Dómstólaleit

BJC var sakfelldur fyrir kynferðisbrot, kynferðislega áreitni og barnaverndarlagabrot með því að hafa viðhaft kynferðislegt tal eða átt í kynferðislegum samskiptum við brotaþola sem voru fimmtán stúlkubörn, auk þess sem hann sendi sumum þeirra kynferðislegt myndefni og fékk þær til að senda kynferðislegar myndir af sjálfum sér. Þá var B var einnig sakfelldur fyrir brot gegn lögum um nikótínvörur o.fl. með því að hafa afhent brotaþolanum H rafrettu. Varnir BJC fyrir Landsrétti byggðu einkum á því að hann hafi ekki talið brotaþola jafn ungar og raun bar vitni og hann ekki haft ásetning til að eiga í kynferðislegum samskiptum við börn. Í dómi Landsréttar kom fram að í tilviki margra brotaþola fullyrtu þær að þær hefðu gert BJC grein fyrir aldri sínum í upphafi samskipta við hann og báru þær með svipuðum hætti um hvernig það bar á góma í samskiptum við BJC, sem auki á trúverðugleika framburðar þeirra hvað það atriði varði. Þá beri gögn málsins með sér að í mörgum tilvikum hafi í notendanafni brotaþolanna á Snapchat verið tilvísun í fæðingarár þeirra. Hluti brotaþola hafi greint frá því að BJC hafi í sumum tilvikum boðið þeim gjafir, svo sem sælgæti, og boðist til að útvega þeim rafrettur og kynlífshjálpartæki en út frá því mætti álykta að um ungmenni væri að ræða. Var því slegið föstu að BJC hefði látið sér í léttu rúmi liggja aldur brotaþolanna allra og hann hafi ekki látið aldur þeirra hindra sig í kynferðislegum samskiptum við þær, í trausti þess að þau færu leynt. Þá hefði BJC jafnframt látið sér í léttu rúmi liggja afleiðingar verknaðar síns. Var BJC dæmdur hegningarauki og gert að sæta fangelsi í þrjú ár og greiða brotaþolum nánar tilgreindar fjárhæðir í miskabætur.

Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir endurtekin kynferðisbrot samkvæmt 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í fjölda skipta á árunum 2016 til 2020 haft samræði og önnur kynferðismök við A sem gat ekki spornað við þeim verknaði sökum andlegrar fötlunar. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir að hafa látið A hafa samræði og önnur kynferðismök við aðra menn sem hann átti í samskiptum við á nánar tilgreindri vefsíðu. Með hinum áfrýjaða dómi var X einnig sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A og syni hennar B með því að hafa látið A hafa við sig munnmök og látið B horfa á undir því yfirskini að hann ætti að læra að stunda kynlíf. Var þessi háttsemi heimfærð undir 209. gr. almennra hegningarlaga um brot gegn blygðunarsemi og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 um ósiðlegt athæfi gagnvart barni. Jafnframt var X sakfelldur fyrir brot gegn blygðunarsemi gagnvart B og kærustu hans C með því að hafa farið inn í herbergi þar sem þau voru að stunda kynlíf og færa hendi sína mjög nálægt kynfærum C, þar sem hún lá nakin í rúmi, og gefið B leiðbeiningar um hvernig hann ætti að veita henni munnmök. Var þessi háttsemi heimfærð undir 209. gr. almennra hegningarlaga og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga að því er varðaði B. Með dómi Landsréttar var hinn áfrýjaði dómur um sakfellingu staðfestur um þetta atriði að undanskilinni heimfærslu til refsiákvæða vegna þeirrar háttsemi X að fara inn í herbergi B og C þar sem þau voru að stunda kynlíf. Í dómi Landsréttar kom fram að sú háttsemi X hafi verið mjög meiðandi í þeirra garð og ótvírætt til þess fallin að valda B og C ótta í skilningi 199. gr. almennra hegningarlaga. Var háttsemi X sem hann var sakfelldur fyrir í þessum ákærulið því heimfærð til 199. gr. almennra hegningarlaga um kynferðislega áreitni. Refsing X var ákveðin fangelsi í níu ár og honum gert að greiða A, B og C miskabætur.

H var ákærður fyrir kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa sent brotaþola mynd af getnaðarlim sínum í einkaskilaboðum á samskiptamiðlinum Snapchat. Landsréttur taldi hafið yfir skynsamlegan vafa að umrædd nektarmynd hafi verið af H og hann hefði verið sá sem sendi myndina til brotaþola. Var H því sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök og hann sakfelldur samkvæmt ákæru. Refsing H var ákveðin fangelsi í 30 daga sem bundin var skilorði í eitt ár, en við ákvörðun um skilorðstíma hafði verið tekið tillit til dráttar sem varð á rannsókn málsins. Þá var niðurstaða héraðsdóms um frávísun á einkaréttarkröfu brotaþola ómerkt og vísað aftur í hérað til meðferðar í sérstöku einkamáli.

DA var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn börnum með því að hafa áreitt A annars vegar og B hins vegar á nánar tilgreindan hátt. Taldist háttsemi hans varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt var DA sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa berað kynfæri sín í tvígang á nánar tilgreindan hátt og þannig sýnt af sér ósiðlegt og lostugt athæfi sem hafi verið til þess fallið að særa blygðunarsemi þeirra sem urðu vitni að því og verða til opinbers hneykslis en brotaþolar P og AA urðu vitni að atferli hans. Taldist háttsemi hans varða við 209. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til 1., 2., 6. og 7. töluliða 1. mgr. 70. gr., 60., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga var refsing DA ákveðin fangelsi í tólf mánuði. Þá var honum gert að greiða A 700.000 krónur í miskabætur og P og AA 400.000 krónur hvorri.

M var ákærður fyrir kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum með því að hafa gengið inn í búningsklefa kvenna í sundlaug þar sem A var nakin, viðhaft ummæli um líkama hennar og spurt hana persónulegra spurninga, boðið henni að sjá líkama sinn og byrjað að girða niður um sig uns hún sagði „nei“. Í héraði var M sakfelldur samkvæmt ákæru og hann dæmdur í tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi. Þá var honum einnig gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 500.000 krónur. Í dómi Landsréttar voru rakin atriði sem talin voru draga úr trúverðugleika framburðar M. Framburður A var á hinn bóginn talinn skýr og stöðugur og ekki stangast á við gögn málsins. Talið var hafið yfir skynsamlegan vafa að M hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum væri gefin að sök og hann sakfelldur samkvæmt ákæru. Þá voru ákvæði hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar, einkaréttarkröfu brotaþola og sakar- kostnað staðfest með vísan til forsendna.

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A með því að hafa tvívegis beitt hana ólögmætri nauðung og nýtt sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart A til að hafa við hana samræði, en A er með þroskahömlun og gat ekki skilið þýðingu verknaðarins. Var háttsemin heimfærð til 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. X var á hinn bóginn sýknaður af einum ákærulið, kynferðisbroti gagnvart A, vegna sönnunar- skorts. Þá hafði ákærði verið sýknaður af einu slíku broti gegn A í héraði og undi ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu X fyrir misneytingu gagnvart A, sbr. 253. gr. sömu laga, var staðfest en X hafði fengið A til að taka reiðufé út úr hraðbanka og afhenda sér. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða vegna tveggja kynferðisbrota gagnvart B var einnig staðfest. Annars vegar var um að ræða blygðunarsemisbrot, sbr. 209. gr. sömu laga, með því að ákærði hafði beitt B blekkingum í gegnum samskiptamiðil um hver hann væri og hvers eðlis samband þeirra væri í þeim tilgangi að eiga í kynferðislegum samskiptum við hana og fá hana til að senda sér kynferðislegar myndir af sér sjálfri. Hins vegar var um að ræða nauðgun með því að beita B ólögmætri nauðung, blekkingum og nýta sér andlega fötlun hennar til þess að fá hana til nánar tilgreindra athafna. Var háttsemin heimfærð til 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Auk þess var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða vegna brots gegn 233. gr. sömu laga með því að hóta B að birta opinberlega kynferðislegar myndir sem hún hafði sent honum í trúnaði. Loks var X með dómi Landsréttar sýknaður af þremur kynferðisbrotum gagnvart brotaþolanum C en þar af hafði ákæruvaldið fallið frá refsikröfu vegna eins við aðalmeðferð málsins í Landsrétti. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að ákvæði 15. og 16. gr. laga nr. 19/1940 þættu ekki standa því í vegi að X yrði gerð refsing. Við ákvörðun refsingar var til þess vísað að X hafði verið sakfelldur fyrir alvarleg kynferðisbrot gagnvart brotaþolum, sem byggju við fatlanir og væga þroskahömlun. Á hinn bóginn var litið til þess að verulegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins. Að teknu tilliti til 1., 2., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70., 77. og 78. gr. sömu laga var refsing X ákveðin fangelsi í fjögur ár. Þá var X gert að greiða A og B miskabætur.

X var ákærð fyrir blygðunarsemisbrot með því að hafa aflað sér og dreift til tveggja nafngreindra kvenna nektarmynd af þáverandi eiginmanni sínum, A, sem sýndi getnaðarlim hans, ásamt tveimur nektarmyndum af B, sem sýndu brjóst hennar, án samþykkis þeirra. Í ákæru voru brot X talin varða við 199. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. áður 209. gr. sömu laga. X kvað háttsemi sinni rétt lýst í ákæru en byggði málsvarnir sínar meðal annars á því að hún hefði framið verknaðinn í mikilli reiði af nánar tilgreindum ástæðum. Því hefði ekki verið um að ræða lostugt athæfi af kynferðislegum toga. Með hinum áfrýjaða dómi var háttsemi X talin hafa verið til þess fallin að særa blygðunarsemi beggja brotaþola og að sú hafi jafnframt orðið raunin. Á hinn bóginn var ekki talið sannað að háttsemin hefði verið af kynferðislegum toga og lostug í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga. Var X því sýknuð af kröfum ákæruvaldsins og bótakröfum brotaþola vísað frá dómi. Í dómi Landsréttar var rakið að X hefði sótt myndirnar í einkaskilaboð milli A og B sem hún fann í tölvu sem A hafði afnot af. Ljóst væri af myndunum og textaskilaboðunum að þau lutu að samskiptum um kynferðisleg einkamál þeirra. Þá yrði ekki annað ráðið af myndunum en að þær væru af A og B fáklæddum eða nöktum í rúmum sínum og því teknar við viðkvæmar aðstæður. Við þessar aðstæður yrði að telja að sending X á nektarmyndum til kvennanna tveggja hefði verið af kynferðislegum toga. Þegar litið yrði til alls framangreinds þótti Landsrétti komin fram nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, fyrir því að háttsemi X hefði verið lostug í skilningi 209. gr. almennra hegningarlaga og til þess fallin að særa blygðunarsemi beggja brotaþola og að sú hefði orðið raunin. Vísaði Landsréttur til þess að hvatir X að baki háttseminni, svo sem mikil reiði, breytti hvorki eðli né saknæmi verknaðarins. Þar sem ekki hefði orðið breyting á refsinæmi, refsingu eða saknæmisskilyrðum frá því sem var í 209. gr. almennra hegningarlaga um þá háttsemi sem ákært væri fyrir væru skilyrði 1. mgr. 2. gr. almennra hegningarlaga og önnur refsiskilyrði uppfyllt. Var X því sakfelld fyrir þá háttsemi sem í ákæru greinir sem var refsiverð samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga á þeim tíma sem verkið var framið en er nú heimfærð undir 1. mgr. 199. gr. a sömu laga. Að virtri niðurstöðu málsins og með vísan til 5. mgr. 193. gr. laga um meðferð sakamála, sbr. lög nr. 61/2022, var hinn áfrýjaði dómur ómerktur að því er varðar einkaréttarkröfur A og B og þeim hluta málsins vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Áfrýjað var dómi héraðsdóms þar sem X var sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr., sbr. 2. mgr. 201. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa áreitt A kynferðislega, með því að hafa ítrekað haldið um kynfæri hennar utan klæða þar sem hún lá við hlið hans í rúminu og í tvö til þrjú skipti fært A upp á sig þannig hún lægi með bringuna upp við kynfæri hans utan klæða. Með dómi héraðsdóms var X einnig sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 199. gr. almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, með því að hafa tekið mynd af B þar sem hún lá sofandi nakin að neðan, fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a, 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, með því að hafa tekið myndir af C nakinni eða fáklæddri, og fyrir brot gegn 1. mgr. 210. gr. a almennra hegningarlaga með því að hafa haft í vörslu sinni í farsíma samtals tólf myndir sem sýndu börn á kynferðislegan og klámfenginn hátt. Þá var X gert að sæta upptöku á framangreindu myndefni, farsíma og turntölvu. Í Landsrétti var X sýknaður af kynferðisbroti gegn A, sbr. 2. mgr. 202. gr., sbr. 2. mgr. 201. gr., almennra hegningarlaga, og einkaréttarkröfu hennar vísað frá dómi. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að þegar frá væru taldir framburðir X og A nyti ekki við í málinu neinna beinna sönnunargagna um þá kynferðislegu áreitni sem X væri gefin að sök í þessum lið ákærunnar. Við aðalmeðferð málsins í héraði hefði ekkert þeirra vitna sem þar gaf skýrslu getað borið um sakargiftir málsins af eigin raun, en flest þeirra tengist X og A fjölskylduböndum. Móðir A hefði greint frá því að dóttir hennar hefði á tímabili sýnt af sér óeðlilega kynferðislega hegðun og hefði hún leitað ráðgjafar í Barnahúsi af því tilefni. Í gögnum málsins lægi hins vegar ekkert fyrir um samskipti við Barnahús og mat starfsfólks þess á hegðun A og þá hefðu í málinu ekki verið leidd fram önnur vitni sem varpað gætu ljósi á þessa hegðun A. Í Landsrétti var X einnig sýknaður af broti gegn 210. gr. a. almennra hegningarlaga, meðal annars með vísan til þess að ekki væri talið hafið yfir skynsamlegan vafa að myndirnar sýndu börn „á kynferðislegan eða klámfenginn hátt“ í skilningi 1. mgr. 210. gr. a. laganna. Var hinn áfrýjaði dómur að öðru leyti staðfestur um sakfellingu ákærða fyrir kynferðisbrot gegn B og C, greiðslu miskabóta og upptöku. Var refsing X ákveðin fangelsi í sex mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára.

H var sakfelldur fyrir kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögunum, með því að hafa, einkum í gegnum einkaskilaboð á samfélagsmiðlinum Snapchat en einnig í símtölum og með símaskilaboðum, brotið gegn 16 stúlkum á aldrinum 10 til 16 ára. Í dómi Landsréttar var því slegið föstu að ákærði hafi sóst eftir því að eiga kynferðisleg samskipti við ungar stúlkur. Var jafnframt ráðið að hann hafi í engu skeytt um aldur brotaþola og látið sér í léttu rúmi liggja hvort þær hefðu náð 15 ára aldri. Heimfærsla þeirrar háttsemi sem hann var fundinn sekur um í málinu samkvæmt hlutaðeigandi ákæruliðum tæki mið af því. Mat á því hvort háttsemi ákærða teldist kynferðisleg áreitni eða brot gegn blygðunarsemi réðist af atvikum máls hverju sinni með hliðsjón af orðalagi tilgreindra refsiákvæða, lögskýringargögnum og dómaframkvæmd. Litið var til grófleika ummæla sem ákærði viðhafði við brotaþola og myndefnis sem hann sendi þeim, aldurs brotaþola, hvort samskipti væru ítrekuð, hversu lengi þau stóðu yfir og hvort þau væru til þess fallin að valda brotaþola ótta. Þá var H einnig sakfelldur fyrir brot gegn umferðarlögum. Var refsing H ákveðin fangelsi í 3 ár en til frádráttar refsingunni kom gæsluvarðhald sem hann hafði sætt. Auk þess var hann sviptur ökurétti í þrjá mánuði og gert að sæta upptöku á tveimur farsímum. Þá var H gert að greiða brotaþolunum nánar tilgreindar miskabætur.

E var ákærður samkvæmt 1. ákærulið fyrir brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, nú 1. mgr. 199. gr. a sömu laga, fyrir að hafa, er hann var stuðningsfulltrúi á sambýli, tekið upp myndbrot af vistmanni á sambýlinu, brotaþola, er hann lá nakinn í rúmi sínu og handlék ber kynfæri sín og sent myndbrotið með samskiptaforriti á vitnið A. Var brot ákærða samkvæmt 1. ákærulið jafnframt heimfært til 138. gr. hegningarlaga sem mælir fyrir um heimild til refsiþyngingar, hafi opinber starfsmaður gerst sekur um refsilagabrot með verknaði sem telja verður misnotkun á stöðu hans og við því broti því er ekki lögð sérstök refsing sem broti í embætti eða sýslan. Var E jafnframt ákærður samkvæmt 2. ákærulið fyrir hótunarbrot samkvæmt 233. gr. hegningarlaga með því að hafa viðhaft nánar tilgreindar hótanir í garð vitnisins A gegnum samskiptaforrit. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu E fyrir brot samkvæmt 1. ákærulið sem var refsivert samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. nú 1. mgr. 199. gr. a. sömu laga. Fram kom að í ljósi gagna málsins lægi ekkert fyrir í málinu því til stuðnings að ákærði hefði stöðu sinnar vegna sem stuðningsfulltrúi eða á grundvelli heimildar í lögum getað tekið eða haft áhrif á ákvarðanir um réttindi eða skyldur heimilismanna á sambýlinu. Að því gættu og jafnframt í ljósi túlkunar hugtaksins opinber starfsmaður í skilningi 138. gr. hegningarlaga, sem og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var staðfest niðurstaða hans um að sýkna bæri ákærða af þeim sakargiftum í 1. ákærulið sem lutu að broti í opinberu starfi samkvæmt ákvæðinu. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu fyrir hótunarbrot samkvæmt 2. ákærulið, refsingu ákærða og greiðslu miskabóta.

R var sakfelldur fyrir brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa í fimm skipti á tímabilinu 12. mars 2019 til 9. maí 2020 staðið við glugga á heimili sínu og fylgst með drengjum utandyra sem sáu nánar tilgreint athæfi hans og þannig sýnt af sér ósiðlegt athæfi sem var til þess fallið að særa blygðunarsemi drengjanna. Refsing R var ákveðin fangelsi í 12 mánuði en með hliðsjón af fjölda tilvika og ítrekuðum brotum hans þótti ekki unnt að skilorðsbinda refsinguna. Þá var R gert að greiða drengjunum A, B, C, E, F og G 250.000 krónur og D 350.000 krónur í miskabætur.

X var ákærður fyrir brot í nánu sambandi og kynferðisbrot með því að hafa ráðist að þáverandi kærustu sinni, A, með því að beita hana ofbeldi, hótunum og stórfelldum ærumeiðingum og særa blygðunarsemi hennar. Í ákæru voru brot X talin varða við 209. gr. og 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Auk þess var hann ákærður fyrir fíkniefna- og vopnalagabrot með því að hafa á heimili sínu haft í vörslu sinni 1,11 grömm af kókaíni, hnúajárn með föstu hnífsblaði, öxi og fimm kaststjörnur. Landsréttur taldi að ekki hefðu myndast slík tengsl á milli X og A að samband þeirra gæti talist náið í skilningi 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá var ekki fallist á að háttsemin sem slík uppfyllti áskildar kröfur um alvarleika. Landsréttur taldi ákæruvaldið ekki hafa axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíli eftir 108. gr. og 1. mgr. 109. gr. laga nr. 88/2008 að sýna fram á að X hefði beitt brotaþola ofbeldi með því að slá hana ítrekað í líkamann. Var X því sýknaður af þeim sakargiftum. Var hann jafnframt sýknaður af ákæru um brot gegn 209. gr. almennra hegningarlaga þar sem ekki var fallist á að ummælin væru af kynferðislegum toga. X var aftur á móti sakfelldur fyrir hótanir í garð A. Landsréttur taldi nánar tilgreind ummæli vera til þess fallin að vekja ótta hjá A um velferð og líf hennar og voru þau því talin varða við 233. gr. almennra hegningarlaga. Loks var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða fyrir vopna- og fíkniefnalagabrot staðfest. Með þeim brotum sem X var sakfelldur fyrir hafði hann rofið skilyrði reynslulausnar og voru eftirstöðvar refsingar teknar upp og dæmdar með í þessu máli, sbr. 1. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsingar. Var refsing X ákveðin samkvæmt 77. gr. almennra hegningarlaga og honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði. Þá var X gert að greiða A 300.000 krónur í miskabætur.

H var sakfelldur fyrir stórfellda líkamsárás með því að hafa veist að A með ítrekuðum höggum og spörkum í andlit og búk, klætt hana úr öllum fötunum og því næst yfirgefið hana þar sem hún lá nakin, mikið slösuð og án bjargar í götunni. Voru brotin talin varða við 209. gr., 217. gr., 2. mgr. 218. gr. og 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing hans var ákveðin með hliðsjón af 60. og 78. gr. almennra hegningarlaga auk þess sem litið var til 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. laganna. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fjögur ár auk þess sem honum var gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.