Ákærðu S, L og M var gefið að sök manndráp, frelsissvipting og rán með því að hafa í félagi svipt A lífi og beitt hann í aðdraganda þess margþættu og hrottafengnu líkamlegu ofbeldi, sbr. ákærulið I, og tilraun til fjárkúgunar, sbr. ákærulið II. Þá var ákærða X gefið að sök peningaþvætti með því að hafa samþykkt, að beiðni L og M, að taka við millifærslu inn á bankareikning sinn af bankareikningi A, sbr. ákærulið III. Loks var ákærðu R gefin að sök hlutdeild í frelsissviptingu og ráni í ákærulið I, sbr. ákærulið IV. Með hinum áfrýjaða dómi voru S, L og M sakfelldir samkvæmt ákærulið I og var S einnig sakfelldur fyrir háttsemi samkvæmt ákærulið II en L og M sýknaðir. Þá var X sakfelldur fyrir háttsemi samkvæmt ákærulið III en ákvörðun refsingar frestað skilorðsbundið. Loks var R sýknuð af sakargiftum samkvæmt ákærulið IV. Var ákærðu S og L gert að sæta fangelsi í 17 ár og M fangelsi í 14 ár. Loks var S, L og M gert að greiða eiginkonu og syni A bætur. Í dómi Landsréttar var talið hafið yfir skynsamlegan vafa að S, L og M hefðu gerst sekir um þá háttsemi sem lýst væri í ákærulið I og staðfesti Landsréttur sakfellingu ákærðu fyrir manndráp, sbr. 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, frelsissviptingu og rán. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms varðandi ákærulið II. Að mati Landsréttar þótti ákæruvaldinu ekki hafa tekist að sanna, svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa, að X hefði haft vitneskju um að upplýsingarnar sem hann veitti yrðu nýttar til að koma undan ávinningi af refsiverðu broti og að hann hefði verið bær til að veita samþykki sitt til þess á verknaðarstundu. Sýknaði Landsréttur því X samkvæmt ákærulið III. Loks taldi Landsréttur að þáttur R í aðdraganda frelsissviptingar A uppfyllti skilyrði til að teljast hlutdeild í frelsissviptingu A en ákæruvaldinu hefði aftur móti ekki tekist sönnun um það að ásetningur R hefði staðið til þess að A yrði beittur líkamlegu ofbeldi til að ná af honum fé. Var R því sakfelld fyrir hlutdeild í frelsissviptingu en sýknuð af hlutdeild í ráni samkvæmt ákærulið IV. Var refsing S og L ákveðin fangelsi í 16 ár, refsing M fangelsi í 12 ár auk þess sem þeim var gert að greiða eiginkonu og syni A bætur. Loks var R gert að sæta fangelsi í 6 mánuði sem bundið var skilorði.
Ákærði sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi og dæmdur í 4 mánaða skilorðsbundið fangelsi.
Ákært var fyrir líkamsárás skv. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, en brotið var heimfært undir 1. mgr. 217. gr. sömu laga og ákærði sýknaður vegna fyrningar.
Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur samkvæmt ákærulið 1 fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa beitt fyrrverandi sambýliskonu sína og barnsmóður, A, ofbeldi á heimili hennar 24. maí 2016 með því að hrinda henni með þeim afleiðingum að hún hrasaði og lenti með vinstri öxl á dyrakarmi og hlaut við það nánar tilgreinda áverka. X var hins vegar sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákærulið 2 þar sem honum var gefin að sök líkamsárs með því að hafa veist að A, á heimili hennar 1. júní 2016, með nánar tilgreindum hætti og jafnframt á sama tíma hótað henni lífláti. Fyrir Landsrétti krafðist ákæruvaldið þess að hinn áfrýjaði dómur yrði staðfestur um sakfellingu X samkvæmt ákærulið 1 og jafnframt að hann yrði sakfelldur fyrir greinda hótun í garð A samkvæmt ákærulið 2, sbr. 233. gr. almennra hegningarlaga. Með hliðsjón af trúverðugum framburði A, sem fékk stoð í framburði vitnisins B, auk fyrirliggjandi læknisvottorðs var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu X samkvæmt ákærulið 1. Þá taldi Landsréttur jafnframt, að virtum atvikum málsins, að hótun ákærða hefði verið til þess fallin að vekja ótta hjá A um líf sitt, heilbrigði eða velferð. Var X því einnig sakfelldur fyrir brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga, sbr. ákærulið 2. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að mikill dráttur hafði orðið á meðferð málsins sem X yrði ekki um kennt. Að því athuguðu þótti rétt að fresta ákvörðun refsingar hans skilorðsbundið í tvö ár. Þá var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um miskabætur A til handa.
S var ákærð fyrir manndráp og brot gegn lögum um heilbrigðisstarfsmenn með því að hafa á Landspítalanum, þar sem S starfaði sem hjúkrunarfræðingur, svipt A lífi með því að þröngva ofan í hana innihaldi úr tveimur flöskum af næringardrykk, en S hafi hellt drykknum upp í munn A á meðan henni var haldið að fyrirskipan S, þrátt fyrir að A gæfi til kynna að hún vildi ekki drykkinn, allt með þeim afleiðingum að drykkurinn hafnaði í loftvegi hennar, sem hindraði loftflæði um lungun og olli öndunarbilun svo að A kafnaði Var háttsemin í ákæru talin varða við 211. gr. sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr., laga nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn. Í dómi Landsréttar var framburður þriggja vitna að atvikinu metinn mun trúverðugri en framburður S og talið hafið yfir skynsamlegan vafa að umrætt sinn hefði S þröngvað næringardrykk ofan í A með þeim hætti sem lýst væri í ákæru. Þá þótti miðað við gögn málsins og framburð vitna, og þrátt fyrir að mörk væru á því vægi sem skýrslu um útvíkkaða réttarkrufningu yrði gefið við sönnunarmat, hafið yfir skynsamlegan vafa að með háttsemi sinni hefði S svipt A lífi og þá með þeim hætti sem lýst væri í ákæru. Þrátt fyrir að ýmis atriði sem S bæri ekki ábyrgð á hefðu stuðlað að því að atvikið gat átt sér stað og haft áhrif á rás atburða breyttu þau því ekki að ákæra málsins tæki til nánar tiltekinnar háttsemi S, er haft hefði nánar tilteknar afleiðingar, og teldust bæði háttsemin og afleiðingar hennar sannaðar. Ósannað þótti að S hefði haft ásetning til að svipta A lífi og var því brot hennar ekki fært undir 211. gr. hegningarlaga. Þá var ekki talið unnt að staðhæfa að í háttsemi S hefði falist vísvitandi stórfelld líkamsárás sem færð yrði undir 2. mgr. 218. gr. sömu laga. S var á hinn bóginn sakfelld fyrir brot gegn 215. gr. laganna, enda hefði hún sýnt af sér gáleysi með háttseminni. Þá var hún einnig sakfelld fyrir brot gegn 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr., laga nr. 34/2012. Rúmt ár var liðið síðan hinn áfrýjaði dómur gekk í héraði og talsvert á fimmta ár síðan atvik gerðust. Með þessari athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var sú niðurstaða staðfest að fresta ákvörðun refsingar ákærðu skilorðsbundið í tvö ár. Jafnframt var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að S bæri að greiða dánarbúi B 2.760.884 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Sonja Wiium saksóknarfulltrúi)
gegn
X (
Berglind Svavarsdóttir lögmaður)
Ákærða var gefið að sök að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu eða velferð sambúðarmaka síns, sbr. 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Ekki var talið sannað að háttsemi ákærða næði því alvarleikastigi að hún félli undir ákvæðið, heldur ætti hún undir 1. mgr. 217. gr. laganna. Þar sem liðin voru rúm tvö ár frá háttseminni þegar kæra var lögð fram var brotið fyrnt og ákærði því sýknaður.
Ákæruvaldið (
Sonja Símonardóttir saksóknarfulltrúi)
gegn
X (
Sævar Þór Jónsson lögmaður)
Í málinu var ákært fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, sbr. 2. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940. Slík háttsemi var ekki talin sönnuð. Minniháttar líkamsárás, sbr. 1. mgr. 217. gr. laganna var talin fyrnd.
J var sakfelldur fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa farið heimildarlaust inn um glugga á sumarhúsi og þar inni kveikt eld með þeim afleiðingum að sumarhúsið brann til grunna. Varðandi þá háttsemi J að brjóta útiljós við annað sumarhús í nágrenni við hitt taldist brotið fyrnt, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. og 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga og var hann því sýknaður af þeim sakargiftum. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess að um var að ræða hegningarauka, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing J ákveðin fangelsi í sex mánuði. Þá var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bótaábyrgð J gagnvart einkaréttarkröfuhafa staðfest og honum gert að greiða TM tryggingum hf. 14.298.040 krónur.
X var gefið að sök manndráp með því að hafa svipt A lífi með margþættu ofbeldi. Í héraði hafði hún verið dæmd í 10 ára fangelsi og háttsemi hennar heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940. Með dómi Landsréttar var hún sakfelld fyrir brot gegn 211. gr. sömu laga og henni gert að sæta fangelsi í 16 ár. Hæstiréttur staðfesti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms og að viðbættum frekari röksemdum að ákæra málsins hefði fullnægt kröfum um skýrleika samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008. Þá rakti Hæstiréttur að meðal sérfræðilegra sönnunargagna í málinu væri útvíkkuð réttarkrufning tveggja réttarlækna sem og matsgerð dómkvadds matsmanns. Vægi þessara sérfræðilegu sönnunargagna var talið ráðast meðal annars af því hvernig staðið hefði verið að gerð þeirra og þeim rökstuðningi sem þar væri að finna fyrir niðurstöðum. Í því tilliti bæri einnig að horfa til nánari skýringa viðkomandi sérfræðinga fyrir dómi svo og þess hvernig niðurstöðurnar samræmdust öðrum gögnum málsins. Rétturinn taldi ekkert fram komið um að annmarkar hefðu verið á aðferð við mat á sönnunargildi sérfræðilegra gagna í hinum áfrýjaða dómi eða að aðrir ágallar væru á málsmeðferð eða samningu hans sem fallnir væru til þess að geta hafa haft áhrif á niðurstöðu málsins. Hæstiréttur taldi jafnframt að ekki yrði hnekkt efnislegri niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um mat á sönnun um dánarorsök A og aðkomu ákærðu að því að svipta hann lífi svo og um ásetning hennar til þess verknaðar. Var dómurinn því staðfestur um sakfellingu ákærðu fyrir manndráp af ásetningi og heimfærslu brotsins. Þá var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar. Loks voru staðfest ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta, útlagðs kostnaðar og um greiðslu máls- og gjafsóknarkostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti svo og um sakarkostnað.
J var ákærður með tveimur ákærum fyrir mörg auðgunarbrot framin á tímabilinu 30. júní 2020 til 19. ágúst 2022. Með dómi Landsréttar var tveimur ákæruliðum vegna húsbrota vísað frá héraðsdómi þar sem ekki lágu fyrir refsikröfur vegna þeirra. Að öðru leyti var staðfestur hinn áfrýjaði dómur með vísan til forsendna um sakfellingu ákærða samkvæmt einstökum ákæruliðum. Í dómi Landsréttar var rakið að meðferð málsins fyrir Landsrétti hefði tafist, fyrst vegna tafa á því að málsgögn væru send réttinum og síðan vegna atriða er vörðuðu ákærða sjálfan. Þrátt fyrir tafir á málinu og frávísun tveggja ákæruliða vegna húsbrota þóttu ekki næg efni til að hrófla við þeirri refsingu sem héraðsdómur ákvað. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur með vísan til forsendna um refsingu ákærða og sakarkostnað.
X var gefið að sök manndráp og stórfellt brot í nánu sambandi með því að hafa svipt sambýliskonu sína, A, lífi með margþættu nánar tilgreindu ofbeldi sem hafi valdið tilgreindum áverkum sem upp voru taldir í sex töluliðum, með þeim afleiðingum að A lést af völdum nánar tilgreinds áverka. Þá var X í II. kafla ákæru gefið að sök brot í nánu sambandi með því að hafa fyrr sama ár beitt A ofbeldi með þeim afleiðingum að hún hlaut nánar tilgreinda áverka. Með dómi héraðsdóms var X fundinn sekur um þá háttsemi sem lýst var í ákæru og að hafa valdið þeim áverkum sem þar greindi, að undanskildum þeim sem lýst var í 5. tölulið í I. kafla ákæru. Háttsemi X í I. kafla var talin varða við 1., sbr. 2. mgr., 218. gr. b og 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en í II. kafla við 1. mgr. 218. gr. b sömu laga. Fyrir Landsrétti krafðist ákæruvaldið þess að X yrði sakfelldur í samræmi við ákæru og refsing hans þyngd en X krafðist sýknu. Í dómi Landsréttar var tekið undir það með héraðsdómi að framburður X væri ruglingslegur og ekki á honum byggjandi. Taldi rétturinn að þó ekki lægi fyrir hvernig X hafi veitt A þann áverka sem dró hana til dauða, þá yrði ekki vefengt með skynsamlegum rökum að X hefði veitt A þá áverka sem leiddu til andláts hennar. Taldi rétturinn að áverkar A hefðu hlotist af krafti sem X hafi beitt gagnvart kviði, höfði, hálsi, bringu, brjóstkassa og útlimum með þeim afleiðingum sem lýst var í 1. til 6. tölulið 1. kafla ákæru og þóttu engin efni til að undanskilja þá áverka sem greindi í 5. tölulið. Rétturinn miðaði við að atlaga X hefði beinst að sérstaklega viðkvæmum svæðum líkamans og verið ofsafengin. Var lagt til grundvallar að X hafi ekki getað dulist að bani gæti hlotist af atlögunni. Var hann því sakfelldur fyrir manndráp og stórfellt brot í nánu sambandi. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X fyrir þá háttsemi sem tilgreind var í II. kafla ákæru og heimfærslu háttseminnar til refsiákvæða. Niðurstaða yfirmatsmanna, sem dómkvaddir voru eftir uppkvaðningu héraðsdóms, var á þá leið að X hefði á verknaðartíma ekki verið haldinn neinum þeim sjúkdómum sem taldir séu upp í 15. gr. almennra hegningarlaga sem hefðu gert hann alls ófæran um að stjórna gerðum sínum. Þá töldu yfirmatsmenn 16. gr. almennra hegningarlaga ekki eiga við. Að þessu virtu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu X. Við ákvörðun refsingar X var litið til 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 16 ár að frádregnu gæsluvarðhaldi sem hann hafði sætt. Þá var X gert að greiða einkaréttarkröfuhafanum B skaða- og miskabætur og einkaréttarkröfuhafanum C miskabætur.
Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gegn þáverandi eiginkonu sinni, A, og sonum sínum, B, C og D, en brot ákærða voru talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. A gaf skýrslu fyrir Landsrétti þar sem hún bar meðal annars um að hún hefði nær daglega sætt barsmíðum ákærða eftir að þau fluttust til landsins auk annars ofbeldis. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki lægi fyrir í málinu að brot ákærða gagnvart A hefðu verið framin með sérstaklega hættulegri aðferð eða leitt af sér stórfellt líkams- eða heilsutjón A. Aftur á móti væri talið sannað að ákærði hafi um rúmlega tveggja ára skeið ítrekað beitt A líkamlegu, andlegu og fjárhagslegu ofbeldi og með því ógnað heilsu hennar og velferð á alvarlegan og sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt. Þegar litið væri til umfangs ofbeldisins, þess tíma sem það hafi staðið og að X misnotaði yfirburðastöðu sína gagnvart A, yrði að telja brot hans gagnvart henni stórfellt og það réttilega heimfært til 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Hvað varðar syni X, B, C og D, kom fram að þeir hefðu daglega getað búist við því að ákærði beitti líkamlegu eða andlegu ofbeldi. Lagði Landsréttur til grundvallar að vegna háttsemi ákærða hafi myndast alvarlegt og viðvarandi ógnarástand á heimilinu þar sem ógn ákærða beindist að öllu heimilisfólki. Að öllu virtu voru brot ákærða gegn B, C og D einnig heimfærð undir 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b. Að teknu tilliti til verulegra tafa á meðferð málsins sem X yrði ekki kennt um var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði. Í ljósi þess að brot X voru alvarleg og stórfelld þótti ekki rétt að binda refsingu X skilorði.
Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir tvær nauðganir samkvæmt 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa haft samræði við A, án hennar samþykkis, þar sem hún lá sofandi eða meðvitundarlítil í rúmi, og notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum áhrifa áfengis og svefndrunga. Einnig var X sakfelldur samkvæmt 3. lið ákæru fyrir að hafa í sömu skipti útbúið myndskeið af samförunum, án samþykkis og vitneskju A, sett myndskeiðið á minnislykil og sett hann í póstkassa á heimili A, en háttsemi hans var heimfærð til 209. gr. almennra hegningarlaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X fyrir tvær nauðganir staðfest með vísan til forsendna. Landsréttur taldi sannað að X hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í 3. ákærulið og var háttsemi hans heimfærð til 1. mgr. 199. gr. a almennra hegningarlaga, sbr. áður 209. gr. sömu laga, sbr. einnig 1. mgr. 2. gr. laganna. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og honum gert að greiða A miskabætur.
Héraðssaksóknari (
Karl Ingi Vilbergsson saksóknari)
gegn
X (
Oddgeir Einarsson lögmaður)
Ákærði sýknaður af tilraun til manndráps, en sakfelldur fyrir stórfellda líkamsárás.
[…]. Í endanlegri mynd er ákæran svohljóðandi „fyrir eftirtalin brot I (
Vilhjálmur Reyr Þórhallsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
ákærða X fyrir eftirfarandi brot gegn almennum hegningarlögum,
lögum um ávana-,
fíkniefni 1. Fyrir tilraun til stórfellds fíkniefnalagabrots,
með því að hafa föstudaginn 4. júní 2021 (
Ingi Freyr Ágústsson lögmaður),
sótt (
Snorri Sturluson lögmaður) og
þann (
Gísli Kr. Björnsson lögmaður)
Í málinu voru ákærðu X og Y sakfelldir fyrir frelsissviptingu og kynferðisbrot gagnvart A. Ákærði Y var einnig sakfelldur fyrir líkamsárás, hótanir, brot gegn blygðunarsemi, kynferðislega áreitni og ólögmæta nauðung gagnvart A á meðan á frelsissviptingunni stóð. X var auk þess sakfelldur fyrir tilraun til stórfellds fíkniefnalagabrots, fíkniefnalagabrot og peningaþvætti. Loks var Z sakfelldur fyrir líkamsárás, hótanir, og kynferðislega áreitni á meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð.
X var ákærður fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart þáverandi sambýliskonu sinni A, framin á árunum 2009 til 2020 á nánar tilgreindan hátt og stórfelld brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot gagnvart tveimur börnum þeirra framin á árunum 2015 til 2020 á nánar tilgreindan hátt. X var sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök fyrir tímabilið 2009 til 5. apríl 2016 en sakfelldur að hluta fyrir háttsemi sem lýst var eftir það. Voru brot hans gagnvart þáverandi sambýliskonu heimfærð til 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en brot hans gagnvart börnunum heimfært til 1. mgr. 218. gr. b sömu laga. Þá var X sakfelldur fyrir brot gegn lögum nr. 84/2018 um bann við tilteknum frammistöðubætandi efnum og lyfjum og fyrir líkamsárás samkvæmt 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði en fullnustu 15 mánaða frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að sæta upptöku á nánar tilgreindum efnum. Loks var X gert að greiða A 2.500.000 krónur í miskabætur.
D var gefið að sök manndráp með því að hafa svipt A lífi með margþættu nánar tilgreindu ofbeldi, allt með tilgreindum afleiðingum. Með dómi héraðsdóms var sú háttsemi sem D var sakfelld fyrir heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Landsréttar var rakið að hafið væri yfir skynsamlegan vafa að dánarorsök A hefði verið köfnun vegna ytri kraftverkunar á hálsinn og efri öndunarveginn. Væri horft heildstætt á gögn málsins og samskipti D og A í aðdraganda andlátsins væri fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að ekki yrði vefengt með skynsamlegum rökum að D hefði veitt A þá áverka sem leiddu til andláts hans en fyrir lægi að áverkarnir hefðu verið ferskir og ekki öðrum til að dreifa en D. Var háttsemi hennar heimfærð til 211. gr. almennra hegningarlaga enda yrði ráðið af gögnum málsins að um stórhættulega atlögu hefði verið að ræða sem D hefði ekki getað dulist að langlíklegast væri að bani hlytist af. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að ákvæði 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga hefðu ekki þýðingu fyrir niðurstöðu málsins. Við ákvörðun refsingar var horft til þess að um mjög grófa og tilefnislausa árás hefði verið að ræða á hendur A og að D ætti sér engar málsbætur. Var D gert að sæta fangelsi í 16 ár. Þá var henni gert að greiða einkaréttarkröfuhöfum miskabætur.
Ákærði var sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni og dæmdur í 45 daga fangelsi skilorðsbundið fangelsi og til greiðslu skaða- og miskabóta.
Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi með því að hafa slegið dóttur sína A í andlitið og sparkað í ofanverðan búk hennar. Jafnframt var hann sakfelldur fyrir að hafa hótað A og syni sínum B ofbeldi. Brotin gagnvart A voru talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 en brotið gagnvart B við 233. gr. sömu laga. Refsing X var ákveðin átta mánaða fangelsi og var hún bundin skilorði til tveggja ára. Þá var X gert að greiða A og B miskabætur. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu X, refsingu hans og fjárhæð miskabóta staðfest.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Gyða Ragnheiður Stefánsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Björgvin Jónsson lögmaður)
Faðir sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi sem beindist að dóttur. Faðirinn sömuleiðis dæmdur til að greiða dóttur sinni miskabætur.
Með dómi héraðsdóms var Y sakfelldur fyrir tilraun til manndráps og D og HÞ, ásamt öðrum manni, fundnir sekir um sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi með fleiri mönnum farið grímuklæddir inn á skemmtistaðinn Bankastræti og í sal á neðri hæð skemmtistaðarins króað af og veist að A, B og C með tilgreindum hætti þannig að þeir hlutu tilgreinda áverka. Þá voru X, F, HL, J og R ásamt fleiri mönnum sakfelldir fyrir smávægilega hlutdeild í broti gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa í félagi, farið grímuklæddir inn á skemmtistaðinn og verið inni í húsnæðinu meðan á brotunum stóð og þannig veitt Y, D, HÞ o.fl. liðsinni í verki. Þá var J sakfelldur fyrir vopnalagabrot og fíkniefnalagabrot. Einnig var D fundinn sekur um umferðarlagabrot. Loks var R sakfelldur fyrir vopnalagabrot. D, HÞ, X, F, HL, J og R skutu dómi héraðsdóms til Landsréttar. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að D og HÞ hefðu, í félagi við aðra tilgreinda menn, farið með andlit sín hulin inn á skemmtistaðinn og inn í sal á neðri hæð hans og veist þar að A og C á þann hátt sem í ákæru greindi, D með ítrekuðum höggum, spörkum og hnéspörkum í höfuð og búk A og fyrir að hafa hrint C, og HÞ með ítrekuðum hnefahöggum í höfuð og búk A auk þess að hafa slegið C einu hnefahöggi í höfuð. Hins vegar var talið ósannað að D og HÞ hefðu vitað af því, þegar þeir ákváðu að fara inn á skemmtistaðinn, að einhver sem var þeim samferða hefði verið með hníf á sér. Með vísan til myndupptöku sem sýndi árásina var, gegn neitun D og HÞ, ekki lagt til grundvallar að þeir hefðu vitað að annar árásaraðili hefði beitt hníf gegn brotaþolum eða látið sér í léttu rúmi liggja að svo hættulegu vopni hefði verið beitt gegn brotaþolum. Að fenginni þessari niðurstöðu kom ekki til álita að D og HÞ yrðu látnir bera ábyrgð á hnífsstungum Y og afleiðingum þeirra en að öðru leyti var á það fallist að D og HÞ hefðu unnið verkið í sameiningu og að virða yrði brot þeirra sem samverknað. Lagt var til grundvallar að högg og spörk í A hefðu einungis valdið rifbeinsbroti og mari á nefi og að högg og spörk sem beindust að C hefðu valdið því að hann hlaut þrjá minniháttar skurði í andliti og sár og mar vinstra megin á höfði. Framangreindir áverkar bentu ekki til þess að högg og spörk sem D og HÞ veittu A og C hefðu verið þung. Þá virtust A og C að nokkru leyti hafa getað varist þeim með því að hörfa og hnipra sig saman. Voru brot D og HÞ gegn A heimfærð til 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og brot þeirra gegn C til 1. mgr. 217. gr. sömu laga. Niðurstaða héraðsdóms var staðfest um að X, F, HL, J og R hefðu með háttsemi sinni gerst sekir um smávægilega hlutdeild í broti gegn 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. J var sýknaður af þeirri háttsemi að hafa haft í vörslum sínum hnúajárn og hníf með 15 sentímetra löngu hnífsblaði en sakfelldur fyrir vörslur kasthnífs og á 0,68 grömmum af kókaíni. Loks var R sakfelldur fyrir vörslur hnífs með 13,5 sentímetra löngu hnífsblaði og kasthnífs. Refsing D var ákveðin fangelsi í átta mánuði en refsing HÞ var ákveðin fangelsi í fjóra mánuði. Þeim var einnig gert að greiða A og C óskipt með tveimur meðákærðu í héraði tilgreindar miskabætur. Refsing J var ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 30 daga, auk þess sem honum var gert að greiða 90.000 krónur í sekt til ríkissjóðs. Þá var J gert að sæta upptöku á framangreindum hnífi og fíkniefnum, en hann var sýknaður af upptöku á hnífi með 21 sentímetra hnífsblaði. Refsing R var ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 30 daga, auk þess sem honum var gert að greiða 30.000 krónur í sekt. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um upptöku kasthnífs og hnífs með 13,5 sentímetra hnífsblaði. Staðfest var niðurtaða héraðsdóms um að fresta bæri ákvörðun um refsingu X og HL. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um 30 daga skilorðsbundna fangelsisrefsingu F. 2
Ákæruvaldið (
Dagmar Ösp Vésteinsdóttir saksóknari)
gegn
Daníel Ísak Maríusyni (
Einar Oddur Sigurðsson lögmaður)
Ákærði var dæmdur í fjögurra mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás og til að greiða brotaþola miskabætur.
X var gefin að sök nauðgun, sifjaspell og stórfellt brot í nánu sambandi gegn barni sínu, A, með því að hafa á nánar tilgreindu tímabili, er barnið var 15 ára gamalt, með ólögmætri nauðung og án samþykkis, haft samræði eða önnur kynferðismök við barnið og áreitt það kynferðislega, en X nýtti sér freklega yfirburði sína sem faðir og að barnið var eitt með honum fjarri öðrum á nánar tilgreindum stöðum. Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir framangreinda háttsemi og hún heimfærð til 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 200. gr. og 1. og 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. X viðurkenndi að hafa átt samræði og önnur kynferðismök við A og leitaði ekki eftir endurskoðun á sakfellingu fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 200. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að með háttsemi sinni hefði X nýtt sér traust A og þá yfirburðastöðu sem hann hafði gagnvart A til að hafa við hann kynferðismök með ólögmætri nauðung. Við þessar aðstæður hefði samþykki A ekki verið veitt af frjálsum vilja, svo sem X hefði byggt á. Yrði háttsemi X því heimfærð til 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X hefði gerst sekur um stórfellt brot gegn 218. gr. b almennra hegningarlaga, enda yrði talið að hann hefði með háttsemi sinni á alvarlegan hátt og með ólögmætri nauðung ógnað heilsu A og velferð en brotin hefðu staðið yfir í tæplega hálft ár og hefði X misnotað freklega yfirburðastöðu sína gagnvart A. Þá var X gefið að sök kynferðisbrot með því að framleiða myndir og myndskeið af A sem X hafði tekið á síma sinn og síma A, samtals 27 myndir og níu myndskeið. Í dómi Landsréttar var rakið að ekki yrði af ákærunni eða gögnum málsins ráðið hvaða 27 ljósmyndir og níu myndskeið X væri sakaður um að hafa framleitt en verulegs innbyrðis ósamræmis gætti í gögnum málsins sem þessi kafli ákæru væri reistur á. Í ljósi þessa ósamræmis og þar sem myndirnar hefðu ekki verið skýrt tilgreindar í ákæru yrði að telja að þessi óskýrleiki hefði torveldað X að taka afstöðu til sakargifta og halda uppi vörnum. Yrði því ekki hjá því komist að vísa þessum kafla ákærunnar frá héraðsdómi án kröfu. Loks var X sakfelldur fyrir vopnalagabrot og að hafa undir höndum nánar tilgreint magn myndefnis sem sýndi börn á kynferðislegan hátt. Við ákvörðun refsingar var með hliðsjón af dómaframkvæmd, 77. gr., 1., 2. og 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 195. gr. almennra hegningarlaga staðfest niðurstaða héraðsdóms um refsingu X sem hafði þar verið hæfilega ákveðin fangelsi í átta ár. Jafnframt var staðfest niðurstaða héraðsdóms um miskabætur til handa A, 6.000.000 króna, og upptöku muna.
X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot gegn A með því að hafa tvívegis beitt hana ólögmætri nauðung og nýtt sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart A til að hafa við hana samræði, en A er með þroskahömlun og gat ekki skilið þýðingu verknaðarins. Var háttsemin heimfærð til 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. X var á hinn bóginn sýknaður af einum ákærulið, kynferðisbroti gagnvart A, vegna sönnunar- skorts. Þá hafði ákærði verið sýknaður af einu slíku broti gegn A í héraði og undi ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu X fyrir misneytingu gagnvart A, sbr. 253. gr. sömu laga, var staðfest en X hafði fengið A til að taka reiðufé út úr hraðbanka og afhenda sér. Niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða vegna tveggja kynferðisbrota gagnvart B var einnig staðfest. Annars vegar var um að ræða blygðunarsemisbrot, sbr. 209. gr. sömu laga, með því að ákærði hafði beitt B blekkingum í gegnum samskiptamiðil um hver hann væri og hvers eðlis samband þeirra væri í þeim tilgangi að eiga í kynferðislegum samskiptum við hana og fá hana til að senda sér kynferðislegar myndir af sér sjálfri. Hins vegar var um að ræða nauðgun með því að beita B ólögmætri nauðung, blekkingum og nýta sér andlega fötlun hennar til þess að fá hana til nánar tilgreindra athafna. Var háttsemin heimfærð til 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Auk þess var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærða vegna brots gegn 233. gr. sömu laga með því að hóta B að birta opinberlega kynferðislegar myndir sem hún hafði sent honum í trúnaði. Loks var X með dómi Landsréttar sýknaður af þremur kynferðisbrotum gagnvart brotaþolanum C en þar af hafði ákæruvaldið fallið frá refsikröfu vegna eins við aðalmeðferð málsins í Landsrétti. Staðfest var sú niðurstaða héraðsdóms að ákvæði 15. og 16. gr. laga nr. 19/1940 þættu ekki standa því í vegi að X yrði gerð refsing. Við ákvörðun refsingar var til þess vísað að X hafði verið sakfelldur fyrir alvarleg kynferðisbrot gagnvart brotaþolum, sem byggju við fatlanir og væga þroskahömlun. Á hinn bóginn var litið til þess að verulegur dráttur hefði orðið á meðferð málsins. Að teknu tilliti til 1., 2., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70., 77. og 78. gr. sömu laga var refsing X ákveðin fangelsi í fjögur ár. Þá var X gert að greiða A og B miskabætur.
X var sakfelldur fyrir manndráp með því að hafa veist með ofbeldi að A og svipt hann lífi. Í dómi Landsréttar var talið sannað að X hefði stungið A sex hnífsstungum og ein þeirra dregið A til dauða. Þótti réttinum hafið yfir skynsamlegan vafa að X hefði ekki getað dulist að líklegustu afleiðingarnar af því að hann stakk A yrðu þær að A hlyti bana af. Þá voru Z og Y sakfelldir fyrir hlutdeild í manndrápi með því að hafa veist með ofbeldi að A þar sem hann lá varnarlaus, þrátt fyrir vitneskju um að X hefði þá þegar stungið A þrívegis. Hefði atlaga Z og Y gert A erfiðara fyrir að verja sig gagnvart síðari atlögu X og hefði þeim á því tímamarki ekki getað dulist að mannsbani gæti hlotist af frekari atlögu X en þeir eigi að síður látið þær afleiðingar sér í léttu rúmi liggja. Loks var Þ sakfelld fyrir að hafa látið fyrir farast að koma A til hjálpar, þar sem hann var staddur í lífsháska, heldur staðið hjá og myndað atlögu X, Y og Z að A og svo hlaupið á brott með þeim, uns lögregla hafði uppi á þeim skömmu síðar. X var einnig sakfelldur fyrir umferðarlagabrot með því að hafa í þrjú tilgreind skipti ekið bifreið undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Við ákvörðun refsingar X var litið til 1., 2., 3., 4., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. og 77. gr. sömu laga, og var refsing hans ákveðin fangelsi í 12 ár auk þess sem hann var sviptur ökurétti í 18 mánuði. Við ákvörðun refsingar Y og Z var litið til ungs aldurs þeirra og þess að hlutdeild þeirra var smávægileg, en jafnframt að um væri að ræða hlutdeild í mjög alvarlegu broti. Með vísan til 2. mgr. 22. gr. og 2. töluliðs 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga var refsing þeirra færð niður úr lágmarksrefsingu við manndrápi og var refsing hvors þeirra um sig ákveðin fangelsi í fjögur ár. Refsing Þ var ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í fimm ár. Þá var X gert að greiða móður og dóttur A miska- og skaðabætur.
X var ákærð fyrir manndráp í opinberu starfi og brot gegn lögum um heilbrigðisstarfsmenn með því að hafa á Landspítalanum, þar sem X starfaði sem hjúkrunarfræðingur, svipt A lífi. Var háttsemin í ákæru talin varða við 211. gr., sbr. 138. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 1. mgr. 13. gr., sbr. 28. gr. laga nr. 34/2012 um heilbrigðisstarfsmenn. Ekki var höfð uppi varakrafa í ákæru um heimfærslu til refsiákvæða. Með dómi héraðsdóms var talið ósannað að X hefði haft ásetning til að svipta A lífi og var hún sýknuð af broti gegn 211. gr. almennra hegningarlaga, sem og öðrum þeim brotum sem henni voru gefin að sök í ákæru. Í forsendum héraðsdóms var tekið fram að í málinu hefði ekki verið ákært fyrir brot gegn 215. gr. almennra hegningarlaga og hefði það því ekki verið flutt með tilliti til þess. Í greinargerð ákæruvaldsins til Landsréttar kom fram að færi svo að rétturinn teldi ósannað að ásetningur X hefði staðið til að svipta A lífi væri byggt á því að líta bæri á háttsemina sem stórfellda líkamsárás sem bani hefði hlotist af og yrði hún samkvæmt því heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga, en yrði ekki á það fallist teldi ákæruvaldið í það minnsta liggja fyrir að X hefði svipt A lífi svo að varðaði hana refsingu samkvæmt 215. gr. laganna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ef héraðsdómur teldi vafa leika á því að X hefði haft ásetning til að svipta A lífi, svo að fullnægt væri huglægum refsiskilyrðum 211. gr. almennra hegningarlaga, hefði dóminum borið að gefa sakflytjendum færi á að flytja málið út frá því hvort heimfæra mætti ætlað brot hennar undir 2. mgr. 218. gr. laganna, ellegar 215. gr. þeirra. Það hefði ekki verið gert og yrði ekki leyst úr því fyrir Landsrétti hvort málið yrði dæmt eftir öðrum refsiákvæðum en í ákæru greindi, enda myndi slík úrlausn ekki fela í sér endurskoðun á niðurstöðu héraðsdóms. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur án kröfu og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til meðferðar á ný og fella síðan á það efnisdóm.
Héraðssaksóknari (
Klara Dögg Steingrímsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Elías Kristjánsson lögmaður)
Ákærða var dæmdur hegningarauki fyrir kynferðislega áreitni og hótanir. Einnig var hann dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur.
Ákæruvaldið (
Guðrún Sveinsdóttir saksóknari)
gegn
Kjartani Gunnarsyni (
Andrés Már Magnússon lögmaður)
K var sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa ráðist að fyrrverandi unnustu sinni á bifreiðastæði, tekið utan um hana með þeim afleiðingum að þau féllu í jörðina, þar sem K settist ofan á A og með því að hafa gripið utan um háls hennar og hert að og tekið fyrir munn hennar til að hindra hana í að kalla á hjálp. Með hliðsjón af vitnisburði læknisins B þótti ekki slegið föstu að allir þeir maráverkar á A sem lýst var í ákæru yrðu raktir til atlögu K. Þá þótti ósannað að K hefði tekið A kyrkingartaki með báðum höndum, en framburður vitnanna B og C voru því ekki til stuðnings að um mjög fast hálstak hefði verið að ræða. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu K og heimfærslu brots hans til 1. mgr. 217. gr. laga nr. 19/1940. Var refsing K ákveðin fangelsi í 3 mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár.
Ákærði sakfelldur fyrir líkamsárás gegn fyrrverandi unnustu sinni. Þótti háttsemin eiga undir 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga, þar sem skilyrði 1. mgr. 218. gr. b ættu ekki við í málinu. Var ákærði dæmdur til 45 daga skilorðsbundinnar fangelsisvistar, auk þess að greiða brotaþola 500.000 krónur í miskabætur.
X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa svipt A valdi og umsjá yfir tveimur börnum þeirra með því að hafa farið með þau úr landi gegn vilja A og haldið þeim þar. Í dómi Hæstaréttar sagði að X og A hafi farið sameiginlega með forsjá barna sinna og átt sama lögheimili þegar hún fór með þau úr landi. Með vísan til umfjöllunar um refsinæmi og gildissvið 193. gr. almennra hegningarlaga, réttarþróunar í dönskum og norskum rétti, tilhögun hérlendrar löggjafar í forsjármálum og skýrleika refsiheimilda var það niðurstaða dómsins að sú háttsemi sem ákærðu var gefin að sök yrði ekki felld undir 193. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því var X sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.
Þau brot sem voru til meðferðar fyrir Hæstaréttar voru í fyrsta lagi aðild G og H að innflutningi á 53 lítrum af amfetamínvökva sem falinn hafði verið í saltdreifara sem fluttur var til landsins í byrjun árs 2020 og framleiðslu amfetamíns úr vökvanum í sölu- og dreifingarskyni sem jafnframt var felld undir ákvæði almennra hegningarlaga um starfsemi skipulagðra brotasamtaka. Í öðru lagi aðild H að kannabisræktun og í þriðja lagi vörslur hans á kókaíni. G og H kröfðust báðir sýknu af fyrsta brotinu en H játaði síðari tvö brotin. H krafðist jafnframt ómerkingar hins áfrýjaða dóms. Í dómi Hæstaréttar kom fram að upphaf rannsóknar lögreglu á þeirri háttsemi sem G og H var gefin að sök hafi mátt rekja til rafrænna gagna sem bárust íslenskum löggæsluyfirvöldum í júlí 2020 frá Europol en um var að ræða rafræn samskipti milli notenda samskiptakerfisins Encrochat. Við úrlausn þess hvort heimilt hefði verið að leggja Encrochat-gögnin fram í málinu og líta til þeirra við sönnun vísaði Hæstiréttur til þess að ekki réði úrslitum hvort öflun þeirra hefði verið heimiluð af dómstólum hér á landi. Engu að síður þyrfti að taka til skoðunar hvort gagnanna hefði verið aflað með þeim hætti að þau teldust lögmæt sönnunargögn í sakamáli hér á landi. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að framlagning gagnanna yrði ekki talin fela í sér að brotið hefði verið gegn rétt G og H til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Varðandi áreiðanleika gagnanna vísaði Hæstiréttur til þess að enda þótt engin skrifleg fyrirmæli hefðu legið fyrir um hvernig gögnin yrðu rannsökuð og nýtt lægju fyrir upplýsingar um uppruna þeirra, tæknilegt eðli og greint frá mögulegum vafaatriðum. Þá hefðu engir annmarkar verið á aðferð við sönnunarmat í dómi Landsréttar hvað varðaði mat á áreiðanleika og nákvæmni þessara gagna og málsmeðferðin að þessu leyti verið réttlát. Hæstiréttur féllst ekki á að sakfelling G og H hefði eingöngu verið reist á Encrochat-gögnunum eða að þeim hefði verið gefið of mikið vægi við sönnunarmat. Komst Hæstiréttur því að þeirri niðurstöðu að framlagning gagnanna, notkun þeirra við mat á sönnun fyrir sekt G og H, aðferð við mat á sönnunargildi þeirra og það vægi sem þeim var gefið við heildarmat á því hvort sök teldist sönnuð hefði ekki brotið í bága við rétt þeirra til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi. Varðandi efnishlið málsins tók Hæstiréttur fram að niðurstaða Landsréttar um sakfellingu hefði byggst á rökstuddu heildarmati á sönnunargildi munnlegs framburðar og fjölmargra rafrænna, skjallegra og tæknilegra sönnunargagna og hvernig þessi sönnunargögn samrýmdust innbyrðis. Með vísan til þess, meginreglu sakamálaréttarfars um milliliðalausa sönnunarfærslu, svo og c-liðar 1. mgr. og 5. mgr. 215. gr. laga nr. 88/2008, yrði ekki hróflað við niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu G og H fyrir brot gegn 173. a almennra hegningarlaga. Jafnframt var staðfest sú niðurstaða að með aðild þeirra að innflutningi saltdreifarans og framleiðslu amfetamíns hafi framkvæmd verknaðarins verið liður í starfsemi skipulagðra brotasamtaka og þeir því gerst sekir um brot gegn 175. gr. a almennra hegningarlaga. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar og upptökukröfur staðfest.
Í þeim hluta málsins sem var til endurskoðunar fyrir Hæstarétti var B í þremur ákæruliðum ákærður fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa fengið brotaþola A til að stinga fingri í endaþarm, taka myndband af því og senda sér, með því að hafa fengið brotaþola A og C til að hafa kynferðismök sín á milli með gervilim, taka myndband af því og senda sér og fyrir að hafa fengið brotaþola D til að fróa sjálfri sér með kynlífshjálpartæki sem hann gaf henni, taka upp myndband af því og senda sér. Hæstiréttur benti á að sú þróun sem orðið hefði með aukinni netnotkun barna og breyttu samskiptamynstri þeirra í milli og við aðra með notkun samfélagsmiðla og samskiptaforrita gerði þau berskjölduð gagnvart kynferðislegri háttsemi sem unnt væri að drýgja á þeim vettvangi. Þrátt fyrir ótvíræða skyldu löggjafans til þess að vernda börn gegn hvers konar misnotkun, þar á meðal kynferðislegri, yrði ekki með skýrum hætti ráðið að orðalag 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga og 1. mgr. 202. gr. laganna endurspeglaði þá þróun og næði til þeirrar háttsemi að fjarstaddur gerandi fengi annan mann, í tilviki brotaþola, barn, til þess að fróa sjálfu sér, eða eiga kynferðismök við aðra og fá síðar myndskeið sent af því. Hæstiréttur áréttaði að beiting refsiákvæða væri háð takmörkunum sem leiða mætti af 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrár og taldi að í ljósi reglunnar um lögbundnar refsiheimildir veitti orðalag 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga ekki það svigrúm til túlkunar að fella mætti háttsemi ákærða undir hugtakið önnur kynferðismök í 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Voru brot B felld undir 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga. Var niðurstaða Landsréttar um ákvörðun refsingar staðfest.
X var gefið að sök kynferðisbrot, stórfelldar ærumeiðingar og stórfellt brot í nánu sambandi með því að hafa endurtekið og á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð fyrrverandi eiginkonu sinnar A. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök, en hún fólst í því að dreifa kynferðislegum ljósmyndum, hreyfimyndum og myndskeiðum af A með tölvupóstsendingum og á hinum ýmsu miðlum ásamt því að skrifa athugasemdir og innlegg um A sem var til þess fallið að særa blygðunarsemi A, smána hana og móðga. Auk þess viðhafði X ærumeiðandi ummæli í símtölum við brotaþola og sendi henni tölvupósta sem innihéldu ærumeiðandi skilaboð. Voru brot samkvæmt 1. til 131. tölulið í I. til XIII. kafla ákæru heimfærð til 1. mgr. 199. gr. a, sbr. áður 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá voru brot X samkvæmt 132. til 136. tölulið í XIV. til XVIII. kafla heimfærð til 233. gr. b almennra hegningarlaga. Var X sýknaður af broti gegn 1. og 2. mgr. 218. gr. b sömu laga. Var X jafnframt gert að sæta fangelsi í þrjú ár og níu mánuði og greiða A 4.000.000 króna í miskabætur, ásamt vöxtum. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X. Fram kom meðal annars í dómi Landsréttar að í ljósi fyrirliggjandi gagna teldist sannað að X hefði sent öll skilaboð og myndefni sem í ákæru málsins væru rakin og viðhaft ummæli sem þar greinir. Þá hefði efni skilaboðanna og myndefnisins skapað heilt yfir mikið ógnarástand fyrir A og langvarandi þjáningu en með háttsemi sinni hefði X misnotað verulega stöðu sína gagnvart A. Var niðurstaða héraðsdóms um að heimfæra brot samkvæmt 1. til 131. tölulið í ákæru til 1. mgr. 199. gr. a, sbr. áður 209. gr. almennra hegningarlaga staðfest, að undanskildum 127. til 130. tölulið og e-lið 132. töluliðar þar sem háttsemi X í þeim tilvikum var ekki talin fela í sér dreifingu í skilningi 199. gr. a almennra hegningarlaga. Landsréttur taldi rétt að heimfæra háttsemi ákærða samkvæmt 1. til 136. töluliðar ákæru til 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga enda yrði talið að af brotinu hefði leitt stórfellt heilsutjón brotaþola. Var X hins vegar sýknaður af broti samkvæmt a- til d-liðum 134. töluliðar ákæru þar sem ekki yrði skýrlega ráðið af þeim í hvers konar samhengi þau voru látin falla. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í fjögur ár og sex mánuði. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X yrði gert að greiða A miskabætur en þær hækkaðar í 4.500.000 krónur.
X var gefið að sök brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð þáverandi kærustu og barnsmóður sinnar, A, og sameiginlegs barns þeirra, B, sem þá var […] daga gamalt. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök og var brotið heimfært til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var X gert að sæta fangelsi í 12 mánuði og greiða A 1.500.000 króna í miskabætur og B 1.000.000 króna, auk vaxta og dráttarvaxta. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X. Fram kom meðal annars í dómi Landsréttar að A hefði verið sérstaklega varnarlaus þar sem hún hefði verið með kornungt barn þeirra í fanginu en við atlöguna hefði jafnframt skapast alvarleg hætta fyrir barnið er A féll í gólfið með það undan atlögu X. Þótti árás X sérstaklega alvarleg í þessu ljósi. Þótt áverkarnir á A hefðu ekki verið verulegir hefði árásin í heild verið til þess fallin að vekja mikla ógn hjá henni. Var talið að með atlögunni hefði X á alvarlegan hátt og með ofbeldi ógnað heilsu og velferð A og B. Var niðurstaða héraðsdóms um að háttsemi X varðaði við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga staðfest sem og sú niðurstaða að það ákvæði tæmdi sök gagnvart ákvæðum barnaverndarlaga. Þótti refsing X hæfilega ákvörðuð í hinum áfrýjaða dómi, fangelsi í 12 mánuði. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X yrði gert að greiða A og B miskabætur en þær voru lækkaðar í 1.000.000 króna til A og í 500.000 krónur til B.
X var sakfelldur í héraði fyrir að hafa sent fyrrverandi eiginmanni A smáskilaboð með kynferðislegum myndum af A og smáskilaboð með myndbandi sem sýndi A í kynferðislegum athöfnum samkvæmt ákærulið I.2 í ákæru, dagsettri 28. október 2021, sem og að hafa sent A tölvupóst með fjórum ljósmyndum í viðhengi en tvær myndanna sýndu A veita X munnmök, sbr. ákærulið I.3 í sömu ákæru. Héraðsdómur heimfærði háttsemi X undir 199. gr. a, sbr. áður 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með dómi Landsréttar var sakfelling X staðfest. Var háttsemi X samkvæmt ákærulið I.2 heimfærð undir 199. gr. a og 233. gr. b almennra hegningarlaga, en háttsemi hans samkvæmt ákærulið I.3 var heimfærð undir 209. gr. og 233. gr. b almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að brot hans fólu í sér grófa röskun á friðhelgi einkalífs A og væri til þess fallið að valda þeim sem fyrir því yrði andlegu tjóni eða hugarangri. Þá væri ávallt hætta á því að myndefni af þessum toga færi í stjórnlausa dreifingu á internetinu. Einnig var tekið tillit til þess að tafir höfðu orðið á meðferð málsins. Að öllu þessu virtu og með vísan til 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 78. gr., sbr. 1. mgr. 77. gr., almennra hegningarlaga, var refsing X ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A 500.000 krónur í miskabætur.
Lögreglustjórinn á Suðurlandi (
Margrét Harpa Garðarsdóttir fulltrúi)
gegn
Hrafni Magnússyni (
Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður)
Ákærði var fundinn sekur um minniháttar líkamsárás og honum gert að sæta fangelsi í 30 daga, en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið. Þá var ákærði dæmdur til að greiða brotaþola miskabætur auk málskostnaðar. Í máli þótti ekki sannað að beinbrot það er líst var í ákæru mætti rekja til háttsemi ákærða og var því ekki fallist á að brot hans varðaði við 218. gr. almennra hegningarlaga.
Héraðssaksóknari (
Fanney Björk Frostadóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X I. Málsmeðferð, ákæruskjal og dómkröfur aðila 1. Mál þetta er höfðað með ákæru héraðssaksóknara, ú (
Björgvin Jónsson lögmaður)
Ákært fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás, stungur með litlum skærum. Brot ákærðu ekki talin sönnuð nema að litlu leyti og háttsemin heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. í stað 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.
X var sakfelldur fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi eiginkonu sinni, A, og tveimur börnum þeirra, B og C. Brotin náðu yfir um tveggja ára tímabil og fólust í því að hafa ítrekað, endurtekið og á alvarlegan og sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt ógnað lífi þeirra, heilsu og velferð með líkamlegu og andlegu ofbeldi. Með dómi Landsréttar var héraðsdómur staðfestur um sönnun á háttsemi X og sakfellingu samkvæmt ákæru, sem og um heimfærslu á háttsemi X gagnvart A og B til 1., sbr. 2. mgr., 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í héraðsdómi var brot X gagnvart C ekki talið stórfellt og það því heimfært til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að allir brotaþolar og amma C hefðu lýst fjölmörgum tilvikum þar sem X beitti brotaþola ofbeldi. Þótt ofbeldið hefði í ríkara mæli beinst að A og B og verið alvarlegra gagnvart þeim yrði allt að einu að meta háttsemi X í heild sinni og áhrif hennar á heimilismenn. Var á það fallist með héraðsdómi að vegna háttsemi X hafi, í þau tvö ár sem ákæra tók til, myndast alvarlegt og viðvarandi ógnarástand á heimilinu sem beindist að öllum heimilismönnum og hafi þau öll, þar með talin C, mátt búast við ofbeldi af hálfu X hvenær sem var. Með lögleiðingu ákvæðis 218. gr. b almennra hegningarlaga hafi verið lögð sérstök áhersla á það ógnarástand sem tilgreind tegund ofbeldis gæti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því gæti fylgt. Viðvarandi ógnarástand innan veggja heimilis í um tvö ár sé langur tími fyrir þolendur. Var X talinn hafa misnotað freklega yfirburðastöðu sína. Að þessu virtu var brot X gegn C einnig heimfært undir 1., sbr. 2. mgr., 218. gr. b almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var X gert að greiða brotaþolum miskabætur.
GAG, GS og HMÓ, voru ákærðir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot og skipulagða brotastarfsemi með því að hafa staðið saman að innflutningi á saltdreifara sem í voru faldir 53 lítrar af amfetamínvökva hingað til lands frá Hollandi í félagi með tveimur óþekktum erlendum aðilum, móttekið tækið og fíkniefnin og haft í vörslum sínum á nánar tilgreindri jörð og í samvinnu við óþekktan íslenskan aðila fjarlægt amfetamínvökvann úr saltdreifaranum og framleitt allt að 117,5 kg af amfetamíni í sölu- og dreifingarskyni. Ætluðum þætti hvers ákærða var nánar lýst í ákærunni. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað teldist að GAG, GS og HMÓ hefðu sammælst um stórfellt fíkniefnalagabrot með því að GAG og HMÓ hefðu í félagi við óþekkta erlenda aðila staðið saman að innflutningi saltdreifarans til landsins þar sem falinn var amfetamínvökvi. Þá hefði GS móttekið og varslað saltdreifarann á jörð sinni. GAG, GS og HMÓ hefðu, í samvinnu við óþekktan íslenskan aðila, staðið saman að því að amfetamínvökvinn var fjarlægður úr saltdreifaranum og úr honum framleitt amfetamín í sölu- og dreifingarskyni. Að teknu tilliti til matsgerðar dómkvadds matsmanns þótti ekki óvarlegt að leggja til grundvallar að GAG, GS og HMÓ hefðu framleitt að minnsta kosti 80,2 kg af amfetamíni. Fram kom í dómi Landsréttar að um þaulskipulagt fíkniefnalagabrot hefði verið að ræða sem framið hefði verið í ávinningsskyni. Verknaðurinn hefði verið unninn í félagsskap allra ákærðu, auk tveggja erlendra einstaklinga og óþekkts Íslendings, þar sem hver hafði sitt hlutverk. Þótti sýnt að GAG, GS og HMÓ hefðu vitandi vits tekið ákvörðun um þátttöku í skipulagðri brotastarfsemi. Voru þeir því sakfelldir og framangreind háttsemi þeirra heimfærð til 173. gr. a og 175. gr. a almennra hegningarlaga. Jafnframt var GS, HMÓ, ÓÁH og GEB gefið að sök stórfellt fíkniefnalagabrot, með því að hafa staðið saman að kannabisræktun í útihúsi á nánar tilgreindri jörð. Hefðu þeir sammælst um verkaskiptingu við uppsetningu, ræktun og þurrkun kannabisplantnanna í sölu- og dreifingarskyni og skipt á milli sín afrakstrinum en við leit hafði lögregla lagt hald á 6.110 g af kannabisplöntum, 16.265 g af maríjúana og 131 kannabisplöntu. Auk heimfærslu á háttsemi GS, HMÓ, ÓÁH og GEB til refsiákvæðis 173. gr. a almennra hegningarlaga var einnig ákært fyrir ætlaða skipulagða brotastarfsemi samkvæmt 175. gr. a sömu laga. Með dómi Landsréttar voru GS, HMÓ, ÓÁH og GEB sakfelldir fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot og háttsemi þeirra heimfærð til 173. gr. a almennra hegningarlaga, en ekki þótti sýnt fram á að þeir hefðu vitandi vits tekið ákvörðun um að taka þátt í starfsemi skipulagðra brotasamtaka í skilningi 175. gr. a almennra hegningarlaga. Þá var ÓÁH enn fremur sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum nánar tilgreint magn fíkniefna og stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum í sölu- og dreifingarskyni nánar tilgreint magn ýmissa fíkniefna. Að lokum var HMÓ sakfelldur fyrir fíkniefnalagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum nánar tilgreint magn fíkniefna. Við ákvörðun refsingar var litið 1., 3., 6. og 7. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Ennfremur var litið til 9. töluliðar sömu málsgreinar að því er varðaði ákvörðun refsingar GS. Refsing HMÓ og ÓÁH var ákveðin fangelsi í 10 ár, GAG og GS var gert að sæta fangelsi í 8 ár hvorum og GEB í 18 mánuði og var refsing hans bundin skilorði. Þá var fallist á kröfu um upptöku á nánar tilgreindum fíkniefnum og munum.
AS, CS, MS og SQ voru ákærð fyrir manndráp samkvæmt 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi staðið saman að því að svipta A lífi. Héraðsdómur sakfelldi AS samkvæmt ákæru en sýknaði CS, MS og SQ af öllum sakargiftum. Landsréttur komst aftur á móti að þeirri niðurstöðu að þau hefðu öll átt verkskipta aðild að því að A var ráðinn af dögum og að um samverknað allra ákærðu hefði verið að ræða. Voru þau öll sakfelld fyrir manndráp. AS var dæmdur í 20 ára fangelsi en refsing annarra ákveðin 14 ára fangelsi. Fyrir Hæstarétti kröfðust CS og SQ ómerkingar hins áfrýjaða dóms og AS og MS bentu á ýmsa ágalla á meðferð málsins fyrir Landsrétti sem þeir töldu að gætu leitt til ómerkingar dómsins og heimvísunar málsins án kröfu. Hæstiréttur taldi að rannsókn málsins hjá lögreglu, málsmeðferðin fyrir Landsrétti og aðferð við sönnunarmat í dómi Landsréttar hefði verið í samræmi við ákvæði laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og ekki hefði verið brotið gegn rétti ákærðu til milliliðalausrar sönnunarfærslu. Ekki væri því tilefni til að ómerkja dóm Landsréttar. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu Landsréttar um að AS, CS, MS og SQ hefðu viðhaft þá háttsemi sem lýst var í ákæru að öðru leyti en því að ósannað þótti hver hefði gefið CS fyrirmæli um að senda skilaboð í síma SQ þegar brotaþoli legði af stað heim umrætt kvöld. Hæstiréttur staðfesti jafnframt þá niðurstöðu Landsréttar að ásetningur AS til að svipta A lífi hefði verið einbeittur og að CS, MS og SQ hefði hlotið að vera ljóst að langlíklegast væri að AS hygðist ráða A af dögum. Hæstiréttur taldi aftur á móti að sú þátttaka CS, MS og SQ sem lýst var í ákæru og það sem Landsréttur taldi sannað um þátt þeirra í skipulagningu og öðrum undirbúningi að því að AS gæti hitt A einan fyrir utan heimili hans fullnægði ekki þeim kröfum sem gera yrði til þess að þau teldust hlutrænt séð hafa verið aðalmenn í manndrápi á grundvelli verkskiptrar þátttöku. Þátttaka þeirra þriggja teldist hlutrænt séð vera hlutdeild í manndrápi og var því slegið föstu að ásetningur þeirra hefði staðið til hlutdeildar í manndrápi. Voru þau öll dæmd til fangelsisrefsingar, AS í 16 ár, CS í þrjú ár, MS í fjögur ár og SQ í 10 ár. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að heimild skorti að lögum til að dæma AS til þyngri tímabundinnar refsingar en mælt er fyrir um í 211. gr. almennra hegningarlaga. Þá væru ekki skilyrði til að ákveða honum refsingu með vísan til 2. mgr. 70. gr. sömu laga þar sem brot annarra hefðu verið hlutdeildarbrot. Við ákvörðun refsingar þeirra CS, MS og SQ var litið til þess að um hlutdeild í mjög alvarlegu broti væri að ræða. Þar sem þáttur CS og MS í undirbúningi þess þótti smávægilegur var refsing þeirra ákveðin með hliðsjón af 2. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga. Loks var AS gert að greiða einkaréttarkröfuhöfum bætur.
N var ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa komið aftan að A og slegið hann ítrekað með klaufhamri og jarðhaka í höfuð og líkama, meðal annars með þeim afleiðingum að hann þríhöfuðkúpu- og rifbeinsbrotnaði. Þá var N gefin að sök tilraun til manndráps, en til vara sérstaklega hættuleg líkamsárás, með því að hafa í framangreint sinn komið aftan að B og slegið hann með klaufhamri í höfuð þannig að hann hlaut skurð aftan við eyra. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um að N hafi slegið A þremur höggum í höfuð með klaufhamri og einu höggi með jarðhaka í líkamann. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um þá áverka sem hlutust af atlögunni, að því frátöldu að gögn málsins þóttu ekki bera ótvírætt með sér að A hafi hlotið brot á rifbeinum. Var N því sýknaður af sakargiftum að því leyti. Með vísan til vættis vitna og gagna málsins var ráðið að hending ein hafi ráðið því að lífshættulega áverka leiddi ekki af atlögunni gegn A. N hafi ekki getað dulist að mannbani gæti hlotist af verknaðinum en hann látið sér það í léttu rúmi liggja. Var hann því talinn hafa gerst sekur um tilraun til manndráps, sbr. 211. gr., sbr. 1. mgr. 20. gr., almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Niðurstaða héraðsdóms var staðfest um að sannað væri að N hafi veist að B svo sem lýst var í ákæru og með þeim afleiðingum sem þar greindi og var sú háttsemi heimfærð til 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar N var litið til 1., 3., 5. og 8. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 76. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga, en í ljósi verknaðarins og huglægrar afstöðu N á verknaðarstundu var ekki talið unnt að hafa hliðsjón af 2. mgr. 20. gr. laganna við ákvörðun refsingar. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Þá var N gert að greiða A miskabætur að fjárhæð 2.000.000 króna og B miskabætur að fjárhæð 800.000 krónur.
Í var sakfelldur í héraði fyrir sérstaklega hættulega líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í félagi við þrjá aðra menn ráðist á A. Í játaði að hafa slegið A einu sinni en högg hans hefði verið laust og ekki valdið þeim áverkum sem A hlaut. Í dómi Landsréttar kom fram að Á hefði ekki sannað að höfuðhögg sem Í veitti A hafi verið sérstaklega hættulegt og valdið þeim alvarlegu áverkum sem A hlaut. Yrði brot Í því heimfært til 217. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til aldurs Í, en hann var 21 árs þegar brotið var framið, og að hann hefði ekki áður unnið sér til refsingar. Þá var horft til 1. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga þar sem högginu var beint að höfði A. Var refsing Í ákveðin 45 daga fangelsi en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var Í gert að greiða A miskabætur.
X var sakfelldur samkvæmt tveimur ákærum fyrir brot í nánu sambandi með því að hafa á tilgreindu tímabili áreitt A, fyrrverandi maka sinn og barnsmóður, og beitt hana andlegu ofbeldi með nánar tilgreindum símtölum og smáskilaboðum. Þá var hann sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot með því að hafa slegið nokkrum sinnum í átt að A, er hún hélt á syni þeirra, þar af einu sinni í handlegg hennar, og hrint henni. Eins var hann sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi með því að hafa í 12 tilgreind skipti elt A og setið fyrir henni. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar háttsemi X væri virt í heild sinni væri sannað og engum vafa undirorpið að hann beitti A hótunum og andlegu ofbeldi með smánandi, vanvirðandi og óviðeigandi ummælum í hennar garð. Þá væri það framferði hans að elta A og sitja fyrir henni til þess fallið að ógna lífi hennar, heilsu og velferð, en í þessum athöfnum X hefði falist mikið andlegt ofbeldi. Var háttsemi X samkvæmt báðum ákærum heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var höfð hliðsjón af 1., 5, 6, og 7 tölulið 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Refsing X var ákveðin fangelsi í átta mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A 800.000 krónur í miskabætur.
D var sakfelldur fyrir brot gegn lögreglulögum. Þá var hann sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa veist með ofbeldi að B og gefið honum olnbogaskot í andlit með nánar tilgreindum afleiðingum fyrir B. Með dómi héraðsdóms taldist háttsemin varða við 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af vottorði sérfræðilæknis um áverka B þar sem fram kom að kvarnast hefði upp úr tveimur framtönnum B, auk þess sem hann hefði hlotið yfirborðsáverka, taldi Landsréttur háttsemi D varða við 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Loks var D ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa í félagi við meðákærða X, veist að A með ítrekuðum höggum með óþekktu stunguvopni, líklega skrúfjárni, í efri búk A, en meðákærði X með ítrekuðum hnefahöggum í höfuð og efri hluta líkama, allt með nánar tilgreindum afleiðingum fyrir A. Með dómi héraðsdóms var D sýknaður af tilraun til manndráps en sakfelldur fyrir meiriháttar líkamsárás samkvæmt 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að D hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Varðandi heimfærslu til refsiákvæða vísaði Landsréttur til þess að fyrir lægi að D hefði veist að A og stungið hann endurtekið með skrúfjárni eða líku áhaldi í ofanvert bak svo að gengið hefði inn í brjóstvegg og hefði A hlotið lífshættulegan áverka. Yrði að telja að D hefði á verknaðarstundu ekki getað dulist að langlíklegast væri að bani hlytist af atlögunni. Yrði hann því sakfelldur fyrir tilraun til manndráps. Við ákvörðun refsingar var einkum litið til þess að atlaga D gegn A taldist hafa verið tilefnislaus, hún hefði verið ofsafengin og haft alvarlegar afleiðingar, en telja yrði að hending hefði ráðið því að ekki fór verr. Þá hefði D unnið verkið í félagi við annan mann. Samkvæmt því og með hliðsjón af ákvæðum 1., 2., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga, 2. mgr. sömu lagagreinar og 77. gr. sömu laga þótti refsing D hæfilega ákveðin fangelsi í fimm ár og sex mánuði. Þá var D gert að greiða A og B miskabætur.
Talið var sannað með munnlegum framburðum fyrir dómi að ákærði hefði gerst sekur um kynferðisbrot, sem heimfært var til 209. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 (brot gegn blygðunarsemi) í samræmi við dómaframkvæmd, en ekki 194. gr. laganna, líkt og ákæruvaldið krafðist. Brotaþola dæmdar miskabætur að fjárhæð 1.100.000 krónur og ákærða gert að greiða allan sakarkostnað.
D var sakfelldur í héraði fyrir þjófnað og fjársvik auk umferðarlagabrota. Hann var jafnframt sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi með því að hafa ekið bifreið með 15 til 20 kílómetra hraða á klukkustund sem leið lá út af bifreiðaplani þrátt fyrir að A héldi báðum höndum um hliðarrúðu ökumanns og hann dróst þannig eða hljóp með bifreiðinni uns hann féll í jörðina og í kjölfarið fór D af vettvangi án þess að huga að A. D var aftur á móti sýknaður af hættubroti, sbr. 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 þar sem 215. gr. sömu laga var talin tæma sök gagnvart því ákvæði eins og atvikum máls væri háttað. Fyrir Landsrétti krafðist ákæruvaldið endurskoðunar á þeirri niðurstöðu en D krafðist sýknu af ákærunni þar sem háttsemin hefði verið refsilaus þar sem skilyrði 1. mgr. 12. gr. almennra hegningarlaga um neyðarvörn væru uppfyllt. Féllst Landsréttur ekki á að gálausu viðbrögð D hefðu getað helgast af neyðarvörn. Varð því slegið föstu að með hinni gálausu háttsemi sem leiddi til andláts A hefði D brotið gegn 215. gr. almennra hegningarlaga. Leysti það D ekki undan refsiábyrgð samkvæmt ákvæðinu að A hefði jafnframt sýnt af sér gáleysi. Kom þá til skoðunar hvort D hefði í kjölfar gáleysisbrotsins gerst sekur um brot gegn 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga. Landsréttur vísaði til þess að ástand A hefði verið mjög alvarlegt strax eftir að hann féll af bifreið D og í jörðina. Með því að yfirgefa A eftir fallið án þess að kanna ástand hans og eftir atvikum kalla eftir aðstoð hefði D sýnt af sér algert skeytingarleysi um ástand hans. Þegar allt þetta væri virt þótti ákæruvaldinu hafa tekist að sanna svo ekki yrði vefengt með skynsamlegum rökum að D hefði í kjölfar þess að A féll í jörðina ekið af vettvangi án þess að huga að honum og þannig yfirgefið mann án bjargar sem hann átti að sjá um. Með háttsemi sinni taldist D því hafa brotið gegn 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga. D var því með dómi Landsréttar jafnframt sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 220. gr. almennra hegningarlaga. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var refsing D ákveðin fangelsi í tvö ár. Þá var D sviptur ökurétti og gert að greiða foreldrum A miskabætur.
Ákæruvaldið (
Margrét Unnur Rögnvaldsdóttir saksóknari)
gegn
Björgvini Sigmari M. Ómarssyni (
Sveinn Andri Sveinsson lögmaður)
B var meðal annars ákærður fyrir brot í nánu sambandi samkvæmt tveimur ákæruliðum með því að hafa veist að sambýliskonu sinni C á sameiginlegu heimili þeirra með nánar tilgreindum hætti og afleiðingum. Með dómi héraðsdóms voru brotin heimfærð til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Landsréttar var skírskotað til athugasemda í frumvarpi til laga sem varð að 218. gr. b almennra hegningarlaga og var það mat réttarins að háttsemi B gagnvart C skyldi heimfærð undir 1. mgr. ákvæðisins í báðum ákæruliðum. Með hinum áfrýjaða dómi var B jafnframt sakfelldur fyrir valdstjórnarbrot, þjófnað, tilraun til þjófnaðar, nytjastuld og umferðarlagabrot. Refsing B var ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var hann sviptur ökurétti og gert að sæta upptöku á hnífi.
X var sakfelldur fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart fjórum dætrum sínum, með því að hafa ítrekað, endurtekið og á alvarlegan og sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt ógnað lífi þeirra, heilsu og velferð með líkamlegu og andlegu ofbeldi og hótunum, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Jafnframt var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gagnvart þáverandi eiginkonu sinni, Y, sbr. 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Þá var Y sakfelld fyrir brot í nánu sambandi gagnvart elstu þremur dætrum sínum og var brotið heimfært til 1. mgr. 218. gr. b. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar X var meðal annars litið til 1. og 3. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin tvö ár en til frádráttar kemur nánar tilgreind gæsluvarðhaldsvist hans. Ákvæði héraðsdóms um fangelsisrefsingu Y og skilorðsbindingu hennar var staðfest. Með vísan til forsendna héraðsdóms var staðfest niðurstaða hans um miskabætur til handa A, B, C og D með vöxtum eins og þar greinir. Loks var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakarkostnað staðfest.
Ágreiningsefni málsins um heimfærslu háttsemi X til refsiákvæða laut að því hvort hún skyldi heimfærð til 211. gr., sbr. 20. gr., almennra hegningarlaga eða til. 2. mgr. 218. gr. sömu laga en ágreiningslaust var hins vegar að háttsemi X mætti færa undir 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b laganna. Í Landsrétti var háttsemin heimfærð undir 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi Hæstaréttar var rakið að í málinu lægi ekki fyrir játning X um ásetning til manndráps og ekkert yrði ráðið af framburði hans um huglæga afstöðu til afleiðinga atlögunnar að brotaþola. Þá væri öðrum vitnum um verknaðinn ekki til að dreifa. Yrði því að ráða hina huglæga afstöðu X, þar á meðal um hvað hann hlaut að gera sér grein fyrir um afleiðingar líkamsárásarinnar, af því sem taldist sannað í dómi Landsréttar um sjálfan verknaðinn. Hæstiréttur vísaði til þess að árás með skotvopni eða hníf sem beinist að viðkvæmum stöðum á líkama svo sem höfði, hálsi, brjóstkassa og kviði hefði oftar leitt til þess að ásetningur telst sannaður þegar ákært hefur verið fyrir tilraun til manndráps en þegar um aðrar verknaðaraðferðir hefur verið að ræða. Þá vísaði rétturinn til þess að í þeim dómum sem Landsréttur skírskotaði sérstaklega til í niðurstöðu sinni hefði slíkum vopnum og verknaðaraðferðum verið beitt en svo háttaði ekki til í þessu máli þótt lagt væri til grundvallar að árásin hefði verið ofsafengin og beinst að viðkvæmum líkamshlutum. Þá yrðu heldur ekki dregnar haldbærar ályktanir um ásetning X til manndráps af háttalagi hans daginn og nóttina fyrir árásina eða í framhaldi af henni. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að varhugavert væri að telja fram komna fulla sönnun þess að X hefði á verknaðarstundu haft ásetning til að bana brotaþola heldur yrði að miða við að um hefði verið að ræða stórfellt gáleysi X til afleiðinga verknaðarins. Yrði brot X því ekki fært undir 211. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga heldur 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga og 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b. Refsing X var ákveðin fangelsi í fjögur ár og honum gert að greiða brotaþola 3.000.000 króna í miskabætur.
X var ákærður fyrir stórfelld brot gegn þáverandi sambýliskonu sinni og þremur börnum þeirra sem náðu yfir um tveggja ára tímabil, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt núgildandi ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga verði ofbeldisbrot í nánum samböndum virt heildstætt og eftir atvikum án þess að sanna þurfi hvert og eitt tilvik fyrir sig. Sé ákvæðinu þannig fyrst og fremst ætlað að ná yfir háttsemi sem staðið hafi yfir í lengri eða skemmri tíma, þótt því verði jafnframt beitt um einstök tilvik. Að virtum gögnum málsins og framburði ákærða og brotaþola í héraði væru ekki efni til að hrófla við mati héraðsdóms á niðurstöðu um sakfellingu ákærða. Þá var, með hliðsjón af framburði brotaþolanna, tekið undir með hinum áfrýjaða dómi um að á heimili þeirra og ákærða hafi myndast ógnarástand þar sem búast hafi mátt við ofbeldi af hálfu ákærða næstum hvenær sem var. Með lögleiðingu ákvæðis 218. gr. b almennra hegningarlaga hafi verið lögð sérstök áhersla á það ógnarástand sem tilgreind tegund ofbeldis gæti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því gæti fylgt. Trúverðug lýsing eins brotaþolanna á ógnarástandinu benti til mjög alvarlegs og langvinns heimilisofbeldis. Voru brot ákærða heimfærð undir 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, sem tæmi sök gagnvart þeim ákvæðum barnaverndarlaga sem ákært var fyrir. Var refsing X ákveðin fangelsi í eitt ár og sex mánuði og honum gert að greiða brotaþolum miskabætur.