Dómstólaleit

Aðilar deildu um vatnsleka inn í hús að Tryggvagötu 16 sem fyrst varð vart í september 2019 og leiddi til tjóns fyrir T, B og I. Byggðu þessir aðilar á því að orsök lekans hefði alfarið verið á ábyrgð TG vegna nýbyggingar sem hann reisti á lóð nr. 14. Í matsgerð, sem aflað var í héraði, var komist að þeirri niðurstöðu að við framkvæmdir á Tryggvagötu 14 hefði lokast fyrir grunnvatnsstreymi milli húsanna og óframræst rými myndast. Jafnframt að drenlögn, sem hefði að stóru leyti getað afvatnað rýmið, hefði ekki verið lögð samkvæmt teikningum en við þetta hefði byggst upp vatnsþrýstingur á útveggi hússins að Tryggvagötu 16. Í hinum áfrýjaða dómi var ekki fallist á framangreint og talið ómögulegt að jarðvatnsþrýstingur gæti byggst upp á lóð nr. 14 enda fylltu tvær neðstu hæðir hússins út í lóðina. Lekinn hefði stafað af ófullnægjandi vatnsvörnum í og við Tryggvagötu 16 og TG því sýknaður af kröfum T, B og I. Landsréttur taldi fyrrgreinda ályktun héraðsdóms í andstöðu við gögn málsins og ekki forsendur til annars en að leggja niðurstöðu matsgerðarinnar um orsök vatnslekans til grundvallar við úrlausn málsins. Þótti mega slá því föstu að það hefði dregið mjög úr vatnsþrýstingi og líkum á tjóni sem varð ef drenlögn hefði verið lögð í samræmi við teikningar. TG yrði í öllu falli að bera hallann af óvissu að þessu leyti. Þá voru ekki talin efni til að líta svo á að ástand útveggja hússins að Tryggvagötu 16 hefði ráðið því að lekinn varð. Að mati Landsréttar voru skýr orsakatengsl á milli framkvæmda TG og lekans. TG var talinn hafa vikið frá þeim kröfum sem gera mætti til hans samkvæmt meginreglu nábýlisréttar um að fasteignareiganda beri að gæta þess við nýtingu og framkvæmdir á eign sinni að ekki verði tjón á nærliggjandi fasteignum. Skaðabótaábyrgð var því felld á TG að því marki sem fjártjón vegna lekans taldist sannað. Fjárkröfur T og B, sem voru einkum reistar á útlögðum kostnaði, voru að fullu teknar til greina. Krafa I viðvíkjandi útlögðum kostnaði var sömuleiðis tekin til greina en Landsréttur taldi á hinn bóginn ekki unnt að leggja matsgerðina til grundvallar mögulegu rekstrartapi I enda fengi aðferð matsmanna við útreikning þess ekki staðist. Voru bætur þar að lútandi því ákveðnar að álitum.

Með dómi Landsréttar 5. apríl 2019 í máli nr. 594/2018 var staðfest niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð BB á tjóni sem hann hafði sem framkvæmdastjóri B ehf. valdið við búrekstur félagsins. Taldi Landsréttur að BB hefði verið ábyrgur fyrir því að rekstur búsins væri í löglegu horfi og að hann hefði vanrækt starfsskyldur sínar. Auk þess hefði sú ráðstöfun að selja allan bústofn í eigu B ehf. fallið utan heimilda framkvæmdastjóra samkvæmt 2. mgr. 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. B ehf. höfðaði í kjölfarið mál á hendur BB til heimtu skaðabóta sem félagið taldi að mætti rekja til hinnar saknæmu háttsemi. Í aðdraganda málshöfðunar aflaði B ehf. matsgerðar til að færa sönnur á tjón sitt. Í dómi Landsréttar kom fram að á matsgerðinni væru hinir ýmsir annmarkar sem væru þess eðlis að ekki væri unnt að horfa til hennar til stuðnings aðal- og varakröfu B ehf. Í málinu krafðist B ehf. þess til þrautavara að félaginu yrðu dæmdar lægri bætur að álitum en í dómi héraðsdóms hafði verið fallist á þá kröfu og B ehf. dæmdar bætur að fjárhæð 8.000.000 króna. Að teknu tilliti til þess að B ehf. hefði kosið að haga kröfugerð sinni með þeim hætti að draga skyldi söluandvirði greiðslumarks og nánar tilgreindra varanlegra rekstrarfjármuna frá kröfu um ætlað rekstrartjón var BB jafnframt sýknaður af þessari kröfu á þeim grunni að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að tjónið hefði numið hærri fjárhæð en söluandvirði þessara eigna.

S ehf. og dótturfélag þess sameinuðust á reikningsárinu 2012 undir nafni og kennitölu S ehf. Við sameininguna færði S ehf. yfirfæranlegt tap dótturfélagsins frá reikningsárunum 2008 og 2009 til frádráttar tekjum í skattframtölum sínum árin 2013 og 2014 og nýtti hið sameinaða félag rekstartapið í skattskilum sínum. Í ágúst 2015 kynnti ríkisskattstjóri S ehf. fyrirhugaða endurákvörðun opinberra gjalda S ehf. árin 2013 og 2014. Með úrskurði í febrúar 2016 felldi ríkisskattstjóri niður ónotað rekstrartap dótturfélagsins frá árunum 2008 og 2009 í skattframtölum S ehf. árin 2013 og 2014 og beitti jafnframt álagi á vanframtalda tekjustofna. Yfirskattanefnd staðfesti þann úrskurð með úrskurði í febrúar 2017 en taldi að fella bæri álagið niður. Í kjölfarið höfðaði S ehf. mál þetta og krafðist þess að úrskurðirnir yrðu felldir úr gildi. Þá var einnig krafist endurgreiðslu þess sem félagið hefði innt af hendi til samræmis við úrskurð yfirskattanefndar. Héraðsdómur féllst á þær kröfur. Í dómi Landsréttar var rakið að ákvæði 54. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt fæli í sér sérreglu gagnvart 51. gr. sömu laga en það hefði að geyma viðbótarskilyrði fyrir því að rekstrartap flyttist við samruna til þess félags sem tæki við. Samkvæmt ákvæðinu þyrftu félögin að hafa með höndum skyldan rekstur og eða starfsemi. Þá flyttist tap ekki milli félaga við sameiningu þegar það félag sem slitið væri ætti fyrir slitin óverulegar eignir eða hefði engan rekstur með höndum. Jafnframt yrði sameining félaga að vera gerð í venjulegum og eðlilegum rekstrartilgangi og hið yfirfærða tap að hafa myndast í sams konar rekstri og það félag sem við tæki hefði haft með höndum. Í ákvæðinu fælist þannig takmörkun á þeirri meginreglu um heimild til frádráttar frá tekjum við samruna sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 51. gr. laganna. Í málinu væri ekki um það deilt að við þann samruna sem til umfjöllunar væri hefði verið uppfyllt það skilyrði að félögin tvö hefðu haft með höndum skyldan rekstur eða starfsemi og að tap yfirtekna félagsins hefði myndast í sams konar rekstri og yfirtökufélagið hefði stundað. Þótt játa yrði hluthöfum töluvert frelsi til að haga skipulagningu hlutafélaga með þeim hætti sem þeir kysu hverju sinni hvíldi á S ehf. að sýna fram á að venjulegur og eðlilegur rekstrartilgangur hafi legið að baki samrunanum. Þegar litið væri til þeirra skýringa sem S ehf. hefur gefið á samrunanum og takmarkaðra umsvifa dótturfélagsins yrði ekki talið að S ehf. hefði tekist það. Þvert á móti væri nærtækast að líta svo á, að öllum atvikum virtum, að tilgangur sameiningarinnar hefði í reynd verið sá að nýta uppsafnað rekstrartap hins yfirtekna félags. Var Í því sýknað af kröfum S ehf.