyrir sig að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á þeim grundvelli. Landsréttur taldi jafnframt að ítrekaðar tilvísanir hluthafasamkomulagsins til annars samnings sem mælti fyrir um að réttindi og skyldur aðila hans færu að enskum lögum fælu ekki í sér að aðilar hefðu undirgengist lögsögu enskra dómstóla um úrlausn krafna sinna á hendur D sf. og D ehf., auk þess sem atbeini breska sameignarfélagsins NWE LLP væri ekki nauðsynlegur til að fullnægja kröfum L og G. Þá voru ekki þeir annmarkar taldir vera á kröfugerð L og G sem varðað gætu frávísun málsins frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

E Aps, félag skráð í Danmörku sem veitti svokölluð smálán hér á landi, höfðaði mál til að fá felldan úr gildi úrskurð áfrýjunarnefndar neytendamála þess efnis að íslensk lög um neytendalán ættu við um lánssamninga E Aps við íslenska neytendur með vísan til 5. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt 1. mgr. 3. gr. laga nr. 43/2000 sé meginreglan sú að þegar samningsskuldbindingar tengjast fleiri en einu landi skuli beita þeim lögum sem samningsaðilar hafa komið sér saman um. Í 2. mgr. 5. gr. laganna sé að finna undantekningu frá því þar sem fram komi að ákvæði um lagaval í samningi geti, að ákveðnum skilyrðum uppfylltum, aldrei takmarkað þá vernd sem neytandi nýtur samkvæmt ófrávíkjanlegum reglum í lögum þess ríkis þar sem hann býr. Eins og ákvæði 1. mgr. þeirrar lagagreinar er orðað, og með hliðsjón af athugasemdum í frumvarpi sem varð að lögum nr. 43/2000, hafi lánssamningar sem E Aps gerði við neytendur hér á landi þó ekki fallið undir gildissvið greinarinnar heldur gilti um þá meginregla 1. mgr. 3. gr. laganna. Þá væri ljóst að markmið laga nr. 163/2019, um breytingu á lögum nr. 33/2013 um neytendalán, hefði meðal annars verið að bæta úr þeim annmarka sem talinn hafi verið á ákvæðum þágildandi laga um lagaskil vegna neytendalána, einkum með hliðsjón af lánastarfsemi á borð við þá sem E Aps rak hér á landi. Rekstur E Aps hefði þó verið starfræktur fyrir gildistöku breytingarlaganna og hrófluðu ákvæðin því ekki við ákvæðum eldri lánssamninga E Aps. Með hliðsjón af framangreindu var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að fella úr gildi úrskurð áfrýjunarnefndar neytendamála í máli aðila.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu M um ógildingu ákvörðunar sýslumanns um að stöðva fjárnámsgerð hjá A og að lagt yrði fyrir sýslumann að halda gerðinni áfram.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu M um ógildingu ákvörðunar sýslumanns um að stöðva fjárnámsgerð hjá A og að lagt yrði fyrir sýslumann að halda gerðinni áfram.

Í málinu krafðist Í hf. viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta úr hendi H ohf. og S ehf. á þeim grundvelli að þeir síðarnefndu hefðu ekki gætt að því við framsal á byggingarreitum 1 og 2 á lóðinni að Austurbakka 2 í Reykjavík í apríl og ágúst 2013 að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt nánar tilgreindum rammasamningi 9. mars 2006. Hefði það leitt til þess að áðurgreindur réttur Í hf. var ekki virtur við byggingu bílakjallara á þeirri fasteign sem dómkröfur Í hf. lutu að. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 30. október 2019 í máli nr. 18/2019 fælust í rétti Í hf. til verktöku samkvæmt rammasamningnum kröfuréttindi í gagnkvæmu skuldarsambandi. Þá var talið að S ehf. hefði í því dómsmáli sem lauk með áðurgreindum dómi Hæstaréttar viðurkennt að hafa tekist á herðar þá skuldbindingu gagnvart Í hf. að virða rétt hans til verktökunnar og að sú viðurkenning byndi hann einnig í þessu máli, sbr. 45. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa Í hf. hefði stofnast fyrir gildistöku laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda og samkvæmt 28. gr. þeirra laga giltu því um hana ákvæði laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda. Var fallist á með Í hf. að vanefnd H ohf. og S ehf. á þeim skyldum sínum að tryggja rétt Í hf. til verktöku við sölu á reitunum til þriðja aðila, sem ekki var bundinn af sömu skuldbindingu, hafi fyrst komið til við sölu S ehf. á byggingarreitunum í apríl og ágúst 2013. Málið hefði verið höfðað með áritun á stefnu 24. apríl 2020 og teldist krafa Í hf. því ekki fyrnd, sbr. 2. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr. laga nr. 14/1905. Við framangreinda sölu hefði ekki verið gætt að því að kaupendur byggingarreitanna skuldbyndu sig beint gagnvart Í hf. til að virða rétt hans til verktöku samkvæmt rammasamningnum 9. mars 2006 og að Í hf. samþykkti skuldaraskiptin. Hefði því ekki orðið af skuldskeytingu og leiddi það til þess að réttindi Í hf. samkvæmt samningnum hefðu farið forgörðum. Á tjóni sem af því hlaust bæru H ohf. og S ehf. skaðabótaábyrgð gagnvart Í hf. Var því fallist á ofangreinda kröfu Í hf. um viðurkenningu á bótaskyldu H ohf. og S ehf.

W var sakfelldur í héraðsdómi fyrir að hafa árið 2020 ekið tvívegis undir áhrifum fíkniefna og einu sinni án þess að hafa ökuskírteini meðferðis. Játaði hann háttsemi sína skýlaust fyrir héraðsdómi. Var W gert að greiða sekt að fjárhæð 410.000 krónum en sæta ella fangelsi í 24 daga auk þess sem hann var sviptur ökuréttindum í 27 mánuði og honum gert að greiða sakarkostnað. Við ákvörðun refsingar í héraði var með vísan til dóms Landsréttar nr. 689/2019 ekki litið til þess að hann hafði gengist undir lögreglusátt árið 2018 fyrir brot gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a þágildandi umferðarlaga nr. 50/1987 eftir að tetrahýdrókannabínólsýra greindist í þvagi hans. Rakið var að með umferðarlögum nr. 77/2019, sem tóku gildi eftir að W gekkst undir lögreglusáttina en áður en fyrrgreindur fíkniefnaakstur átti sér stað, teldist ökumaður undir áhrifum ávana- og fíkniefna einnig óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- og fíkniefni fyndust í blóði hans og væri því ekki efni til að líta til sáttarinnar við mat á sakaferli ákærða og ákvörðun refsiviðurlaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu W staðfest en við ákvörðun refsingar hans var meðal annars litið til fyrrgreindrar sáttar. Vísað var til þess að með dómi Hæstaréttar nr. 30/2021 hefði fyrrgreindum dómi Landsréttar verið hrundið og breytt á þann veg að því var slegið föstu að taka skyldi mið af sakaferli þeirra sem gerðust sekir um akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna sem hefðu áður brotið gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 45. gr. a laga nr. 50/1987 sem og vegna þess að ávana- og fíkniefni hefðu einungis mælst í þvagi þeirra. Með hliðsjón af framangreindu var W gert að greiða sekt að fjárhæð 610.000 krónum en sæta ella fangelsi í 32 daga. Ekki var fallist á kröfu ákæruvaldsins um að ökuréttarsvipting W yrði lengd þar sem sú krafa kom fyrst fram í greinargerð fyrir Landsrétti en hefði með réttu átt að koma fram í áfrýjunarstefnu. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um ökuréttarsviptingu ákærða.

Ó var sakfelldur umferðarlagabrot með því að hafa í tvö skipti ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum áfengis. Með brotunum rauf Ó skilyrði reynslulausnar og var honum gerð refsing í einu lagi, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsinga, sbr. 60. og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Að virtum sakaferli Ó og með vísan til 5. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga og hliðsjón af 77. gr. sömu laga þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í tvö ár og tvo mánuði og ævilöng ökuréttarsvipting hans áréttuð.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var K sakfelldur fyrir tvö manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 16 ár. Árið 2017 var mál K endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindum brotum með dómi Hæstaréttar 2018. K höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist K skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum K sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Þar sem K hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laganna fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni K talin uppfyllt. Ekki var talið að háttsemi K við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði leitt til sakfellingar hans með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimild ákvæðisins til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Þá taldi Landsréttur að beita ætti almennum reglum skaðabótaréttar við úrlausn á bótakröfum K vegna ólögmætra rannsóknaraðferða, galla á málsmeðferð og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda, sem voru í gildi þegar sakfellingardómur Hæstaréttar yfir K var kveðinn upp og afplánun og reynslulausn hans lauk, byggði Landsréttur á því að kröfur K vegna þessa þátta hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð bóta var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði K orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann stóð á tvítugu þar til að hann hefði verið kominn á sjötugsaldur. K hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Á hinn bóginn var tekið tillit til þess að með sakfellingardómi Hæstaréttar hefði K einnig verið dæmdur fyrir brot sem hann hefði sætt fangelsisrefsingu fyrir þó að ekki hefði verið ákært fyrir manndráp í málinu. Þá var að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig til seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða K miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 350.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 204.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt K á grundvelli laga nr. 128/2019. Þar sem K lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna tekjumissis var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var T sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 13 ár. Árið 2017 var mál T endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. T lést árið 2009. Dánarbú T höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar T að ósekju að undangenginni óréttlátri málsmeðferð, frelsissviptingar og harðræðis í gæsluvarðhaldi, afplánunar og tímabils reynslulausnar. Þá krafðist dánarbú T skaðabóta vegna atvinnumissis og annars fjárhagslegs tjóns sem það taldi T hafa orðið fyrir vegna málsins. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála yrði beitt við úrlausn á bótakröfum dánarbús T sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt framangreindum ákvæðum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu dánarbús T féllu ekki undir 246. gr. laga nr. 88/2008 yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Fram kom að í 247. gr. laga nr. 88/2008 væri kveðið á um að sömu reglur giltu um aðilaskipti að bótakröfu samkvæmt 246. gr. laganna og um kröfu um bætur fyrir líkamstjón samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Miskabótakrafa dánarbús T á grundvelli ákvæða 246. gr. laganna hefði hvorki verið viðurkennd né gerð fyrir dómi er T lést 1. maí 2009 eins og gert væri að skilyrði fyrir því að miskabótakröfur erfðust samkvæmt 2. mgr. 18. gr. skaðabótalaga. Ekki var talið að sú takmörkun 2. mgr. 18. gr. skaðabótalaga að miskabótakrafa erfðist ekki nema að framangreindum skilyrðum uppfylltum bryti gegn ákvæðum 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. einnig 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. gr. 1. viðauka við mannréttindasáttmálann. Þá var ekki fallist á það að með yfirlýsingu forsætisráðherra í kjölfar sýknudóms Hæstaréttar 2018 og greiðslu bóta til erfingja T árið 2020 hefði Í viðurkennt greiðsluskyldu sína eða aðild dánarbús T að dómsmáli um bótakröfur vegna miska T. Þar sem skilyrði væru ekki uppfyllt í málinu fyrir því að miskabætur erfðust var lagt til grundvallar að ætluð miskabótakrafa T hefði ekki getað runnið til dánarbús hans. Var Í því sýknað af kröfu dánarbús T um greiðslu miskabóta á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem dánarbú T lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna atvinnumissis og annars fjártjóns T var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var G sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í tíu ár. Árið 2017 var mál G endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. G höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar að ósekju, frelsissviptingar sem hann hefði sætt vegna gæsluvarðhalds og afplánunar, tímabils reynslulausnar auk ólögmætra rannsóknaraðgerða, brota gegn réttindum hans sem sakbornings og opinberra yfirlýsinga um sekt hans á rannsóknartíma. Þá krafðist G skaðabóta vegna fjártjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir við það að möguleikar hans til menntunar og tekjuöflunar ónýttust. Í dómi Landsréttar kom fram að í ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og áður ákvæðum 150. til 157. gr. laga nr. 74/1974 um meðferð opinberra mála væri mælt fyrir um hlutlæga bótaskyldu ríkisins að uppfylltum nánar tilgreindum skilyrðum og með því hefði löggjafinn sett reglur sem ætlað væri að tryggja rétt manna til bóta vegna frelsissviptingar og sakfellingar að ósekju samkvæmt ákvæðum 67. gr. stjórnarskrárinnar, 5. mgr. 5. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og 3. gr. samningsviðauka nr. 7 við sáttmálann. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 yrði beitt við úrlausn á bótakröfum G sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðunum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu G féllu ekki undir 246. gr. laganna yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Þar sem G hefði með dómi Hæstaréttar verið sýknaður af tveimur ákærum um manndráp sem hann hafði áður verið sakfelldur fyrir með dómi réttarins og verið gert að sæta refsingu vegna sakfellingarinnar voru skilyrði 4. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir hlutlægri bótaábyrgð Í á miska og fjártjóni G vegna sakfellingar hans og frelsissviptingar talin uppfyllt. Var Í jafnframt talinn bera hlutlæga bótaábyrgð gagnvart G samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. sama ákvæðis að svo miklu leyti sem G hefði að öðru leyti orðið fyrir tjóni vegna þeirra rannsóknaraðgerða sem heyrðu undir ákvæðið. Ekki var talið að háttsemi G við rannsókn málsins og meðferð þess fyrir dómi hefði valdið eða stuðlað að þeim aðgerðum sem hann krafðist bóta fyrir eða átt sök á því að hann var sakfelldur með dómi Hæstaréttar árið 1980 þannig að Landsréttur nýtti heimildir 2. og 4. mgr. 246. gr. laganna til að lækka bótakröfur hans vegna eigin sakar. Með vísan til laga nr. 14/1905 um fyrning skulda og annarra kröfuréttinda byggði Landsréttur á því að miskabótakröfur G sem byggðu á almennum reglum skaðabótaréttar hefðu stofnast og orðið gjaldkræfar í síðasta lagi þegar afplánun eða reynslulausn lauk og væru því fallnar niður fyrir fyrningu. Við mat á fjárhæð miskabóta á grundvelli 246. gr. laganna var lagt til grundvallar að tímalengd og aðstæður í einangrunarvist hans hefðu falið í sér vanvirðandi meðferð í skilningi núgildandi 68. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Að virtum þeim rannsóknaraðferðum sem beitt var við rannsókn málsins var einnig litið til þess að með sakfellingardóminum hefði G orðið fyrir alvarlegum réttarspjöllum, sbr. 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmálann, auk þess að opinber umræða sem málið hefði hlotið hefði litað líf hans frá því að hann var rúmlega þrítugur þar til hann hefði verið kominn á áttræðisaldur. G hefði þannig til viðbótar við miska vegna frelsissviptingar þurft að þola umtalsvert miskatjón vegna sakfellingarinnar sjálfrar. Þá var tekið tillit til þeirra rannsóknaraðgerða sem G hefði verið gert að sæta og Í bæri einnig hlutlæga bótaábyrgð á samkvæmt 1., sbr. 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008. Var jafnframt að nokkru leyti horft til eldri dómafordæma sem tengdust rannsókn sama máls en einnig seinni tíma þróunar í dómaframkvæmd um fjárhæð miskabóta. Var Í því dæmt til að greiða G miskabætur sem þóttu hæfilega ákvarðaðar 250.000.000 króna en frá þeirri fjárhæð skyldi draga 145.000.000 króna sem Í hafði þegar greitt G á grundvelli laga nr. 128/2019. Þá var Í gert að greiða G skaðabætur vegna fjártjóns sem hann varð fyrir meðan á afplánun hans stóð sem þóttu hæfilega metnar 10.000.000 króna.

J var sakfelldur fyrir fjölmörg umferðarlagabrot, fíkniefnalagabrot, vopnalagabrot og brot á lögreglulögum. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var með dómi Landsréttar dæmt um umferðarlagabrot J eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að hinn áfrýjaði dómur féll. Við ákvörðun refsingar var litið til sakaferils J, sbr. 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 77. gr. sömu laga og áralangrar dómvenju en jafnframt til skýlausrar játningar hans. Var refsing J ákveðin fangelsi í tvö ár auk þess sem áréttuð var ævilöng ökuréttarsvipting hans og honum gert að sæta upptöku fíkniefna og kylfu.

X var sakfelldur fyrir fjölmörg umferðarlagabrot, fíkniefnalagabrot og hegningarlagabrot, þar á meðal líkamsárás, samkvæmt þremur ákærum sem gefnar voru út 13. ágúst 2019, 26. september 2019 og 14. janúar 2020. Með dómi Landsréttar var dæmt um umferðarlagabrot X samkvæmt ákærunni 13. ágúst 2019 eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að ákæran var gefin út. Hluti af brotum X voru hegningarauki við annars vegar dóm hans frá 4. febrúar 2019 og hins vegar sátt frá 2. nóvember 2017. Var fyrrnefndur dómur X tekinn upp með vísan til 60. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og refsing ákveðin í einu lagi með hliðsjón af 77. og 78. gr. laganna. Við ákvörðun refsingar X var meðal annars litið til þess að grundvallarbreyting hefði orðið á högum hans og til 5., 6. og 8. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í tvö ár og ævilöng svipting ökuréttar hans áréttuð, auk þess sem gerð voru upptæk tilgreind fíkniefni og honum gert að greiða K ehf. tiltekna fjárhæð ásamt vöxtum og dráttarvöxtum.

G var sakfelldur fyrir þjófnað, skjalafals og akstur í þrjú aðgreind skipti sviptur ökurétti, þar af í eitt skipti einnig undir áhrifum áfengis og fíkniefna. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var með dómi Landsréttar dæmt um umferðarlagabrot G eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að hinn áfrýjaði dómur féll. Með brotunum rauf G skilyrði reynslulausnar og var honum gerð refsing í einu lagi fyrir brotin, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga um fullnustu refsinga nr. 15/2016, og 60. gr., sbr. 77. gr., hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var einnig litið til sakaferils G og þótti refsing hans hæfilega ákveðin fangelsi í 22 mánuði auk þess sem áréttuð var ævilöng ökuréttarsvipting hans.

Með hinum áfrýjaða dómi var Í sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna sem mældust í þvagsýni hans. Var hann dæmdur til greiðslu sektar og sviptur ökurétti í tvö ár. Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms tóku ný umferðarlög gildi og samkvæmt þeim telst ökumaður nú aðeins undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- eða fíkniefni eða lyf finnast í blóði hans. Í dómi Landsréttar kom fram að líta yrði svo á að lagabreytingin bæri vitni um breytt mat löggjafans á refsinæmi verknaðarins. Var sakfelling Í því staðfest en refsing hans og ökuréttarsvipting, að því leyti sem hún hefði ekki komið til framkvæmda, felld niður með vísan til 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var Í gert að greiða sakarkostnað málsins í héraði en áfrýjunarkostnaður felldur á ríkissjóð.

R var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið í tvö aðgreind skipti undir áhrifum ávana- og fíkniefna og fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum tiltekið magn af marijúana. Við meðferð málsins í héraði játaði R sök en bar því við að umferðarlagabrotin væru fyrnd. Í dómi Landsréttar kom fram að umferðarlagabrotin hefðu ekki verið fyrnd þegar ákæra var gefin út í málinu. Enn fremur var rakið að eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms hefðu tekið gildi ný umferðarlög og að dæma skyldi um háttsemi R eftir þeim lögum. Þá var fjallað um áhrif fyrri brota R við ákvörðun refsingar og rakið að háttsemin sem R hefði verið sakfelldur fyrir með tilgreindum dómi Hæstaréttar væri ekki lengur refsinæm samkvæmt gildandi umferðarlögum. Af lögskýringargögnum með 3. gr. almennra hegningarlaga mætti ráða að horfa skyldi til refsiákvörðunar eldri dóma og viðurlagaákvarðana við mat á ítrekunaráhrifum og ákvörðunar refsingar þrátt fyrir slíkar breytingar. Á hinn bóginn mætti leiða þau grunnsjónarmið af ákvæðum stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu, um bann við afturvirkni refsilaga, og dómaframkvæmdar Mannréttindadómstóls Evrópu, að sakaður maður ætti að njóta þess ef háttsemi sem áður hefði verið talin refsinæm þætti það ekki lengur. Af þessum sökum kæmi umræddur dómur Hæstaréttar ekki til skoðunar við mat á sakaferli R og ákvörðun refsiviðurlaga. Var refsing R ákveðin 60 daga fangelsi en með hliðsjón af óhóflegum drætti á útgáfu ákæru í málinu var fullnustu refsingar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá voru ákvæði héraðsdóms um upptöku fíkniefna og ökuréttarsviptingu staðfest.

G var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa í þrjú skipti ekið bifreið sviptur ökurétti. Eftir að héraðsdómur gekk tóku gildi ný umferðarlög nr. 77/2019 og í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var því dæmt um háttsemi G eftir hinum nýju umferðarlögum, bæði um refsinæmi þeirra verknaða sem honum voru gefnir að sök og um refsingu. Með þeim brotum sem G var sakfelldur fyrir rauf hann skilyrði reynslulausnar sem honum var veitt til eins árs af 140 daga eftirstöðvum refsingar samkvæmt fjórum eldri dómum. Var honum því ákveðin refsing í einu lagi vegna hinnar óafplánuðu refsingar og þeirra brota sem hann var sakfelldur fyrir með vísan til 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsinga, sbr. 60. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt dómvenju og að sakaferli ákærða virtum, sbr. 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, sem og að teknu tilliti til 77. gr. sömu laga, var refsing G ákveðin fangelsi í 20 mánuði.

G var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna. Þá var hann sakfelldur fyrir vopnalagabrot með því að hafa í tvígang, án þess að hafa skotvopnaleyfi og í síðara skiptið jafnframt verið undir áhrifum ávana- og fíkniefna, haft skotvopn í vörslum sínum. Hann var auk þess sakfelldur í síðara skiptið fyrir hylmingu umrædds skotvopns með því að hafa haldið því með ólögmætum hætti frá lögmætum eiganda þess. Í samræmi við 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 var með dómi Landsréttar meðal annars dæmt um umferðarlagabrot G eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að hinn áfrýjaði dómur féll. Þau brot sem G var sakfelldur fyrir framdi hann í október og nóvember 2017, fyrir uppsögu héraðsdóms í nóvember 2018, sem staðfestur var með dómi Landsréttar í nóvember 2019. Því var honum gerður hegningarauki, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var einnig höfð hliðsjón af 77. gr. sömu laga og sakaferils G. Refsing hans var ákveðin fangelsi í átta mánuði auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt.

M var sakfelldur fyrir hegningar- og umferðarlagabrot með því að hafa ekið bifreið án nægilegrar varúðar og að hafa verið þannig á sig kominn að hann var ekki fær um að stjórna ökutækinu örugglega með þeim afleiðingum að ökutækið fór yfir á rangan vegarhelming og lenti í árekstri við annað ökutæki. Við áreksturinn hlaut farþegi í bifreiðinni sem M ók slíka fjöláverka að hann lést auk þess sem ökumaður hinnar bifreiðarinnar, A, slasaðist. Refsing ákærða þótti hæfilega ákveðin fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Ákvæði héraðsdóms um tímabundna sviptingu ökuréttar var á hinn bóginn fellt úr gildi þar sem í greinargerð ákæruvaldsins til Landsréttar var ekki vikið að kröfum þess er lutu að ákvæði héraðsdóms þess efnis. Þá var M dæmdur til að greiða A miskabætur.

H var sakfelld fyrir líkamsárás, þjófnað í samverknaði við aðra, akstur án þess að hafa öðlast ökuréttindi, akstur í fjögur aðgreind skipti svipt ökurétti, þar af einu sinni einnig undir áhrifum fíkniefna, og loks fyrir að hafa í tvígang haft fíkniefni í vörslum sínum. Eldri skilorðsdómur var tekinn upp og H gerð refsing í einu lagi fyrir bæði málin. Var refsing H ákveðin fimm mánaða fangelsi en með hliðsjón af þeim drætti sem orðið hafði á meðferð málsins og þeim jákvæðu breytingum sem orðið hefðu á högum hennar var fullnustu refsingar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá voru ákvæði héraðsdóms um upptöku á fíkniefnum, ökuréttarsviptingu og fjárhæð einkaréttarkröfu brotaþola staðfest.

B höfðaði mál vegna sín og dætra sinna, C og D, til að fá felldan úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála þess efnis að staðfesta ákvarðanir Ú um að synja þeim þremur um alþjóðlega vernd hérlendis á grundvelli 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og að synja þeim um dvalarleyfi af mannúðarástæðum í skilningi 74. gr. sömu laga. Þá tók málshöfðunin einnig til þess að ákvarðanir Ú yrðu felldar úr gildi. A, eiginmaður B og faðir C og D, höfðaði mál af sama tagi gegn Ú og kærunefndinni og voru málin rekin samhliða fyrir dómstólum. Með dómi Landsréttar var kröfum B, C og D á hendur kærunefnd útlendingamála vísað frá héraðsdómi þar sem nefndin hefði engra lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins sem leitt gætu til aðildar hennar að því. Þá var hafnað þeim málatilbúnaði B, C og D að ekki hefði verið lagt rétt mat á aðstæður þeirra þegar metið var hvort skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 væru uppfyllt og að ekki hefði verið lagt rétt mat á áhrif brottvísunar til heimalands á aðstæður C og D eða hvað væri C og D fyrir bestu. Þá var ekki fallist á það með B, C og D að rannsóknarregla stjórnsýsluréttar hefði verið brotin við meðferð málsins hjá stjórnvöldum, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, og að rökstuðningi í ákvörðunum Ú og úrskurði kærunefndarinnar hefði verið ábótavant, sbr. 22. gr. sömu laga. Á hinn bóginn var fallist á það með B, C og D að þegar metið væri hvort stjórnvöld hefðu lagt rétt mat á aðstæður þeirra bæri réttinum að horfa til aðstæðna eins og þær væru nú, en ekki eins og þær hefðu verið við töku hinna umdeildu stjórnvaldsákvarðana. B, C og D hefðu aftur á móti ekki lagt fram nein gögn sem gæfu tilefni til að ætla að aðstæður hefðu breyst svo að máli skipti með tilliti til 37. og 74. gr. laga nr. 80/2016 þannig að ályktað yrði að rangt mat hefði verið lagt á aðstæður þeirra. Þá hefðu B, C og D ekki gert það sennilegt að það yrði þeim til réttarspjalla, í skilningi 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að málsástæða þess efnis að þeim yrði veruleg hætta búin vegna hættu á kynfæralimlestingum og nauðgunum, sem fyrst var höfð uppi fyrir Landsrétti, kæmist ekki að í málinu. Loks var ekki fallist á að óheimilt væri að vísa C og D úr landi þar sem þær hefðu haft fasta búsetu hérlendis frá fæðingu samkvæmt þjóðskrá. Því var héraðsdómur staðfestur um sýknu Ú af kröfum B, C og D.

A höfðaði mál til að fá felldan úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála þess efnis að staðfesta ákvörðun Ú um að synja honum um alþjóðlega vernd hérlendis á grundvelli 37. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga og að synja honum um dvalarleyfi af mannúðarástæðum í skilningi 74. gr. sömu laga. B, eiginkona A, og dætur þeirra, C og D, höfðuðu mál af sama tagi gegn Ú og kærunefndinni og voru málin rekin samhliða fyrir dómstólum. Með dómi Landsréttar var kröfum B, C og D á hendur kærunefnd útlendingamála vísað frá héraðsdómi þar sem nefndin hefði engra lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn málsins sem leitt gætu til aðildar hennar að því. Fyrir Landsrétti hafði A jafnframt uppi kröfu um að fyrrgreind ákvörðun Ú yrði felld úr gildi. Sú krafa komst ekki að við meðferð málsins fyrir Landsrétti, sbr. 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, en í ljósi kröfu hans um að úrskurður kærunefndarinnar yrði felldur úr gildi var ekki nauðsyn á hinni breyttu kröfugerð. Þá var hafnað þeim málatilbúnaði A að ekki hefði verið lagt rétt mat á aðstæður hans þegar metið var hvort skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. og 74. gr. laga nr. 80/2016 væru uppfyllt. Ekki var heldur fallist á að rannsóknarregla stjórnsýsluréttar hefði verið brotin við meðferð málsins hjá stjórnvöldum, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, og að rökstuðningi í ákvörðun Ú og úrskurði kærunefndarinnar hefði verið ábótavant, sbr. 22. gr. sömu laga. Á hinn bóginn var fallist á það með A að þegar metið væri hvort stjórnvöld hefðu lagt rétt mat á aðstæður hans bæri réttinum að horfa til aðstæðna eins og þær væru nú, en ekki eins og þær hefðu verið við töku hinna umdeildu stjórnvaldsákvarðana. A hefði aftur á móti ekki lagt fram nein gögn sem gæfu tilefni til að ætla að aðstæður hefðu breyst svo að máli skipti með tilliti til 37. og 74. gr. laga nr. 80/2016 þannig að ályktað yrði að rangt mat hefði verið lagt á aðstæður hans. Þá hefði A ekki gert það sennilegt að það yrði honum til réttarspjalla, í skilningi 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, að málsástæða þess efnis að við meðferð umsóknar hans hefði ekki verið tekið sérstakt tillit til ólögráða dætra hans, sem fyrst var höfð uppi fyrir Landsrétti, kæmist ekki að í málinu. Því var héraðsdómur staðfestur um sýknu Ú af kröfu A.

Þ var sakfelldur fyrir brot gegn umferðarlögum með því að hafa í tilgreint skipti ekið bifreið sviptur ökurétti og undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms tóku gildi ný umferðarlög nr. 77/2019 og var dæmt um háttsemi Þ eftir þeim, þó þannig að ekki yrði beitt þyngri refsingu en heimilt hafi verið á þeim tíma er brot var framið. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að Þ hafði þrisvar áður verið gerð refsing fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Var refsing Þ í samræmi við dómvenju ákveðin fangelsi í 75 daga og áréttuð svipting ökuréttar ævilangt.

Með dómi héraðsdóms var O sakfelld fyrir brot gegn lögum um ávana- og fíkniefni nr. 65/1974, með því að hafa flutt hingað til lands 0,20 grömm af marijúana, og fyrir umferðarlagabrot, með því að hafa í þrjú skipti ekið bifreið svipt ökurétti og í tvö skipti jafnframt undir áhrifum ávana- og fíkniefna. O játaði sök og var farið með málið samkvæmt 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var því eingöngu deilt um ákvörðun viðurlaga fyrir Landsrétti. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti var þess krafist af hálfu ákæruvaldsins að O yrði sýknuð af því að hafa brotið gegn lögum um ávana- og fíkniefni þar sem sök hennar hefði verið fyrnd og var hún þegar á grundvelli kröfugerðar ákæruvaldsins sýknuð af þeim sakargiftum. Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms höfðu tekið gildi ný umferðarlög nr. 77/2019 og með hliðsjón af 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 dæmdi Landsréttur eftir þeim. Í dóminum kom fram að samkvæmt nýjum umferðarlögum teldist nú ökumaður aðeins undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- eða fíkniefni eða lyf fyndust í blóði hans. Með vísan til þess að samkvæmt einum ákærulið hefði umferðarlagabrot ákærðu eingöngu verið staðreynt með mælingu efna í þvagi var hún sýknuð af ákæru fyrir að hafa ekið undir áhrifum ávana- og fíkniefna í umrætt sinn. Að öðru leyti staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu O. Við ákvörðun refsingar var litið til sakaferils O og þess að brot hennar voru öll hegningarauki við eldri dóm, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því og með hliðsjón af 77. gr. sömu laga og áralangrar dómvenju var refsing hennar ákveðin fangelsi í 30 daga auk þess sem henni var gert að greiða sekt til ríkissjóðs innan fjögurra vikna frá birtingu dómsins en sæta ella fangelsi í 14 daga. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um ævilanga sviptingu ökuréttar O og upptöku fíkniefna.

Í tilefni af dómi Hæstaréttar þar sem B var sakfelldur fyrir manndráp tók Útlendingastofnun ákvörðun um að vísa honum ótímabundið úr landi. Ákvörðunin var staðfest af kærunefnd útlendingamála en endurkomubann hans ákveðið tímabundið í 20 ár. A, dóttir B, og B kröfðust þess að framangreind ákvörðun og úrskurður yrðu felld úr gildi. Í málinu var deilt um hvort skilyrðum b-liðar 1. mgr. 20. gr. b laga nr. 96/2002, sbr. b-lið 1. mgr. 100. gr. laga nr. 80/2016, fyrir brottvísun B hefði verið fullnægt, sem og hvort takmarkanir á heimild til brottvísunar samkvæmt 3. mgr. 21. gr. laga nr. 96/2002, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016, hefðu átt við. Í dómi Landsréttar kom fram að heimild til að vísa útlendingi úr landi með vísan til „öryggis ríkisins“ og „almannahagsmuna“ samkvæmt síðastnefndum ákvæðum yrði að skýra með hliðsjón af 71. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi fjölskyldu en við þá skýringu yrði jafnframt að horfa til 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um sama efni og þeirra viðmiða sem hefðu mótast við skýringu þess í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu. Af þeirri dómaframkvæmd væri ljóst að horfa þyrfti til fjölmargra viðmiða við mat á heimild til inngrips í friðhelgi fjölskyldu, eins og alvarleika brots þess sem sætir brottvísun, hættu á endurteknum afbrotum, félagslegra- og menningarlegra tengsla sem og fjölskyldutengsla viðkomandi. Tekið var fram að ákvörðun um brottvísun varðaði ekki eingöngu hagsmuni B heldur einnig tveggja barna hans sem ættu sjálfstæðan lögvarinn rétt til að njóta umgengni við föður sinn. Með hliðsjón af 1. mgr. 3. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, 2. mgr. 1. gr. barnalaga nr. 76/2003 og 2. mgr. 10. gr. og 3. mgr. 102. gr. laga nr. 80/2016 hefði verið sérstaklega brýnt að fullnægjandi upplýsingar lægju fyrir um tengsl B við börn sín áður en hin íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun um brottvísun var tekin. Við meðferð málsins fyrir dómi var leitt í ljós að B hefði notið umgengnisréttar við börnin sín áður en hann fór í fangelsi en ákvörðun Útlendingastofnunar og úrskurður kærunefndarinnar byggðust hins vegar á þeirri röngu forsendu að engin slík tengsl hefðu verið til staðar. Í ákvörðun þeirra var B látinn bera hallann af því að hafa ekki lagt fram staðfestingar á umgengnisrétti sínum, eftir atvikum með framlagningu greinargerða frá mæðrum barnanna. Taldi Landsréttur að lagaheimild hefði skort fyrir því að beina því til B að afla umræddra greinargerða frá mæðrum barna sinna og láta hann í kjölfarið bera hallann af því að hafa ekki aflað þeirra upplýsinga. Loks var vísað til þess að af 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 leiddi að þegar niðurstaða máls ylti á mati á atriði sem krefðist sérþekkingar bæri stjórnvaldi að kalla eftir sérfræðilegri aðstoð, hefði það sjálft ekki yfir að ráða nauðsynlegri þekkingu á viðkomandi sviði. Í málinu hefði verið nauðsynlegt að taka til sjálfstæðs mats tengsl áfrýjanda við börnin sín sem ekki var lögfræðilegs eðlis en samkvæmt 5. mgr. 8. gr. laga nr. 80/2016 hefði kærunefnd útlendingamála verið heimilt að kveðja til sérfróða aðila sér til ráðgjafar og aðstoðar við úrskurði í einstökum málum. Að því hefði kærunefndin ekki gætt. Taldi Landsréttur slíka annmarka hafa verið á málsmeðferð Útlendingastofnunar og síðar kærunefndar útlendingamála að óhjákvæmilegt væri að fella ákvörðun stofnunarinnar og úrskurð nefndarinnar úr gildi.

Með dómi héraðsdóms var A sakfelld fyrir umferðarlagabrot, akstur án ökuréttinda, akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna, ölvunarakstur og vopnalagabrot og var dæmd til fangelsisvistar, ævilangrar ökuréttindasviptingar og upptöku á fíkniefnum, hnífum, sverðum, bareflum, og piparúða. Í dómi Landsréttar var sakfelling A staðfest í öllum ákæruliðum. Með hliðsjón af 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga var meðal annars dæmt eftir nýjum umferðarlögum nr. 77/2019 sem tóku gildi eftir að fyrrgreindur dómur féll. Þar sem hluti háttseminnar sem A var sakfelld fyrir í héraðsdómi var ekki lengur refsiverður var fangelsisvist hennar stytt til samræmis og var henni jafnframt gert að greiða sekt vegna þeirra brota sem varða nú einungis sektum. Þá voru ákvæði um sviptingu ökuréttar, upptöku eigna og sakarkostnað óröskuð.

Með dómi héraðsdóms var S sakfelldur fyrir samtals sjö umferðar- og fíkniefnalagabrot og dæmdur í óskilorðsbundið níu mánaða fangelsi, auk þess að vera sviptur ökurétti ævilangt og gert að sæta upptöku á fíkniefnum. Eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms tóku ný umferðarlög gildi og samkvæmt þeim telst ökumaður nú aðeins undir áhrifum ávana- og fíkniefna eða lyfja og óhæfur til að stjórna ökutæki örugglega ef ávana- eða fíkniefni eða lyf finnast í blóði hans. Með dómi Landsréttar var refsing vegna verknaðar samkvæmt einum ákærulið, þar sem S var gefið að sök að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni vegna þess að fundist hafi terahýdrókannabínólsýra í þvagi hans, því felld niður með vísan til lokamálsliðar 1. mgr. og 2. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga. Að öðru leyti staðfesti Landsréttur sakfellingu S, sem jafnframt hafði rofið skilorð eldri dóms. Refsing S var ákveðin fimm mánaða óskilorðsbundið fangelsi. Þá var S gert að greiða hluta sakarkostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti, þar á meðal þann hluta kostnaðar við lögreglurannsókn sem tengdist þeim brotum sem S var réttilega sakfelldur fyrir í héraði.