Dómstólaleit

Í málinu var deilt um gildi ákvörðunar SE 26. júlí 2024 um að hafna beiðni I um inngrip í háttsemi svonefndra framleiðendafélaga samkvæmt 5. gr. búvörulaga nr. 99/1993. Var sú ákvörðun á því reist að það væri ekki lengur á valdsviði stofnunarinnar að grípa til íhlutunar gagnvart slíkum félögum þar sem þau féllu undir undanþáguheimildir 71. gr. A búvörulaga eftir breytingar sem Alþingi hefði gert með lögum nr. 30/2024. I reisti málatilbúnað sinn á því að SE hefði byggt ákvörðun sína á röngum lagagrundvelli þar sem meðferð frumvarps til breytingalaganna hefði ekki fullnægt áskilnaði 44. gr. stjórnarskrárinnar um þrjár umræður og auk þess verið í andstöðu við 65. gr. hennar. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom fram að horfa yrði til þess að matskennt væri hvenær breytingartillaga við frumvarp fæli í sér slíka gerbreytingu að Alþingi væri rétt að fara með hana sem nýtt og sjálfstætt frumvarp samkvæmt 44. gr. stjórnarskrárinnar. Þótt svigrúm Alþingis væri ekki óheft að þessu leyti yrði að ætla þinginu víðtækt svigrúm til mats um þau atriði sem hér skiptu máli. Vísað var til aðdraganda að setningu breytingalaganna og þess að tekist hefði verið á um eftir hvaða leiðum bæri að ná markmiðum þess frumvarps sem upphaflega hafði verið lagt fram af matvælaráðherra. Væri það ekki á valdsviði dómstóla að endurskoða það pólitíska mat kjörinna fulltrúa á Alþingi sem búið hefði að baki þeirri breytingartillögu við frumvarpið sem komið hefði fram og þingið samþykkt við aðra og þriðju umræðu. Að öllu virtu var því ekki á það fallist að við setningu laga nr. 30/2024 hefði verið farið út fyrir það svigrúm sem þingið nyti til breytinga á frumvarpi þannig að brotið hefði verið gegn 44. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var ekki talið að I hefði sýnt fram á að honum hefði verið mismunað með ólögmætum hætti með setningu laganna þannig að brotið hefði verið gegn 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var SE því sýknað af kröfu I.

B, K og N kröfðust þess að þeim yrði heimilað að ganga inn í mál S gegn I fyrir Hæstarétti. Talið var að nægilega lægi fyrir að B og K hefðu sjálfstæða og brýna hagsmuni af úrslitum málsins. Þá væru ekki fram komin atriði sem mæltu sérstaklega gegn því að þeim yrði heimiluð meðalganga. Var því fallist á kröfu þeirra að þessu leyti. Þótt það samræmdist tilgangi félagasamtakanna N að styðja við efniskröfu I í efnisþætti málsins var vísað til þess að samtökin hefðu ekki byggt á því að með meðalgöngu sinni hygðust þau gæta sjálfstæðra hagsmuna félagsmanna sinna, eins eða fleiri. Þar sem krafa N fullnægði samkvæmt þessu ekki því skilyrði laga að úrslit dómsmáls skipti þann sem sækir um meðalgöngu máli að lögum var henni hafnað.

X var ákærður fyrir fíkniefnalagabrot. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu X og með vísan til 3. mgr. 159. gr. laga nr. 19/1991 var jafnframt staðfest að hann skyldi sæta fangelsi í tvo mánuði. Hins vegar var dráttur við rannsókn málsins og meðferð þess hjá ákæruvaldi ekki talinn svo verulegur að hann réttlætti að refsingin yrði bundin skilorði, svo sem gert hafði verið í héraði.

A og B kröfðust þess að þeim yrði heimiluð aukameðalganga í forsjármáli C og D. Með vísan til þess að barn C og D hefði verið í umsjá A og B frá fæðingu þess og að þau hefðu í samræmi við viljayfirlýsingu D leitað til dómsmálaráðuneytis eftir leyfi til að ættleiða barnið þóttu þau hafa sjálfstæða hagsmuni að lögum af því að úrslit forsjármálsins yrði á þann veg sem D krefðist. Var frávísunarúrskurður héraðsdóms því felldur úr gildi og þeim heimiluð aukameðalganga í forsjármálinu.