S og Ó kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðum umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra þar sem L var heimilað eignarnám til ótímabundinna afnota á landi þeirra vegna lagningar 220 kV háspennulínu, svonefndrar Suðurnesjalínu 2, og að í því skyni yrði nánar tiltekinni kvöð þinglýst á jörðina. Hæstiréttur rakti að í framhaldi af dómum réttarins í málum frá 2016, þar sem felldar voru úr gildi samskonar ákvarðanir ráðherra um eignarnám, hefði L unnið nýja skýrslu um mat á umhverfisáhrifum og borið saman sex valkosti vegna lagningar línunnar, meðal annars þann að leggja jarðstreng. Hæstiréttur féllst ekki á að við meðferð umsóknar L um heimild til eignarnáms eða með ákvörðun sinni þar um hefði ráðherra litið fram hjá áliti Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar eða tekið ónógt tillit til niðurstöðu stofnunarinnar. Þá hafnaði rétturinn sjónarmiðum um að nánar tilgreind viðmið sem fram kæmu í þingsályktun um stefnu stjórnvalda um lagningu raflína væru í andstöðu við lög eða þýðingarlaus fyrir úrlausn málsins. Bent var á þann annmarka við undirbúning málsins að ekki hefði með tölulegum samanburði verið leitast við að leggja mat á og bera saman rekstrarkostnað á líftíma loftlínu annars vegar og jarðstrengs hins vegar. Rétturinn taldi þetta þó ekki verulegan annmarka, einkum þar sem í matsskýrslu umhverfisáhrifa mátti finna umfjöllun um þau atriði sem máli skiptu við mat á rekstrarkostnaði og áhættuþáttum á líftíma loftlínu og jarðstrengs. Var því talið að L hefði með fullnægjandi hætti lagt hlutlægan grunn að vali sínu á fyrirhugaðri útfærslu Suðurnesjalínu 2 og þar með umsókn sinni um heimild til eignarnáms. Var því þar af leiðandi hafnað að skort hefði á rannsókn málsins við töku ákvörðunar um eignarnám. Loks var ekki fallist á að unnt hefði verið með öðrum vægari úrræðum, svo sem með lagningu jarðstrengs, að ná með viðunandi hætti því markmiði sem að var stefnt með fyrirhugaðri framkvæmd. Hefði því verið fullnægt skilyrðum 23. gr. raforkulaga og 72. gr. stjórnarskrárinnar um að eignarnám í landi S og Ó væri nauðsynlegt. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
E og G kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðum umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra þar sem L var heimilað eignarnám til ótímabundinna afnota á landi þeirra vegna lagningar 220 kV háspennulínu, svonefndrar Suðurnesjalínu 2, og að í því skyni yrði nánar tiltekinni kvöð þinglýst á jörðina. Hæstiréttur rakti að í framhaldi af dómum réttarins í málum frá 2016, þar sem felldar voru úr gildi samskonar ákvarðanir ráðherra um eignarnám, hefði L unnið nýja skýrslu um mat á umhverfisáhrifum og borið saman sex valkosti vegna lagningar línunnar, meðal annars þann að leggja jarðstreng. Hæstiréttur féllst ekki á að við meðferð umsóknar L um heimild til eignarnáms eða með ákvörðun sinni þar um hefði ráðherra litið fram hjá áliti Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar eða tekið ónógt tillit til niðurstöðu stofnunarinnar. Þá hafnaði rétturinn sjónarmiðum um að nánar tilgreind viðmið sem fram kæmu í þingsályktun um stefnu stjórnvalda um lagningu raflína væru í andstöðu við lög eða þýðingarlaus fyrir úrlausn málsins. Bent var á þann annmarka við undirbúning málsins að ekki hefði með tölulegum samanburði verið leitast við að leggja mat á og bera saman rekstrarkostnað á líftíma loftlínu annars vegar og jarðstrengs hins vegar. Rétturinn taldi þetta þó ekki verulegan annmarka, einkum þar sem í matsskýrslu umhverfisáhrifa mátti finna umfjöllun um þau atriði sem máli skiptu við mat á rekstrarkostnaði og áhættuþáttum á líftíma loftlínu og jarðstrengs. Var því talið að L hefði með fullnægjandi hætti lagt hlutlægan grunn að vali sínu á fyrirhugaðri útfærslu Suðurnesjalínu 2 og þar með umsókn sinni um heimild til eignarnáms. Var því þar af leiðandi hafnað að skort hefði á rannsókn málsins við töku ákvörðunar um eignarnám. Loks var ekki fallist á að unnt hefði verið með öðrum vægari úrræðum, svo sem með lagningu jarðstrengs, að ná með viðunandi hætti því markmiði sem að var stefnt með fyrirhugaðri framkvæmd. Hefði því verið fullnægt skilyrðum 23. gr. raforkulaga og 72. gr. stjórnarskrárinnar um að eignarnám í landi E og G væri nauðsynlegt. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
R o.fl. kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðum umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra þar sem L var heimilað eignarnám til ótímabundinna afnota á landi þeirra vegna lagningar 220 kV háspennulínu, svonefndrar Suðurnesjalínu 2, og að í því skyni yrði nánar tiltekinni kvöð þinglýst á jörðina. Hæstiréttur rakti að í framhaldi af dómum réttarins í málum frá 2016, þar sem felldar voru úr gildi samskonar ákvarðanir ráðherra um eignarnám, hefði L unnið nýja skýrslu um mat á umhverfisáhrifum og borið saman sex valkosti vegna lagningar línunnar, meðal annars þann að leggja jarðstreng. Hæstiréttur féllst ekki á að við meðferð umsóknar L um heimild til eignarnáms eða með ákvörðun sinni þar um hefði ráðherra litið fram hjá áliti Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar eða tekið ónógt tillit til niðurstöðu stofnunarinnar. Þá hafnaði rétturinn sjónarmiðum um að nánar tilgreind viðmið sem fram kæmu í þingsályktun um stefnu stjórnvalda um lagningu raflína væru í andstöðu við lög eða þýðingarlaus fyrir úrlausn málsins. Bent var á þann annmarka við undirbúning málsins að ekki hefði með tölulegum samanburði verið leitast við að leggja mat á og bera saman rekstrarkostnað á líftíma loftlínu annars vegar og jarðstrengs hins vegar. Rétturinn taldi þetta þó ekki verulegan annmarka, einkum þar sem í matsskýrslu umhverfisáhrifa mátti finna umfjöllun um þau atriði sem máli skiptu við mat á rekstrarkostnaði og áhættuþáttum á líftíma loftlínu og jarðstrengs. Var því talið að L hefði með fullnægjandi hætti lagt hlutlægan grunn að vali sínu á fyrirhugaðri útfærslu Suðurnesjalínu 2 og þar með umsókn sinni um heimild til eignarnáms. Var því þar af leiðandi hafnað að skort hefði á rannsókn málsins við töku ákvörðunar um eignarnám. Loks var ekki fallist á að unnt hefði verið með öðrum vægari úrræðum, svo sem með lagningu jarðstrengs, að ná með viðunandi hætti því markmiði sem að var stefnt með fyrirhugaðri framkvæmd. Hefði því verið fullnægt skilyrðum 23. gr. raforkulaga og 72. gr. stjórnarskrárinnar um að eignarnám í landi R o.fl. væri nauðsynlegt. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
Ágreiningur aðila laut einkum að gildi úrskurðar siðanefndar H. Með honum var komist að þeirri niðurstöðu að A og R hefðu brotið gegn nánar tilteknum ákvæðum í lögum H, reglum félagsins um skráningu í ættbók og grundvallarreglum fyrir félagsmenn og þeim gert að sæta viðurlögum vegna þeirra brota. A og R höfðuðu mál til ógildingar á úrskurði siðanefndar H og greiðslu miskabóta. Hæstiréttur taldi A og R ekki hafa sýnt fram á að brotið hefði verið gegn málsmeðferðarreglum í lögum H eða reglum siðanefndar um aðild stjórnar félagsins að málinu fyrir nefndinni, skipan hennar eða reglum um sáttatilraunir. Þær hefðu auk þess ekki sýnt fram á að málsmeðferðin hefði verið í andstöðu við málsmeðferðarreglur stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sem giltu um málsmeðferð fyrir nefndinni samkvæmt reglum hennar. Þá taldi Hæstiréttur ekkert fram komið sem gæfi tilefni til að hnekkja niðurstöðum siðanefndarinnar um háttsemi A og R og með hvaða hætti hún hefði verið talin fela í sér brot gegn lögum og reglum félagsins. Hvað viðurlög A og R varðaði féllst Hæstiréttur á þau rök siðanefndarinnar að brot þeirra hefðu verið svo ósambærileg þeim brotum sem nefndin hefði fjallað um í öðrum úrskurðum sínum að réttlætt hefði mun þyngri viðurlög en áður hefði verið beitt. Með hliðsjón af þessu, jafnræðisreglu félagaréttar og því svigrúmi sem rétturinn taldi að játa yrði almennum félögum við að túlka og framfylgja innri reglum var ekki fallist á með A og R að viðurlög þeirra hefðu verið svo þung að brotið hefði verið gegn jafnræði þeirra. Var H því sýknað af kröfu A og R um ógildingu úrskurðar siðanefndarinnar. Þá var H einnig sýknað af kröfum A og R um miskabætur.
A krafðist þess að B, sérfróður meðdómsmaður í málinu, viki sæti á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur féllst ekki á með A að fyrir hendi væru atvik eða aðstæður sem væru til þess fallnar að draga mætti óhlutdrægni B með réttu í efa í skilning g- liðar 5. gr. laga um meðferð einkamála. Var kröfu A um að B yrði gert að víkja sæti í málinu því hafnað.
A og B höfðuðu mál á hendur C hf. og T hf. og kröfðust miskabóta vegna andláts sonar þeirra. Við meðferð málsins í Landsrétti skiluðu C hf. og T hf. ekki greinargerð og var málið dæmt á grundvelli fyrirliggjandi gagna og án munnlegs flutnings, sbr. 3. mgr. 158. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sýknu C hf. og T hf. Fyrir Hæstarétti kröfðust A og B þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur með vísan til þess að Landsréttur hefði hafnað kröfum þeirra um sönnunarfærslu fyrir réttinum og munnlegan málflutning. Hæstiréttur féllst ekki á að ákvörðun Landsréttar um synjun á sönnunarfærslu hefði farið í bága við rétt A og B til réttlátrar málsmeðferðar. Á hinn bóginn var fallist á með A og B að efni hefðu verið til að heimila þeim að flytja mál sitt munnlega fyrir réttinum þótt útivist hefði orðið af hálfu C hf. og T hf. Var í þeim efnum litið til sjónarmiða þeirra þar að lútandi sem fram komu í beiðni þeirra til Landsréttar, sérstakra atvika málsins og þeirrar þýðingar sem réttur til munnlegs flutnings máls hefði sem þáttur í réttlátri málsmeðferð fyrir dómi samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var hinn áfrýjaði dómur því ómerktur.
Mál þetta snerist um þær dómkröfur stefnanda að felldar yrðu úr gildi tvær ákvarðanir kærunefndar útlendingamála samkvæmt úrskurði frá 20. nóvember 2024 þar sem stefnanda sem er sænskur ríkisborari var vísað brott frá Íslandi og gert að sæta endurkomubanni í 10 ár. Ekki var fallist á að með ákvörðun um brottvísunina hefði verið brotið gegn ákvæðum stjórnsýslulaga, hvorki að því er varðar form- né efnisreglur. Jafnframt var vísað til þess að ákvæði um brottvísun EES- eða EFTA-borgara væri heimil samkvæmt lögum um útlendinga nr. 80/2016 og byggði á málefnalegum sjónarmiðum sem stjórnvöldum væri falið að meta út frá allsherjarreglu og almannaöryggi. Slíkt fyrirkomulag væri hvorki brot á 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrár né 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Varakröfu stefnanda um að endurkomubanni yrði markaður skemmri tími var vísað frá dómi án kröfu.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Júlí Karlsson aðstoðarsaksóknari)
gegn
Friðgeiri Sveinssyni (
Arnar Þór Jónsson lögmaður)
Ákærði var sakfelldur fyrir hatursorðræðu.
H ehf. höfðaði mál á hendur B ehf. og krafðist þess að fá viðurkennt að atkvæði fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal í Dalabyggð í Veiðifélagi Búðardalsár. Hæstiréttur taldi að það leiddi af 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006 að atkvæði í veiðifélaginu fylgdi ekki jörðinni Hvarfsdal. Einnig taldi Hæstiréttur að það færi ekki í bága við 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar um friðhelgi eignarréttar og 74. gr. um félagafrelsi að B ehf. nyti ekki atkvæðisréttar í veiðifélagi vegna jarðarinnar. Þannig hefði ekki verið gengið lengra með lögum nr. 61/2006 við að takmarka réttindi B ehf. en efni voru til. Samkvæmt þessu var tekin til greina viðurkenningarkrafa H ehf.
M höfðaði mál á hendur Í og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í á tjóni félagsmanna M vegna úthlutunar á aflahlutdeild í makríl samkvæmt III. ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 151/1996 um fiskveiðar utan lögsögu Íslands, sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 46/2019. Í málinu var einkum deilt um hvort krafa M væri fyrnd. Í dómi Hæstaréttar var rakið að M hefði allt frá birtingu síðastgreindu laganna 20. júní 2019 og í síðasta lagi við úthlutun Fiskistofu á aflahlutdeild og aflamarki í makríl 8. ágúst það ár nauðsynlegar upplýsingar um að lögin myndu leiða til skerðingar fjárhagslegra hagsmuna félagsmanna hans og þar með valda þeim tjóni. Fyrningarfrestur kröfu M hefði samkvæmt því byrjað að líða 20. júní 2019 og aldrei síðar en 8. ágúst sama ár. Í þeim efnum réði ekki úrslitum þótt ekki hefði á þeim tíma verið hægt að staðreyna endanlega fjárhæð tjónsins. Þá taldi Hæstiréttur að M stoðaði ekki að vísa til 1. mgr. 22. gr. laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda vegna niðurstöðu Hæstaréttar 19. apríl 2023 í máli nr. 44/2022 eða að með þeim dómi hefði stofnast nýr sex mánaða frestur til að höfða annað mál. Málsgrundvöllur í fyrirliggjandi máli væri annar og sakarefni ólíkt því sem hefði verið til úrlausnar í fyrrgreindum dómi. Ákvæðið ætti því ekki við í málinu. Niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að krafa M væri fallin niður fyrir fyrningu samkvæmt 1. málslið 1. mgr. 9. gr. laga nr. 150/2007 var því staðfest.
Stefnendur kröfðust þess að ógiltur yrði með dómi úrskurður kærunefndar útlendingamála um að vísa frá umsóknum vegna fjölskyldusameiningar. Jafnframt var þess krafist að sá hluti ákvörðunar Útlendingastofnunar sem laut að því að brottvísa stefnendum frá Íslandi og ákveða þeim endurkomubann í tvö ár yrði ógiltur. Ekki þótti ástæða til þess að vísa málinu frá þótt kröfum í málinu hefði ekki jafnframt verið bein að Útlendingastofnun. Þá var fallist á að maki eins þeirra sem ákvörðunin beindist að gæti ekki talist aðili að málinu og var stefndi sýknaður af kröfum hans á grundvelli aðildarskorts. Stefndi var sýknaður með vísan til þess að kærunefnd hefði byggt niðurstöðu sína á lögum sem voru sett með stjórnskipulega réttum hætti og brutu ekki í bága við stjórnarskrá. Þá var ekki litið svo á að umræddar ákvarðanir hefðu verið haldnar slíkum annmörkum að efni eða formi að leiða ætti til ógildingar.
Á og B voru ákærðir fyrir nauðgun með því að hafa í félagi og með ofbeldi og ólögmætri nauðung haft önnur kynferðismök en samræði við A án hennar samþykkis með því að Á hefði haldið höndum hennar föstum, rifið endurtekið í hár hennar og tekið hana hálstaki og slegið nokkrum sinnum í andlitið en Á og B skipst á að stinga fingrum sínum í munn hennar, sett getnaðarlimi sína í munn hennar og þvingað hana til að hafa munnmök við þá báða. Héraðsdómur hafði sýknað Á og B af sakargiftum en með hinum áfrýjaða dómi voru þeir sakfelldir fyrir þá háttsemi sem þeim var gefin að sök í ákæru og refsing þeirra ákveðin fangelsi í þrjú ár. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að skýrsla A fyrir Landsrétti um fjarfundarbúnað í hljóði og mynd þar sem hún var stödd erlendis hefði farið fram í samræmi við heimild 4. mgr. 116. gr. laga nr. 88/2008. Var ekki fallist á að með þessu hefði verið brotið gegn rétti Á og B til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var ómerkingu á þessum grundvelli því hafnað. Jafnframt var höfð uppi krafa um ómerkingu dóms Landsréttar á þeim grunni að ekki hefði verið tekin afstaða til allra varna þeirra. Hæstiréttur tók fram að sá annmarki væri á dómi Landsréttar að ekki væri vikið að vörnum Á og B sem lutu að niðurstöðum greiningar á DNA-sniði í stroksýnum sem tekin voru af getnaðarlimum þeirra þar sem ekkert DNA-snið sem svaraði til brotaþola fannst. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri um að ræða slíkt atriði við sönnunarmatið að það leiddi þegar til þeirrar niðurstöðu að sök væri ósönnuð. Var ekki talið um slíkan annmarka á rökstuðningi dómsins að ræða að varðað gæti ómerkingu hans. Þá var ekki talið að aðrir annmarkar væru á hinum áfrýjaða dómi sem leitt gætu til ómerkingar hans. Hæstiréttur tók fram að niðurstaða Landsréttar um sakfellingu Á og B væri reist á heildstæðu mati á öllum sönnunargögnum og þá einkum sönnunargildi munnlegs framburðar fyrir dómi sem ekki yrði endurmetið af Hæstarétti. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sakfellingu Á og B og um refsingu þeirra.
Lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu (
Silja Rán Arnarsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður)
Maður sýknaður af broti gegn 233. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940 (hatursorðræða) vegna ummæla sem hann lét falla á bloggsíðu sinni.
Með dómi Hæstaréttar 6. desember 2018 í máli nr. 508/2017 var viðurkenndur réttur H ehf. til skaðabóta úr hendi Í vegna þess tjóns sem H ehf. kynni að hafa beðið vegna þess að fiskiskipi félagsins var á árabilinu 2011 til 2014 úthlutað á grundvelli fyrirmæla í reglugerð minni aflaheimildum en skylt var samkvæmt lögum nr. 151/1996 um fiskveiðar utan lögsögu Íslands. H ehf. höfðaði síðan mál þetta á hendur Í til heimtu skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna þessa á árunum 2011 til 2018. Undir rekstri málsins var aflað matsgerða dómkvaddra matsmanna og reisti H ehf. endanlega kröfugerð sína á matsgerð þeirri sem hann óskaði eftir. Í dómi Hæstaréttar kemur fram að með hinni ólögmætu tilhögun á úthlutun aflaheimilda í makríl á fyrrgreindu árabili hefðu atvinnuréttindi H ehf. verið skert. Þau nytu verndar 72. gr. stjórnarskrár en sú vernd væri takmarkaðri en vernd hefðbundinna eignarréttinda. Réði þar mestu að atvinnuréttindi væru háð óvissu um varanleika og efnislegt inntak, meðal annars vegna þess að löggjafanum væri ætlað víðtækt svigrúm til þess að grípa inn í nýtingu þeirra og ráðstöfun. Væri slík óvissa veruleg í tilviki mögulegrar nýtingar aflaheimilda í flökkustofni uppsjávarfisks eins og makríls. Hæstiréttur taldi ekki unnt að leggja afdráttarlaust til grundvallar að H ehf. hefði fullnýtt þá viðbót í aflaheimildum sem kröfur hans miðuðust við. Enn fremur yrði ekki talið að þau 10% vikmörk sem matsmenn miðuðu við vegna óvissuþátta næðu að fullu að fanga þá óvissu sem fyrir hendi væri um mögulega nýtingu H ehf. á umræddum aflaheimildum. Yrðu niðurstöður matsgerðarinnar því ekki lagðar óbreyttar til grundvallar niðurstöðu í málinu svo sem gert var í hinum áfrýjaða dómi. Á hinn bóginn var talið að H ehf. hefði sýnt nægilega fram á að hann hefði orðið fyrir nokkru fjárhagslegu tjóni af völdum þeirra bótaskyldu athafna Í að standa með ólögmætum hætti að úthlutun aflaheimilda í makríl til H ehf. á árunum 2011 til 2018. Voru því skilyrði talin til að dæma honum bætur að álitum og Í dæmt til að greiða H ehf. 250.000.000 króna í bætur.
S og Ó kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu S og Ó til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem S og Ó hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu S og Ó var því hafnað.
E og GK kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu E og GK til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem E og GK hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu E og GK var því hafnað.
R o.fl. kröfðust þess að G, sérfróður meðdómsmaður, viki sæti í máli þeirra gegn L og Í sökum vanhæfis en einnig á þeim grundvelli að hann skorti þá sérkunnáttu sem þyrfti til að leysa úr málsástæðum sem byggt væri á í málinu. Í úrskurði Landsréttar var menntun og starfsreynsla G rakin og komist að þeirri niðurstöðu að hann hefði til að bera þá sérkunnáttu sem þörf væri á til að leysa úr málinu en í þeim efnum var einnig litið til þess að G hefði tvívegis hlotið tilnefningu dómstólasýslunnar til að gegna starfi sérfróðs meðdómanda sem rafmagnsverkfræðingur. Hvað hið sérstaka hæfi varðaði vísuðu R o.fl. til g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og byggðu einkum á því að G væri vanhæfur til að fara með málið sökum þess að hann væri ríkisstarfsmaður. Landsréttur taldi þau tengsl G við Í sem R o.fl. hefðu borið við svo almenn að þau gætu ekki ein og sér leitt til þeirrar niðurstöðu að hann teldist vanhæfur. Þá féllst Landsréttur ekki á að slík tengsl væru á milli vinnuveitanda G og L að réttmætur vafi gæti talist vera fyrir hendi um óhlutdrægni hans í málinu. Kröfu R o.fl. var því hafnað.
A höfðaði mál á hendur P til ómerkingar nánar tilgreindra ummæla sem P viðhafði á vefsvæði sínu á tímabilinu 2. apríl 2022 til 14. apríl 2023 ásamt því að krefjast miskabóta. Áttu ummælin það öll sammerkt að lúta með einum eða öðrum hætti að því að A og aðrir blaðamenn hefðu átt aðild að byrlun tiltekins einstaklings og þjófnaði á síma hans í því skyni að skrifa fréttir sem tengdust fyrirtækinu S. Í dómi Landsréttar kom fram að þótt ummæli P væru vissulega beinskeytt og óvægin, yrði að líta til þeirrar staðreyndar að A hefði haft stöðu sakbornings og sætti, þegar ummælin féllu, rannsókn lögreglu vegna mögulegrar aðildar, beinnar eða óbeinnar, að brotum á nefndum ákvæðum almennra hegningarlaga. Þá hefði P verið þátttakandi í almennri umræðu um mikilvæg samfélagsleg málefni sem erindi ætti við almenning og hefði af þeim sökum notið rúms tjáningarfrelsis á meðan A mátti sem blaðamaður og opinber persóna gera ráð fyrir að þurfa að þola hvassa og óvægna gagnrýni í kjölfar eigin skrifa. Þegar til alls var litið var lagt til grundvallar að P hefði mátt vera í góðri trú um að nægjanlegt tilefni hefði verið til ummælanna og að þau hefðu, þegar litið væri til hinnar hvössu umræðu sem málið hefði vakið, ekki gengið svo langt að nauðsyn bæri til þess í lýðræðislegu samfélagi, þar sem tjáningarfrelsi er í hávegum haft, að ómerkja þau. Hefði sú tjáning P sem um væri deilt rúmast innan tjáningarfrelsis hans samkvæmt 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Var P því sýknaður af kröfum A.
X var ákærður fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni með því að hafa ítrekað haft samræði og önnur kynferðismök við A, sem þá var 14 ára, sbr. 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá var honum gefin að sök kynferðisleg áreitni, samkvæmt 2. mgr. 202. gr. laganna, með því að hafa í tvígang kysst A, og káfað á brjóstum hennar og kynfærum utanklæða. Að endingu var X gefið að sök að hafa haft barnaníðsefni í vörslum sínum, sbr. 1. mgr. 210. gr. a sömu laga. Með dómi héraðsdóms var X sakfelldur samkvæmt ákæru að því undanskildu að ekki var fallist á heimfærslu háttsemi hans til 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Landsréttur taldi X hafa beitt A ólögmætri nauðung í skilningi 3. málsliðar 1. mgr. 194. gr. sömu laga og var hann því einnig sakfelldur fyrir brot gegn því ákvæði. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu Landsréttar um sakfellingu og heimfærslu brota til 1. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 210. gr. a almennra hegningarlaga. Þá var fallist á með Landsrétti að háttsemi X samkvæmt öðrum ákærulið svaraði til hugtaksins „annars konar ólögmæt nauðung“ í skilningi 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga og því teldist samþykki brotaþola, gefið af frjálsum vilja í skilningi málsgreinarinnar, ekki hafa legið fyrir þegar X viðhafði þá háttsemi sem honum var gefin að sök í þeim ákærulið. Niðurstaða Landsréttar um heimfærslu háttseminnar til beggja refsiákvæðanna og um fimm ára fangelsisrefsingu var því staðfest.
Grímur Már Þórólfsson gegn
Grjetari Andra Ríkarðssyni og Guðrúnu Æsu Ingólfsdóttur (
Ólafur Karl Eyjólfsson lögmaður)
Varnaraðilum var gert að sæta atvinnurekstrarbanni í þrjú ár.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu S um að J yrði gert að setja fram tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í máli sem J höfðaði gegn S, Í og R. Í úrskurði Landsréttar var rakið að J hefði ekki neitað því að fjárhagsstaða hans væri slæm og að hann hefði ekki lagt fram gögn fyrir Landsrétt sem hnekktu þeim líkum sem árangurslaus fjárnám sýndu að því er varðar ógjaldfærni hans. Með hliðsjón af því og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var fallist á að skilyrði b-liðar 1. mgr. 133. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála væru uppfyllt. Þrátt fyrir það væri það á valdi dómstóla samkvæmt 2. mgr. sama ákvæðis að ákveða meðal annars hvort gera ætti J að setja málskostnaðartryggingu en Landsréttur taldi sakarefni málsins ekki þannig vaxið að 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar stæði því í vegi að J yrði gert að setja málskostnaðartryggingu. Þá voru engin efni til að hrófla við ákvörðun héraðsdómara um form málskostnaðartryggingar og þótti fjárhæð hennar hæfilega ákveðin í hinum kærða úrskurði. Samkvæmt því var hinn kærði úrskurður staðfestur.
Ákæruvaldið (
Kristín Ingileifsdóttir saksóknari)
gegn
Sinh Xuan Luu (
Björgvin Jónsson lögmaður)
Ákærði sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum fyrir skattaundanskot, fyrir að hafa skilað efnislega röngum skattframtölum og virðisaukaskattsskýrslum í sjálfstæðum rekstri og fyrir að færa ekki bókhald.
X var gefið að sök brot gegn 1. og 3. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 með því að hafa sýnt A, sem þá var 10 ára að aldri, yfirgang og vanvirðandi og ruddalega háttsemi, er hann hljóp á eftir honum inn í svefnherbergi, læsti dyrunum og sneri A niður gegn vilja hans í hjónarúmi herbergisins og batt hann þar á höndum og fótum, fyrir aftan bak, settist klofvega yfir hann þar sem hann lá á maganum og kitlaði hann, þrátt fyrir að drengurinn bæði hann margsinnis um að hætta. Í ákæru kom jafnframt fram að X hefði ekki látið af háttseminni fyrr en drengurinn náði að snúa sér við og hrækja í andlit hans. Landsréttur taldi að ekki væri komin fram nægileg sönnun fyrir því að X hefði setið klofvega yfir A og ekki hætt að kitla hann fyrr en A náði að snúa sér við og hrækja í andlit hans. Þá rakti Landsréttur að þegar tekin væri afstaða til þess hvort sú háttsemi X, sem hann hafði gengist við, yrði heimfærð undir fyrrgreind ákvæði barnaverndarlaga yrði að horfa til þess að beiting refsiákvæða væri háð takmörkunum sem leiða mætti af 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrár. Landsréttur leit meðal annars til þess og framburðar X, A og tveggja vitna, um að þau hefðu verið í leik þar sem börnin kitluðu ýmist X eða hann þau, og taldi ekki hafið yfir skynsamlegan vafa hvort háttsemi X hefði verið vanvirðandi í garð A og hvort hann hefði með henni sýnt A yfirgang eða ruddalegt athæfi í skilningi barnaverndarlaga. Var hinn áfrýjaði dómur um sýknu X og frávísun einkaréttarkröfu A því staðfestur.
B ehf. og G ehf. höfðuðu mál á hendur M og R ohf. og kröfðust viðurkenningar á skaðabótaábyrgð þeirra vegna tjóns sem BE ehf. taldi sig hafa orðið fyrir vegna undirbúnings, ummæla og umfjöllunar í sjónvarpsþættinum Kastljósi sem sýndur var á sjónvarpsrás R ohf. þar sem fjallað var um aðbúnað og velferð hæna í varphúsum fyrirtækisins og eftirlit M. Jafnframt var deilt um hlut starfsmanna M við undirbúning þáttarins, efni viðtala við starfsmenn hennar um málefni BE ehf. sem og um framsetningu R ohf. og ummæli fréttamanna. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að sýkna M og R ohf. af aðalkröfu B ehf. og G ehf. um óskipta bótaábyrgð. Varðandi varakröfu á hendur M á grundvelli afhendingar gagna taldi Hæstiréttur umfjöllun stofnunarinnar og athugasemdir við starfsemi BE ehf. ótvírætt teljast vera gögn sem hefðu haft að geyma upplýsingar sem átt hefðu erindi til almennings og Matvælastofnun verið skylt að afhenda á grundvelli 1. mgr. 5. gr. upplýsingalaga. Hæstiréttur taldi að samrýmst hefði góðri stjórnsýsluframkvæmd að óska eftir afstöðu fyrirtækisins samkvæmt 2. mgr. 17. gr. upplýsingalaga en hins vegar yrði ekki séð að slík álitsumleitan hefði nokkru breytt um skyldu til afhendingar gagnanna. Var því ekki fallist á að afhending gagnanna hefði verið til þess fallin að valda félaginu tjóni með ólögmætum og saknæmum hætti. Þá var ekki fallist á að M væri bótaskyld vegna ætlaðs liðsinnis starfsmanna stofnunarinnar við gerð sjónvarpsþáttarins. Ekki var talið að afhending gagna á grundvelli upplýsingalaga og samskipti því tengd hefðu jafngilt liðsinni við gerð þáttarins né viðtöl starfsmanna M um starfsemina og fyrirkomulag eftirlits með BE ehf. Loks var ekki fallist á að ummæli starfsmanna M í sjónvarpsþættinum hefðu leitt til bótaskyldu stofnunarinnar vegna þess tjóns sem BE ehf. urðu fyrir vegna viðbragða birgja, smásala og neytenda við fréttaflutningi af málefnum þess. Varðandi varakröfu á hendur R ohf. taldi Hæstiréttur ekki hafa verið sýnt fram á að í ummælum fréttamanna hefði verið farið rangt með staðreyndir eða að umfjöllunin hefði verið röng að öðru leyti. Taldi Hæstiréttur fréttamenn R ohf. því hafa verið í góðri trú um sannleiksgildi ummæla sinna og hafa notið frelsis til að setja þau fram með þeim hætti sem gert var í sjónvarpsþættinum. Voru M og R ohf. því sýknuð af kröfum B ehf. og G ehf.
Málsaðilar deildu um þá afstöðu Þ og Í að H og A væri óheimilt að bera þrjú kenninöfn, tvö ættarnöfn móður auk þess að kenna sig við föður. Í dómi Landsréttar var fallist á það með Þ og Í að samkvæmt 1. og 2. málslið 2. mgr. 8. gr. laga nr. 45/1996 um mannanöfn sé óheimilt að bera fleiri en tvö kenninöfn. Lög nr. 45/1996 hefðu það að meginmarkmiði að vernda íslenska tungu og nafnahefð og samkvæmt lögskýringargögnum eigi það sérstaklega við um hinn íslenska kenninafnasið. Fyrir lægi í málinu að fyrra ættarnafn móður hefði verið skráð sem millinafn H og A í þjóðskrá. Þau bæru því tvö ættarnöfn móður auk þess að vera kennd við föður eins og heimilt sé samkvæmt lögunum. Var því ekki talið að ákvarðanir Þ og Í sem málið varðaði hafi falið í sér slíka takmörkun á réttindum H og A að bryti í bága við 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Jafnvel þótt svo yrði talið vera byggðist slík takmörkun á skýrri lagaheimild og ekki litið svo á að með ákvæðum laganna væri gengið lengra en nauðsynlegt væri til að ná fram fyrrgreindu markmiði. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sýknu Þ og Í af kröfum H og A.
Bergþóra Snæbjörnsdóttir, Christa Hlín Lehmann, Daníel Þór Bjarnason, Elía, Hörpu Önundarson, Lea María Lemarquis, Nerea Enriquez Santos, Pétur Eggerz og Pétursson, Qussay Odeh og Steinunn Lukka Sigurðardóttir (
Oddur Ástráðsson lögmaður)
gegn
íslenska ríkinu (
Sonja H. Berndsen lögmaður)
Fallist var á að valdbeiting lögreglu í mótmælum við Skuggasund hefði stuðst við lögbundnar heimildir og ekki gengið lengra en nauðsyn krafði í þágu þess að halda uppi allsherjarreglu og tryggja för og öryggi ráðamanna til og frá fundarstað. Um væri að ræða lögmætt markmið samkvæmt stjórnarskrá og ákvæðum Mannréttindasáttmála Evrópu og hefði lögreglan gætt meðalhófs við valdbeitinguna með vísan til allra atvika. Við mat á meðalhófi var m.a. vísað til þess að mótmælendur voru ekki hindraðir í því að halda mótmælum áfram heldur einungis beðnir um að færa sig um örfá skref. Þá var ekki talið að lögregla hefði getað ráðist í handtökur eins og aðstæður voru á vettvangi og beiting annarra og vægari úrræða hafi verið fullreynd. Kröfum um miskabætur var því hafnað.
Á og E voru ákærðir fyrir fjársvik tengd starfsemi trúfélagsins Z, sbr. 248. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa, einkum frá 2017 til 2019 styrkt og hagnýtt sér þá röngu hugmynd starfsmanna íslenskra stjórnvalda að uppfyllt væru skilyrði til að skrá trúfélagið samkvæmt lögum nr. 108/1999 um skráð trúfélög og lífsskoðunarfélög. Á þeim grundvelli hefði trúfélagið fengið greidd sóknargjöld úr ríkissjóði að fjárhæð samtals 84.727.320 krónur. Ákærðu var einnig gefið að sök peningaþvætti, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr., 264. gr. almennra hegningarlaga vegna meðferðar ávinnings af fjársvikabrotunum. Ákærðu kröfðust frávísunar, heimvísunar eða ómerkingar málsins vegna ágalla á ákæru og að samningu á dómi Landsréttar hafi verið áfátt. Hæstiréttur taldi enga þá formannmarka á málinu sem stæðu því í vegi að efnisdómur yrði lagður á það og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sakfellingu Á og E en þó þannig að leggja yrði til grundvallar varðandi fjársvikabrotið að ákærðu hefðu styrkt og hagnýtt sér óljósa hugmynd viðkomandi starfsmanna ríkisins fremur en beinlínis ranga hugmynd þeirra. Ákærðu hafi þannig sameiginlega markvisst hagnýtt sér þá óvissu sem hafði skapast um starfsemi hins ákærða trúfélags Z og aflað því framlaga úr ríkissjóði sem það átti í reynd engan rétt á. Var staðfest niðurstaða Landsréttar um refsingu ákærðu. Jafnframt var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um upptöku eigna ákærðu trúfélagsins Z og félaganna E ehf. og T LLC.
A lenti í umferðarslysi 11. maí 2018 þegar hann var farþegi í bifreið sem ekið var aftan á kyrrstæða bifreið. Höfðaði hann mál þetta og krafði T hf. um greiðslu á 1.310.544 krónum með nánar tilgreindum vöxtum, sem var sú fjárhæð sem T hf. hafði dregið frá uppgjöri bóta til A á grundvelli 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 og byggði á útreikningum tryggingastærðfræðings. Í málinu var deilt um hvort ákvæði 4. málsliðar 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga um að draga skuli frá skaðabótum vegna líkamstjóns 40% af reiknuðu eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóði, stæðist ákvæði 72. gr. og 65. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á þann málatilbúnað A að frádráttur frá bótum samkvæmt 4. málslið 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga væri andstæður nefndum ákvæðum stjórnarskrár eða stjórnskipulegri meðalhófsreglu. Þá yrði að virtum útreikningum tryggingastærðfræðings og skýringum talið að T hf. hefði sýnt nægilega fram á réttmæti þeirrar fjárhæðar sem um ræddi. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og T hf. sýknað af kröfu A.
Í málinu krafðist J þess að felldur yrði úr gildi úrskurður mannanafnanefndar og viðurkennt að hann mætti bera eiginnafnið Aftur. Voru forsendur úrskurðar mannanafnanefndar þær að þó að nafnið væri ritað í samræmi við ritreglur íslensks máls uppfyllti það ekki skilyrði 2.málsliðar 1. mgr. 5. gr. laga nr 45/1996 um mannanöfn um að nafnið mætti ekki brjóta í bág við íslenskt málkerfi. Taldi nefndin að engin hefð væri fyrir því að nöfn væru leidd af atviksorðum auk þess sem slík nöfn gætu orðið nafnbera til ama. Var talið að sú forsenda úrskurðar nefndarinnar væri efnislega röng að engin hefð væri fyrir því að nöfn væru leidd af atviksorðum enda var í málatilbúnaði stefnanda bent á nöfn sem ættu sér samhljóð atviksorð og nafnorð og verið tekin upp í mannanafnaskrá. Þá var einnig talið að sú engin rök stæðu fyrir þeirri ályktun nefndarinnar í úrskurði sínum að það sé nafnbera til ama að bera nafn sem sé samhljóða atviksorði. Í því sambandi var bent á að samkvæmt lögskýringargögnum skal mat á því hvort nafn sé nafnbera til ama lúta að merkingu nafnsins en ekki tegund orðsins, þ.e. að nafnið sé leitt af atviksorði. Með því að mannanafnanefnd hefði eingöngu tekið afstöðu til framangreindra atriða gæti ekki komið til athugunar við úrlausn ógildingarkröfu stefnanda önnur skilyrði ákvæðisins, svo sem hvort eða hvernig það gæti tekið íslenska eignarfallsendingu en um það skilyrði ákvæðisins ríkti þögnin ein í úrskurði mannanafnanefndar. Var úrskurður mannanafnanefndar felldur úr gildi. Þá var viðurkenningarkröfu stefnanda um að mega bera nafið Aftur vísað frá héraðsdómi þar sem það var ekki talið á valdi dómstóla að meta í nefndarinnar stað hvort önnur skilyrði 1. mgr. 5. gr. mannanafnalaga, þ.e. skilyrðið um íslenska eignarfallsendingu, væru uppfyllt.
D krafðist ógildingar á ákvörðun Á um að hafna umsókn um sölu á áfengum drykk í söluflokknum reynsluflokki. Ákvörðunin var byggð á 4. mgr. 11. gr. laga nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak, en samkvæmt ákvæðinu er Á heimilt að hafna áfengi sem inniheldur koffein og önnur örvandi efni. D byggði á því að ákvörðun Á hefði ekki verið byggð á lagaheimild sem uppfyllti lögmætisreglu íslensks réttar og laga- áskilnaðarreglu 75. gr. stjórnarskrárinnar. Þá hefði ákvörðunin verið ýmsum annmörkum háð, þar með talið hefði hún ekki verið reist á málefnalegum sjónarmiðum eða verið í samræmi við jafnræðisreglu. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að löggjafinn hefði veitt Á óheft ákvörðunarvald um takmörkun á atvinnufrelsi í andstöðu við 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar eða lögmætisreglu íslenskrar stjórnskipunar. Vísað var til þess að ákvörðunin hefði verið reist á matskenndum lagagrundvelli og hefði Á borið að byggja á málefnalegum sjónarmiðum sem væru til þess fallin að ná því markmiði sem stefnt væri að með heimildinni. Fyrir lægi að Á hefði heimilað sölu á ýmsum vörum sem hefðu að geyma koffein, þar með talið vörum með meira magni efnisins en hin umdeilda vara. Þá væri ágreiningslaust að örvandi áhrif koffeins væru þau sömu hvort heldur sem því væri blandað við áfengi með kaffi eða öðrum hætti. Ekki var talið að röksemd Á um að gera bæri greinarmun á vörum, sem hefðu að geyma koffein, með vísan til bragðeinkenna væri til þess fallin að ná þeim markmiðum að bæta lýðheilsu og stemma stigu við blöndun áfengis og koffeins. Væri því ekki um að ræða málefnalegt sjónarmið og hefði Á verið óheimilt að byggja ákvörðun sína á því. Þá var ekki talið að ályktun Á um að varan hefði helstu einkenni orkudrykkja fengi viðhlítandi stoð í þeim gögnum sem vísað hefði verið til í ákvörðuninni. Hefði mat Á að þessu leyti verið óforsvaranlegt, þó svo að það hefði út af fyrir sig verið málefnalegt að líta til þess hvort um áfengisblandaðan orkudrykk væri að ræða. Loks gæti fyrirkomulag flokkunar á vörusafni Á og önnur almenn sjónarmið sem vísað væri til ekki stutt ákvörðunina með viðhlítandi hætti. Var því talið að ákvörðun Á væri háð verulegum annmörkum að efni til og var hún þegar af þeirri ástæðu felld úr gildi.
L höfðaði mál á hendur BP, E, T og H og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda þeirra á tjóni hans vegna söluhagnaðar sem hann hefði notið ef hann hefði selt 31,2% eignarhlut sinn í B að teknu tilliti til upplýsinga sem hann taldi þá hafa búið yfir við kaupin en ekki látið honum í té um hlut T í V og þá væntu hlutdeild er honum fylgdi í söluhagnaði við nýtingu nánar tiltekins valréttarsamnings. Landsréttur rakti að í málinu væri uppi sú sérstaka staða að seljandi söluhlutar reisti málatilbúnað sinn á því að kaupandi hefði búið yfir upplýsingum um söluhlutinn sem seljandinn hefði ekki haft vitneskju um og nýtt sér það í viðskiptum þeirra. L byggði í þessum efnum einkum á því að hann hefði vegna ákvörðunar S ekki búið yfir viðhlítandi upplýsingum um rekstur B og að gerð sameiginlegrar viljayfirlýsingar aðila við kaupin um gagnaöflun ætti rót sína að rekja til þessarar stöðu hans. Landsréttur taldi hins vegar að yfirlýsingin hefði ekki sem slík skapað L sérstaka stöðu með tilliti til upplýsingaskyldu umfram það sem leiða mætti af almennum reglum. Þá taldi hann jafnframt að ekki væru efni til að draga í efa þá málsvörn BP og E að af hálfu fyrirsvarsmanna þeirra hefði ekki verið fyrir hendi vitneskja um þýðingu hlutdeildar B í fyrrgreindum söluhagnaði, og að þeir hefðu ekki mátt gera sér grein fyrir henni, og féllst sömuleiðis á forsendur héraðsdóms um að ekki væru efni til að gera greinarmun á T og H annars vegar og BP og E hins vegar að þessu leyti. Landsréttur leit jafnframt til þess að L hefði ekki látið framkvæma áreiðanleikakönnun á B þrátt fyrir að áskilja sér rétt þar um og að ekkert benti til þess að ómögulegt hefði verið fyrir hann að ganga úr skugga um þau atriði sem deilt væri um með slíkri könnun. Að framangreindu og öðru virtu taldi rétturinn að þrátt fyrir að BP, E, T og H hefðu ekki upplýst L sérstaklega um aðild B að V og þann annmarka sem var á ársreikningi B væru ekki efni til að fella bótaskyldu á þá á þeim grunni sem L bar fyrir sig í málinu og að hann yrði sjálfur að bera hallann af því hvernig til tókst.
A höfðaði mál á hendur B og krafðist ómerkingar á ummælum B sem viðhöfð voru í skilaboðum hennar til unnustu A á samskiptamiðlinum Instagram og í nafnlausri færslu á Facebook-síðu tiltekins hóps. A krafðist jafnframt greiðslu miskabóta og að B yrði gerð refsing. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að A hefði ekki leitt að því nægar líkur að B hefði birt hina nafnlausu færslu á Facebook. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu B vegna ummæla í þeirri færslu. Óumdeilt var að B hefði sent unnustu A skilaboð á samskiptamiðlinum Instagram en þar kom meðal annars fram staðhæfing um að A hefði nauðgað barni og látið að því liggja að hann væri haldinn barnagirnd. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að ummælin hefðu falið í sér aðdróttanir í skilningi 235. gr. almennra hegningarlaga og að með þeim hefði verið vegið að persónu og æru A sem nyti verndar 71. gr. stjórnarskrárinnar. Hefði þá verið tekið mið af efni og framsetningu ummælanna, því samhengi sem þau voru sett fram í, alvarleika og áhrifa þeirra. Ummælin voru samkvæmt þessu talin óviðurkvæmileg í skilningi 1. mgr. 241. gr. almennra hegningarlaga og voru þau því ómerkt. Þá hindraði það ekki ómerkingu að ummælin hefðu verið viðhöfð í skilaboðum á samskiptamiðlinum Instagram, enda teldist ærumeiðingarbrot fullframið þegar það væri komið til vitundar annars manns. Hins vegar taldist A ekki hafa nægilega sýnt fram að skilyrði til greiðslu miskabóta væru fyrir hendi vegna þeirra ummæla enda höfðu þau birst í lokuðum skilaboðum milli tveggja einstaklinga og lægi ekkert fyrir um að þeim hefði verið dreift víðar. Var B því sýknuð af öðrum kröfum A en um ómerkingu ummæla sem birtust í skilaboðum á Instagram.
Íslenska ríkið var sýknað af kröfu stefnanda um bætur vegna aðgerðar lögreglu til að afstýra akstri stefnanda undir áhrifum fíkniefna. Var hvorki talið að stefnandi hefði sætt rannsókn vegna gruns um refsiverða háttsemi, né að aðgerðir lögreglu teldust þvingunaraðgerðir sem jafnað yrði til þvingunaraðgerða í skilningi 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð
Tryggingastofnun og íslenska ríkið sýknuð af kröfu örorkulífeyrisþega um skaða- og miskabætur vegna uppgjörs örorkulífeyris á árunum 2012 til 2014 og vegna endurákvörðunar örorkulífeyris árið 2019.
Með úrskurði héraðsdóms var kröfu X um að rannsókn H á hendur henni yrði felld niður hafnað. Kröfu sína reisti hún einkum á tveimur málsástæðum, annars vegar þeirri að saksóknari við embætti H hefði verið vanhæfur til að annast rannsókn málsins og hins vegar að óhæfilegur dráttur hefði orðið á meðferð þess við embættið. X hafði áður haft upp kröfu um niðurfellingu rannsóknar málsins á sama grunni sem var hafnað með úrskurði Landsréttar. Landsréttur féllst á með héraðsdómi að gögn sem X lagði fram til stuðnings fyrri málsástæðu sinni breyttu í engu niðurstöðu Landsréttar um að ekki væri ástæða til að draga í efa óhlutdrægni starfsmanna H við rannsóknina. Hvað síðari málsástæðu X varðar vísaði Landsréttur til þess að fyrir lægi að rannsókn málsins hefði staðið í um fimm ár. Af fyrirliggjandi gögnum yrði þó ráðið að málið væri umfangsmikið og ekki yrði séð að á rannsókninni hefðu orðið verulegar eða óeðlilegar tafir svo að færi í bága við fyrirmæli laga um meðferð sakamála. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.
Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að mannerfðafræðileg rannsókn skyldi fara fram á lífsýnum úr A, B og C, til sönnunarfærslu í faðernismáli, sem A rak á hendur B.
Stefndi sem var blaðamaður á vefmiðli, var sýknaður af ómerkingar-, skaðabóta- og birtingakröfum stefnanda sem var lögaðili og í eigu sömu aðila og einnig áttu húsnæði sem brann. Stefndi fjallaði um brunann og aðbúnað verkafólks í birtri frétt. Í dóminum er rakið hvernig mat á því hvort takmörkun á tjáningarfrelsi skuli heimiluð þegar umdeild ummæli beinast að lögaðila og hvernig það er frábrugðið slíku mati þegar ummæli beinast að einstaklingi. Ekki var talið að stefndi hefði með ummælunum farið út fyrir mörk heimillar tjáningar sbr. 73. gr. stjórnarskrárinnar. Ummælin hefðu varðað brýnt þjóðfélagslegt málefni, þ.e. aðbúnað erlends verkafólks á Íslandi og hefðu ummælin fremur yfirbragð gildisdóms en staðhæfingar um staðreynd. Ummælin hefðu ekki verið sett fram af hreinum illvilja né teldist stefndi hafa verið í vondri trú. Takmörkun tjáningarinnar var ekki talin uppfylla skilyrði 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10.gr. mannréttindasáttmála Evrópu [og með ummælunum hefði ekki verið gengið nær persónu stefnenda eða friðhelgi einkalífs þeirra skv. 71. gr. stjórnarskrárinnar en þeir þyrftu að þola.]
Stefndi sem var blaðamaður á vefmiðli, var sýknaður af ómerkingar-, skaðabóta- og birtingakröfum stefnenda sem voru eigendur starfsmannaleigu og félags sem átti húsnæði sem brann. Stefndi fjallaði um brunann og aðbúnað verkafólks í birtri frétt. Ekki var talið að stefndi hefði með ummælunum farið út fyrir mörk heimillar tjáningar sbr. 73. gr. stjórnarskrárinnar. Ummælin hefðu varðað brýnt þjóðfélagslegt málefni, þ.e. aðbúnað erlends verkafólks á Íslandi og hefðu ummælin fremur yfirbragð gildisdóms en staðhæfingar um staðreynd. Ummælin hefðu ekki verið sett fram af hreinum illvilja né teldist stefndi hafa verið í vondri trú. Takmörkun tjáningarinnar var ekki talin uppfylla skilyrði 73. gr. stjórnarskrárinnar og 10.gr. mannréttindasáttmála Evrópu og með ummælunum hefði ekki verið gengið nær persónu stefnenda eða friðhelgi einkalífs þeirra skv. 71. gr. stjórnarskrárinnar en þeir þyrftu að þola.
A var stöðvaður af lögreglu við akstur bifreiðar 15. nóvember 2018. Í lögregluskýrslu kom fram að grunur hefði vaknað um akstur undir áhrifum fíkniefna og var A handtekinn og færður á lögreglustöð. A var gert að sæta blóð- og þvagrannsókn og greindist umbrotsefni THC sem er í kannabis í þvagi hans. Seinna var rannsókn á máli A hætt. Höfðaði A málið til heimtu bóta vegna þvingunaraðgerða sem hann hafði verið beittur, bæði handtöku og líkamsrannsókn. Í dómi Landsréttar var rakið að með hliðsjón af 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar stæðu efnisrök til að beita bótareglu 246. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála með lögjöfnun um handtöku A og jafnframt stæðu efnisrök til að beita bótareglunni og þá blóð- og þvagrannsókn sem A varð að sæta meðan hann var sviptur frelsi á grundvelli 2. mgr. 47. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Landsréttur vísaði til þess að skilyrðum 1. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 fyrir bótaábyrgð Í væri fullnægt. Aftur á móti komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að A hefði valdið eða stuðlað sjálfur að þeim aðgerðum lögreglu sem hann reisti kröfu sína á. Samkvæmt niðurlagi 2. mgr. 246. gr. laga nr. 88/2008 þótti rétt að fella að öllu leyti niður bætur til A. Var því fallist á kröfu Í um sýknu af kröfu A.
Stefnandi krafðist viðurkenningar á bótaábyrgð íslenska ríkisins vegna breytinga á lögum sem mæltu fyrir um aflahlutdeild til makrílveiða samkvæmt öðru viðmiði um veiðireynslu en stefnandi taldi réttmætt. Krafa stefnanda var talin fyrnd og stefnda sýknað.
A var með héraðsdómi gert skylt að flytja, ásamt öllu því sem henni tilheyrði, út úr íbúð sinni að tilgreindu heimilisfangi, innan eins mánaðar frá dómsuppsögu. Þá var jafnframt viðurkennd sú skylda A að selja eignarhluta sinn í húsinu innan þriggja mánaða frá dómsuppsögu. Í dómi Landsréttar kom fram að með upptökum úr eftirlitsmyndavél í anddyri fjöleignarhússins, framburðum vitna og upplýsingum sem fyrir lægju í gögnum málsins frá lögreglu, teldist sannað að fólk á vegum A hafi átt viðskipti með ávana- og fíkniefni í fjöleignarhúsinu. Þá var fallast á það með héraðsdómi að A hefði brotið gegn skyldum sínum gagnvart öðrum eigendum í húsinu samkvæmt lögum um fjöleignarhús nr. 26/1994 líkt og þar væri rakið. Væri með þeirri háttsemi vegið að friðhelgi eignarréttinda annarra eigenda og heimilis þeirra, sbr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Loks var talið að nægar sönnur hafi verið færðar fyrir því að áskorun B hafi ekki borið þann árangur að A tæki upp betri siði. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur og A gert að greiða B málskostnað fyrir Landsrétti.
D höfðaði mál á hendur Á og krafðist ógildingar á ákvörðunum Á um að fella tvær bjórtegundir úr vöruvali Á og hætta innkaupum þeirra. Byggði D á að Á hefði verið óheimilt að byggja ákvarðanir sínar á framlegð vöru þar sem það viðmið ætti ekki stoð í lögum nr. 86/2011 um verslun með áfengi og tóbak. Samkvæmt 5. mgr. 11. gr. laganna setur ráðherra nánari reglur um vöruval, innkaup og dreifingu ÁTVR á áfengi. Reglurnar skuli miða að því að tryggja vöruúrval m.a. með hliðsjón af eftirspurn kaupenda, jafnframt því að tryggja framleiðendum og birgjum áfengis möguleika á að koma vörum í sölu í áfengisverslunum. Í 1. mgr. 24. gr. reglugerðar nr. 1106/2015, sem sett var á grundvelli tilvitnaðrar lagagreinar, er miðað við að framlegð skuli ráða vöruvali. Hæstiréttur taldi að þótt vera kynni í einhverjum tilvikum að vöruval á grundvelli eftirspurnar annars vegar og framlegðar hins vegar leiddi til svipaðrar niðurstöðu yrði að líta til þess að umrædd viðmið byggðust á ólíkum forsendum. Þau gætu því leitt til mismunandi niðurstaðna eins og raunin hefði verið í málinu en þær bjórtegundir D sem felldar voru úr vöruvali Á nutu meiri eftirspurnar en tilteknar aðrar vörur sem héldu stöðu sinni á grundvelli meiri framlegðar. Hæstiréttur áréttaði að lagafyrirmæli sem liggi til grundvallar skerðingu á atvinnufrelsi þurfi að vera skýr og verði ekki túlkuð með rýmri hætti, borgurunum í óhag en leitt verði af skýrri orðanna hljóðan eða afdráttarlausum vísbendingum í lögskýringargögnum væri uppi einhver vafi um túlkun. Þau skilyrði væru ekki uppfyllt í málinu og því fallist á það með D að þær ákvarðanir Á sem dómkrafa tók til hefðu verið ólögmætar þar sem þær skorti viðhlítandi stoð í lögum. Þar sem með því hefði verið brotið gegn lagaáskilnaðarkröfu 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrárinnar voru þær felldar úr gildi.
E krafðist þess að I, sérfróður meðdómsmaður í málinu, viki sæti á grundvelli g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. E byggði á því að I stæði með óbeinum hætti að rekstri dómsmáls á hendur tilgreindu hlutafélagi sem lögmaður E færi með fyrir hönd þess. Umræddur málarekstur tæki til ráðgjafarvinnu sem I hefði að stærstum hluta haft með höndum. Í úrskurði Landsréttar var rakið að fyrir lægi að I hefði ekki tengsl við sakarefni málsins, aðila, fyrirsvarsmenn, vitni eða lögmenn heldur lytu þær aðstæður sem væru til skoðunar í meginatriðum að því að lögmaður eins málsaðila af fjórum, sem tekið hefðu til varna gegn kröfum áfrýjanda, væri lögmaður félags í dómsmáli sem einkahlutafélag, að hluta til í eigu I, hefði höfðað á hendur því. Aðkoma lögmannsins að þeim málarekstri yrði eðli máls samkvæmt ekki lögð að jöfnu við persónulega aðild hans, enda gætti hann þar eingöngu hagsmuna skjólstæðings sem lögmaður á grundvelli laga nr. 77/1998 um lögmenn. Ekki var því fallist á að fyrir hendi væru atvik eða aðstæður sem væru til þess fallnar að draga mætti óhlutdrægni I með réttu í efa í skilningi g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991. Kröfu E var því hafnað.
Með breytingum á samþykktum L sem tóku gildi 1. janúar 2023 voru áunnin en óvirk lífeyrisréttindi yngri sjóðfélaga A-deildar til mánaðarlegs ellilífeyris lækkuð meira en þeirra sem eldri voru. Breytingarnar voru gerðar vegna nýrra forsendna um lífslíkur sem L bar að miða við í tryggingafræðilegum athugunum á fjárhag sínum frá og með árinu 2023. Í þeim forsendum var í fyrsta sinn gengið út frá því að þeir sem yngri væru myndu ná hærri aldri en þeir eldri. Í málinu krafðist A, sjóðfélagi í L, að 6. töluliður viðauka B við samþykktir sjóðsins yrði ógildur en þar voru breytingarnar útfærðar. Hæstiréttur taldi óvirk en áunnin lífeyrisréttindi njóta verndar 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. gr. 1. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Talið var að þótt L hefði getað brugðist við breyttum reiknigrunni um lífslíkur með annarri útfærslu á breytingum á samþykktum sínum yrði að leggja til grundvallar að L hefði stefnt að lögmætu markmiði og að breytingarnar hefðu byggst á málefnalegum sjónarmiðum. Hæstiréttur taldi breytingarnar ekki hafa gengið gegn jafnræði sjóðfélaga eða brotið gegn meðalhófi. Að öllu framangreindu virtu var því talið að breytingar á samþykktunum hefðu verið innan þess svigrúms sem L naut, þær ættu sér næga lagastoð og fælu ekki í sér skerðingu á áunnum en óvirkum lífeyrisréttindum A í andstöðu við ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu.
Ágreiningur málsins laut að því hvort R hafi árin 2015 til 2019 átt rétt á tilgreindum framlögum úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga tengdum rekstri grunnskóla á grundvelli laga nr. 4/1995 og hvort fullnægjandi lagastoð hafi verið fyrir því að undanskilja R framlögum með reglugerð nr. 351/2002. R taldi fyrirmæli reglugerðarinnar í andstöðu við 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar um að tekjustofnar sveitarfélaga skuli ákveðnir með lögum. Hæstiréttur rakti aðdraganda að flutningi grunnskóla frá Í til sveitarfélaga árið 1996. Nefnd um flutning tekjustofna frá ríki til sveitarfélaga og jöfnunaraðgerðir lagði til að kostnaði yrði mætt með því að hækka útsvar og tilsvarandi lækkun gerð á tekjuskatti. Jafnframt lagði hún til að 80% aukinna útsvarstekna myndu renna beint til einstakra sveitarfélaga en 20% til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga sem myndi skipta þeim hluta milli sveitarfélaga með greiðslu jöfnunarframlaga. Áætlað var að kostnaðarauki R vegna flutnings grunnskólanna yrði að fullu fjármagnaður með þeim hluta útsvarshækkunar sem rynni beint til hans. Í kjölfarið gerðu Í og sveitarfélögin samkomulag um kostnaðar- og tekjutilfærslu vegna flutnings grunnskóla. Með lögum nr. 79/1996 sem breyttu lögum nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga var hámark útsvarsprósentu hækkað og bætt inn ákvæðum um úthlutun framlaga úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga vegna reksturs grunnskóla. Samkvæmt 4. mgr. 12. gr. skyldi ráðherra í reglugerð setja nánari ákvæði um útreikning jöfnunarframlaga miðað við útgjaldaþörf sveitarfélaga með tilliti til launakostnaðar og annarra útgjalda vegna flutnings grunnskólans frá ríki til sveitarfélaga. Á þessum grunni setti ráðherra reglugerð nr. 420/1996, síðar 2. mgr. 3. gr. og 1. mgr. 5. gr. reglugerðar nr. 351/2002, um jöfnunarframlög Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga til reksturs grunnskóla. Samkvæmt ákvæðum reglugerðarinnar var R undanskilinn almennum framlögum til reksturs grunnskóla og framlögum til nýbúafræðslu. Hæstiréttur tók fram að það hafi verið ótvíræð forsenda fyrir flutningi grunnskóla til sveitarfélaga árið 1996 að kostnaðarauki R yrði að fullu fjármagnaður með hækkun útsvars og hann undanskilinn framlögum úr Jöfnunarsjóði. Þá var fjallað um tilurð og markmið 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar og taldi rétturinn að fyrirmælum hennar um að tekjustofnar sveitarfélaga skuli ákveðnir með lögum hafi fyrst og fremst verið ætlað að tryggja að tekjustofnar þeirra sem byggðust á skattheimtu hvíli á settum lögum en ekki stjórnvaldsfyrirmælum. Sveitarfélögin hefðu ýmsar aðrar tekjur samkvæmt lögum nr. 4/1995 og yrði að meta í hverju tilviki hvaða kröfur leiddi af lögmætisreglunni þegar ekki væri um að ræða beinar álögur á borgarana. Vegna þeirra forsendna sem ákveðnar voru árið 1996 hefðu umrædd jöfnunarframlög til R aldrei verið reiknuð út og engin stjórnvaldsfyrirmæli sett um að fella þau niður. Ekki var því talið að löggjafinn hefði framselt ráðherra vald til að meta hvort eða á hvaða grunni R ætti rétt til að njóta framlaganna. Þá var ekki fallist á með R að fyrirmæli reglugerðar nr. 351/2002 um tilgreind framlög úr Jöfnunarsjóði sveitafélaga hafi skort stoð í lögum nr. 4/1995 í andstöðu við 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því sýknað af kröfum R.
Þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að lög nr. 30/2024 um breytingu á búvörulögum hefðu ekki verið sett í samræmi við 44. gr. stjórnarskárinnar hefðu þau ekki lagagildi. Því bæri stefnda að taka erindi stefnanda til efnismeðferðar er laut að athöfnum og starfrækslu svonefndra framleiðendafélaga.
A höfðaði mál gegn S og krafðist viðurkenningar á því að S hefði frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til hans með því að telja honum til tekna barnalífeyri frá Tryggingastofnun. Þá krafðist A jafnframt viðurkenningar á því að S væri skylt að greiða sér vangoldnar lífeyrisgreiðslur vegna skerðingarinnar. Vísaði Hæstiréttur fyrri dómkröfunni frá héraðsdómi enda fæli hún í sér málsástæðu að baki þeirri síðari. Ágreiningur aðila laut efnislega að því hvort stefnda hefði verið heimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til áfrýjanda með því að telja honum til tekna, í skilningi 1. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og 1. mgr. greinar 19.3. þágildandi samþykkta stefnda, barnalífeyri sem hann fékk greiddan frá Tryggingastofnun á grundvelli þágildandi 20. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Aðilar deildu meðal annars um hvort skerðingin hefði átt sér viðhlítandi stoð í lögum og hvílt á málefnalegum ástæðum, svo og hvort staðið hafi verið að henni með réttum hætti gagnvart A. Til grundvallar kröfum sínum vísaði A til eignarréttarákvæðis 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og þeirrar verndar sem virk lífeyrisréttindi njóti á grundvelli hennar. Þá var deilt um það hvort ákvörðunin hefði samrýmst 76. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur féllst ekki á að sú afstaða S að taka tillit til barnalífeyris almannatrygginga við ákvörðun örorkulífeyris honum til handa hefði farið í bága við lög nr. 129/1997 og samþykktir S eins og viðkomandi ákvæði yrðu almennt skýrð með hliðsjón af 72. gr. stjórnarskrár. Leggja yrði til grundvallar að það samrýmdist almennt stjórnarskrárgreininni að réttur sjóðfélaga til örorkulífeyris tæki mið af fjárhæð sem gerði hann jafnsettan og ef skerðing á aflahæfi hans hefði ekki orðið. Slík sjónarmið væru málefnaleg, samrýmdust jafnræði og brytu þess utan ekki í bága við 1. og 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að hvað sem liði þeirri efnislegu niðurstöðu að S hefði samkvæmt lögum og samþykktum sínum almennt verið heimilt að taka tillit til barnalífeyris A frá Tryggingastofnun við ákvörðun heildartekna hans hefði S borið að vanda til málsmeðferðar við undirbúning ákvörðunar þess efnis. Honum hefði verið skylt að gæta þess að hún raskaði ekki hagsmunum lífeyrisþega í ríkari mæli en nauðsynlegt var og borið að upplýsa þá fyrir fram um tilefni og ástæður breyttrar framkvæmdar, enda um að ræða ákvörðun sem fól í sér breytingu á virkum réttindum sjóðfélaga, sem hann hafði notið um árabil. Umrædd ákvörðun, sem upphaflega var ranglega tekin á vettvangi Greiðslustofu lífeyrissjóða 19. mars 2015, ætti ekki rætur að rekja til afkomu S og að engin tryggingafræðileg athugun hafi legið henni til grundvallar. Óupplýst væri því í málinu hvers vegna S hefði á árinu 2015 breytt þeirri áralöngu framkvæmd að líta ekki til greiðslu barnalífeyris frá Tryggingastofnun við ákvörðun örorkulífeyris. Þá hefði undirbúningur og málsmeðferð stjórnar S sem staðfesti svokallaða ákvörðun greiðslustofunnar á fundi sínum 14. mars 2016 verið ófullnægjandi. Að þessu virtu og að gættum réttmætum væntingum A væri ekki unnt að líta svo á að S hefði lagt fullnægjandi grundvöll að ákvörðun um að skerða bætur til handa áfrýjanda með tilliti til þess barnalífeyris sem hann fékk þá greiddan frá Tryggingastofnun. Væri sú ákvörðun ólögmæt og gæti ekki, eins og að henni var staðið, haft þau réttaráhrif að skerða réttindi áfrýjanda til örorkulífeyris úr hendi S. Var því fallist á kröfu A um greiðsluskyldu S vegna vangoldinna lífeyrisgreiðslna.
A höfðaði mál gegn B og krafðist ómerkingar ummæla sem B viðhafði á samfélags- miðlunum Facebook og Instagram, auk miskabóta og refsingar B. Í dómi héraðsdóms, sem Landsrétti staðfesti með vísan til forsendna, voru rakin ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu um tjáningarfrelsi og friðhelgi einkalífs, auk þess sem skírskotað var til dómaframkvæmdar Landsréttar, Hæstaréttar og Mannréttinda- dómstóls Evrópu. Í niðurstöðu héraðsdóms kom fram að meta þyrfti heildstætt þau ummæli sem um ræddi hverju sinni sem og framsetningu þeirra. Þá yrði ekki ráðið af ummælum B eða samhengi þeirra að til A væri vísað án þess að þekkja sérstaklega til aðstæðna. Ummæli B fjölluðu um eigin upplifun af atviki milli aðilanna og kæmi túlkun beggja aðila af atvikinu fram í færslu B. Ummæli B voru sett fram í almennri þjóðfélagsumræðu, en inngangur færslunnar fjallaði meðal annars um stöðu þolenda ofbeldis. Hafði B því rúmt svigrúm til tjáningar sinnar sem hluta af þeirri umræðu og ekki yrðu gerðar ríkar kröfur til að hún sýndi fram á réttmæti þeirra. Ummæli B voru ekki talin hafa falið í sér staðhæfingu um staðreynd heldur gildisdóm um hennar eigin upplifun af atviki. Þegar litið væri til þess að A var ekki nafngreindur, takmarkað var hverjir gætu ráðið að ummælin áttu við um hann, framsetning ummælanna var í samhengi við þjóðfélagslega mikilvæga umræðu og að í færslu B var vísað til ólíkrar upplifunar aðila, var það niðurstaða hins áfrýjaða dóms að B hefði ekki farið út fyrir mörk tjáningarfrelsis síns með ummælunum, sem fælu í sér gildisdóm. B var því sýknuð af kröfum A.
Stefnandi krafðist ógildingar á úrskurði áfrýjunarnefndar hugverkaréttinda á sviði iðnaðar í máli nr. 11/2020 kveðinn upp 13. júlí 2023, þar sem staðfest var ákvörðun Hugverkastofunnar um að synja beiðni stefnanda um endurveitingu réttinda til einkaleyfis. Stefnandi sem hafði ekki greitt árgjald í tæka tíð óskað eftir endurveitingu réttinda með vísan til 72. gr. laga nr. 17/1991. Ágreiningur stefnanda og stefnda laut að því hvort stefnandi eða umboðsmaður hans hafi gert allt það sem með sanngirni mætti krefjast af honum til að virða þau tímamörk sem vörðuðu missi réttinda. Talið var að greiðslukerfi umboðsaðila stefnanda hefði verið vel útfært kerfi sem hefði starfað með skilvirkum hætti í mörg ár og byggði á tvöföldu eftirlitskerfi með útsendingu greiðslubeiðna og móttöku greiðslukvittana sem var ekki á hendi sömu starfsmanna. Um væri að ræða einangrað tilvik vegna mistaka starfsmanna sem aldrei hafði komið upp áður í áratugasögu félagsins. Fallist var á að sú ákvörðun um að synja um endurupptöku færi í bága við meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og væri í andstöðu við þau sjónarmið sem lægu til grundvallar ákvæði 72. gr. laga nr. 17/1991.
Stefnandi taldi álagningu farþegagjalda af hvalaskoðunarbátum ólögmæta af hálfu hafnarsjóðs og krafðist endurgreiðslu. Taldi dómurinn skýra lagaheimild standa til álagningar gjaldanna og ennfremur að álagningin uppfyllti þær kröfur sem gerðar hefðu verið í réttarframkvæmd til þjónustugjalda. Voru gögn málsins ekki talin bera annað með sér en að gjöldin væru ákvörðuð á rökréttum og sanngjörnum grunni. Var hafnarsjóður því sýknaður og stefnanda gert að greiða málskostnað.