Dómstólaleit

X var gefin að sök sérstaklega hættuleg líkamsárás, húsbrot og eignaspjöll með því að hafa valdið spjöllum á bifreið í eigu A, þar sem hún stóð á bifreiðastæði fyrir utan hús sem A bjó í, og að því búnu farið heimildarlaust inn í íbúð A í húsinu og ráðist að honum og stungið hann tvisvar með hnífi og þeir lent í átökum í kjölfar þess, allt með þeim afleiðingum að A hlaut nánar tilgreinda áverka. Með dómi héraðsdóms var X fundinn sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru og að hafa valdið þeim áverkum sem þar greindi. X var með vísan til niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns ekki talinn ósakhæfur og ekki var heldur talið að refsing gæti ekki borið árangur, sbr. 15. og 16. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dómi Landsréttar var rakið að eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms hefði farið fram rannsókn á brotnum hnífi sem lögregla haldlagði á vettvangi og að niðurstöður rannsóknarinnar leiddu að því líkur að X hefði handfjatlað hnífinn á einhverjum tímapunkti. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu X. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að árás hans var tilefnislaus og alvarleg og hættulegu vopni var beitt á brjóstkassa A en einnig til þess að X iðraðist mikið, hafði fengið viðeigandi úrræði og meðferð og komið lífi sínu á rétta braut. Með hliðsjón af þessu og með vísan til 1., 3., 6. og 8. töluliða 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í átta mánuði, skilorðsbundið í tvö ár. Loks var X gert að greiða A 800.000 krónur í miskabætur með nánar tilgreindum vöxtum og málskostnað.

S var ákærður fyrir brot gegn hegningarlögum og lögreglulögum í þremur ákæruliðum. Í fyrsta ákærulið var S gefin að sök líkamsárás, sbr. 1. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ráðist að A sem sat í ökumannssæti bifreiðar sinnar, en S hafi staðið fyrir utan bifreiðina, teygt sig inn um opinn glugga, togað og rykkt til hægri hönd A sem og kveikjuláslykli bifreiðarinnar sem A hélt í en við þetta hafi langatöng hægri handar A fests í lyklakippu sem lykillinn var á og fingur hans aflagast og brotnað. Samkvæmt öðrum lið ákærunnar voru S gefin að sök eignaspjöll, sbr. 1. mgr. 257. gr. sömu laga, með því að hafa með háttsemi sinni í fyrsta ákærulið valdið því að kveikjuláslykillinn brotnaði og skemmdist. Loks voru S gefin að sök brot gegn lögreglulögum nr. 90/1996 með því að hafa neitað að ræða við lögreglumenn við afskipti lögreglu í kjölfar atvika í fyrsta og öðrum lið ákærunnar með þeim afleiðingum að lögreglumenn þurftu að taka S lögreglutökum og handtaka hann en S hafi streist á móti við þá handtöku. Var háttsemi S talin varða við 19. gr., sbr. 44. gr. laganna. Með hinum áfrýjaða dómi var S sakfelldur samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi í 18 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var S dæmdur til að greiða A nánar greindar skaða- og miskabætur. Í dómi Landsréttar voru raktir framburðir S, A og vitna sem voru á vettvangi þegar atvik máls áttu sér stað. Var framburður A og vitnisins B metinn í heild sinni trúverðugur um þau atvik sem greindi í fyrsta ákærulið ákæru en framburður S að sama skapi ótrúverðugur. Taldi Landsréttur að fullnægjandi sönnun væri fram komin um sök S samkvæmt þeim lið ákærunnar og var hann staðfestur um sakfellingu S fyrir þá háttsemi sem þar var lýst. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann enn fremur staðfestur um sakfellingu S í öðrum og þriðja ákærulið sem og niðurstaða dómsins um ákvörðun refsingar S. Loks var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bætur til handa A fyrir varanlegan miska en miskabætur til handa A fyrir miska samkvæmt 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 voru lækkaðar.

J var með tveimur héraðsdómum dæmdur til fangelsisrefsingar fyrir fjölda afbrota, þar á meðal á annan tug þjófnaðarbrota og fyrir að hafa margsinnis ekið sviptur ökurétti og undir áhrifum fíkniefna eða lyfja. Fyrir Landsrétti var ákvörðun refsingar vegna beggja dóma til endurskoðunar, auk þess sem J krafðist frávísunar tiltekinna ákæruliða eða sýknu. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu J fyrir brot gegn nálgunarbanni og eignaspjöll með því að hafa brotið rúðu í tilteknu húsi. Kröfu J um frávísun tiltekins ákæruliðar, sem var reist á vanhæfi embættis lögreglustjórans á Suðurlandi, var hafnað. Aftur á móti var fallist á frávísunarkröfu vegna sakargifta um húsbrot þar sem refsikrafa frá leigutaka og umráðamanni húsnæðisins lá ekki fyrir. Var J gert að sæta fangelsi í þrjú ár og niðurstaða héraðsdóms um einkaréttarkröfur staðfest.

J var sakfelldur fyrir brot gegn 1. og 2. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa farið heimildarlaust inn um glugga á sumarhúsi og þar inni kveikt eld með þeim afleiðingum að sumarhúsið brann til grunna. Varðandi þá háttsemi J að brjóta útiljós við annað sumarhús í nágrenni við hitt taldist brotið fyrnt, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 81. gr. og 5. mgr. 82. gr. almennra hegningarlaga og var hann því sýknaður af þeim sakargiftum. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess að um var að ræða hegningarauka, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing J ákveðin fangelsi í sex mánuði. Þá var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um bótaábyrgð J gagnvart einkaréttarkröfuhafa staðfest og honum gert að greiða TM tryggingum hf. 14.298.040 krónur.

B var sakfelldur í héraði í samræmi við játningu fyrir tvö fíkniefnalagabrot og nokkur brot gegn almennum hegningarlögum nr. 19/1940. B var einnig gefið að sök húsbrot með því að hafa í þrjú skipti farið í heimildarleysi inn í tilgreind fjölbýlishús en hann bar því við að hann hefði leitað í þessi húsnæði vegna kulda, auk þess sem hann hafi verið slasaður og í slæmu ástandi. Í dómi héraðsdóms var komist að þeirri niðurstöðu að ekki yrði séð að B hafi verið í yfirvofandi hættu sem hafi verið bægt frá með þessari háttsemi. Önnur úrræði hafi staðið B til boða og aðstæður hans hafi ekki réttlætt að hann færi inn í húsnæði annarra einstaklinga til að leita sér skjóls. Var því ekki fallist á það að þessi háttsemi B hafi verið honum refsilaus með vísan til 13. gr. almennra hegningarlaga og var hann sakfelldur fyrir hana. Var B gert að sæta fangelsi í tólf mánuði. Með dómi Landsréttar var niðurstaða héraðsdóms staðfest. Við ákvörðun refsingar B var meðal annars litið til dráttar á meðferð málsins fyrir Landsrétti sem ekki var talið að honum yrði kennt um. Kom því ekki til álita að þyngja refsingu B. Þá var, með hliðsjón af sakaferli B og fjölda þeirra brota sem hann var sakfelldur fyrir, ekki talið unnt að binda refsingu hans skilorði. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

X var með tveimur ákærum gefin að sök eignaspjöll í fjögur skipti, þrjú þjófnaðarbrot og ein líkamsárás á eins árs tímabili, frá mars 2021 til mars 2022. Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur fyrir eignaspjöll í tvö skipti, þrjú þjófnaðarbrot og líkamsárás en einum lið ákæru 28. mars 2023 fyrir eignaspjöll var vísað frá dómi. Þá var X sýknaður af einum lið ákæru 12. september 2023 fyrir eignaspjöll. X var með vísan til niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns ekki talinn ósakhæfur í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var refsing X ákveðin fangelsi í þrjá mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A tilgreindar bætur fyrir líkamsárás. Með dómi Landsréttar var staðfest sakfelling X samkvæmt þeim ákæruliðum sem hann var fundinn sekur um í héraði. Undir rekstri málsins fyrir Landsrétti voru að beiðni X dómkvaddir tveir yfirmatsmenn til að meta sakhæfi hans. Með vísan til matsgerðar og yfirmatsgerðar var X ekki talinn ósakhæfur en í samræmi við niðurstöðu yfirmatsgerðar var talið nægilega sýnt fram á að refsing myndi ekki bera árangur. Var X því ekki gerð refsing í málinu með vísan til 16. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til samhljóða álits dómkvadds matsmanns og yfirmatsmanna um að X nyti nú besta búsetufyrirkomulags og meðferðar sem honum stæðu til boða þótti ekki tilefni til að kveða á um sérstakar ráðstafanir til að varna því að háski yrði að honum, sbr. 62. og 63. gr. almennra hegningarlaga. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um bætur til handa A.

A var sakfelld fyrir eignaspjöll, brot gegn valdstjórninni, vopnalagabrot, brot gegn lögreglulögum og umferðarlagabrot samkvæmt nokkrum ákæruliðum. Við ákvörðun refsingar A var litið til þess að hún hefði gerst sek um fjölmörg afbrot á tæplega átta mánaða tímabili. Skýlaus játning A var virt henni til refsimildunar en á hinn bóginn þótti ekki unnt að horfa fram hjá því að brot hennar væru ítrekuð og bæru vott um einbeittan ásetning sem hefði áhrif til refsihækkunar, sbr. 6. tölulið 1. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var refsing A ákveðin sem hegningarauki við fyrri dóm. Sá dómur, sem var skilorðsbundinn, var jafnframt tekinn upp og A dæmd refsing í einu lagi. Þá hafði dómurinn ítrekunaráhrif á brot A samkvæmt II. kafla ákæru. Enn fremur var litið til þess að brot A samkvæmt II. kafla ákæru voru framin þegar hún var í gæslu lögreglu. Samkvæmt öllu framangreindu þótti refsing A hæfilega ákveðin fangelsi í 14 mánuði, en fullnustu 11 mánaða af refsingunni var frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var henni gert að sæta upptöku á úðavopni og viðurkennd bótaskylda hennar.

BÞ var sakfelld fyrir brot gegn 232. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa á um fimm mánaða tímabili endurtekið hótað, fylgst með, sett sig í samband við og setið um A og B, fyrir utan heimili þeirra, gegn þeirra vilja, auk þess að hafa hrellt þær og niðurlægt þær með nánar tilgreindum hætti. Þá var BÞ einnig sakfelld fyrir eignaspjöll með því að hafa valdið skemmdum á bifreið í eigu A og fyrir að óhlýðnast lögreglu með því að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglumanna um að koma óvopnuð út af heimili sínu. Varðandi umsáturseinelti BÞ kom fram í dómi Landsréttar að ásetningur hennar til verksins hefði verið einbeittur og þá hefði BÞ virt að vettugi öll fyrirmæli lögreglu og óskir brotaþola um að hún léti af háttseminni. Háttsemi BÞ hafi verið til þess fallin að valda brotaþolum hræðslu og kvíða og nutu brotaþolar ekki friðhelgi á heimili sínu sem þær áttu kröfu á. Var refsing ákærðu ákveðin fangelsi í sex mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Með dómi héraðsdóms hafði BÞ verið dæmd til að greiða A og B miskabætur. Einkaréttarkröfur A og B bárust ákæranda hins vegar ekki fyrr en eftir útgáfu ákæru. Af því tilefni var gefin út framhaldsákæra en í dómi Landsréttar kom fram að hvorki hefðu skilyrði fyrir útgáfu framhaldsákæru verið uppfyllt né hefði BÞ veitt samþykki til að kröfur A og B kæmust að í málinu. Var einkaréttarkröfum A og B því vísað frá héraðsdómi.

X var ákærður fyrir stórfellt brot í nánu sambandi, nauðgun og hættubrot með því að hafa endurtekið og á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð þáverandi sambýliskonu sinnar, í sex nánar tilgreind skipti. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna var X sýknaður af hluta sakargifta en sakfelldur að hluta og sú háttsemi heimfærð til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 4. mgr. 220. gr. sömu laga. Þá var X sakfelldur fyrir eignaspjöll með því að hafa skemmt hluti í eigu sambýliskonunnar þáverandi. Við ákvörðun refsingar var litið til 1., 3. og 6. töluliðar 1. mgr. 70. gr., 60. gr. og 78. gr. almennra hegningarlaga. Með vísan til 77. gr. laganna var refsing X ákveðin fangelsi í tíu mánuði en fullnustu sjö mánaða frestað skilorðsbundið í tvö ár, vegna dráttar sem orðið hafði á rekstri málsins.

G var ákærður fyrir hegningarlagabrot í tveimur ákæruliðum. Með þeim fyrri voru G gefin að sök eignaspjöll, sbr. 1. mgr. 257. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa kýlt í bílstjórahurð tilgreindrar bifreiðar. Samkvæmt síðari lið ákærunnar var G gefið að sök að hafa veist með ofbeldi að A, bílstjóra bifreiðarinnar, hrint henni og slegið til hennar með þeim afleiðingum að A hlaut marblett á vinstri upphandlegg, eymsli á vinstri úlnlið og stífleika í baki, sbr. 1. mgr. 217. gr. sömu laga. Játaði G háttsemi þá sem honum var gefin að sök samkvæmt fyrri ákærulið og var hann í héraði sakfelldur fyrir þá háttsemi sem þar greindi. Þá var G sakfelldur fyrir að hafa hrint A með þeim afleiðingum að A hlaut stífleika í baki en sýknaður af öðrum sakargiftum samkvæmt sama ákærulið. Var G gert að sæta skilorðsbundnu fangelsi í einn mánuð og greiða A 400.000 krónur í miskabætur ásamt tilgreindum vöxtum. G áfrýjaði niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu samkvæmt framangreindum ákærulið og krafðist sýknu. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað þætti að G hefði umrætt sinn veist að A með þeim hætti sem lýst væri í ákæru að teknu tilliti til sakargifta sem hann var sýknaður af samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru. Þá var staðfest niðurstaða héraðsóms um heimfærslu háttseminnar til refsiákvæða. Loks var staðfest ákvæði hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar, sakarkostnað og fjárhæð miskabóta.