Dómstólaleit

A höfðaði mál og krafðist þess að B yrði svipt forsjá sona sinna, E og F, á grundvelli a-, c- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með héraðsdómi var fallist á kröfur A og B svipt forsjá beggja drengjanna. Landsréttur féllst á að fyrir hendi væru skilyrði til að svipta B forsjá eldri drengsins, E, en hún sýknuð af kröfu vegna yngri drengsins, F. Fyrir Hæstarétti var einungis ágreiningur um hvort B skyldi svipt forsjá F. Hæstiréttur lagði til grundvallar að málið væri nægilega upplýst og að afdráttarlaus álitsgerð sálfræðings, sem aflað var utan réttar, væri fullnægjandi grundvöllur undir mat á forsjárhæfni B. Þá vísaði rétturinn meðal annars til þess að B hefði notið ráðgjafar og aðstoðar vegna vanda hennar í tengslum við málefni eldri drengsins. Í ljósi vanda hennar yrði ekki talið líklegt að frekari stuðningsúrræði vegna yngri drengsins hefðu getað gagnast B umfram þau sem áður hefðu verið reynd gagnvart fjölskyldunni. Loks var litið til þess að aðgerðir A hefðu miðað að því að viðhalda tengslum B við syni sína og með því styrkja hana í að öðlast frekari færni við uppeldi og umönnun F til samræmis við málsmeðferðaráætlun. Að þessu gættu og að öðru leyti með vísan til afdráttarlausrar niðurstöðu álitsgerðarinnar, sem samrýmdist öðrum gögnum málsins, var fallist á með A að fram væri komið að B væri augljóslega vanhæf til að fara með forsjá F og að skilyrðum d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga væri að öðru leyti mætt. Var því fallist á kröfu A um að svipta B forsjá hans.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli E gegn O og R var vísað frá Landsrétti þar sem málinu hefði ekki verið áfrýjað að nýju innan fjögurra vikna frá frávísunardómi Landsréttar í máli nr. 169/2024, sbr. 4. mgr. 153. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hæstiréttur leit á hinn bóginn til þess að sú frávísun hefði verið kærð til Hæstaréttar og að fjögurra vikna frestur ákvæðisins hefði ekki byrjað líða fyrr en þegar endanleg niðurstaða lá fyrir um frávísun málsins frá Landsrétti með dómi Hæstaréttar. Eins og málið lá fyrir voru samkvæmt þessu ekki efni til að vísa því frá Landsrétti. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.

X var ákærð fyrir manndráp, tilraun til manndráps og stórfellt brot í nánu sambandi með því að hafa svipt yngri son sinn lífi með nánar tilgreindum hætti og gert tilraun til hins sama gagnvart eldri syni sínum. Með dómi Landsréttar var X sakfelld samkvæmt ákæru og dæmd í 18 ára fangelsi. X krafðist ómerkingar á hinum áfrýjaða dómi á þeim grundvelli að henni hefði verið synjað um viðbótarmat við meðferð málsins þar fyrir dómi. Hæstiréttur taldi að spurningar í beiðni um viðbótarmat hefðu falið í sér efnislega beiðni um nýtt mat á sömu atriðum um geðheilsu hennar sem þegar hefði verið fjallað um og því engin efni til þess að slíkt mat færi fram að nýju. Ekki var heldur talið að þeir geðlæknar sem stóðu að undir- og yfirmatsgerð hefðu reist mat sitt á röngum grundvelli. Þá var ekki fallist á með X að slíkur annmarki hefði verið á meðferð málsins fyrir Landsrétti að komið hefði niður á vörnum hennar. Var því synjað um ómerkingu dóms Landsréttar. Með vísan til forsenda hins áfrýjaða dóms var staðfest að ákærða hefði verið sakhæf í skilningi 15. gr. almennra hegningarlaga og að 16. gr. sömu laga stæði því ekki í vegi að henni yrði gerð refsing. Við ákvörðun refsingar var litið til aðdraganda brotsins og alvarleika þess og því staðfest niðurstaða Landsréttar um refsingu ákærðu. Loks voru staðfest ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta, svo og um sakarkostnað, gjafsóknarkostnað og málskostnað.

H ehf. höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist þess að fá viðurkennt að atkvæði fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal í Dalabyggð í Veiðifélagi Búðardalsár. Hæstiréttur taldi að það leiddi af 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006 að atkvæði í veiðifélaginu fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal. Einnig taldi Hæstiréttur að það færi ekki í bága við 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignarréttar og 74. gr. um félagafrelsi að B ehf. nyti ekki atkvæðisréttar í veiðifélagi vegna jarðarinnar. Þannig hefði ekki verið gengið lengra með lögum nr. 61/2006 við að takmarka réttindi B ehf. en efni voru til. Samkvæmt þessu var tekin til greina viðurkenningarkrafa H ehf.

X var ákærð fyrir kynferðisbrot og brot gegn barnaverndarlögum nr. 80/2008 með því að hafa brotið gegn blygðunarsemi A, B og C með því að hafa viðhaft við þá kynferðislegt, vanvirðandi og ósiðlegt tal auk þess að hafa áreitt A kynferðislega með því að fara með hendurnar inn fyrir buxna- og nærbuxnastreng hans. Héraðsdómur sakfelldi X fyrir brot gegn 199. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga en sýknaði hana af broti gegn blygðunarsemi samkvæmt 209. gr. almennra hegningarlaga og 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga. Með hinum áfrýjaða dómi var X fundin sek um öll ákæruatriði. Hæstiréttur staðfesti dóm Landsréttar um að ákæra málsins hefði fullnægt kröfum um skýrleika samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála með vísan til forsendna hans og að viðbættum frekari röksemdum. Kröfu ákærðu um frávísun málsins frá héraðsdómi var því hafnað. Þá var kröfu X um ómerkingu dóms Landsréttar einnig hafnað með vísan til þess að af honum yrði ráðið að niðurstaða um sakfellingu væri byggð á heildstæðu mati á sönnunargögnum málsins auk þess sem ekkert væri komið fram um að annmarkar hefðu verið á aðferð við mat á sönnunargildi framburðar vitna sem fallnir væru til þess að hafa haft áhrif á niðurstöðu málsins. Um efnishlið málsins rakti Hæstiréttur að niðurstaða Landsréttar hefði verið reist á heildstæðu mati á öllum sönnunargögnum og þá einkum sönnunargildi munnlegs framburðar brotaþola og vitna fyrir dómi. Það mat yrði ekki endurmetið af Hæstarétt, sbr. 2. mgr. 225. gr. laga nr. 88/2008. Samkvæmt því en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu ákærðu en henni gert að sæta fangelsi í 30 daga skilorðsbundið.

X var gefið að sök manndráp með því að hafa svipt A lífi með margþættu ofbeldi. Í héraði hafði hún verið dæmd í 10 ára fangelsi og háttsemi hennar heimfærð undir 2. mgr. 218. gr. laga nr. 19/1940. Með dómi Landsréttar var hún sakfelld fyrir brot gegn 211. gr. sömu laga og henni gert að sæta fangelsi í 16 ár. Hæstiréttur staðfesti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms og að viðbættum frekari röksemdum að ákæra málsins hefði fullnægt kröfum um skýrleika samkvæmt c-lið 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008. Þá rakti Hæstiréttur að meðal sérfræðilegra sönnunargagna í málinu væri útvíkkuð réttarkrufning tveggja réttarlækna sem og matsgerð dómkvadds matsmanns. Vægi þessara sérfræðilegu sönnunargagna var talið ráðast meðal annars af því hvernig staðið hefði verið að gerð þeirra og þeim rökstuðningi sem þar væri að finna fyrir niðurstöðum. Í því tilliti bæri einnig að horfa til nánari skýringa viðkomandi sérfræðinga fyrir dómi svo og þess hvernig niðurstöðurnar samræmdust öðrum gögnum málsins. Rétturinn taldi ekkert fram komið um að annmarkar hefðu verið á aðferð við mat á sönnunargildi sérfræðilegra gagna í hinum áfrýjaða dómi eða að aðrir ágallar væru á málsmeðferð eða samningu hans sem fallnir væru til þess að geta hafa haft áhrif á niðurstöðu málsins. Hæstiréttur taldi jafnframt að ekki yrði hnekkt efnislegri niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um mat á sönnun um dánarorsök A og aðkomu ákærðu að því að svipta hann lífi svo og um ásetning hennar til þess verknaðar. Var dómurinn því staðfestur um sakfellingu ákærðu fyrir manndráp af ásetningi og heimfærslu brotsins. Þá var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ákvörðun refsingar. Loks voru staðfest ákvæði hins áfrýjaða dóms um greiðslu miskabóta, útlagðs kostnaðar og um greiðslu máls- og gjafsóknarkostnaðar í héraði og fyrir Landsrétti svo og um sakarkostnað.

Ágreiningur aðila laut að landamerkjum jarðarinnar Drangavíkur í Árneshreppi gagnvart jörðunum Engjanesi, Ófeigsfirði og Laugalandi. Með hinum áfrýjaða dómi voru viðurkennd nánar tilgreind landamerki á milli Engjaness og Drangavíkur en ekki var talið að síðarnefnda jörðin ætti merki að jörðunum Ófeigsfirði og Laugalandi. Stefnendur í héraði voru eigendur 74,5% Drangavíkur en að áfrýjun þeirra til Landsréttar og Hæstaréttar stóðu 61% eigenda jarðarinnar og var öðrum eigendum hennar stefnt til að þola dóm af hálfu sameigenda sinna en þeir tóku undir málatilbúnað annarra stefndu í málinu. Hæstiréttur taldi að 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gæti samkvæmt efni sínu ekki átt við um yfirlýsingar þeirra sem stefnt væri til að þola dóm þannig að þær væru bindandi fyrir áfrýjendur. Aðilar voru sammála um að leggja landamerkjabréf jarðanna Drangavíkur og Engjaness til grundvallar niðurstöðu í málinu. Kjarni ágreinings aðila laut að því hvernig bæri að skýra tilvísun landamerkjabréfanna til Eyvindarfjarðarár og hver hefðu verið upptök árinnar á ritunartíma þeirra. Hæstiréttur taldi bréfin afar fáorð um mörk inn til landsins og að nauðsynlegt væri að horfa til annarra heimilda en bréfanna sjálfra. Þær geymdu lýsingu sem nota mætti við mat á merkjum jarðanna, staðháttum sem og upplýsingum um notkun landsins. Þá var að teknu tilliti til staðhátta og venju á viðkomandi svæði líkt og í hinum áfrýjaða dómi miðað við að með orðunum „eptir hæstu fjallsbrún“ í landamerkjabréfi Engjaness væri átt við vatnaskil. Við úrlausn málsins var einnig lagt til grundvallar með vísan til ýmissa ritaðra heimilda um staðhætti og korta sem gerð voru nærri landamerkjabréfunum í tíma að Eyvindarfjarðará hefði á ritunartíma bréfanna komið upp í tveimur kvíslum norðarlega á Ófeigsfjarðarheiði þaðan sem hún hefði runnið í farvegi til sjávar. Jafnframt var talið að Efra- og Neðra Eyvindarfjarðarvatn hefðu ekki tekið að myndast fyrr en Drangajökull tók að hopa upp úr árinu 1914. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um landamerki jarðanna Drangavíkur og Engjaness.

X var ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa tekið við á tilteknu tímabili samtals 21.125 evrum í reiðufé frá óþekktum aðila eða aðilum. Landsréttur taldi að ekki væri unnt að draga neinar ályktanir af ákæru um hvaða frumbrot lægi peningaþvættisbrotinu til grundvallar og vísaði málinu frá héraði þar sem ákæran uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hæstiréttur vísaði hins vegar til þess að í ákæru vegna brots gegn 264. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 væri ekki nauðsynlegt að tilgreina frumbrot og heldur ekki um hvaða tegund brots eða brota um væri að ræða. Væri það hlutverk ákæruvalds undir rekstri sakamáls að færa sönnur á að tiltekinn ávinningur stafaði af refsiverðu broti og nægði þar að sýna fram á með óyggjandi hætti að útilokað væri að ávinningur væri kominn til með lögmætum hætti svo og að öðrum skilyrðum fyrir refsiábyrgð væri fullnægt. Taldi Hæstiréttur að ekki væru þeir ágallar á ákæru í málinu að X gæti ekki af henni ráðið hvaða refsiverðu háttsemi hann væri sakaður um. Þá væri dómurum fært af ákærunni einni að gera sér grein fyrir hvað X væri sakaður um og hvernig telja mætti þá háttsemi refsiverða. Með ákærunni hefði því verið lagður fullnægjandi grundvöllur að málinu svo taka mætti það til efnislegrar meðferðar. Var hinn kærði dómur því felldur úr gildi og málinu vísað aftur til Landsréttar.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem A var heimilað að leiða tvo sérfræðinga fyrir héraðsdóm sem unnið höfðu álitsgerð á grundvelli heimildar í 1. mgr. 10. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Hæstiréttur féllst ekki á að álitsgerðin hefði slíka sérstöðu að ástæða væri til að sérfræðingarnir kæmu fyrir dóm til skýrslugjafar í ljósi þess að fyrir lægju tvær matsgerðir dómkvaddra manna um sömu atvik og metin væru álitsgerðinni. Var því talið að skýrsla þeirra við þessar aðstæður teldist bersýnilega þýðingarlaus fyrir úrlausn málsins, sbr. 3. mgr. 46. gr. laga nr. 91/1991.

A höfðaði mál á hendur H hf. og V hf. krafðist viðurkenningar á óskiptri bótaskyldu þeirra vegna ætlaðs líkamstjóns sem hann hlaut í slysi á göngu um athafnasvæði H hf. Slysið varð með þeim hætti að slá í sjálfvirku hliði fór niður úr lóðréttri stöðu og lenti á höfði A í þann mund sem hann gekk í gegnum það. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms féllst Hæstiréttur ekki á að H hf. hefði með uppsetningu og notkun hliðsins brotið gegn skráðum hátternis- og varúðarreglum. Hæstiréttur tók fram að A bæri sönnunarbyrði fyrir því að slysið hefði orðið vegna saknæmrar og ólögmætrar háttsemi eða athafnaleysis H hf. Hefði hann ekki sýnt fram á með matsgerð eða öðrum hætti að hliðið hefði verið ranglega stillt, að það hafi verið bilað eða viðhaldi þess verið áfátt. Þá hefði A ekki sýnt fram á að virkni þess hefði skapað hættu umfram önnur slík hlið eða að önnur tegund sjálfvirkra hliða hefði hentað betur. Þó væri ljóst að öryggisbúnaður hliðsins hefði ekki komið í veg fyrir að A fengi slána í höfuðið þegar hann gekk í gegnum það og það því ekki hættulaust. Hins vegar hefði A ekki sýnt fram á að hættueiginleikarnir hefðu verið meiri en svo að hreina óhappatilviljun hafi þurft til að öryggisbúnaðurinn kæmi ekki í veg fyrir að slys af því tagi sem hann varð fyrir. Loks var það ekki metið H hf. til sakar að hafa ekki komið upp varúðarmerkingum. Komst Hæstiréttur því að þeirri niðurstöðu að H hf. hefði ekki mátt vita um sérstaka hættueiginleika hliðsins. Yrði ekki fallist á með A að H hf. hefði vanrækt að grípa til þeirra ráðstafana sem sanngjarnar mættu teljast til að tryggja öryggi þeirra sem leið ættu um athafnasvæðið. Væri því ekki tilefni til að beita svo ströngu sakarmati í málinu að bótaábyrgð yrði lögð á H hf. og V hf. á ætluðu líkamstjóni A sem rakið yrði til óhappatilviljunar. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu þeirra af kröfum A.

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að vísa málinu frá dómi þar sem stefna hefði var ekki talin hafa verið birt í samræmi við ákvæði XIII. kafla laga nr. 91/1991. M byggði á því að rafræn undirritun á stefnu uppfyllti skilyrði a-liðar 3. mgr. 83. gr. laga nr. 91/1991, sbr. lög nr. 55/2019 um rafræna auðkenningu og traustþjónustu fyrir rafræn viðskipti. Við mat á því hvort að lög nr. 55/2019 hefðu breytt formskilyrðum laga nr. 91/1991 vísaði Hæstiréttur til þeirra ríku formkrafna sem gerðar eru í réttarfarslögum. Hæstiréttur tók fram að með lögum nr. 53/2024 hefði 83. gr. laga nr. 91/1991 breytt þannig að orðið „eintak“ kom í stað orðsins „samrit“ í 3. mgr. ákvæðisins í samræmi við megintilgang þeirra laga um að gera réttarfarslöggjöfina tæknilega hlutlausa um afhendingarmáta gagna og tilkynninga. Í 50. gr. laganna, sbr. nú 4. mgr. 1. gr. a laga nr. 91/1991, hafi þó verið gerður skýr áskilnaður um að gögn sem birta skyldi eftir fyrirmælum XIII. kafla laganna yrðu áfram birt á því formi og á þann hátt sem þar væri lýst. Með tilvísun til kaflans í heild í umræddri grein yrði ráðið að með fyrirmælum um birtingu gagna væri ekki aðeins átt við birtingarmáta stefnu samkvæmt 1. og 2. mgr. 83. gr. heldur jafnframt þær aðrar aðferðir sem nefndar eru í 3. mgr. ákvæðisins. Var því ekki fallist á að 1. gr. a laga nr. 91/1991 hefði verið ætlað að heimila rafræna staðfestingu stefnda á móttöku stefnu jafngilti yfirlýsingu undirritaði með eigin hendi um að eintak stefnu hefði verið afhent stefnda. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Aðilar deildu um hvort SÍ hf. hefði brotið gegn tveimur sáttum sem félagið gerði við S með því að gera sjónvarpsefnið Enska boltann á sjónvarpsrásinni Síminn Sport aðgengilegt fyrir áskrifendur sína að Heimilispakkanum með tilteknum kjörum. Með ákvörðun S 28. maí 2020 var SÍ hf. annars vegar talið hafa brotið gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 sem takmarkaði heimild hans til að tvinna saman fjarskiptaþjónustu og kaup viðskiptavina á línulegu áskriftarsjónvarpi og hins vegar gegn 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttar 23. janúar 2015 sem varðaði aðgreiningu þjónustuþátta og bann við samkeppnishamlandi samningum. Var SÍ hf. gerð 500.000.000 sekt vegna brotanna. Með úrskurði áfrýjunarnefndar samkeppnismála 13. janúar 2021 var staðfest niðurstaða S um brot SÍ hf. gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 en þeim hluta ákvörðunar S er laut að 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttarinnar 23. janúar 2015 var vísað til nýrrar ákvörðunar S. Áfrýjunarnefndin lagði 200.000.000 króna sekt á SÍ hf. vegna brotsins. Bæði SÍ hf. og S höfðuðu mál til ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndarinnar. Hæstiréttur féllst á með S að aðgerðir SÍ hf. hefðu falið í sér brot gegn 3. gr. sáttarinnar 15. apríl 2015 þar sem áskrifendur Heimilispakkans áttu þess ekki kost að hafna aðgangi að sjónvarpsrásinni Síminn Sport sérstaklega og halda öðrum þjónustuþáttum, bæði fjarskiptaþjónustu og annarri sjónvarpsþjónustu, nema með því að segja upp áskriftinni. Hefðu kaup þeirra á stökum þjónustuþáttum stefnda óhjákvæmilega haft umtalsverða hækkun á verði í för með sér. Þessi viðskiptakjör SÍ hf. hefðu falið í sér að viðskiptavinir hans á einu sviði keyptu eða fengju þjónustu hans á öðru sviði gegn verði sem jafna mætti til skilyrðis um að kaupa þjónustuna saman. Þá féllst Hæstiréttur ekki á með SÍ hf. að orðalag 3. greinar hefði verið óskýrt eða uppi væri sá vafi um skýringu hennar sem SÍ hf. hélt fram. Um ætluð brot gegn 19. gr. og 3. mgr. 20. gr. sáttar 15. janúar 2015 var litið til skýringa við 19. gr. sáttarinnar þar sem vísað væri til þeirrar forsendu að félögin sem sáttin tæki til væru í markaðsráðandi stöðu á þeim mörkuðum sem um ræddi. Ákvæði 3. mgr. 20. gr. sömu sáttar yrði að skýra eins og 19. gr. að þessu leyti. Að því virtu var talið að þessi þáttur málsins hefði ekki verið að fullu upplýstur með þeim hætti sem áskilið væri í sáttinni. Um ákvörðun fjárhæðar stjórnvaldssektar vegna brots gegn 3. gr. sáttar 15. apríl 2015 leit Hæstiréttur meðal annars til þess að S hefði hafnað beiðni SÍ hf. um að fella niður ákvæðið og að SÍ hf. hefði ekki getað dulist að honum bar að hlíta skilmálum þess og hvað í þeim fólst. Var SÍ hf. gert að greiða 400.000.000 króna sekt í ríkissjóð.

X var ákærður fyrir nauðgun samkvæmt 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa á þáverandi heimili sínu haft samræði við A gegn vilja hennar. Brotinu var lýst þannig að X hefði dregið niður um A buxurnar og haft við hana samræði þótt hún hefði ítrekað látið hann vita að hún vildi þetta ekki og beðið hann um að stoppa. X krafðist ómerkingar hins áfrýjaða dóms og vísaði til meðferðar Landsréttar á framburði tveggja vitna sem gáfu fyrst skýrslu fyrir Landsrétti. X taldi þögn Landsréttar um efni framburðar vitnanna vera í andstöðu við rétt hans til réttlátrar málsmeðferðar. Hæstiréttur tók fram að við meðferð málsins fyrir Landsrétti hefðu verið heimilaðar viðbótarskýrslutökur, sem að mati X hefðu þýðingu um trúverðugleika brotaþola. Því hefði verið tilefni fyrir Landsrétt að víkja að efni og afstöðu hans til þeirra með skýrari hætti en gert var í hinum áfrýjaða dómi. Hæstiréttur taldi þetta þó ekki hagga því að ekkert væri fram komið um að ágallar hefðu verið á aðferð Landsréttar við mat á sönnun um þá háttsemi X sem lýst var í ákæru og máli gátu skipt við hið heildstæða sönnunarmat sem niðurstaðan var reist á. Féllst Hæstiréttur því ekki kröfu X um ómerkingu hins áfrýjaða dóms sem var staðfestur.

Dánarbú J, Á og S áfrýjuðu málinu til Hæstaréttar og kröfðust þess að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað aftur til Landsréttar. Dómur í málinu fyrir Landsrétti var kveðinn upp þegar liðnar voru fimm vikur og fjórir dagar frá munnlegum flutningi og dómtöku málsins. Málflutningur hafði ekki verið endurtekinn. Í niðurstöðu Hæstaréttar var vísað til meginreglna einkamálaréttarfars og tengsla 1. mgr. 115. gr. og 1. mgr. 165. gr. laga nr. 91/1991 og þess sameiginlega tilgangs ákvæðanna að gefa eigi málsaðilum kost á að endurtaka munnlegan málflutning að einhverju leyti hafi dómur ekki verið kveðinn upp innan fjögurra vikna frá málflutningi. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að í ljósi þess hefði Landsrétti borið eftir að beiðni var komin fram frá lögmanni dánarbús J, Á og S um að málflutningur yrði endurtekinn að verða við henni. Taldi Hæstiréttur þann annmarka að munnlegur málflutningur var ekki endurtekinn við þessar aðstæður alvarlegan. Ennfremur væri ljóst að sá annmarki á málsmeðferðinni fyrir Landsrétti að málflutningur hefði ekki verið endurtekinn hefði leitt til þess að ekki hefði verið tekin afstaða til fram kominnar kröfu dánarbús J, Á og S um gjafsóknarkostnað fyrir réttinum. Taldi Hæstiréttur því slíka annmarka hafa verið á málsmeðferð fyrir Landsrétti og samningu dóms að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa málinu aftur til Landsréttar.

A höfðaði mál á hendur Í og krafðist ógildingar á úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar um endurákvörðun opinberra gjalda hennar fyrir gjaldárið 2015. Var hún talin hafa vantalið tekjur sem raktar voru til ólögmætrar úthlutunar úr einkahlutafélagi við afsal tiltekinnar fasteignar til hennar án endurgjalds. Landsréttur hafði staðfest niðurstöðu héraðsdóms um að fella úrskurðina úr gildi. Byggðist sú niðurstaða á að A hefði vegna sömu atvika verið með dómi Landsréttar sýknuð af ákæru um meiriháttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti. Samkvæmt 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 4. mgr. 186. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála var sýknudómurinn í sakamálinu talinn hafa fullt sönnunargildi um þau málsatvik sem í honum greindi þar til hið gagnstæða væri sannað. Hefði Í ekki hnekkt þeim atvikum sem sá dómur hefði verið reistur á. Hæstiréttur tók fram að sönnunarmat Landsréttar og héraðsdóms í máli þessu um ógildingu úrskurðanna hefði að öllu leyti tekið mið af kröfum laga nr. 88/2008 en ekki verið lagt sjálfstætt mat á málsgögn og atvik svo sem bar að gera í samræmi við fyrirmæli laga nr. 91/1991. Þótt Hæstiréttur gæti að jafnaði endurskoðað sönnunarmat og aðra þætti dómsúrlausna á lægri dómstigum í einkamálum hefði ekki verið lagt mat á sönnun atvika málsins á réttum lagagrundvelli og því gæti ekki orðið um raunverulega endurskoðun að ræða fyrir Hæstarétti. Dómur Landsréttar og dómur héraðsdóms voru því ómerktir og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Þrotabú S hf. höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi R og B ehf. á þeim grundvelli að þegar hlutafé í T hf. var hækkað tíu sinnum frá maí 2013 til febrúar 2015, samtals um 1.795.857.801 krónu, hefðu R og annar endurskoðandi sem B ehf. bæri ábyrgð á samkvæmt reglunni um vinnuveitendaábyrgð sýnt af sér saknæma vanrækslu. Tilkynningum um hlutafjárhækkun til fyrirtækjaskrár fylgdu í níu skipti staðfestingar R og í eitt skipti annars endurskoðanda B ehf. um að greiðslur hefðu borist fyrir hækkanirnar. Hæstiréttur vísaði til þess að greiðslur fyrir hlutaféð hefðu borist inn á reikninga T hf. í gegnum krónuútboð Seðlabanka Íslands að frátalinni hlutafjárhækkun 12. júní 2014 sem ekki hefði verið skýrð að fullu. Hæstiréttur féllst á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms sem skipaður var sérfróðum meðdómanda að greiðslur að fjárhæð 1.747.674.708 krónur hefðu borist inn á bankareikninga T hf. og að R hefði á þessum tíma ekki haft nægt tilefni til að kanna nánar ráðstöfun fjármuna út úr félaginu. Voru R og B ehf. því sýknaðir af aðalkröfu þrotabús S hf. Þá var jafnframt staðfest niðurstaða Landsréttar um sýknu R og B ehf. af varakröfu þrotabús S hf. Um þrautavarakröfu á hendur R og B ehf. vísaði Hæstiréttur til þess að af dómaframkvæmd yrði ráðið að þegar fyrir lægi að sérfræðingur hefði orðið uppvís að saknæmri háttsemi við framkvæmd sérfræðistarfa yrði slakað á kröfum um sönnun fyrir því að hún hefði orsakað tjón og sönnunarbyrði jafnvel snúið um það atriði. Þetta ætti sérstaklega við þegar tjónþola væri erfitt um vik að sanna orsakasamband milli saknæmrar háttsemi og tjóns sem hann hefði orðið fyrir. Teldist þrotabú S hf. hafa leitt að því nægar líkur að fyrrnefnd tilkynning frá 12. júní 2014 hefði verið einn þeirra þátta sem lánadrottnar T hf. lögðu traust sitt á við töku ákvarðana í lögskiptum við félagið þannig að B ehf. yrði látinn bera hallann af því að hafa ekki sýnt fram á að tilkynningin hefði ekki leitt til tjóns fyrir þrotabú S hf. Með vísan til 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 og þess að ekki hafði verið tekin afstaða til lýstra krafna í þrotabú T hf. var B ehf. sýknað að svo stöddu af þrautavarakröfu þrotabús S hf. og R sýknaður.

Þrotabú S hf. höfðaði mál til heimtu skaðabóta úr hendi R og B ehf. á þeim grundvelli að þegar hlutafé félagsins var hækkað í lok árs 2016 hefði sérfræðiskýrsla sem unnin var af R í tengslum við hækkunina ekki verið unnin af nægilegri kostgæfni. Félagið U B.V. greiddi fyrir hækkunina með öllum hlutum í félaginu G ehf. Greiðslan hefði reynst ófullnægjandi vegna saknæmrar háttsemi R við gerð sérfræðiskýrslunnar á grundvelli 6. gr., sbr. 37. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög. Þrotabú S hf. byggði á því að vegna þessa hefði 405.280.000 krónur vantað í sjóði S hf. þegar bú þess var tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi Hæstaréttar sagði að í hlutafélagalögum væri lagt fortakslaust bann við því að greiðsla hlutar næmi minna en fjárhæð hans. Sérfræðiskýrsla R leiddi til þess að greiðsla félagsins U B.V. var lægri en sem nam skráðri hlutafjárhækkun í nóvember 2016. Ástæða þess yrði fyrst og fremst rakin til þess að R hefði ekki sýnt nægilega gætni við val á forsendum um rekstrarkostnaðarhlutfall og ávöxtunarkröfu G ehf. í sérfræðiskýrslunni. Samkvæmt þessu teldist R hafa sýnt af sér saknæma háttsemi við gerð sérfræðiskýrslunnar. Á því tjóni sem af þeirri háttsemi hefði hlotist bæri hann ábyrgð á grundvelli sakarreglunnar en B ehf. á grundvelli reglu skaðabótaréttar um vinnuveitandaábyrgð. Við mat á tjóninu var byggt á matsgerð dómkvadds manns um hvert verðmæti G ehf. hefði verið en matsgerðinni hefði ekki verið hnekkt með öflun yfirmatsgerðar. Vísaði rétturinn til þess að af dómaframkvæmd Hæstaréttar yrði ráðið að þegar fyrir lægi að sérfræðingur hefði orðið uppvís að saknæmri háttsemi við framkvæmd sérfræðistarfa yrði slakað á kröfum um sönnun fyrir því að hún hafi orsakað tjón og sönnunarbyrði jafnvel snúið um það atriði. Þetta ætti sérstaklega við þegar tjónþola væri erfitt um vik að sanna orsakasamband milli saknæmrar háttsemi og tjóns sem hann hefði orðið fyrir. Í ljósi erfiðrar sönnunarstöðu um orsakasamband teldist þrotabú S hf. hafa leitt nægar líkur að því að sérfræðiskýrsla R hefði verið einn þeirra þátta sem lánardrottnar S hf. lögðu traust sitt á við töku viðskiptalegra ákvarðana þannig að R og B ehf. yrðu látnir bera hallann af því að þeir hefðu ekki sýnt fram á að gerð sérfræðiskýrslunnar hefði ekki leitt til tjóns fyrir kröfuhafa í þrotabúinu og þar með þrotabú S hf. Voru R og B ehf. dæmdir til greiða þrotabúi S hf. 114.280.000 krónur.

A höfðaði mál á hendur S hf. og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir þegar hárgreiðslustóll, sem hún hafði sest í, gaf sig með þeim afleiðingum að hún féll í gólfið. Deildu aðilar um hvort líkamstjón A yrði rakið til saknæmrar háttsemi þannig að hún ætti rétt á bótum úr frjálsri ábyrgðartryggingu hárgreiðslustofunnar B sf. hjá S hf. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að orsök þess að A féll í gólfið hefði verið sú að málmfesting sem hélt uppi armi stólsins hefði brotnað. Hæstiréttur tók fram að í dómaframkvæmd hefðu almennt verið lagðar ríkar skyldu á eigendur eða umráðamenn fasteigna, þar sem rekin er verslunar- eða þjónustustarfsemi sem laðar að viðskiptavini, til að gera ráðstafanir sem sanngjarnar mættu teljast til að tryggja öryggi þeirra. Til þess yrði þó að líta að kröfur til viðhalds og eftirlits með búnaði yrðu að vera í eðlilegu samhengi við hættueiginleika hans, aldur og endingartíma, svo og eftirlits- og viðhaldsþörf. Hárgreiðslustóll geti með engu móti talist tæki eða búnaður sem sérstök hætta stafi af þótt óhöpp geti vissulega orðið við notkun slíkra stóla. Ekki var talið að A hefði fært sönnur á að tjón hennar yrði rakið til saknæmrar vanrækslu vátryggingartaka á viðhaldi stólsins eða eftirliti með honum. Þá var ekki talið að sá dráttur sem varð á því að S hf. tilkynnti vátryggingartaka um tjónstilkynningu A eða tregða B sf. til að upplýsa um það hver gert hefði við stólinn ætti að leiða til þess að sönnunarbyrði um saknæma vanrækslu vátryggingartaka yrði snúið við. Var S hf. sýknað af kröfum A.

Í málinu var deilt um gildi ákvörðunar Í 10. ágúst 2019 um að friðlýsa vatnasvið Jökulsár á Fjöllum gagnvart orkuvinnslu vegna virkjunarkosta með uppsett rafafl 10 MW eða meira. A, S og Þ eru eigendur jarðanna B 1 og B 2 og liggur land jarðanna að Jökulsá á Fjöllum og er að hluta til á vatnasvæði þess vatnsfalls. Á svæðinu höfðu verið ráðagerðir um virkjunarkostina Arnardalsvirkjun og Helmingsvirkjun. Ákvörðun Í var birt í B-deild Stjórnartíðinda með auglýsingu nr. 740/2019 um verndarsvæði á Norðurlandi – vatnasvið Jökulsár á Fjöllum í verndarflokki verndar- og orkunýtingaráætlunar. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri þörf á aðild annarra landeigenda á hinu friðlýsta svæði, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, enda ættu A, S og Þ, sem hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn máls um gildi friðlýsingarinnar, hvert um sig sem eigendur jarða á svæðinu sjálfstæðan rétt til að bera undir dóm kröfu sína um ógildingu hennar. Málsástæðum A, S og Þ um vanhæfi þáverandi umhverfis- og auðlindaráðherra og þáverandi forstjóra Umhverfisstofnunar var hafnað. Um kröfu A, S og Þ um ógildingu ákvörðunar Í tók Hæstiréttur fram að í friðlýsingu landsvæðis fyrir orkuvinnslu fælust almennar takmarkanir á eignarréttindum. Í dóminum kom fram að með hliðsjón af innri samræmisskýringu milli 3. gr. og 6. gr. laga nr. 48/2011 og að gættu því sem fram kæmi í lögskýringargögnum væri ljóst að lög nr. 48/2011 hefðu falið í sér að ráðherra hafi aðeins getað tekið ákvörðun um friðlýsingu landsvæðis eftir 53. gr. laga nr. 60/2013 þegar Alþingi hefði í þingsályktun um vernd og orkunýtingu afmarkað með einhverjum hætti þau landsvæði sem féllu í verndarflokk. Með þingsályktun nr. 13/141 var mælt fyrir um að Arnardalsvirkjun og Helmingsvirkjun féllu í verndarflokk án þess að því fylgdi tilgreining á landsvæði vegna þeirra virkjunarkosta. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að ákvörðun um friðlýsingu með auglýsingu nr. 740/2019 á vatnasvæði Jökulsár á Fjöllum yrði ekki reist á áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða en áskilið væri samkvæmt 53. gr. laga nr. 60/2013 að friðlýsing tæki til landsvæða í verndarflokki þeirrar áætlunar. Samkvæmt því hefði brostið sá grundvöllur undir friðlýsingu sem henni væri mörkuð með lögum nr. 48/2011. Var því fallist á aðalkröfu A, S og Þ um að friðlýsingin yrði felld úr gildi.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og G. Samkomulagið laut að samsetningu launa G en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna G sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru rúmlega þrjú ár í að G næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa G og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að G sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að G hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa G tekin til greina.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Ó. Samkomulagið laut að samsetningu launa Ó en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Ó sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru eitt og hálft ár í að Ó næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Ó og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Ó sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Ó hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Ó tekin til greina.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Á. Samkomulagið laut að samsetningu launa Á en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Á sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru tvö ár í að Á næði starfslokaaldri lögregluþjóna en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Á og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Á sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Á hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Á tekin til greina.

Ágreiningur málsaðila laut að því hvort R og Í væru bundin af samkomulagi frá 26. ágúst 2019 milli þáverandi ríkislögreglustjóra og Á. Samkomulagið laut að samsetningu launa Á en með því var hann færður upp um sjö launaflokka og fimm þrep og föstum mánaðarlegum yfirvinnustundum fækkað úr 50 í þrjár. Fól þetta í sér u.þ.b. 50% hækkun grunnlauna Á sem leiddi til samsvarandi hækkunar á lífeyrisréttindum hans í B-deild Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins. Þegar samkomulagið var undirritað voru tvö og hálft ár í að skipunartími Á rynni út en í því var tekið fram að það gilti út skipunartíma hans. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að R hefði sem forstöðumaður ríkisstofnunar haft formlega heimild til að meta þörf og taka ákvörðun um fjölda fastra yfirvinnustunda sem aðstoðar og yfirlögregluþjónar fengju greitt fyrir mánaðarlega, innan þeirra fjárheimilda sem embættið hafði. Hins vegar taldi rétturinn að með samkomulaginu hefði R farið út fyrir þær efnislegu heimildir sem hann hafði samkvæmt lögum og kjara- og stofnanasamningi til að breyta samsetningu launa Á og að ákvörðunin hefði af þeim ástæðum verið ólögmæt. Hæstiréttur taldi hins vegar að í samkomulaginu hefði falist bindandi loforð og að þar sem það hefði snúið að Á sem launþega yrði að líta til reglna á sviði vinnuréttar við mat á skuldbindingargildi þess. Var ekki talið sannað að Á hefði verið grandsamur um að R hefði skort efnislega heimild til að taka þá ákvörðun sem fólst í samkomulaginu. Var því varakrafa Á tekin til greina.

Ágreiningur málsins laut að því hvort forkaupsréttur G og R ehf. á grundvelli skiptayfirlýsingar sem þinglýst var á fasteign málsaðila hefði orðið virkur við sölu B á eignarhluta sínum í fasteigninni til eiginkonu sinnar S. Með skiptayfirlýsingunni var fasteigninni skipt í tvo eignarhluta og kveðið á um gagnkvæman forkaupsrétt. Með dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að forkaupsrétturinn hefði verið bundinn við persónu þess eiganda sem til hans stofnaði heldur ætlað varanlegt gildi. Þá féllst rétturinn ekki á þá málsástæðu að forkaupsrétturinn hefði ekki orðið virkur við ráðstöfun eignarinnar frá B til S þar sem ekki hefði verið um sölu að ræða í skilningi forkaupsréttar heldur yfirfærslu hjúskapareignar milli hjóna. Hæstiréttur taldi þvert á móti að skjalið hefði borið hefðbundin einkenni afsals og eignarhald fasteignarinnar formlega færst til S þegar því var þinglýst athugasemdalaust. Þá var ekki fallist á að um málamyndagerning hefði verið að ræða. Enn fremur var þeirri málsástæðu áfrýjenda hafnað að forkaupsrétturinn hefði í umrætt sinn fallið niður fyrir tómlæti stefndu. Loks taldi rétturinn beitingu 36. gr. samningalaga ekki koma til álita í málinu. Var dómur Landsréttar staðfestur um viðurkenningu á forkaupsrétti til handa G og R ehf.

A varð fyrir líkamstjóni á árinu 2018 þegar ekið var á hann á gangbraut við Ánanaust. A var á slysdegi starfsmaður R. Aðilar höfðu gert með sér samgöngusamning sem fól í sér að A gekkst undir að notast við vistvænan samgöngumáta á leið til og frá vinnu. Fyrir lá að A kaus að ganga til vinnu en hlaupa frá vinnustað til heimilis. Ágreiningslaust var að A var vanur að hlaupa rúmlega níu kílómetra langa leið heim sem lá frá vinnustað hans í Laugardal að göngustíg á Sæbraut, meðfram Sæbraut, Geirsgötu og Mýrargötu, út á Eiðsgranda að Eiðistorgi og þaðan að heimili sínu við Hagamel. Deildu aðilar um hvort R bæri að greiða A bætur á grundvelli reglna sem gilda um slys starfsmanna R utan starfs eða reglna sem gilda um slys sem starfsmenn verða fyrir í starfi og þá hvort A hefði verið á eðlilegri leið milli vinnustaðar og heimilis þegar slysið varð í skilningi reglna um slys sem starfsmenn verða fyrir í starfi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að gefa yrði þeim sem kjósa að hlaupa eða ganga milli vinnustaðar og heimilis svigrúm til að velja sér leið sem henti þeim ferðamáta, enda yrði þeim áskilnaði ekki fundinn staður í reglum um slys sem starfsmenn R verða fyrir í starfi að velja beri stystu eða beinustu leið. Því svigrúmi væru þó sett ákveðin mörk. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að þegar leið A væri metin hafi hún ekki verið úr hófi löng, þegar tekið væri mið af því að hann hafi kosið að hlaupa á göngu- og hlaupastígum fremur en gangstéttum umferðargatna. Ekkert rof hafi orðið á ferð hans og hann færst svo nálægt heimili sínu þegar slysið varð að hann hafi átt hlutfallslega stutta veglengd eftir. Hafi sú leið sem A hljóp þegar hann varð fyrir slysinu því talist til eðlilegrar leiðar í skilningi reglnanna, óháð því hvort sá hluti leiðar sem hann átti eftir ófarinn rúmaðist allur innan þess. Var því fallist á kröfur A á hendur R.

Með dómi Landsréttar í máli nr. 43/2018 var X sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í tvö skipti á tilgreindu tímabili káfað á kynfærum dóttur sinnar A. Refsing X var ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða hennar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Með úrskurði endurupptökudóms 11. janúar 2022 var fallist á endurupptöku málsins fyrir Landsrétti að beiðni ákærða. Með hinum áfrýjaða dómi Landsréttar í máli nr. 60/2022 var X sakfelldur á ný og refsing hans ákveðin 12 mánaða fangelsi en níu mánuðir bundnir skilorði í tvö ár. Með þeim dómi var X gerð þyngri refsing en hann hafði áður verið dæmdur til með fyrri dómi Landsréttar. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu Landsréttar um sakfellingu en taldi ákvörðun refsingar hafa verið í beinni andstöðu við 5. mgr. 231. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, um að hlutur ákærða megi aldrei verða lakari en hann var eftir hinum upphaflega dómi. Refsing var ákveðin fangelsi í níu mánuði en fullnustu sex mánaða hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þar sem brotaþoli hafði fengið greiddar miskabætur úr ríkissjóði eftir fyrri dóm Landsréttar var bótakröfu hennar í málinu vísað sjálfkrafa frá Landsrétti.

R ehf., nú V ehf.og F var gefið að sök brot gegn lögum nr. 60/2013 um náttúruvernd og auglýsingu nr. 161/2019 um staðfestingu á stjórnunar- og verndaráætlun friðlandsins á Hornströndum með því að hafa staðið fyrir, skipulagt og selt útsýnisflug með tveimur þyrlum um friðlandið og lendingu þar og G og S fyrir að hafa flogið þyrlunum og lent þeim í friðlandinu án leyfis Umhverfisstofnunar. Ákærðu viðurkenndu þá háttsemi sem í ákæru greindi en kröfðust sýknu meðal annars á grunni þess að hvergi í lögum nr. 60/2013 kæmi fram að bannað væri að lenda þyrlum í friðlandi nema með leyfi Umhverfisstofnunar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að efnislegu inntaki refsiverðrar háttsemi sem ákærðu væru bornir sökum um væri nægilega lýst í settum lögum nr. 60/2013 í samræmi við áskilnað 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar. Þannig væri ákvæði 9. gr. auglýsingar nr. 161/2019 sett með viðhlítandi stoð í lögum og tæki í eðlilegu samhengi upp þráðinn þar sem fyrirmæli í settum lögum þraut. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu og ákvörðun refsingar, með þeirri breytingu að refsing sú sem ákveðin var á grundvelli 4. mgr. 90. gr. laga nr. 60/2013 var lögð á V ehf.

Ágreiningur málsaðila laut að uppgjöri í kjölfar riftunar G á kaupsamningi milli aðila um fasteign. Krafðist M þess að G yrði gert að greiða sér leigu fyrir afnot af fasteigninni fyrir þann tíma er hún hefði haft umráð hennar. Í dómi Hæstaréttar var rakið að hafi samningur verið efndur í heild eða að hluta þegar honum er rift þurfi að fara fram uppgjör sem miði að því að gera aðila eins setta og engar efndir hefðu farið fram. Eitt þeirra atriða sem horfa þurfi til í því tilliti væri það hagræði sem kaupandi hafi haft af því að hafa notað hið selda meðan hann hafi haft það í umráðum sínum. Þetta verði að meta í hverju tilviki fyrir sig þar sem eðli kaupa og önnur atvik geti skipt máli. Sé þá litið til þess að niðurstaðan verði sú að seljandi sem taki aftur við eign hafi haft af henni afrakstur sem svari til þess hagræðis sem kaupandi hafi notið, svo riftunin færi honum ekki auðgun sem því nemi. Við slíkt uppgjör skipti ekki máli hvort seljandi eða kaupandi riftir samningnum. Þá breyti engu þótt kaupandi njóti haldsréttar í eign en þau óbeinu eignarréttindi skapi honum ekki sjálfkrafa rétt til endurgjaldslausra afnota eignar. Samkvæmt því var fallist á með M að G yrði gert að greiða fyrir afnot fasteignarinnar á tímabilinu frá afhendingu 16. febrúar 2016 þar til hún var borin út úr eigninni 12. ágúst 2019. Að álitum var G gert að greiða M 3.500.000 krónur auk vaxta.