Dómstólaleit

A hafði starfrækt daggæslu barna á heimili sínu um árabil er hún var svipt starfsleyfi tímabundið í þrjá sólarhringa. A höfðaði mál gegn R og krafðist nánar tilgreindra skaðabóta úr hendi R vegna sviptingarinnar, auk vaxta og dráttarvaxta. Til vara krafðist A skaðabóta að álitum. Héraðsdómur taldi að þó svo svipting starfsleyfis A hefði verið saknæm og ólögmæt hefði henni ekki tekst sönnun þess að hún hefði orðið fyrir tjóni vegna sviptingarinnar. Var R því sýknuð af kröfum A. A vildi ekki una þeirri niðurstöðu og áfrýjaði málinu til Landsréttar. R gagnáfrýjaði og krafðist staðfestingar hins áfrýjaða dóms að öðru leyti en um málskostnað. Landsréttur staðfesti hinn áfrýjaða dóm um sýknu R með vísan til forsendna hans og gerði A að greiða R málskostnað fyrir Landsrétti.

Ágreiningur reis um bótaskyldu S hf. vegna vinnuslyss sem I varð fyrir í nóvember 2017. Leyst var endanlega úr þeirri deilu í júní 2022 þegar Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms þar sem viðurkenndur var bótaréttur I. Í áliti örorkunefndar á afleiðingum slyssins var líkamstjón I metið meira en í matsgerð sem aðilar höfðu áður aflað sameiginlega. S hf. hafnaði greiðslu frekari bóta og vísaði til ákvæðis í skilmálum vátryggingarinnar sem kvað á um að undantekningarlaust skyldi meta tjón innan þriggja ára frá slysdegi, auk þess sem frestir sem I höfðu verið veittir umfram nefnd tímamörk hefðu verið liðnir þegar álit örorkunefndar lá fyrir. Með hliðsjón af atvikum máls og í ljósi þess að S hf. hafði ítrekað veitt I frest í því skyni að afla örorkumats mátti hann með réttu hafa væntingar um að S hf. tilkynnti honum þegar fyrir lá að I hygðist afla álits örorkunefndar að frekari frestir yrðu ekki veittir. Taldi Landsréttur að tómlæti S hf. leiddi til þess að félagið gæti ekki borið ákvæði skilmálans fyrir sig, enda hefði I gert skýran og afdráttarlausan fyrirvara um gildi hans við uppgjör bóta. Hinn áfrýjaði dómur var því staðfestur.

Kröfu X um að matsgerð dómkvadds matsmanns sem lögð var fram í máli Á gegn honum yrði felld úr skjölum málsins, var vísað frá Landsrétti þar sem ákvörðun héraðsdóms um að hafna þeirri kröfu sætti ekki kæru til réttarins. Þá var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að hafna kröfu X um að meina Á að leiða þann sálfræðing sem vann matsgerðina fyrir dóm sem vitni við aðalmeðferð málsins.

Ákærðu S, L og M var gefið að sök manndráp, frelsissvipting og rán með því að hafa í félagi svipt A lífi og beitt hann í aðdraganda þess margþættu og hrottafengnu líkamlegu ofbeldi, sbr. ákærulið I, og tilraun til fjárkúgunar, sbr. ákærulið II. Þá var ákærða X gefið að sök peningaþvætti með því að hafa samþykkt, að beiðni L og M, að taka við millifærslu inn á bankareikning sinn af bankareikningi A, sbr. ákærulið III. Loks var ákærðu R gefin að sök hlutdeild í frelsissviptingu og ráni í ákærulið I, sbr. ákærulið IV. Með hinum áfrýjaða dómi voru S, L og M sakfelldir samkvæmt ákærulið I og var S einnig sakfelldur fyrir háttsemi samkvæmt ákærulið II en L og M sýknaðir. Þá var X sakfelldur fyrir háttsemi samkvæmt ákærulið III en ákvörðun refsingar frestað skilorðsbundið. Loks var R sýknuð af sakargiftum samkvæmt ákærulið IV. Var ákærðu S og L gert að sæta fangelsi í 17 ár og M fangelsi í 14 ár. Loks var S, L og M gert að greiða eiginkonu og syni A bætur. Í dómi Landsréttar var talið hafið yfir skynsamlegan vafa að S, L og M hefðu gerst sekir um þá háttsemi sem lýst væri í ákærulið I og staðfesti Landsréttur sakfellingu ákærðu fyrir manndráp, sbr. 211. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, frelsissviptingu og rán. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms varðandi ákærulið II. Að mati Landsréttar þótti ákæruvaldinu ekki hafa tekist að sanna, svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa, að X hefði haft vitneskju um að upplýsingarnar sem hann veitti yrðu nýttar til að koma undan ávinningi af refsiverðu broti og að hann hefði verið bær til að veita samþykki sitt til þess á verknaðarstundu. Sýknaði Landsréttur því X samkvæmt ákærulið III. Loks taldi Landsréttur að þáttur R í aðdraganda frelsissviptingar A uppfyllti skilyrði til að teljast hlutdeild í frelsissviptingu A en ákæruvaldinu hefði aftur móti ekki tekist sönnun um það að ásetningur R hefði staðið til þess að A yrði beittur líkamlegu ofbeldi til að ná af honum fé. Var R því sakfelld fyrir hlutdeild í frelsissviptingu en sýknuð af hlutdeild í ráni samkvæmt ákærulið IV. Var refsing S og L ákveðin fangelsi í 16 ár, refsing M fangelsi í 12 ár auk þess sem þeim var gert að greiða eiginkonu og syni A bætur. Loks var R gert að sæta fangelsi í 6 mánuði sem bundið var skilorði.

Húsfélagið M krafðist skaðabóta úr hendi B ehf. vegna ætlaðra galla á sameign fasteignar að Miðbraut 28 en kröfunni var beint að B ehf. sem eiganda hússins og seljanda íbúða í því. Skaðabótakrafa M var reist á niðurstöðum matsgerðar dómkvadds matsmanns sem taldi margvíslega annmarka á sameigninni, einkum varðandi frávik frá hönnunargögnum. Í dómi Landsréttar var litið til þess að B ehf. hefði ekki verið meðal matsþola í matsmálinu sem var undanfari dómkvaðningar matsmanns. Með því hefði B ehf. hvorki haft tækifæri til að koma að sjónarmiðum sínum við val á matsmanni né við matið sjálft, en engu var talið skipta í því tilliti að fyrirsvarsmaður félagsins hefði mætt á einn matsfund í umboði framkvæmdastjóra annars félags sem var meðstefndi í héraði. Taldi Landsréttur jafnframt að þar sem B ehf. hefði ekki átt aðild að matsmálinu hefði félagið ekki átt þess kost að leggja fram gögn í því og ekki átt þess kost að beiðast yfirmatsgerðar er matsgerð hins dómkvadda matsmanns lá fyrir. Af þeim sökum yrði matsgerðin ekki lögð til grundvallar niðurstöðu málsins gagnvart B ehf. Þar sem M hafði ekki reist skaðabótakröfu sína á öðrum haldbærum sönnunargögnum þótti húsfélagið ekki hafa fært sönnur á að það ætti skaðabótakröfu á hendur B ehf. Var B ehf. því sýknað af kröfum M.

A og B deildu um hvernig haga skyldi lögheimili tveggja barna þeirra og greiðslu meðlags. Í dómi héraðsdóms var lögð áhersla á að stöðugleiki í lífi barnanna yrði betur tryggður með því að lögheimili þeirra væri hjá B þar sem með því móti væri lögheimili þeirra og leikskólaganga óbreytt frá því sem var fyrir sambúðarslit aðila en A hafði þá flutt í annað sveitarfélag. Fyrir Landsrétti var upplýst að A hefði nú flutt í sama hverfi og B og kom jafnframt fram í dómi Landsréttar að með hliðsjón af ungum aldri barnanna og þeirri staðreynd að báðir aðilar byggju við tryggar húsnæðisaðstæður velti niðurstaða um lögheimili barnanna ekki á þessu atriði. Við mat á því hvar börnunum væri fyrir bestu að hafa lögheimili var talið að horfa bæri til þess hvor aðili væri betur til þess fallinn að sinna þeim skyldum sem hvílir á lögheimilisforeldri. Með hliðsjón af matsgerð og viðbótarmatsgerð sem lágu fyrir í málinu, skýrslutökum aðila fyrir dómi og gögnum málsins að öðru leyti var talið ágreiningslaust að A hefði tekið meiri ábyrgð á ýmsum þáttum í uppeldi barnanna og hefði meiri sveigjanleika varðandi vinnutíma og, ólíkt B, tök á að vinna fjarvinnu. Þá hefði A sýnt í verki að hún væri reiðubúin til að sýna meiri sveigjanleika en B bæði í samskiptum við hann og hvað varðar umönnun barna þeirra. Var því talið henta best hag og þörfum barnanna að lögheimili þeirra yrði hjá A og var B gert að greiða einfalt meðlag með hvoru barni til 18 ára aldurs þeirra.

F ehf. var lægstbjóðandi í lokuðu útboði sem fram fór á vegum Ö ehf. til að afla tilboða í verkfræðihönnun á burðarvirki og jarðvinnu vegna byggingar á nýjum íbúðarhúsum fyrir aldraða. F ehf. kvað tilboð sitt hafa miðast við að stærð bygginganna, að meðtöldum tengigangi, bílakjallara og geymslum í kjallara, hafi verið 7.560 fermetrar, eins og fram kæmi í grein 1.1 í útboðslýsingu. Honum hafi síðar orðið ljóst að raunstærð bygginganna væri 10.084,2 fermetrar og næmi stærðarfrávikið því 33,4%. Ágreiningur málsins laut að því hvort F ehf. ætti rétt á viðbótarþóknun vegna þessa stærðarfráviks. Í dómi Landsréttar kom fram að stærð bygginganna sem F ehf. kvaðst hafa lagt til grundvallar tilboðum sínum hafi verið sá hluti þeirra sem var ofanjarðar. Að meðtöldum tengigangi, bílakjallara og geymslum í kjallara hafi heildarstærð bygginganna numið rétt rúmlega 10.000 fermetrum, eins og fram kæmi í fylgiskjölum með útboðsgögnum. Var fallist á það með héraðsdómi að tilvísun greinar 1.1 í útboðslýsingu til 7.560 fermetra áætlaðrar brúttóstærðar bygginganna hafi ekki falið í sér villu, þótt greinin hafi aðeins tilgreint byggingarmagn ofanjarðar, sem valdið gat misskilningi. Þá taldi Landsréttur að líta yrði til þess að hefði F ehf. kynnt sér öll útboðsgögnin, eins og honum hafi borið að gera samkvæmt útboðslýsingunni, hefði honum ekki átt að geta dulist hver heildarstærð bygginganna var, auk þess sem hann átti þess kost að leita frekari skýringa Ö ehf. á efni útboðsgagnanna. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Ágreiningur málsins varðaði það hvort íbúð sem S og HE keyptu af K hefði verið haldin göllum. Við meðferð málsins í héraði lágu fyrir matsgerðir tveggja matsmanna. Annars vegar matsgerð D löggilts fasteignasala og hins vegar matsgerð H byggingartæknifræðings og húsasmíðameistara. Ekki var ágreiningur um matsgerð H en aðila greindi á um hvort S og HE hefðu orðið fyrir frekara tjóni vegna ágallanna og hvort miða ætti tjón þeirra við kostnaðinn af því að bæta úr þeim eða ætlaða rýrnun á verðmæti fasteignarinnar vegna ágalla. Í hinum áfrýjaða dómi féllst meirihluti dómsins á málatilbúnað S og HE um að tjón þeirra næmi verðmætisrýrnun sem greindi í matsgerð D. Í dómi Landsréttar kom fram að skilyrði fyrir því að ágallar rýri verðmæti fasteignar svo nokkru varði hafi verið skýrt þannig í dómaframkvæmd að ágallarnir eða öllu heldur kostnaður við úrbætur eða verðmætarýrnun fasteignar af þeirra völdum yrðu að lágmarki að nema tilteknu hlutfalli af verðmæti hennar. Að virtri dómaframkvæmd taldi Landsréttur að ágallarnir sem lýst var í matsgerð H rýrðu ekki verðmæti hennar svo nokkru varðaði í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Taldi Landsréttur að S og HE hefðu ekki með matsgerð D fært fullnægjandi sönnur á að þau hafi orðið fyrir tjóni vegna galla á fasteigninni umfram þann kostnað af úrbótum sem lýst væri í matsgerð H. Var K því sýknuð af kröfum S og HE.

S höfðaði málið til heimtu eftirstöðva kaupsamnings um fasteign sem S seldi D. Aðilar deildu um hvort D ætti gagnkröfu á hendur S vegna galla á fasteigninni. Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að fasteignin hefði verið haldin göllum er svöruðu til meira en 9% af kaupverði hennar, sem teldist ná hinum svokallaða gallaþröskuldi, það er að ágallarnir teldust rýra verðmæti fasteignarinnar svo nokkru varðaði í skilningi 2. málsliðar 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Var D því sýknaður af kröfu S þar sem D átti gagnkröfu sem náði höfuðstól kröfu S. Fyrir Landsrétti byggði S á því að nánar tiltekin atriði, sem voru meðal þess sem héraðsdómur taldi til galla, gerðu það ekki. Að teknu tilliti til þess næmi kostnaður við úrbætur aðeins 7,5% af kaupverði, sem væri undir gallaþröskuldi. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn málsins yrði að líta til fyrirliggjandi matsgerðar dómkvadds manns sem ekki hefði verið hnekkt og hefði því ríkt sönnunargildi. Niðurstaða Landsréttar var sú að leggja ætti til grundvallar kostnaðaráætlun hins dómkvadda matsmanns að frátöldum kostnaði við úrbætur á loftun rýma en fjárhæðin svo reiknuð svaraði til 8,21% af kaupverðinu. Við mat á því hvort sú fjárhæð næði gallaþröskuldi vísaði Landsréttur meðal annars til þess að um tiltölulega nýlega fasteign hafi verið að ræða, sem leggja yrði til grundvallar að hafi litið vel út við skoðun og að D hafi að því marki sem út af bar mátt ganga út frá því að eignin yrði án þess fráviks og að öðru leyti í lagi. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn barni og brot í nánu sambandi með því að hafa brotið gegn stjúpdóttur sinni, A, með nánar tilgreindri háttsemi í fjölda skipta á tilgreindu tímabili þegar A var sjö til átta ára. X byggði sýknukröfu sína öðrum þræði á því að hann hefði verið sofandi þegar hann sýndi af sér ætlaða háttsemi og að hann væri haldinn kynferðislegri djúpsvefnröskun (e. sexsomnia). Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að dómurinn, sem skipaður væri sérfróðum meðdómsmanni, teldi matsgerð dómkvadds matsmanns, þar sem talið var afar ólíklegt að ákærði hefði verið sofandi og ómeðvitaður um eigin gjörðir þegar atvik áttu sér stað, vel rökstudda og að í henni væri stuðst við nægar upplýsingum um svefnhegðun X eftir að hann varð fullorðinn, auk svefnrannsóknar á honum. Jafnframt væri til þess að líta að lýsing á háttsemi X í garð brotaþola benti eindregið til þess að hún ætti ekki rætur að rekja til kynferðislegrar svefnröskunar. Þótti sannað, þannig að ekki yrði vefengt með skynsamlegum rökum, að X hefði verið vakandi og því meðvitaður um athafnir sínar þegar hann framdi umrædd brot. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot X voru endurtekin, framin af skýrum ásetningi og sérlega vítaverð, þar sem þau beindust að mikilvægum hagsmunum ungrar stjúpdóttur hans. X hefði með háttsemi sinni stefnt velferð og andlegu heilbrigði A í augljósa hættu. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í tólf mánuði og í ljósi alvarleika brota X þóttu ekki efni til að binda hana skilorði. Þá var X gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Málið varðaði kröfu stefnda BR um að A og B yrðu svipt forsjá dóttur sinnar, C. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að rótleysi og óstöðugleiki hefði einkennt líf C, en fyrstu afskipti barnaverndaryfirvalda af málefnum hennar höfðu byrjað þegar hún var enn í móðurkviði og höfðu barnaverndaryfirvöld víða um land haft málefni hennar til meðferðar allt frá þeim tíma. Að því er varðaði áfrýjanda A leit Landsréttur meðal annars til niðurstöðu dómkvadds matsmanns um að A væri ekki hæf til að fara með forsjána, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um forsjársviptingu hennar. Hvað B varðaði leit Landsréttur einnig til afdráttarlausrar niðurstöðu hins dómkvadda matsmanns um að B væri óhæfur til að gegna forsjárhlutverki, og til þess að hann hefði á síðustu árum verið heimilislaus og setið í fangelsi, en síðustu misseri hefði hann dvalið á áfangaheimilum og dveldi nú í gistiskýli í miðbæ Reykjavíkur- borgar. Var niðurstaða um forsjársviptingu hans því einnig staðfest.

Með afsali dagsettu 1. mars 2021, sem móttekið var til þinglýsingar 15. sama mánaðar, afsalaði þrotamaðurinn Y, 50% eignarhluta sínum í nánar tilgreindri fasteign til eiginkonu sinnar, R. Ágreiningur málsins laut að nefndu afsali og hvort sú ráðstöfun sem í því fólst væri riftanleg og hvort R bæri greiðsluskyldu vegna þess. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms og dómafordæma Hæstaréttar staðfesti Landsréttur niðurstöðu hans um að fyrrgreind ráðstöfun hafi farið fram innan þess frests sem greinir í 2. málslið 2. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Kom þá til athugunar hvort að um gjafagerning hafi verið að ræða og ef svo væri hvort leitt væri í ljós að þrotamaðurinn hafi verið gjaldfær og það þrátt fyrir afhendinguna. Í dómi Landsréttar var vísað til matsgerðar um markaðsverðmæti fasteignarinnar og komist að þeirri niðurstöðu að verulegu munaði á verðmæti eignarhlutans og endurgjalds fyrir hann. Umrædd ráðstöfun hefði rýrt eignir Y og leitt til eignaaukningar hjá R. Þá yrði ekki talið fara á milli mála að tilgangur Y með þessari ráðstöfun til eiginkonu sinnar R hafi verið að gefa. Væri því um gjöf að ræða í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991. Þá taldi Landsréttur að R hefði ekki fært sönnur á að Y hafi verið gjaldfær þrátt fyrir afhendinguna og því var fallist á riftunarkröfu S. Þá var R dæmd til að greiða þrotabúinu nánar tiltekna fjárhæð á grundvelli 1. málsliðar 1. mgr. 142. gr. laga nr. 21/1991.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að lagt yrði fyrir dómkvaddan matsmann að endurskoða matsgerð sína. Ágreiningur aðila laut að því hvort matsmaðurinn ætti að ræða við sjö tilgreinda aðila. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að ekki yrði annað ráðið af matsgerð en að matsmaður hafi talið sig hafa undir höndum nægar upplýsingar til þess að leggja mat á þau atriði sem honum var falið að leggja mat á og kæmi það jafnframt fram í tilgreindum tölvupóstsamskiptum lögmanna aðila við matsmanninn. A hefði hvorki leitast við að sýna fram á að rökstuðningi matsmanns væri áfátt né byggt á því að matsmaður hafi ekki lagt mat á öll þau atriði sem honum var falið að meta. Þá ættu málsaðilar þess kost að leggja fram frekari sýnileg sönnunargögn og leiða matsmann og vitni til skýrslugjafar. Var beiðni A hafnað.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort K ætti kröfur á hendur A vegna fjögurra ljósmyndaferða sem farnar voru með ferðamenn til Scoresby-sunds á Grænlandi á árunum 2019 og 2022. Í málinu var upplýst að eiginmaður K fór í tvær slíkar ferðir árið 2019 og tvær árið 2022. Greindi aðila á um hvort K ætti kröfur á hendur A vegna ferðanna og þá eftir atvikum hver tölulegur grundvöllur þeirra væri, en eiginmaður K hafði framselt henni allar hugsanlegar kröfur á hendur A vegna ferðanna. Með hinum áfrýjaða dómi voru kröfur K að mestu teknar til greina. Landsréttur féllst á það með K að samkomulag hefði komist á milli eiginmanns hennar og fyrirsvarsmanns A þess efnis að hagnaði vegna ferðanna fjögurra skyldi skipt þannig að hvor um sig fengi sem grunngjald 25% af hagnaði hverrar ferðar en að það sem eftir stæði skyldi greiðast til þess sem í ferðina færi hverju sinni. Jafnframt féllst Landsréttur á með K að reikna skyldi hagnað af ferðunum með þeim hætti sem kröfur hennar byggðust á. Landsréttur féllst aftur á móti hvorki á að málatilbúnaður K væri svo vanreifaður að vísa ætti málinu frá dómi né að dómkrafa hennar væri niður fallin fyrir tómlæti. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en málskostnað.

V slf. krafðist þess að staðfest yrði riftun félagsins á kaupum á hjólagröfu sem lýst var yfir í bréfi þess til J og að J yrði gert að endurgreiða kaupverðið gegn skilum á gröfunni. Staðfest var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að í röngu raðnúmeri hjólagröfunnar hefði falist galli sem V slf. hefði ekki getað gert sér grein fyrir við venjulega skoðun fyrir kaupin. Á hinn bóginn var V slf. ekki talið geta byggt rétt sinn á ætluðum galla á skófluhaus gröfunnar. Landréttur staðfesti þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að notkun V slf. á gröfunni eftir að félagið lýsti yfir riftun á kaupunum hefði ekki samrýmst því að halda til streitu kröfum á grundvelli þeirrar yfirlýsingar. Var af þeim sökum ekki fallist á kröfu V slf. um staðfestingu riftunar og endurgreiðslu kaupverðs gegn skilum á gröfunni. Með matsgerð sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og framburði matsmanns fyrir dómi var aftur á móti talið að V slf. hefði sýnt nægilega fram á að hann hefði orðið fyrir fjártjóni vegna gallans og voru honum dæmdar skaðabætur að álitum sem Landsréttur taldi hæfilega ákveðnar 5.000.000 króna.

S krafðist bóta vegna galla í loftum fasteignar sem eiginmaður S keypti af H og Þ, en hann framseldi síðar kröfu sína til S. Byggði S meðal annars á því að H og Þ hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi með því að leyna upplýsingum um ástand fast- eignarinnar við sölu hennar auk þess sem galla á fasteigninni mætti rekja til framkvæmda og breytinga á henni sem H og Þ hefðu staðið fyrir. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki hefði verið leitt í ljós að H og Þ hefðu við sölu fasteignarinnar haft vitneskju um þá ágalla sem héraðsdómur taldi sannað að eignin hefði verið haldin. Yrði því ekki talið að H og Þ hefðu veitt rangar upplýsingar eða vanrækt upplýsingaskyldu sína með saknæmum hætti og bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart S á sakargrundvelli. Þá féllst Landsréttur hvorki á að miða ætti við hærri mörk gallaþröskulds í málinu, þar sem um sértæka galla væri að ræða sem stöfuðu af nýlegum endurbótum, né á kröfu S um bætur vegna óbeins tjóns í skilningi b-liðar 2. mgr. 59. gr. laga um fasteignakaup nr. 40/2002, en ósannað væri að orsakir ágalla væri að rekja til framkvæmda á vegum H og Þ og teldust þeir ágallar sem S reisti kröfur sínar á fyrir Landsrétti ekki rýra verðmæti fasteignarinnar svo nokkru varðaði. Meðal annars samkvæmt framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu H og Þ af kröfum S.

Máli A á hendur V hf. lauk með samkomulagi milli þeirra um annað en málskostnað. Fyrir lá að ágreiningur aðila fyrir héraðsdómi laut að því hver varanleg örorka A vegna slyss teldist vera. A byggði á því að varanleg örorka hennar væri 18% en V hf. hafði fyrir höfðun málsins gert upp tjón hennar miðað við 10% varanlega örorku. Í héraði var V hf. sýknað, þar sem A var ekki talin hafa fært fullnægjandi sönnur fyrir réttmæti dómkröfu sinnar, og málskostnaður felldur niður. Fyrir Landsrétti aflaði hún matsgerðar sem var grundvöllur bótagreiðslu samkvæmt samkomulagi aðila þar sem miðað var við 15% varanlega örorku. Með vísan til þessa og atvika málsins að öðru leyti var niðurstaða héraðsdóms um málskostnað og gjafsóknarkostnað A staðfest en V hf. gert að greiða A málskostnað fyrir Landsrétti, sem rynni í ríkissjóð.

Með dómi héraðsdóms var B sýknuð af kröfu A um breytingu á lögheimili barns þeirra. Í héraðsdómi var lagt til grundvallar að sjónarmið um hæfni foreldra og tengsl þeirra við barnið gætu ekki ráðið úrslitum en niðurstaðan byggð á sjónarmiðum um stöðugleika í lífi barnsins auk þess sem litið var til vilja þess að teknu tilliti til aldurs og þroska. Í dómi Landsréttar kom fram að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds sálfræðings væri ekki gerður greinarmunur á hæfni málsaðila og tengslum þeirra við barnið. Hefði A, sem byggði á að hann byggi yfir meiri hæfni en B, ekki leitað yfirmats eða lagt fram frekari gögn fyrir Landsrétt. Að því gættu var dómur héraðsdóms staðfestur með vísan til forsendna.

L ehf. krafðist skaðabóta úr hendi Í vegna ákvörðunar Minjastofnunar Íslands 8. janúar 2019 um að skyndifriða þann hluta Víkurkirkjugarðs, sem var innan byggingarreits L ehf. á Landsímareit í miðbæ Reykjavíkur. Deildu aðilar um það hvort ákvörðunin hefði verið háð annmarka er leiddi til bótaábyrgðar og hvort L ehf. hefði orðið fyrir tjóni vegna hennar. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að heimild 1. mgr. 20. gr. laga nr. 80/2012 um menningarminjar yrði ekki beitt til að friða stað, sem þegar nyti lögbundinnar friðunar, til að hindra að framkvæmdir, sem heimilaðar hefðu verið innan hins friðaða svæðis, rýrðu gildi menningarminja utan þess. Til þess að ná slíkum markmiðum hefði Minjastofnun getað beitt öðru nánar tilgreindu úrræði samkvæmt sömu lögum. Féllst Landsréttur því á að ekki hefði staðið lagaheimild til skyndifriðunar þess hluta hins forna kirkjugarðs, sem var innan byggingarreits L ehf. og að með þeirri ákvörðun hefði verið brotið gegn meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Taldi rétturinn að skilyrði bótaábyrgðar á grundvelli sakarreglunnar um ólögmæti og saknæmi væru uppfyllt. Með vísan til matsgerðar dómkvaddra matsmanna var lagt til grundvallar að L ehf. hafi vegna skyndifriðunarinnar orðið af töpuðum leigugreiðslum í [...] daga og að sú fjárhæð næmi 19.726.024 krónum. Ekki var á það fallist að L ehf. hefði sýnt af sér eigin sök er leiddi til niðurfellingar eða takmörkunar á bótaábyrgð Í. Var Í því gert að greiða L ehf. 19.726.024 krónur ásamt tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.

Aðilar deildu um vatnsleka inn í hús að Tryggvagötu 16 sem fyrst varð vart í september 2019 og leiddi til tjóns fyrir T, B og I. Byggðu þessir aðilar á því að orsök lekans hefði alfarið verið á ábyrgð TG vegna nýbyggingar sem hann reisti á lóð nr. 14. Í matsgerð, sem aflað var í héraði, var komist að þeirri niðurstöðu að við framkvæmdir á Tryggvagötu 14 hefði lokast fyrir grunnvatnsstreymi milli húsanna og óframræst rými myndast. Jafnframt að drenlögn, sem hefði að stóru leyti getað afvatnað rýmið, hefði ekki verið lögð samkvæmt teikningum en við þetta hefði byggst upp vatnsþrýstingur á útveggi hússins að Tryggvagötu 16. Í hinum áfrýjaða dómi var ekki fallist á framangreint og talið ómögulegt að jarðvatnsþrýstingur gæti byggst upp á lóð nr. 14 enda fylltu tvær neðstu hæðir hússins út í lóðina. Lekinn hefði stafað af ófullnægjandi vatnsvörnum í og við Tryggvagötu 16 og TG því sýknaður af kröfum T, B og I. Landsréttur taldi fyrrgreinda ályktun héraðsdóms í andstöðu við gögn málsins og ekki forsendur til annars en að leggja niðurstöðu matsgerðarinnar um orsök vatnslekans til grundvallar við úrlausn málsins. Þótti mega slá því föstu að það hefði dregið mjög úr vatnsþrýstingi og líkum á tjóni sem varð ef drenlögn hefði verið lögð í samræmi við teikningar. TG yrði í öllu falli að bera hallann af óvissu að þessu leyti. Þá voru ekki talin efni til að líta svo á að ástand útveggja hússins að Tryggvagötu 16 hefði ráðið því að lekinn varð. Að mati Landsréttar voru skýr orsakatengsl á milli framkvæmda TG og lekans. TG var talinn hafa vikið frá þeim kröfum sem gera mætti til hans samkvæmt meginreglu nábýlisréttar um að fasteignareiganda beri að gæta þess við nýtingu og framkvæmdir á eign sinni að ekki verði tjón á nærliggjandi fasteignum. Skaðabótaábyrgð var því felld á TG að því marki sem fjártjón vegna lekans taldist sannað. Fjárkröfur T og B, sem voru einkum reistar á útlögðum kostnaði, voru að fullu teknar til greina. Krafa I viðvíkjandi útlögðum kostnaði var sömuleiðis tekin til greina en Landsréttur taldi á hinn bóginn ekki unnt að leggja matsgerðina til grundvallar mögulegu rekstrartapi I enda fengi aðferð matsmanna við útreikning þess ekki staðist. Voru bætur þar að lútandi því ákveðnar að álitum.

ÓA og ÓIÓ höfðuðu mál á hendur Í, LÍ og V hf. og kröfðust þess að viðurkennd yrði óskipt skaðabótaskylda stefndu vegna tjóns þeirra er ein hryssa drapst og fjögur hross veiktust og lömuðust tímabundið. Í héraði byggðu ÓA og ÓIÓ meðal annars á því að samkvæmt skýrslu dýralæknis mætta rekja dauða eins hross og veikindi hinna til þess að þau hefðu komist í gamalt og mengað hey og mengað vatn á svæði við ratsjárstöðina á Stokksnesi. Þá byggðu þeir einnig á skýrslu Matvælastofnunnar um að veikindi hrossanna mætti rekja til bráðrar áleitrunar sem hrossin hefðu orðið fyrir við að éta mengað hey á Stokksnesi. Með dómi héraðsdóms voru Í, LÍ og V hf. sýknuð af kröfum ÓA og ÓIÓ þar sem ekki hefði tekist sönnun á því að dauði og veikindi hrossanna mætti rekja til þess að þau hefðu komist í úrgangshey og olíumengaðan jarðveg með áburðarblöndu. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti öfluðu ÓA og ÓIÓ matsgerðar dýralæknis og jarðefnafræðings. Í dómi Landsréttar kom fram að niðurstöður matsmanna bentu til þess að mælingar á háum álgildum í rannsókn Matvælastofnunnar mætti rekja til þess að notuð hefðu verið sýnatökuglös sem ekki hentuðu til álmælinga og drógu niðurstöður matsmanna því mjög úr gildi þeirra ályktana sem settar voru fram í skýrslu Matvælastofnunnar um að rekja mætti veikindi hrossanna til þess að þau hefðu étið hey sem mengað var af áli. Með vísan til þess en að öðru leyti með vísan til forsendna dóms héraðsdóms var hann staðfestur um sýknu Í, LÍ og V hf.

Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá barna aðila og A gert að greiða einfalt meðlag með börnunum frá uppkvaðningu dóms og þar til þau yrðu fullra 18 ára að aldri. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við A á tveggja vikna fresti, fjórar klukkustundir í senn, með nánar tilgreindum hætti og undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að tekin hefði verið rökstudd afstaða til matsgerðar, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði, og þeirra málsástæðna A er henni tengdust en þær lutu einkum að ágöllum á matsgerðinni og hugsanlegu vanhæfi matsmannsins. Var dómurinn að þessu leyti ekki talinn samræmast áskilnaði e- og f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá taldi Landsréttur rökstuðning héraðsdóms fyrir niðurstöðu hans um að umgengni barnanna við A skyldi fara fram undir eftirliti svo ófullkominn að færi gegn áskilnaði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, sbr. einnig 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í þeim efnum vísaði Landsréttur meðal annars til þess að niðurstaða héraðsdóms að þessu leyti hefði ekki verið sérstaklega rökstudd og til að mynda ekki útskýrt hvernig hið matskennda skilyrði 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, um sérstaka ástæðu, ætti við. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

P var ákærður fyrir nauðgun samkvæmt 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa með ólögmætri nauðung og án samþykkis haft önnur kynferðismök en samræði við A á hótelherbergi, með því að hafa sem starfsmaður á hóteli þar sem A dvaldi, farið í heimildarleysi inn í herbergið þar sem A hafði lagst til svefns, kysst hann á háls og geirvörtur og sett getnaðarlim A í munn sinn og haft við hann munnmök. Var P gefið að sök að hafa nýtt sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart A, sem væri með þroskahömlun og hafi ekki getað skilið þýðingu verknaðarins, auk þess sem A hafi verið undir áhrifum lyfja og fíkniefna. Var P sakfelldur í héraði samkvæmt ákæru og gert að sæta fangelsi í þrjú ár. Í dómi Landsréttar var talið sannað að P hefði án samþykkis sett getnaðarlim A í munn sinn og þannig viðhaft önnur kynferðismök en samræði í skilningi 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga um nauðgun. Var P því sakfelldur fyrir brot gegn ákvæðinu eins og háttsemi hans var lýst í ákæru, að öðru leyti en því að ekkert var fram komið í málinu um að P hefði viðhaft háttsemi sem félli undir ólögmæta nauðung. Þá var talið að P hefði hlotið að vera ljóst að A glímdi við andlega fötlun og að hann hefði notfært sér þá fötlun A. Var P því einnig sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga með því að hafa notfært sér yfirburði sína og aðstöðumun gagnvart A en ekki var talið sannað að A hefði ekki getað skilið þýðingu verknaðarins. Við ákvörðun refsingar P var litið til alvarleika háttsemi hans og þess að hann hafi brotið gróflega gegn kynfrelsi A en einnig til þess dráttar sem orðið hafði á meðferð málsins og P yrði ekki kennt um. Var refsing P ákveðin fangelsi í tvö og hálft ár og honum gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

X var sakfelld fyrir manndráp, tilraun til manndráps og stórfellt brot í nánu sambandi með því að hafa svipt yngri son sinn lífi með nánar tilgreindum hætti og gert tilraun til hins sama gagnvart eldri syni sínum, en bæði brotin voru framin á heimili ákærðu. Ákærða X játaði brot sín skýlaust en krafðist sýknu á grundvelli sakhæfisskorts, sbr. 15. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, en til vara að henni yrði ekki gerð refsing og byggði á því að refsing myndi ekki bera árangur, sbr. 16. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvæði 15. gr. almennra hegningarlaga geymdi undantekningu frá því þeirri meginreglu að mönnum skyldi refsað fyrir afbrot sín og það leiddi ekki til sakhæfisskorts þótt sá, sem framið hefði refsiverðan verknað, væri haldinn ranghugmyndum af völdum geðsjúkdóms nema hann hefði alls ekki verið fær um að stjórna gerðum sínum er hann vann verkið. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, sem byggði niðurstöðu sína meðal annars á matsgerðum þriggja geðlækna, sem allir töldu að X hefði verið fær um að stjórna gerðum sínum á verknaðarstundu, var X talin sakhæf. Þá var niðurstaða héraðsdóms um að refsing myndi bera árangur einnig staðfest með vísan til forsendna hans, en hún byggði meðal annars á áðurgreindum matsgerðum, sem matsmenn staðfestu í viðbótarskýrslum fyrir Landsrétti. Jafnframt var refsing, sem X var gerð í hinum áfrýjaða dómi, 18 ára fangelsi, staðfest. Loks var X dæmd til að greiða B 5.000.000 króna í miskabætur og C 3.000.000 króna.

BH krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns, C, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi héraðsdóms var rakin sú niðurstaða matsmanns að færi drengurinn aftur í umsjá A myndi það hafa alvarleg og neikvæð langtímaáhrif á þroska hans, tilfinningar og félagslega stöðu. Úrræði til að styðja við A væru fullreynd og mælti matsmaður ekki með því að C færi aftur í hennar umsjá. Héraðsdómur ályktaði að niðurstaða matsmanns samrýmdist því sem fram kæmi í gögnum málsins. Taldi dómurinn að C bæri merki um alvarlega vanrækslu og þyrfti góðan stuðning, reglu og stöðugleika til langs tíma. Var það niðurstaða héraðsdóms að þarfir og hagsmunir C krefðust þess að A væri svipt forsjá hans. Fyrir Landsrétti var aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns á forsjárhæfni A. Rétturinn taldi ekki efni til að hnekkja niðurstöðu héraðsdóms um að C hefði búið við alvarlega vanrækslu af hálfu A og að vægari úrræði en forsjársvipting myndu ekki geta skilað viðhlítandi árangri. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

H og SE keyptu fasteign af G og SÁ sem þau fengu afhenta 1. ágúst 2022. Með bréfi 5. september sama ár lýstu þau yfir riftun kaupsamningsins og vísuðu til ýmissa ágalla sem á eigninni væru og til skýrslna Náttúrufræðistofnunar Íslands og Veðurstofu Íslands um ofanflóð á því svæði sem eignin var staðsett. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að fasteignin hefði verið haldin galla í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup þótt hún stæði á hættusvæði mögulegra ofanflóða samkvæmt fyrrgreindum skýrslum eða að G og SÁ hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. sömu laga enda hefðu H og SE ekki fært sönnur á að G og SÁ hefði verið kunnugt um að eignin stæði á hættusvæði. Taldi Landsréttur að ekki væri fullnægt skilyrðum riftunar samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laganna. Jafnframt var hafnað kröfu H og SE um að kaupsamningur um eignina yrði ógiltur á grundvelli reglna samningaréttar um brostnar forsendur, 30., 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um rétt H og SE til skaðabóta af kaupverði eignarinnar vegna galla í þaki og músagangs í þakrými. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu G og SÁ af kröfu um skaðabætur vegna raka og leka í þvottahúsi og viðbyggingu, bætur fyrir afnotamissi og skaðabætur „vegna fjárhagstjóns vegna viðskiptanna“. Enn fremur var staðfest nánar tilgreind kyrrsetningargerð 6. október 2022.

K og Í höfðuðu mál á hendur B og P og kröfðust hvort fyrir sig skaðabóta eða afsláttar vegna galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra sem þau keyptu af B og P með milligöngu M og S ehf. B og P stefndu M og S ehf. til réttargæslu. Með dómi héraðsdóms voru B og P dæmd til að greiða K og Í hvoru fyrir sig 4.786.284 krónur í skaðabætur ásamt tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum vegna galla á fasteigninni. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að K og Í gerðu kröfu um greiðslu viðbótarkostnaðar við viðgerðir á þaki og aðrar úrbætur umfram kostnað við nauðsynlegar endurbætur sem metinn var í matsgerð dómkvadds matsmanns en þeir útgefnu reikningar sem K og Í styddu þá kröfu við hefðu takmarkaðar upplýsingar að geyma. Taldi rétturinn að K og Í hefðu ekki fært viðhlítandi sönnur fyrir því að umræddur viðbótarkostnaður væri tilkominn vegna atriða sem B og P bæru ábyrgð á. Voru B og P því sýknuð að þessu leyti. Ekki var talið að B og P hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Ekki var heldur á það fallist að þau hefðu veitt rangar upplýsingar þannig að fasteignin teldist gölluð í skilningi 27. gr. sömu laga. Þar sem B og P hefðu ekki sýnt af sér saknæma háttsemi voru þau sýknuð af kröfum K og Í um skaðabætur og um bætur fyrir óbeint tjón. Því næst leysti Landsréttur úr þeirri málsástæðu hvort ágallar á fasteigninni rýrðu verðmæti hennar svo nokkru varðaði, þannig að K og Í ættu rétt til afsláttar af kaupverð hennar. Rétturinn komst að þeirri niðurstöðu að kostnaður þeirra vegna endurbóta á fasteigninni næmi um 10,4% af kaupverði hennar og þótti sá afsláttur hæfilega ákveðinn 5.000.000 króna, að teknu tilliti til verðmætisaukningar vegna endurnýjaðs þaks. B og P var gert að endurgreiða K og Í þá fjárhæð, ásamt endurgreiðslu lokagreiðslu eftirstöðva kaupverðs og útlögðum kostnaði við að afla skýrslu húsasmíðameistara, samtals 3.151.549 krónur til hvors þeirra um sig ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði.

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.