Dómstólaleit

Fyrirtækin Kirkjusandur hf. (K) og Matvælaiðjan Strýta hf. (M) sameinuðust á árinu 1996 undir nafni M. Hið nýstofnaða M sameinaðist þann 1. júlí 1996 fimm öðrum fyrirtækjum undir nafni S, sem tók þá yfir skattaleg réttindi og skyldur M. Við samruna M og K var ætlunin að færa uppsafnað tap K yfir til M og var það gert með þeim hætti að hluti tapsins var nýttur til frádráttar skattskyldum tekjum M gjaldárið 1996 og afgangurinn gjaldárið 1997 í framtali S. Með úrskurði ríkisskattstjóra frá 16. desember 1997 var meðal annars kveðið á um að skilyrði 57. gr. A laga nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignaskatt hefðu ekki verið uppfyllt vegna gjaldársins 1997 og því væri fellt niður tap sem fært hefði verið til frádráttar tekjum M. Hæstiréttur féllst hins vegar á það með héraðsdómi að skilyrðum nefnds ákvæðis hefði verið fullnægt. Um skyldan rekstur umræddra fyrirtækja hefði verið að ræða, auk þess sem skilyrðum 57. gr. A um eignastöðu og rekstur K, svo og því skilyrði, að hið yfirfærða tap hafi myndast í sams konar rekstri, væri fullnægt. Þá var einnig fallist á það að samruninn hefði verið gerður í eðlilegum og venjulegum rekstrartilgangi, en ekki í þeim eina tilgangi að ná fram skattalegu hagræði. Samkvæmt því var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að fella úr gildi þann hluta úrskurðar ríkisskattstjóra, sem laut að endurákvörðun opinberra gjalda S vegna gjaldársins 1997.

Hluthafar í hlutafélaginu F keyptu í árslok 1990 öll hlutabréf í hlutafélaginu H á nafnverði. Hlutafélagið H var síðan strax sameinað hlutafélaginu F og fengu hlutafarnir aukið hlutafé fyrir. Tveimur dögum síðar voru allar eignir og skuldir sem tilheyrt höfðu H seldar nýju félagi, Þ, en eigendur þess voru að mestu leyti þeir sömu og áður höfðu átt H. Var tilgangur þessara eignayfirfærslna sá einn, að nýta yfirfæranlegt tap H á móti rekstrarhagnaði F við álagningu tekjuskatts. Var tilgangi þessum m.a. lýst í kaupsamningi sem fylgdi skattframtali F vegna rekstrarársins 1990. F nýtti tapið vegna álagningar árin 1991, 1992 og 1993 en árið 1994 lagði skattstjóri tekjuskatt vegna þessara ára að nýju á F og taldi að óheimilt hefði verið að nýta tapið þar sem ekki hefði verið um að ræða algjöran samruna í skilningi skattaréttar. Féllst yfirskattanefnd á hina breyttu álagningu í úrskurði. F stefndi ríkinu til að fá álagningu þessari hnekkt. Taldi hann álagninguna vera efnislega ranga auk þess sem tveggja ára frestur skattstjóra til að endurskoða fyrri álagningu sína hefði verðið liðinn. Talið var að ekki hefði verið um algjöran samruna að ræða. Þá var talið að í framtali ársins 1991 og fylgigögnum þess hefði ekki verið að finna fullnægjandi upplýsingar til að byggja á rétta álagningu skattsins. Hefði skattstjóri því haft sex ára frest til að endurskoða álagningu sína. Var ríkið því sýknað af kröfum F.