Dómstólaleit

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Samkeppniseftirlitsins gegn Samskip Holding B.V., Samskipum hf., Samskipum innanlands ehf. og Jónum Transport hf. var vísað frá dómi vegna annmarka. Frávísunin var einkum byggð á því að stefna sóknaraðila fæli í sér óhóflegan skriflegan málflutning í andstöðu við meginreglu einkamálaréttarfars um munnlega málsmeðferð. Þá vísaði héraðsdómur einnig til þess að framlagningu gagna af hálfu sóknaraðila hefði verið ábótavant, ásamt því að fundið er að því að sóknaraðili noti á köflum aðeins skammstafanir nafna í stefnu sinni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að dómstólar yrðu að meta hvert atvik fyrir sig við mat á því hvort of langt væri gengið í átt að skriflegum málflutningi. Landsréttur taldi að samhengi málsatvika og málsástæðna sóknaraðila, sem og tilvísun til réttarreglna, væru nægilega ljós til þess að varnaraðilar gætu tekið til efnisvarna. Ekki væri heldur talið að notkun skammstafana á nöfnum í stefnu leiddi til þess að lýsing sakarefnisins yrði óskýr. Var það niðurstaða Landsréttar að málatilbúnaður sóknaraðila væri hvorki í heild né um einstök atriði haldinn slíkum annmörkum að tilefni hefði verið til að vísa málinu frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli F á hendur Í og A var vísað frá dómi. Málið höfðaði F til ógildingar á ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um útgáfu meistarabréfs í pípulögnum til handa A. Í hinum kærða úrskurði, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var komist að þeirri niðurstöðu að F hefði borið að beina dómkröfum sínum að sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu sem tekið hefði umrædda ákvörðun en ákvörðunin hefði ekki sætt endurskoðun á æðra stjórnsýslustigi. Krefðist Í frávísunar málsins á þessum grunni og yrði að fallast á hana af framangreindum sökum en stjórnvaldsákvörðuninni yrði ekki hnekkt fyrir dómi nema viðeigandi stjórnvald hefði aðild að úrlausn dómsmálsins. Þá var ekki fallist á með F að það hefði lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn dómkröfunnar. Var kröfum F því vísað frá dómi.

H svf. höfðaði mál þetta og krafðist meðal annars ógildingar á ákvörðun R um að honum bæri að fjarlægja merkingar á tilgreindum bifreiðastæðum en að öðrum kosti greiða kostnað vegna þessa, sem og ógildingar á úrskurði samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytisins þar sem hafnað var kröfu um að framangreind ákvörðun yrði felld úr gildi. Þá krafðist H svf. ógildingar á ákvörðun R um að H svf. væri skylt að deila stæðunum með „öðrum starfandi leigubílstjórum í Reykjavík“. Héraðsdómur féllst ekki á málsástæður H svf., sem byggðu meðal annars á kaupsamningi frá 1969, hefð og reglum stjórnsýsluréttar. Í dómi Landsréttar kom fram að H svf. bæri sönnunarbyrði fyrir því að hann hefði fyrir hefð áunnið sér rétt til afnota af stæðunum, sem kæmi í veg fyrir að R gæti gert honum að fjarlægja merkingar og heimilað öðrum að nota þau ásamt H svf.. Væri málatilbúnaður H svf. að þessu leyti mjög almenns eðlis og ófullnægjandi um stóran hluta þeirra stæða sem ákvarðanirnar hefðu tekið til. Þá yrði H svf. ekki talinn hafa getað vænst þess að afnot hans að stæðunum, sem R hefði átt og verið háð samþykki, leyfum og skilyrðum hans, tryggðu H svf. eignarréttindi er kæmu í veg fyrir að R gæti gert þær breytingar á fyrirkomulagi stæðanna sem um væri deilt. Þá var rakið að við mat á því hvort ákvarðanir R hefðu samrýmst reglum stjórnsýsluréttar væri til þess að líta að þær hefðu ekki falið í sér að H svf. hefði verið sviptur afnotum stæðanna. H svf. hefði enn afnot af þeim, með öðrum, og hefði að sama skapi fengið afnot af stæðum sem aðrar bifreiðastöðvar hefðu áður haft samsvarandi leyfi fyrir. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu R af kröfum H svf.

Deilt var um gildi tveggja nánar tilgreindra úrskurða kærunefndar útlendingamála. Með þeim fyrri synjaði Útlendingastofnun A, B, C og D meðal annars um alþjóðlega vernd en í þeim síðari var kröfu um endurupptöku málsins hafnað. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti var ekki fallist á að fyrri úrskurðinn væri haldinn neinum slíkum annmörkum að efni til eða formi að ógildingu hans varðaði. Þá var ekki fallist á að síðari úrskurðurinn hefði verið haldinn annmarka. Var Í því sýkn af öllum kröfum A, B, C og D.

Kært var ákvæði í dómi héraðsdóms, en með því var kröfum S um að ógiltar yrðu nánar tilgreindar ákvarðanir R vísað frá dómi, enda væru ákvarðanirnar orðnar hluti af úrskurðum úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála þar sem þær sættu endurskoðun. Með úrskurðunum nefndarinnar var kröfu S um ógildingu ákvarðananna hafnað. Í úrskurði Landsréttar kom fram að efnislega hefði falist í úrskurðunum staðfesting á ákvörðunum R með því að kröfum S um ógildingu hefði verið hafnað. Lægi því fyrir endanleg úrlausn æðra stjórnvalds um umrædd álitamál. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var niðurstaða hans um frávísun á kröfum S staðfest.

Í málinu var deilt um gildi bindandi álits Skattsins frá 8. maí 2023 um tollflokkun vörunnar Festino IQF Mozzarella Pizza Mix. Reisti D ógildingarkröfu sína á því að hið bindandi álit væri efnislega rangt og að fyrir hendi væru annmarkar á meðferð málsins á stjórnsýslustigi, er lytu meðal annars að meintu vanhæfi tollgæslustjóra, sem væru þess eðlis að ógilda bæri álitið. Í byggði meðal annars á því að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á grundvelli 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála en krafa D hefði í skilningi lagaákvæðisins verið dæmd að efni til í landsréttarmálinu nr. 462/2021. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir lægi niðurstaða íslenskra dómstóla sem lyti að tollflokkun þeirrar vöru sem um ræddi í málinu. Taldi Landsréttur að það eitt að í málinu reyndi á aðra stjórnvaldsákvörðun en leyst hefði verið úr í fyrra máli aðila gæti ekki leitt til þess að D bæri réttur til að fá leyst úr efnisþætti ógildingarkröfu sinnar. Að öðru leyti teldist ekkert fram komið sem réttlætt gæti að D leitaði að nýju dómsúrlausnar um að hið bindandi álit Skattsins væri rangt að efni til. Af því leiddi að ekki kæmu heldur til skoðunar málsástæður um málsmeðferð Skattsins við veitingu hins bindandi álits, enda fæli álitið ekki annað í sér en tilvísun til þess fordæmis er skapaði hin bindandi neikvæðu áhrif. Hvað varðaði vanhæfi tollgæslustjóra vegna tölvupóstsamskipta við hagsmunaaðila kvað Landsréttur til þess að líta að í hinu fyrra dómsmáli hefði D byggt á nátengdum málsástæðum um brot á réttmætisreglu og þrýsting hagsmunaaðila. Hefði þeim málsástæðum verið hafnað með framangreindum dómi Landsréttar og þær ekki taldar gefa tilefni til endurupptöku í úrskurði Endurupptökudóms. Þá væri til þess að líta að jafnvel þótt lagt yrði til grundvallar að dómstólum bæri að taka afstöðu til téðs tölvupósts nú væri rétt að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um það efni en vísa málinu frá við svo búið. Vísaði Landsréttur því málinu frá héraðsdómi.

A og dóttir hennar, B, höfðuðu mál gegn Í til ógildingar á úrskurði kærunefndar útlendingamála þar sem staðfestar voru ákvarðanir Útlendingastofnunar þess efnis að taka ekki til efnismeðferðar umsóknir A og B um alþjóðlega vernd hér á landi og vísa þeim á brott frá landinu með endurkomubanni. Með hinum áfrýjaða dómi voru kröfur A og B teknar til greina. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að samkvæmt þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80/2016 um útlendinga hafi verið skylt að taka umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar við þær aðstæður sem ákvæðið lýsti þótt umsækjandi nyti alþjóðlegrar verndar annars staðar. Þá hafi ákvæðið lagt þá skyldu á kærunefnd útlendingamála og Útlendingastofnun að leggja mat á aðstæður hvers umsækjanda með tilliti til þess hvort þær væru sérstakar og hvort ástæða væri til að ætla að aðbúnaður í því ríki, þar sem honum hafi verið veitt alþjóðleg vernd, teldist fullnægjandi til að mæta sérstökum þörfum hans að því leyti. Af úrskurði kærunefndar útlendingamála yrði helst ráðið að litið hafi verið svo á að tilgreind lýsing A á aðstæðum hennar hefði í raun ekki haft þýðingu í ljósi þess að hún gæti reitt sig á þá vernd sem hún hefði aðgang að í því ríki þar sem henni hafði verið veitt alþjóðleg vernd. Það fengi enn fremur stoð í því sem fram hefði komið af hálfu Í fyrir Landsrétti að ekki hefði verið lagt mat á trúverðugleika frásagnar A. Taldi rétturinn að framangreind forsenda í úrskurði kærunefndarinnar væri ótæk. Samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hafi Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála borið að sjá til þess að málið væri nægilega upplýst áður en ákvörðun var tekin. Í því hafi meðal annars falist skylda til að afla og kynna sér gögn sem gætu haft þýðingu við mat á trúðverðugleika frásagnar A af aðstæðum hennar. Í því sambandi hafi almennar upplýsingar getað skipt máli. Þá hafi legið fyrir kærunefnd gögn á erlendri tungu sem lögð hafi verið fram af hálfu A en liggi ekki fyrir dómstólum í íslenskri þýðingu. Væri því óljóst hvort stjórnvöld hefðu kynnt sér efni þessara gagna til að geta metið að hvaða leyti þau gætu stutt málatilbúnað A. Vegna framangreindra annmarka á rannsókn málsins var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

S hf. höfðaði mál gegn SÍ og Í og krafðist ógildingar á stjórnvaldsákvörðun fjármálaeftirlitsnefndar SÍ um álagningu stjórnvaldssektar á S hf. vegna brota gegn þágildandi 1. mgr. 122. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti og 17. gr. reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 596/2014 um markaðssvik. Krafðist S hf. jafnframt endurgreiðslu greiddrar stjórnvaldssektar eða lækkunar hennar. Deildu aðilar um það hvort innherjaupplýsingar hefðu myndast við þá ákvörðun stjórnar S hf. 31. ágúst 2021 að hefja seinni áfanga í söluferli á dótturfélaginu M ehf., sem fólst í því að bjóða fjórum aðilum, sem skilað höfðu inn óskuldbindandi tilboðum í M ehf., að kynna sér félagið nánar með það að markmiði að gera skuldbindandi, fullfjármagnað og skilyrðislaust tilboð í allt hlutafé félagsins innan sjö vikna. Í dómi Landsréttar kom fram að með hliðsjón af ríkum vilja S hf. til að selja M ehf. og á grunni heildstæðs mats á þeim upplýsingum og staðreyndum sem fyrir lágu þegar stjórn S hf. tók ákvörðun sína væri fallist á með SÍ að á þeim tíma hafi verið raunhæfar horfur á að af sölu á M ehf. yrði. Upplýsingarnar hafi því verið nægjanlega tilgreindar í skilningi 120. gr. þágildandi laga nr. 108/2007, auk þess sem önnur hugtaksskilyrði greinarinnar væru uppfyllt. Hafi S hf. því borið að líta svo á að um innherjaupplýsingar væri að ræða, sem birta bæri eins fljótt og auðið væri. Engu máli skipti þótt síðar hafi verið sett ný reglugerð á vettvangi Evrópusambandsins sem fæli í sér breytingar á því hvenær birta bæri innherjaupplýsingar sem myndast í þrepaskiptu ferli. Loks hafi engir þeir annmarkar verið á málsmeðferð SÍ sem gætu leitt til ógildingar á stjórnvaldsákvörðun hans. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu SÍ og Í af kröfum S hf.

Í málinu var deilt um lögmæti synjunar R á umsókn G ehf. um staðfestingu á tilteknu þróunarverkefni, sbr. lög nr. 152/2009 um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki, en á grundvelli þeirra laga á nýsköpunarfyrirtæki, sem er eigandi að rannsóknar- eða þróunarverkefnum sem hlotið hafa staðfestingu R, rétt á sérstökum frádrætti frá álögðum tekjuskatti. Í dómi Landsréttar var rakið að eignarhald nýsköpunarfyrirtækis á þróunarverkefni og afurðum þess og fjárhagsleg áhætta fyrirtækisins af verkefninu væru ófrávíkjanleg skilyrði fyrir þeirri aðkomu hins opinbera sem fælist í lögum nr. 152/2009. Þá leiddi jafnframt af lögum og lögskýringargögnum að ákvörðun R um hvort verkefni hlyti staðfestingu þyrfti að taka mið af því að stuðningur félli innan þess ramma sem ríkisstyrkjareglur samningsins um Evrópska efnahagssvæðið kvæðu á um. Féllst Landsréttur á þá ályktun héraðsdóms að telja yrði ljóst að R hefði byggt synjun sína á því að eignarhald eða eignarréttur G ehf. að afurð verkefnisins væri óskýr og óljóst væri hvar áhættan af fjármögnun verkefnisins lægi og hver hvatningaráhrif þess væru. Þá vísaði Landsréttur til þess að réttilega væri lagt til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi að G ehf. sem umsækjandi yrði að bera ábyrgð á þeim gögnum sem hann legði fram í tengslum við umsókn sína auk þess sem fyrir lægi að R hefði veitt G ehf. ítrekuð tækifæri til að skýra forsendur umsóknarinnar, þar á meðal með tilliti til þeirra atriða sem synjun R var reist á. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu R af kröfum G ehf.

OR höfðaði mál gegn E og R og krafðist þess að ógiltur yrði úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála þar sem felld var úr gildi ákvörðun skipulagsfulltrúa R um að hafna kröfu E um að stöðva framkvæmdir við Árbæjarlón á grundvelli 53. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Með dómi héraðsdóms var úrskurðurinn ógiltur. E áfrýjaði málinu upphaflega til Landsréttar gagnvart OR og krafðist þess að dómi héraðsdóms yrði hrundið og að úrskurður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála yrði staðfestur. Með dómi Landsréttar 6. mars 2025 í máli nr. 169/2024 var málinu vísað frá Landsrétti án kröfu þar sem E hafði borið að gæta þess við áfrýjun málsins að R ætti áfram aðild að málinu fyrir Landsrétti. E skaut þeirri niðurstöðu til Hæstaréttar sem staðfesti niðurstöðu Landsréttar um frávísun með dómi 9. apríl 2025 í máli nr. 17/2025. Óskaði E í kjölfarið eftir útgáfu áfrýjunarstefnu á nýjan leik 2. maí 2025 á grundvelli 4. mgr. 153. gr., sbr. 1. mgr. 180. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í niðurstöðu Landsréttar kom fram að nýr áfrýjunarfrestur samkvæmt skýru orðalagi 4. mgr. 153. gr. miðaðist við þegar máli væri vísað frá Landsrétti. Um áfrýjunarskilyrði væri að ræða og yrði því ekki fundin stoð í orðalagi ákvæðisins eða lögskýringargögnum að túlka bæri ákvæðið á þann hátt að annað gilti ef niðurstaða Landsréttar um frávísun máls væri kærð til Hæstaréttar. Janframt var ekki talið að 2. mgr. 168. gr. laga nr. 91/1991 framlengdi þann frest. Loks var ekki talið að lögbundinn réttur E til að kæra niðurstöðu til Landsréttar væri takmarkaður þar sem honum stóð til boða að áfrýja málinu til Landsréttar innan frests að nýju jafnhliða kæru til Hæstaréttar. Þar sem málinu var ekki áfrýjað að nýju innan fjögurra vikna frá dómi Landsréttar í máli nr. 169/2024 var því vísað frá Landsrétti.

Á árinu 2019 ákvað kirkjuþing að leggja niður Saurbæjarprestakall og í kjölfarið var embætti sóknarprests í Saurbæjarprestakalli, sem K hafði gegnt frá árinu 1996, sömuleiðis lagt niður. Í málinu krafðist K viðurkenningar á skaðabótaskyldu Þ vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir vegna þessa. Til vara krafðist hann viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar biskups Íslands að hafna ákvörðun hans um að fara á lögmælt eftirlaun í framhaldi af því að honum var boðið embætti prests í Garða- og Hvalfjarðarstrandarprestakalli. Að því frágengnu krafðist K viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir sökum þeirrar ákvörðunar biskups Íslands að hafna ákvörðun hans um að taka tilboðinu um prestsembætti í Garða- og Hvalfjarðarstrandarprestakalli. Landsréttur taldi að málsmeðferðin sem leiddi til ákvörðunar kirkjuþings um niðurlagningu Saurbæjar- prestakalls hefði verið lögmæt og byggst á lögmætum og málefnalegum grundvelli, og að hið sama gilti um ákvörðunina sem á eftir fylgdi um niðurlagningu sóknar- prestsembættisins. Þá taldi Landsréttur að þar sem K hafði ekki verið fluttur milli embætta samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, heldur hefði embætti hans verið lagt niður, hefði aldrei getað komið til álita að hann ætti tilkall til eftirlaunaréttinda samkvæmt 4. mgr. 20. gr. stjórnarskrárinnar. Að lokum taldi Landsréttur að viðbrögð Þ við því þegar K kvaðst í byrjun september 2019 vilja taka boði um embætti prests, sem Þ hafði gefið K frest til 10. apríl 2019 til að svara, hefðu ekki verið í ósamræmi við meginreglu stjórnsýsluréttar um réttmætar væntingar eða reglu um meðalhóf. Voru skilyrði skaðabótaábyrgðar því ekki talin uppfyllt og Þ sýknað af öllum kröfum K.

Ágreiningur málsaðila laut að lögmæti innheimtu H á farþegagjaldi samkvæmt 2. tölul. 2. mgr. 17. gr. hafnalaga nr. 61/2003 af G ehf. frá 2016 til 2023 og hvort grundvöllur gjaldtökunnar hefði verið í samræmi við ákvæði laganna og reglur um innheimtu þjónustugjalda. Landsréttur vísaði til þess að fjárhæð gjaldsins hefði í fyrstu byggst á samkomulagi stefnda við þriðja aðila sem kvað á um að gjaldið skyldi ákvarðast í tilteknu hlutfalli við tekjur viðkomandi vegna hvalaskoðunar. Taldi Landsréttur að slík tilhögun hefði ekki átt sér stoð í lögum og hefði stangast á við meginreglur laga um töku þjónustugjalda, þar sem krafist væri samhengis milli gjaldtöku og veittrar þjónustu. H bar því við að síðar hefði fjárhæð gjaldtöku af G ehf. tekið mið af því að umfang tengt hvalaskoðun næmi tilgreindu hlutfalli af heildarrekstrarkostnaði hafnarinnar. Landsréttur vísaði til þess að í hafnalögum væri í engu vikið að því að heimilt væri að haga gjaldtöku með þeim hætti. Þvert á móti væri þar miðað við að hvert gjald stæði undir tilteknum kostnaðarliðum sem lýst væri í 17. gr. laganna. Hefði H ekki rennt nægum stoðum undir málatilbúnað sinn um að gjaldtakan hefði á þessum tíma samrýmst ákvæðinu. Að þeirri niðurstöðu fenginni taldi Landsréttur að taka bæri til greina endurgreiðslukröfu áfrýjanda. Taldi Landsréttur að krafa áfrýjanda hefði ekki verið fyrnd, enda hefði áfrýjandi haft hluta hennar uppi sem skuldajafnaðarkröfu í fyrra dómsmáli milli aðila, og höfðað mál þetta innan sex mánaða frá því að því máli lyktaði, og hinn hluti kröfunnar hefði einnig verið ófyrndur þegar mál þetta var höfðað. Var aðalkrafa áfrýjanda því tekin til greina og aðalstefnda gert að greiða honum málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

S og Ó höfðuðu mál á hendur L hf. og Í og kröfðust þess að ógilt yrði ákvörðun umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra 21. júní 2024 um annars vegar heimild L hf. til að framkvæma eignarnám til ótímabundinna afnota vegna lagningar háspennulínu á landi þeirra og hins vegar um að þinglýst yrði nánar tiltekinni kvöð á jörðina. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að L hf. bæri að leggja háspennulínuna í lofti nema annar kostur teldist hagkvæmari eða æskilegri í skilningi þingsályktunar nr. 11/144, sbr. 5. mgr. 9. gr. a raforkulaga nr. 65/2003. Tók Landsréttur fram að framkvæmdaraðili, í þessu tilviki L hf., hefði forræði á því hvaða framkvæmdakostir uppfylltu markmið framkvæmdarinnar, enda væri það mat reist á hlutlægum og málefnalegum grunni. Var niðurstaða Landsréttar sú að ekkert haldbært hefði komið fram í málinu sem gæfi til kynna að svo hefði ekki háttað til í umræddu tilviki. Þá hefði L hf. með fullnægjandi hætti gert athugun á mismunandi framkvæmdakostum. Var því slegið föstu að L hf. hefði verið heimilt að velja þann framkvæmdakost sem lá til grundvallar beiðni hans um eignarnám. Var sá framkvæmdakostur jafnframt talinn samræmast best þeim sjónarmiðum sem sett væru fram í raforkulögum og þeirri stefnu sem Alþingi hefði markað á grundvelli laganna. Þá taldi Landsréttur að gætt hefði verið að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar og meðalhófs þegar L hf. var heimilað eignarnám vegna lagningar háspennulínunnar og að uppfyllt væri skilyrði 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um að almannaþörf krefðist þess að eignarnámið yrði heimilið. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu L hf. og Í.

E og G höfðuðu mál á hendur L hf. og Í og kröfðust þess að ógilt yrði ákvörðun umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra 21. júní 2024 um annars vegar heimild L hf. til að framkvæma eignarnám til ótímabundinna afnota vegna lagningar háspennulínu á landi þeirra og hins vegar um að þinglýst yrði nánar tiltekinni kvöð á jörðina. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að L hf. bæri að leggja háspennulínuna í lofti nema annar kostur teldist hagkvæmari eða æskilegri í skilningi þingsályktunar nr. 11/144, sbr. 5. mgr. 9. gr. a raforkulaga nr. 65/2003. Tók Landsréttur fram að framkvæmdaraðili, í þessu tilviki L hf., hefði forræði á því hvaða framkvæmdakostir uppfylltu markmið framkvæmdarinnar, enda væri það mat reist á hlutlægum og málefnalegum grunni. Var niðurstaða Landsréttar sú að ekkert haldbært hefði komið fram í málinu sem gæfi til kynna að svo hefði ekki háttað til í umræddu tilviki. Þá hefði L hf. með fullnægjandi hætti gert athugun á mismunandi framkvæmdakostum. Var því slegið föstu að L hf. hefði verið heimilt að velja þann framkvæmdakost sem lá til grundvallar beiðni hans um eignarnám. Var sá framkvæmdakostur jafnframt talinn samræmast best þeim sjónarmiðum sem sett væru fram í raforkulögum og þeirri stefnu sem Alþingi hefði markað á grundvelli laganna. Þá taldi Landsréttur að gætt hefði verið að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar og meðalhófs þegar L hf. var heimilað eignarnám vegna lagningar háspennulínunnar og að uppfyllt væri skilyrði 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um að almannaþörf krefðist þess að eignarnámið yrði heimilið. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu L hf. og Í.

R ehf., S, J, F og E höfðuðu mál á hendur L hf. og Í og kröfðust þess að ógilt yrði ákvörðun umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra 21. júní 2024 um annars vegar heimild L hf. til að framkvæma eignarnám til ótímabundinna afnota vegna lagningar háspennulínu á landi þeirra og hins vegar um að þinglýst yrði nánar tiltekinni kvöð á jörðina. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að L hf. bæri að leggja háspennulínuna í lofti nema annar kostur teldist hagkvæmari eða æskilegri í skilningi þingsályktunar nr. 11/144, sbr. 5. mgr. 9. gr. a raforkulaga nr. 65/2003. Tók Landsréttur fram að framkvæmdaraðili, í þessu tilviki L hf., hefði forræði á því hvaða framkvæmdakostir uppfylltu markmið framkvæmdarinnar, enda væri það mat reist á hlutlægum og málefnalegum grunni. Var niðurstaða Landsréttar sú að ekkert haldbært hefði komið fram í málinu sem gæfi til kynna að svo hefði ekki háttað til í umræddu tilviki. Þá hefði L hf. með fullnægjandi hætti gert athugun á mismunandi framkvæmdakostum. Var því slegið föstu að L hf. hefði verið heimilt að velja þann framkvæmdakost sem lá til grundvallar beiðni hans um eignarnám. Var sá framkvæmdakostur jafnframt talinn samræmast best þeim sjónarmiðum sem sett væru fram í raforkulögum og þeirri stefnu sem Alþingi hefði markað á grundvelli laganna. Þá taldi Landsréttur að gætt hefði verið að rannsóknarreglu stjórnsýsluréttar og meðalhófs þegar L hf. var heimilað eignarnám vegna lagningar háspennulínunnar og að uppfyllt væri skilyrði 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um að almannaþörf krefðist þess að eignarnámið yrði heimilið. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu L hf. og Í.

A krafðist þess að ógilt yrði ákvörðun ríkislögmanns um að hafna bótaskyldu Í, á grundvelli kjarasamningsákvæðis um bótaábyrgð, vegna líkamstjóns sem A varð fyrir í starfi sínu en til vara að bótaskylda Í yrði viðurkennd. Í dómi Landsréttar var rakið að embætti ríkislögmanns hefði tilkynnt ákvörðunina í umboði fjármála- og efnahagsráðuneytisins, samkvæmt ákvæðum laga um ríkislögmann og umræddum kjarasamningi. Hefði bótakröfunni verið synjað á grundvelli reglna vinnuréttar en ekki stjórnsýsluréttar og eftir fyrirmælum ráðuneytisins. Gæti bréf ríkislögmanns því ekki talist stjórnvaldsákvörðun í skilningi stjórnsýslulaga. Um varakröfu A kom fram að þegar deilt sé um túlkun kjarasamningsákvæða sem aðilar vinnumarkaðarins hafa samið um liggi beinast við að skýra ákvæðin samkvæmt orðanna hljóðan. Þá væri í málinu ekkert fram komið um að C hafi, þegar hann olli A líkamstjóni, borið enga eða takmarkaða bóta- eða refsiábyrgð. Hefði A ekki fært sönnur að því að skilyrði bótaskyldu samkvæmt ákvæðinu væru uppfyllt. Þá yrði að líta til þess að C hefði með dómi Héraðsdóms verið gert að sæta fullri refsi- og bótaábyrgð vegna árásarinnar á A. Loks var ekki fallist á að skilyrði bótaskyldu væri uppfyllt þar sem C hefði síðar verið dæmdur til fangelsisrefsingar. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu Í af kröfum A.

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila gegn X var vísað frá dómi.

N höfðaði mál og krafðist þess að ógilt yrði ákvörðun bæjarstjórnar H um úthlutun lóðarinnar Á en til vara að viðurkennd yrði skaðabótaskylda H vegna tjóns N af völdum sömu ákvörðunar. Atvik voru með þeim hætti að H auglýsti eftir tilboðum í lóðina og átti N hæsta boð í hana en B það næst hæsta. Með hliðsjón af byggingarsögu aðilanna var boði B tekið. N byggði á því að H hefði með því brotið gegn rétti hans til lóðarinnar sem hæstbjóðanda með ólögmætum hætti. H byggði aftur á móti á því að úthlutunin hefði verið í samræmi við gildandi reglur og að H hefði samkvæmt þeim verið heimilt að hafna tilboði N og taka tilboði B. Í dómi Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að heimilt hefði verið að líta til byggingarsögu bjóðenda, þar á meðal til þess hvort eðlileg framvinda hefði verið á fyrri byggingarframkvæmdum. Þá var ekki fallist á með N að brotið hefði verið gegn 13. gr. stjórnsýslulaga við meðferð málsins enda hefði afstaða N um tafir á framkvæmdum legið fyrir í gögnum málsins. Í þessum efnum var jafnframt ekki talið að á H hefði hvílt skylda til að afhenda N afrit af samantektum og samanburði hans á bjóðendum. Landsréttur féllst auk þess ekki á með N að brotið hefði verið gegn 10., 11., 12. og 18. gr. stjórnsýslulaga, en taldi hins vegar að annmarki hefði verið á rökstuðningi H. Hann gat þó ekki einn og sér leitt til þess að fallist yrði á kröfur N í málinu. Var öllum málsástæðum N þannig hafnað og niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu H og B af kröfum N því staðfest.

I höfðaði mál á hendur M og C til ógildingar á nánar tilteknum ákvæðum úrskurðar úrskurðarnefndar um upplýsingamál þar sem nefndin hafði komist að þeirri niðurstöðu að I bæri að afhenda M nánar tiltekin gögn sem meðal annars vörðuðu C. Með hinum kærða úrskurði var máli I vísað frá dómi á þeim grundvelli að aðild C til varnar væri vanreifuð. I bar því meðal annars við að nauðsynlegt væri að C ætti aðild að dómsmálinu enda gæti niðurstaða þess haft áhrif á hagsmuni félagsins. Ekki skipti máli hvort I freistaði þess að fá í lið með sér til sóknar aðila sem hefði lögvarða hagsmuni af niðurstöðu málsins eða stefndi honum til varnar. Með hliðsjón af sjónarmiðum I og að teknu tilliti til efnis hins umdeilda úrskurðar, sem öðrum þræði laut að því hvort umrædd gögn um C skyldu undanskilin upplýsingarétti almennings samkvæmt 9. gr. upplýsingalaga nr. 140/2012, féllst Landsréttur á að C ætti lögvarinna hagsmuna að gæta af úrlausn dómstóla um gildi úrskurðarins. Þótt C hefði ekki átt formlega aðild að stjórnsýslumálinu fyrir úrskurðarnefndinni þóttu þeir hagsmunir vera þess eðlis að félagið hefði sjálft getað, með vísan til 60. og 70. gr. stjórnarskrárinnar, leitað úrlausnar dómstóla um gildi úrskurðarins að því leyti. Þá taldi Landsréttur að aðild C að málinu hefði verið nægjanlega útskýrð í stefnu og að hún færi þannig ekki í bága við 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.