Dómstólaleit

Með úrskurði yfirskattanefndar í júní 2021 var staðfestur úrskurður ríkisskattstjóra frá júní 2020 um að fella útibú X af virðisaukaskattsskrá frá og með 31. desember 2019. Þá felldi yfirskattanefnd úr gildi ákvarðanir ríkisskattstjóra um uppgjörstímabil ársins 2019 og lagði fyrir embættið að ákvarða virðisaukaskatt að nýju. X höfðaði mál gegn Í og krafðist þess að fyrrgreindir úrskurðir yrðu felldir úr gildi. Fyrir lá að í aðdraganda þess að samþykkt var að skrá útibú X á virðisaukaskattsskrá hafði félagið verið í samskiptum við embætti ríkisskattstjóra og veitt upplýsingar um fyrirhugaða starfsemi. Hæstiréttur taldi útibúið aldrei hafa uppfyllt skilyrði skráningar á grunnskrá virðisaukaskatts samkvæmt lögum nr. 50/1988 um virðisaukaskatt. Hæstiréttur leit til þess að einungis þeir skyldu vera á skrá sem uppfylltu efnisleg skilyrði þess svo hún þjónaði þeim lögmælta tilgangi sínum að taka einungis til starfsemi þeirra aðila sem lytu virðisaukaskattsskyldu samkvæmt 1. gr. laganna, sbr. 3, gr. þeirra. Ákvæði 8. mgr. 5. gr. laga nr. 50/1988 yrði ekki skýrt svo að aðili sem aldrei hefði uppfyllt skilyrði þess að vera á skránni nyti með einhverjum hætti betri stöðu í þessu tilliti en sá sem ekki gerði það lengur. Slík skýring væri ótæk að virtum meginreglum skattaréttar og lögskýringarsjónarmiðum um jafnræði skattaðila. Enn fremur taldi rétturinn að 25. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hefði ekki þýðingu við úrlausn málsins. Að framangreindu virtu var Í sýknað af kröfum X.

Með breytingum á samþykktum L sem tóku gildi 1. janúar 2023 voru áunnin en óvirk lífeyrisréttindi yngri sjóðfélaga A-deildar til mánaðarlegs ellilífeyris lækkuð meira en þeirra sem eldri voru. Breytingarnar voru gerðar vegna nýrra forsendna um lífslíkur sem L bar að miða við í tryggingafræðilegum athugunum á fjárhag sínum frá og með árinu 2023. Í þeim forsendum var í fyrsta sinn gengið út frá því að þeir sem yngri væru myndu ná hærri aldri en þeir eldri. Í málinu krafðist A, sjóðfélagi í L, að 6. töluliður viðauka B við samþykktir sjóðsins yrði ógildur en þar voru breytingarnar útfærðar. Hæstiréttur taldi óvirk en áunnin lífeyrisréttindi njóta verndar 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. gr. 1. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Talið var að þótt L hefði getað brugðist við breyttum reiknigrunni um lífslíkur með annarri útfærslu á breytingum á samþykktum sínum yrði að leggja til grundvallar að L hefði stefnt að lögmætu markmiði og að breytingarnar hefðu byggst á málefnalegum sjónarmiðum. Hæstiréttur taldi breytingarnar ekki hafa gengið gegn jafnræði sjóðfélaga eða brotið gegn meðalhófi. Að öllu framangreindu virtu var því talið að breytingar á samþykktunum hefðu verið innan þess svigrúms sem L naut, þær ættu sér næga lagastoð og fælu ekki í sér skerðingu á áunnum en óvirkum lífeyrisréttindum A í andstöðu við ákvæði stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu.

A höfðaði mál á hendur Í til heimta bóta vegna starfsloka hans sem skrifstofustjóra í atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytinu. Deildu aðilar einkum um hvort um embætti A hefði verið lagt niður vegna skipulagsbreytinga samkvæmt 34. gr. laga nr. 70/1996 um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna eða hvort starfslok hans hefðu í reynd grundvallast á ávirðingum vegna embættisfærslu hans sem fara hefði átt með samkvæmt 26. til 28. gr. laganna. Hæstiréttur taldi ekkert fram komið í málinu um að skipulagsbreytingarnar hefðu verið til málamynda eða í reynd haft það að markmiði að leiða til lausnar A frá embætti. Var þá einnig horft til þess að fyrir lá að hvorki ráðherra né ráðuneytisstjóra hefði verið kunnugt um ávirðingar í garð A þegar breytingarnar voru afráðnar. Ekki yrði litið svo á að svigrúm ráðuneytisins til að leggja mat á hvort réttmætt væri að leggja niður embætti A vegna skipulagsbreytinga hefði verið takmarkaðra vegna þess að ávirðingar voru komnar fram sem mögulega gátu leitt til áminningar eða jafnvel tafarlausrar lausnar um stundarsakir. Hefðu stjórnendur ráðuneytisins notið ákveðins svigrúms til að meta hvort það þjónaði hagsmunum Í að A héldi áfram störfum út skipunartíma sinn og ekki hefði verið ómálefnalegt að horfa í því tilliti meðal annars til þess hvernig hann hefði hagað störfum í embættistíð sinni. Að öllu virtu taldi Hæstiréttur að ráðuneytið hefði lagt nægilegan grunn að þeirri niðurstöðu sinni að ekki kæmi til greina að A starfaði þar áfram eftir að skipulagsbreytingar hefðu komið til framkvæmda. Niðurlagning embættis A og lausn hefði því verið reist á málefnalegum sjónarmiðum. Þá var ekki fallist á að ákvörðunin hefði brotið gegn sjónarmiðum um jafnræði og meðalhóf eins og atvikum málsins var háttað. Yrði ekki litið svo á að ákvörðun ráðherra um niðurlagningu embættisins hefði í reynd haft það að markmiði að komast hjá því að fylgja lögboðinni málsmeðferð sem ætlað væri að tryggja réttaröryggi A. Var Í því sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál á hendur R og krafðist þess að ógiltar yrðu ákvarðanir R og úrskurður úrskurðarnefndar félagsþjónustu og húsnæðismála þar sem umsókn hennar um fjárhagsaðstoð var synjað á grundvelli tekna maka hennar. Þá krafðist A að henni yrði greidd nánar tilgreind fjárhæð sem hún hefði fengið frá R ef ekki hefði komið til fyrrnefndrar skerðingar. Ágreiningur málsins laut að því hvort R hefði með synjun sinni um fjárhagsaðstoð til A brotið gegn grundvallarréttindum hennar samkvæmt 65. og 76. gr. stjórnarskrárinnar og hvort R hefði við töku ákvarðana sinni brotið gegn meginreglu stjórnsýsluréttar um skyldubundið mat. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af því lögbundna fyrirkomulagi velferðarkerfisins leiddi að þegar fjárhagslegum stuðningi ríkisins sleppti kæmi það almennt í hlut sveitarfélaga að taka afstöðu til þess á grundvelli þeirra laga sem um það gilti sérstaklega hvernig fjárhagsaðstoð þeirra við íbúa sína yrði hagað til að tryggja þeim nauðsynlega framfærslu. Var talið að leggja yrði til grundvallar að það fyrirkomulag í reglum R að tekjur maka gætu haft áhrif til skerðingar á rétti manna til fjárhagsaðstoðar ætti sér fullnægjandi stoð í lögum. Þá var talið að fyrrnefnt fyrirkomulag reglna R ætti við málefnaleg rök að styðjast og að sú skerðing sem A sætti hefði ekki farið í bága við grundvallarreglur stjórnarskrárinnar. Að lokum var vísað til þess að af hálfu A hefði engin grein verið gerð fyrir því að einhverjar þær ástæður sem kæmu fram í umræddum reglum væru fyrir hendi sem réttlættu þörf á frekari mati á fjárhagsaðstoð en veitt hefði verið á grundvelli hinna hlutlæga viðmiða. Var R því sýknað af kröfum A.

Í málinu krafðist D þess að viðbótarauðlegðarskattur sem R var gert að greiða samkvæmt álagningu á árunum 2010, 2011 og 2012 yrði felldur niður og að Í yrði gert að endurgreiða sér þá fjárhæð sem R hafði verið gert greiða vegna álagningarinnar. Reisti D kröfur sínar meðal annars á því að skattlagningin hefði brotið gegn stjórnarskrárvörðum réttindum R sem leiddi af 65., 72. og 76. gr. stjórnarskrárinnar, verið andstæð meginreglu stjórnskipunarréttar um meðalhóf og að um afturvirka skattlagningu hefði verið að ræða. Með skírskotun til dóms Hæstaréttar í máli nr. 726/2013, þar sem deilt var um stjórnskipulegt gildi skattsins umrædd ár, var talið að skattastefna lagaákvæða um auðlegðarskatt gengi almennt ekki gegn ákvæðum 1. mgr. 72. gr., sbr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Kom þá til úrlausnar hvort við þá skattheimtu sem um ræddi í málinu hefði engu að síður verið gengið svo nærri R að um brot á stjórnarskrárvörðum réttindum hennar hefði verið að ræða. Talið var að við skýringu á ákvæðum 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar þyrfti í ljósi málatilbúnaðar D að líta til þess hvernig Mannréttindadómstóll Evrópu hefði skýrt ákvæði 1. mgr. 1. gr. samningsviðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu. Með hliðsjón af þeim viðmiðum sem komu fram í ákvörðun dómstólsins 4. janúar 2008 í máli Imbert de Tremiolles gegn Frakklandi vísaði Hæstiréttur til þess að þegar auðlegðarskattur var fyrst lögleiddur hefði verið við að etja einstæðan vanda í ríkisfjármálum og brýn þörf á að afla ríkissjóði viðbótartekna. Hefði löggjafanum ekki aðeins borið réttur heldur einnig stjórnskipuleg skylda til þess að gæta velferðar almennings við þær aðstæður sem hefðu ríkt á þeim tíma. Skatturinn hefði verið lagður á afmarkaðan hóp einstaklinga sem safnað hefðu miklum eignum næstu ár á undan og notið hagstæðra skattareglna. Því hefði þótt eðlilegt við ríkjandi aðstæður að skattbyrði þess hóps yrði aukin nokkuð frá því sem áður hefði verið. Litið var til þess að ekki hefði verið þak á skattlagningarheimildinni með tilliti til heildartekna og heildarskatta. Á hinn bóginn hefðu skattleysismörk skattsins verið miklum mun hærri en áður hefði tíðkast og skatthlutfallið verulega lægra. Þá var horft til þess að eignir R hefðu ekki rýrnað þrátt fyrir skattlagninguna heldur aukist á umþrættum árum. Í ljósi eignastöðu R og tekna hennar og ætlaðs framfærslukostnaðar var í ljósi alls framangreinds ekki litið svo á að álagning viðbótarauðlegðarskattsins umrædd ár hefði haft þau áhrif á fjárhagsstöðu R að skattlagningin teldist hafa verið óhófleg eða að um misbeitingu skattlagningarvalds hefði verið ræða, sem brotið hefði gegn 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 1. gr. samningsviðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu. Af þeirri niðurstöðu leiddi að skattlagningin hefði hvorki getað farið gegn réttmætum væntingum R um ráðstöfun tekna sinna og annarra eigna né hefði réttur hennar samkvæmt 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar og 2. mgr. 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu verið brotinn. Þá var hvorki talið að ákvörðun löggjafans um að undanþiggja rétt manna til eftirlauna og lífeyris auðlegðarskatti né forsendur þær sem lægju að baki skattlagningunni hefðu farið í bága við jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Loks var ekki fallist á með D að í lögum um auðlegðarskatt hefði falist afturvirk skattlagning og að greiðendum hefði verið mismunað með tilliti til þess hvernig tilteknar eignir þeirra hefðu verið metnar sem stofn til álagningar auðlegðarskatts annars vegar og erfðafjárskatts hins vegar. Samkvæmt öllu framansögðu var Í sýknað af kröfum D.

A krafðist þess að felldur yrði úr gildi sá hluti ákvörðunar S sem laut að því að bætur til hans samkvæmt lögum nr. 111/2000 um sjúklingatryggingu skertust samkvæmt þeim fyrirmælum 2. mgr. 5. gr. laganna að hámarksbætur væru 5.000.000 króna. Reisti hann þá kröfu á því að fyrrgreint ákvæði bryti gegn jafnræðisreglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og stjórnarskrárinnar, auk þess sem í því fælist skerðing eignarréttinda samkvæmt 72. gr. stjórnarskrárinnar. Í dómi héraðsdóms kom meðal annars fram að þar sem lög nr. 111/2000 mæltu fyrir um rétt sem óvíst væri hvort sjúklingar ættu annars en sviptu þá ekki rétti væri ekki um að ræða brot gegn eignaréttarákvæði 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Þá styddist það við málefnaleg sjónarmið að setja þak á fjárhæð bóta eftir lögunum. Loks væri hvorki um að ræða brot gegn jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 né 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var kröfu A því hafnað. Í dómi Hæstaréttar sagði að þar sem ákvörðun S ætti stoð í skýru og ótvíræðu ákvæði 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 væri ekki um að ræða brot á jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga. Um eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar sagði síðan að því hefði verið slegið föstu í dómaframkvæmd að löggjafinn hefði nokkurt svigrúm til að takmarka fjárhæð bóta vegna skerts aflahæfis væru slíkar takmarkanir reistar á efnislegum ástæðum og jafnræðis gætt. Þar sem málefnaleg sjónarmið lægju að baki 2. mgr. 5. gr. laga nr. 111/2000 og reglan tæki jafnt til allra tjónþola samkvæmt lögunum fæli hún ekki í sér brot gegn 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var S því sýknaður af kröfu A.

Ágreiningur aðila laut að því hvort V hf. ætti rétt á endurgreiðslu sérstaks veiðigjalds, sem lagt hafði verið á vegna aflaheimilda og landaðs afla skipa hans fiskveiðiárið 2012/2013 og Í hafði innheimt hjá honum á grundvelli laga nr. 74/2012 um veiðigjöld. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með hliðsjón af því hve skatthugtakið hefði verið skýrt rúmt í 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar yrði að líta svo á að umrætt veiðigjald væri skattur í merkingu þeirra stjórnarskrárákvæða. Breytti í því efni engu þótt gjaldinu væri öðrum þræði ætlað að fela í sér endurgjald fyrir nýtingu á þeirri þjóðareign, sem nytjastofnar á Íslandsmiðum væru, svo sem mælt væri fyrir um í 1. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. Sökum þess að um væri ræða endurgjald fyrir afnot þessara takmörkuðu náttúruauðlinda úr hendi þeirra, sem fengið hefðu aðgang að þeim gæðum fyrir atbeina ríkisvaldsins, veitti það löggjafanum rýmri heimild en ella til að skattleggja arð af slíkri nýtingu. Að virtum lögskýringagögnum var fallist á með Í að löggjafinn hefði með ákvörðun sinni um hið sérstaka veiðigjald tekið rökstudda afstöðu til fjárhæðar gjaldsins og hún því verið reist á málefnalegum grunni, auk þess sem gjaldinu hefði verið í hóf stillt. Þá var talið að það hefði stuðst við málefnaleg rök af hálfu löggjafans að ákveða að lækka tímabundið og jafnvel fella niður hið sérstaka veiðigjald hjá gjaldendum vegna fjármagnskostnaðar af lánum sem þeir höfðu tekið fyrir gildistöku laganna til kaupa á aflaheimildum af öðrum. Af þeim sökum hefði ekki falist í bráðabirgðaákvæðum laganna slík mismunun gagnvart V hf., sem ekki hafði skuldsett sig með þessum hætti, að með þeim væri brotið gegn jafnræðisreglu 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í sýknað af endurgreiðslukröfu V hf.

G höfðaði mál gegn Í til endurgreiðslu á skatti sem honum var gert að greiða samkvæmt ákvæði til bráðabirgða XIV í lögum nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða. Með ákvæðinu var mælt fyrir um að við álagningu gjalda árin 2012 og 2013 skyldu lífeyrissjóðir og aðrir tilgreindir sjóðir greiða sérstakan skatt í ríkissjóð sem skyldi vera 0,0814% af hreinni eign sjóðanna til greiðslu lífeyris í lok næstliðins árs. G reisti kröfu sína á því að skattlagningin hefði komið með ólíkum hætti niður á lífeyrissjóðum eftir því hvort um fastiðgjaldasjóði eða fastréttindasjóði væri að ræða og þar með sjóðfélögum þeirra. Taldi hann að skattlagningin samrýmdist ekki jafnræðisreglu 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar, auk þess sem hún hefði brotið gegn 1. mgr. 72. gr. og 2. mgr. 77. gr. hennar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að hvorki lægi fyrir að skatturinn, sem einungis hafði verið heimtur á árinu 2012, hefði í raun leitt til skerðingar á lífeyrisréttindum sjóðfélaga í G eða öðrum fastiðgjaldasjóðum, né skert möguleika þeirra til þess að auka réttindi sjóðfélaga síðar. Mismunandi staða lífeyrissjóðanna hefði því ekki haft verulega þýðingu þegar afleiðingar skattlagningarinnar væru metnar. Með hliðsjón af markmiði skattlagningarinnar, hversu lágt skatthlutfallið var og að skattheimtunni hefði upphaflega einungis ætlað að standa í tvö ár var talið að málefnalegar ástæður hefðu legið að baki því að leggja skattinn jafnvel þótt staða lífeyrissjóða væri mismunandi að því er varðaði ábyrgð á skuldbindingum þeirra. Loks var ekki fallist á með G að Í hefði með undirritun nánar tilgreinds minnisblaðs og viðauka við það skuldbundið sig til þess að afnema skattlagninguna og endurgreiða þann skatt sem þá hafði verið greiddur enda hefði þurft til þess lagaheimild. Var Í sýknað af kröfu G.

Í málinu krafðist A ógildingar á ákvörðun R um synjun á beiðni hennar um sérstakar húsaleigubætur. Fyrir lá að A leigði íbúð af Brynju, hússjóði Öryrkjabandalagsins, en samkvæmt 3. gr. reglna R um félagslegar leiguíbúðir og sérstakar húsaleigubætur í Reykjavík var ekki unnt að fá slíkar bætur nema umsækjandi leigði húsnæði á almennum leigumarkaði eða væri í leiguíbúð á vegum Félagsbústaða hf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með hliðsjón af 1. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar væri R heimilt að setja almennar reglur um félagslegar íbúðir og sérstakar húsaleigubætur að því tilskildu að þær brytu ekki í bága við ákvæði laga nr. 138/1997 um húsaleigubætur eða önnur viðeigandi lagaákvæði, þar á meðal 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Sú skylda hvíldi á R sem sveitarfélagi að gæta þess við afgreiðslu á umsókn A um sérstakar húsaleigubætur að ekki væri á hana hallað í samanburði við aðra íbúa sveitarfélagsins sem nytu þeirra bóta, en meðal þeirra væru leigjendur hjá Félagsbústöðum hf. sem byggju óumdeilanlega við hliðstætt húsnæðisöryggi og A. Hefði R því ekki fullnægt þessari skyldu sinni á viðhlítandi hátt. Var ákvörðun R felld úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta farbanni á grundvelli b. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, sbr. 1. mgr. 100. gr. sömu laga.

Í málinu krafðist H ehf. endurgreiðslu veiðigjalda sem hann greiddi fiskveiðiárið 2012/2013 vegna landaðs afla í fisktegundum sem ekki sættu ákvörðun um heildarafla, en um var að ræða tindaskötu, hlýra, rauðmaga og grásleppu. Taldi hann að veiðigjöld af þessu tagi væru skattar og að skattlagningin uppfyllti ekki skilyrði stjórnarskrár um skattlagningu, jafnræði og vernd eignarréttar. Talið var að veiðar H ehf. á umræddum tegundum hefðu verið háðar stjórn fiskveiða í skilningi laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða og því skylt samkvæmt 20. gr. þeirra að greiða veiðigjöld af þessum tegundum, svo sem í lögum nr. 74/2012 um veiðigjöld greindi. Ekki var fallist á með H ehf. að það að miða gjaldstofn veiðigjalds við þorskígildi hefði falið í sér ólögmætt framsal á skattlagningarvaldi til stjórnvalda þannig að færi í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var talið að sú málsástæða H ehf. að umrædd gjaldtaka stæðist ekki ákvæði 72. gr. stjórnarskrárinnar væri engum haldbærum rökum studd og var henni því hafnað. Við mat á því hvort skattlagningin hefði farið í bága við jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar var litið til þess að aðstaða H ehf., sem gerði út aflamarksbát, og þeirra sem gerðu út báta með krókaaflamarki hefði á umræddum tíma verið ósambærileg varðandi tegundirnar tindaskötu, hlýra og rauðmaga. Hefðu álögð veiðigjöld á H ehf. vegna þessara tegunda því ekki brotið í bága við 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að aðstaða þeirra væri sú sama þegar um væri að ræða veiðar á grásleppu þar sem við stjórn þeirra veiða hafði ekki verið gerður munur á þessum tvenns konar bátum, auk þess sem veiðarfærin gætu í báðum tilvikum verið þau sömu. Talið var að í þessu hefði falist ómálefnaleg mismunun sem hefði verið í andstöðu við 1. mgr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var Í því gert að greiða H ehf. nánar tilgreinda fjárhæð.

A hélt því fram að hún hefði sætt illri meðferð í skilningi 1. mgr. 1. gr. laga nr. 47/2010, um sanngirnisbætur fyrir misgjörðir á stofnunum eða heimilum sem falla undir lög nr. 26/2007, þann tíma sem hún sótti nám í Heyrnleysingjaskólanum, fyrst á árunum frá 1987 til 1991 og síðar frá 1997 til 2001. Að því er fyrra tímabilið varðaði vísaði hún til þess að svonefnd vistheimilanefnd, sem skipuð hafði verið á grundvelli síðargreindu laganna, hefði komist að þeirri niðurstöðu í skýrslu sinni um skólann að meiri en minni líkur væru á því að sumir nemendur hans hefðu sætt kynferðislegu ofbeldi. Þá hélt hún því fram að hún hefði á síðara tímabilinu í skólanum orðið bæði fyrir illri meðferð og ofbeldi, auk þess sem kennsla og kennsluefni hefði verið óviðunandi. Í málinu krafðist A ógildingar á úrskurði úrskurðarnefndar um sanngirnisbætur frá apríl 2013 þar sem hafnað var kröfu hennar um bætur. Var niðurstaða nefndarinnar reist á því að A hefði stundað nám við svonefnda athugunardeild Heyrnleysingjaskólans á árunum frá 1987 til 1991 og að ekki hefðu komið fram neinar frásagnir um meint ofbeldi eða harðræði sem börn á þeirri deild hefðu verið beitt. Væru því minni líkur en meiri á að þar hefði þrifist ofbeldi og harðræði. Hvað varðaði síðara tímabil A við skólann taldi úrskurðarnefndin að ekki væri fyrir hendi lagaheimild til greiðslu sanngirnisbóta vegna vistunar á því tímabili. Vistheimilanefnd hefði lagt til grundvallar að athuganir hennar tækju ekki til starfsemi vist- eða meðferðarheimila eftir 1. janúar 1992 og taldi úrskurðarnefndin sig ekki hafa vald til að endurmeta eða breyta þeirri ákvörðun. Hæstiréttur taldi að A hefði ekki tekist að færa sönnur á að hún hefði orðið fyrir illri meðferð er hún stundaði nám við Heyrnleysingjaskólann á árunum frá 1987 til 1991. Voru því ekki talin efni til að ógilda þann hluta úrskurðarins. Að því er varðaði síðara tímabilið leit Hæstiréttur svo á að ljóst væri af ákvæðum laga nr. 26/2007 að ráðherra hefði verið falið ákvörðunarvald um hvernig valdsvið vistheimilanefndar skyldi nánar afmarkað. Með erindisbréfi sínu til nefndarinnar hefði ráðherra á hinn bóginn án efnisraka framselt þetta vald til hennar. Af þeim sökum hefði vistheimilanefnd ekki verið til þess bær að lögum að takmarka könnun sína á skólanum með þeim hætti, sem hún gerði. Ekki væri skýrt kveðið á um í lögum nr. 47/2010 hvort það væri skilyrði sanngirnisbóta að það tímabil, sem krafa um bætur ætti rætur að rekja til, hefði áður verið kannað af nefnd samkvæmt lögum nr. 26/2007. Það að neita A um sanngirnisbætur vegna atvika, sem hún taldi hafa gerst á árunum frá 1997 til 2001, á þeirri forsendu að nefndin hefði ekki fjallað um það tímabil, hefði því falið í sér ólögmæta mismunun í hennar garð, sbr. 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, að teknu tilliti til þess að slíkar bætur hefðu verið greiddar vegna atburða, sem hefðu átt sér stað löngu fyrr, á grundvelli ákvörðunar sem hefði eins og áður segir skort lagastoð. Þá væri með hliðsjón af ákvæðum laga nr. 47/2010 og reglum, sem settar hefðu verið á grundvelli þeirra, ekkert því til fyrirstöðu að úrskurðarnefnd um sanngirnisbætur tæki afstöðu til kröfu A um slíkar bætur vegna náms hennar við skólann frá 1997 til 2001. Af þeim sökum var sá hluti úrskurðar nefndarinnar felldur úr gildi.

G krafðist þess að auðlegðarskattur sem henni var gert að greiða samkvæmt álagningu á árunum 2010, 2011 og 2012 yrði felldur niður og að Í yrði gert að greiða sér þá fjárhæð sem henni hafði verið gert að greiða vegna álagningarinnar. Hélt G því fram að álagning skattsins með þeim hætti sem gert hafði verið væri í andstöðu við 65. og 72. gr. stjórnarskrárinnar og samningsviðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom m.a. fram að um hefði verið að ræða fullgildan skattstofn. Með ákvæðum 1. mgr. 65. gr. og 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 1. gr. samningsviðauka nr. 1 við mannréttindasáttmála Evrópu og 14. gr. sáttmálans væru valdi löggjafans til skattlagningar takmörk sett. Væru þau grundvallarsjónarmið sem í ákvæðunum fælust virt hefðu dómstólar játað löggjafanum verulegu svigrúmi til að ákveða hvernig skattlagningu skyldi háttað. Hefðu eignir manna hér á landi verið skattlagðar um aldir og hefði löggjafinn svigrúm til að haga þeirri skattlagningu þannig að maður greiddi engan skatt ef verðmæti eigna hans næðu ekki tiltekinni fjárhæð og jafnframt að skatturinn færi stighækkandi eftir því sem verðmætið væri meira. Mætti þó ekki ganga svo langt í skattheimtu gagnvart einstökum mönnum að þeim væri mismunað á ótilhlýðilegan hátt í samanburði við aðra. Er auðlegðarskattur hefði verið fyrst lögleiddur hefði verið við að etja einstæðan vanda í ríkisfjármálum og hefði verið brýn þörf á að afla ríkissjóði viðbótartekna. Vísaði Hæstiréttur til þess að ekki yrði talið að skattastefna lagaákvæðanna um auðlegðarskatt gengi gegn 1. mgr. 72. gr., sbr. 65. gr. stjórnarskrárinnar. Var ekki fallist á með G að það gengi gegn 65. gr. stjórnarskrárinnar að ekki hvíldi skylda á erlendum hlutafélögum, líkt og íslenskum, til að reikna út skattalegt bókfært eigið fé, sem notað væri sem grundvöllur stofns til viðbótarauðlegðarskatts. Yrði þetta tvennt ekki lagt að jöfnu þar sem erlend félög væru ekki framtalsskyld hér á landi og því ógerlegt að láta sömu reglu gilda að þessu leyti um þau og innlend félög. Þá fælist ekki mismunun í því að flytja skattstofn hlutafélags yfir á þá hluthafa eina, sem ættu verðmiklar aðrar eignir, og leggja viðbótarauðlegðarskatt eingöngu á þá. Því næst fjallaði Hæstiréttur um hvort það gengi gegn 65. gr., sbr. 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar að skattleysismörk auðlegðarskatts hjá hvoru hjóna væru lægri en hjá einstaklingi sem ekki væri í sambúð. Féllst Hæstiréttur á með Í að unnt væri að gera slíkan mun ef hann styddist við málefnaleg rök. Sökum þess að löggjafanum hefði verið játað verulegu svigrúmi til að ákveða þau sjónarmið sem búa að baki skattlagningu og að teknu tilliti til þess að auðlegðarskattur væri tímabundinn var ekki talin næg ástæða til að líta svo á að með þeim mun á skattleysismörkum sem gerður væri hvað auðlegðarskattinn varðaði væri brotið gegn framangreindum ákvæðum stjórnarskrárinnar. Sama ætti við um mismunandi há skattþrep hjá hvoru hjóna um sig og einstaklingi. Loks var ekki fallist á með G að það bryti í bága við 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar að við ákvörðun stofns til viðbótarauðlegðarskatts skyldi miða verðmæti hlutabréfs við hlutdeild manns í skattalegu bókfærðu eigin fé hlutafélags. Ef virtar væru í heild þær reglur laga nr. 90/2003 um tekjuskatt sem fælu í sér frávik frá reikningsskilum félaga yrði ekki séð að þær leiddu almennt til þess að skattmat hlutabréfa til auðlegðarskatts yrði miklum mun hærra en næmi sannvirði þeirra. Þá hefði G ekki sýnt fram á að hlutabréf hennar hafi verið ofmetin við álagningu viðbótarauðlegðarskatts á árunum 2011 og 2012. Með vísan til þessa var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu Í.

S flutti til Íslands árið 1998, er hún var 38 ára að aldri. Í kjölfar alvarlegra veikinda S á árinu 2000 var hún metin til örorku bæði með álitsgerð örorkunefndar og af hálfu T, sem mat hana 75% öryrkja til 67 ára aldurs frá mars 2007. Á grundvelli 4. mgr. 18. gr., sbr. 1. mgr. 17. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar voru greiðslur til S úr almannatryggingum skertar þannig að hún fékk 71,45% af fullum örorkulífeyri, aldurstengdri örorkuuppbót og tekjutryggingu samkvæmt réttindaávinnslu sem miðaðist við búsetutíma S á Íslandi. Deildu aðilar um það hvort framangreind skerðing á greiðslum til S væri lögmæt. Hæstiréttur sló því föstu að framangreind ákvæði laga nr. 100/2007 væru skýr lagastoð fyrir ákvörðun T um örorkulífeyri S, jafnframt því sem ákvæði 21. gr. laganna um aldurstengda örorkuuppbót og 22. gr. um tekjutryggingu vísuðu skýrlega til 17. og 18. gr. þeirra um greiðslur miðað við búsetu á Íslandi. Vísaði dómurinn til þess að viðmið laganna við búsetu væri almennt og gilti óháð ríkisborgararétti, kynferði, þjóðernisuppruna eða stöðu að öðru leyti. Var því hvorki fallist á það að reglurnar fælu í sér ólögmæta mismunun gagnvart S þannig að færi í bága við 65. gr. stjórnarskrárinnar um jafnræði né að brotið væri með þeim gegn reglu um meðalhóf. Þá var ekki heldur fallist á með S að skerðingin hefði verið óheimil með vísan til 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Loks vísaði Hæstiréttur til þess að reglurnar fælu hvorki í sér skerðingu á eignarrétti S í skilningi 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar, að miða ætti lífeyrisréttindi hennar við búsetu maka hannar né að reglurnar fælu með óbeinum hætti í sér skerðingu á réttindum dóttur hennar. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu héraðsdóms um sýknu T og Í.

Með úrskurði skattstjóra, sem staðfestur var af yfirskattanefnd, voru opinber gjöld S í skattframtölum áranna 2006 og 2007 endurákvörðuð, með vísan til þess að fjárhæðir sem S hefði fengið að láni frá S ehf. bæri að skattleggja sem laun S samkvæmt 1. tölul. 1. mgr. A. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt og 2. mgr. 11. gr. sömu laga, en óumdeilt var að lánveitingarnar voru í andstöðu við 73. og 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. S bar úrlausn skattyfirvalda undir dómstóla með höfðun máls gegn Í. Hæstiréttur vísaði meðal annars til þess að markmið fyrrgreindra lagaákvæða hefði verið að stemma stigu við ólögmætri úthlutun fjár í formi láns úr félögum og að endurgreiðsla láns, á borð við þau er málið varðaði, hefði engin áhrif á skattskyldu. Ekki var fallist á það með S að skattlagningin bryti í bága við 65. og 72. gr. stjórnarskrárinnar, enda yrði að játa löggjafanum víðtækt vald til að ákveða hvaða atriði valdi skattskyldu. Var niðurstaða skattyfirvalda því staðfest og Í sýknað af kröfum S.

Útgerðarfélagið V hf. höfðaði mál gegn íslenska ríkinu til viðurkenningar á því að óheimilt hefði verið að leggja á hann nánar tiltekið útflutningsálag fiskveiðiárið 2009 til 2010 vegna botnfiskafla sem fluttur var óunninn á erlendan markað án þess að hafa verið vigtaður og skráður hér á landi. Álagið var lagt á samkvæmt reglugerð með stoð í 7. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 um stjórn fiskveiða. Bar V hf. fyrir sig að útflutningsálagið væri skattur, að lagaákvæðið uppfyllti ekki áskilnað stjórnarskrárinnar sem skattlagningarheimild og bryti í bága við nánar tiltekin ákvæði hennar, reglugerðin væri ekki sett á grundvelli málefnalegra sjónarmiða, auk þess sem álagið bryti í bága við EES-samninginn. Í dómi Hæstaréttar var fjallað um íslenska fiskveiðistjórnarkerfið og lög um stjórn fiskveiða hér á landi og vísað til þess að ríkir og augljósir almannahagsmunir væru bundnir við verndun og hagkvæma nýtingu fiskistofna á Íslandsmiðum, sbr. dóm Hæstaréttar 6. apríl 2000 í máli nr. 12/2000 sem birtur var í dómasafni réttarins það ár á bls. 1534. Hæstiréttur rakti forsögu 7. mgr. 11. gr. laga nr. 116/2006 og taldi að virtum sjónarmiðum að baki reiknireglunni, tilgangs laganna og annarra stjórnunarreglna II. kafla þeirra að þessi aðferð við fiskveiðistjórnun gæti ekki talist skattur. Þá var reglan ekki talin skerða þau réttindi sem V hf. hefði fengið úthlutað á grundvelli laga nr. 116/2006 þannig að bryti gegn friðhelgi eignarréttar útgerðarinnar eða jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar. Þá var V hf., að virtum markmiðum reglugerðarinnar, hvorki talinn hafa sýnt fram á að ákvörðun ráðherra um að leggja á útflutningsálagið væri reist á ómálefnalegum sjónarmiðum né að meðalhófs hefði ekki verið gætt. Loks var málatilbúnaði V hf. er laut að EES-samningnum hafnað. Samkvæmt því var íslenska ríkið sýknað af kröfu V hf.

Félagsmálaráðherra gerði 8. maí 2004 þjónustusamning til 31. desember 2008 við sjálfseignarstofnunina S, þar sem ráðuneytið skuldbatt sig meðal annars til að leggja til að tiltekin fjárhæð yrði veitt til starfsemi S með fjárlögum hvers árs. Með fjárlögum ársins 2009 var fjárhæð til handa S skert um 4% frá því sem aðilar höfðu samið um. S höfðaði mál á hendur Í og krafðist aðallega viðurkenningar þess að skerðingin hefði verið óheimil, þar sem hún bryti gegn 65. gr. og 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar, en til vara að viðurkennt yrði að Í hefði með skerðingunni vanefnt skuldbindingar sínar að samningnum. Í dómi Hæstaréttar var talið að Alþingi hefði haft vald til að ákveða fjárveitingu til S og að S gæti ekki byggt rétt til frekari fjárveitingar á útrunnum samningi. Var Í því sýknað af kröfum S.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa hollenska seðlabankans DNB, sem byggði á kröfum innstæðueigenda sem DNB hafði leyst til sín í framhaldi af falli bankans LÍ hf., var viðurkennd að stærstum hluta og sá hluti hennar talinn forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Sóknaraðila og DNB greindi einnig á um hvort hluti kröfu DNB sem var til kominn vegna 26 svokallaðra heildsöluinnlána gæti talist innstæða í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Í dómi Hæstaréttar var rakið efni staðfestingar hollenska miðlarans I á innláni nánar tilgreinds sveitarfélags hjá útibúi LÍ hf. í Amsterdam. Sú staðfesting ásamt gögnum málsins að öðru leyti benti ekki til annars en að þau 26 heildsöluinnlán, sem DNB hefði leyst til sín og um væri fjallað í þessu máli, hefðu öll sömu einkenni og heildsöluinnlán það sem um ræddi í máli nr. 300/2011, en samkvæmt dómi Hæstaréttar sem kveðinn hefði verið upp sama dag í því máli teldist heildsöluinnlán hollenska sveitarfélagsins GAR innstæða í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og nyti tryggingarverndar þeirra laga. Þá væri og til þess að líta, að heildsöluinnlán sveitarfélagsins KCC sem um væri fjallað í máli nr. 311/2011, en dómur í því máli hefði einnig verið kveðinn upp sama dag, hefði í aðalatriðum sömu einkenni og heildsöluinnlán þess máls sem hér væri til úrlausnar. Samkvæmt þessu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar yrði staðfest sú niðurstaða hans að umrædd 26 heildsöluinnlán sem varnaraðilinn DNB hefði leyst til sín væru eins og Icesve-innlánin innstæður í skilningi 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og nytu tryggingarverndar þeirra laga. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. DNB og LÍ hf. kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti vegna ágreinings sín á milli um vexti á svokölluð Icesave-innlán og áðurnefnd 26 heildsöluinnlán. Varðandi Icesave-innlánin sagði í dómi réttarins að með vísan til c. liðar 3. mgr. 10. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar yrði staðfest sú niðurstaða hans að reglur hollenskra laga giltu um rétt DNB til að krefjast dráttarvaxta af kröfu hans vegna Icesave-innlána, þótt um meðferð og rétthæð krafna við slitameðferðina og innstæðutryggingarvernd færi að íslenskum lögum. Undir rekstri málsins hefðu DNB og LÍ hf. lagt fram gögn um ákvæði hollenskra laga um vexti. Kæmi til beitingar þeirra lagaákvæða í máli þessu greindi varnaraðila ekki á um efni þeirra heldur einungis hvort fullnægt væri þeim skilyrðum fyrir ákvörðun dráttarvaxta sem þar kæmu fram. Samkvæmt þessu og að virtum gögnum málsins teldust bæði tilvist og efni þeirra reglna nægilega í ljós leidd í skilningi 2. mgr. 44. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þegar virt væri efni tilkynningar sem útibú LÍ hf. í Amsterdam hefði birt á heimasíðu sinni 8. október 2008, litið væri til aðdraganda þess að hún hefði birst á heimasíðunni og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar, væri staðfest sú niðurstaða hans að vegna Icesave-innlána sem DNB hefði leyst til sín ætti hann sem kröfuhafi á grundvelli gr. 6:119 í hollensku einkamálalögunum (Burgerlijk Wetboek) rétt til 6% dráttarvaxta á kröfur sínar til og með 22. apríl 2009 með þeim hætti sem nánar greindi í hinum kærða úrskurði. Varðandi áðurnefnd 26 heildsöluinnlán sagði í dómi Hæstaréttar að ágreiningslaust væri með DNB og LÍ hf., að bankinn og innstæðueigendurnir hefðu ekki samið berum orðum um hvers lands lögum skyldi beita um réttarágreining sem kynni að leiða af samningi þeirra, og lagaval yrði heldur ekki með vissu talið leiða af samningunum sjálfum eða öðrum atvikum, sbr. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 43/2000. Af þessu leiddi að beita bæri lögum þess lands sem samningarnir um innstæðurnar hefðu sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laganna. Niðurstaða Hæstaréttar var að þessir samningar hefðu sterkust tengsl við Holland og bæri því að beita lögum þess lands um það ágreiningsefni sem hér væri til úrlausnar. Þá sagði í dómi réttarins að af c. lið 1. mgr. 10. gr. laga nr. 43/2000 leiddi, að þau lög giltu einnig um afleiðingar vanefnda LÍ hf. á skuldbindingunum gagnvart eigendum innlánanna. Þegar virt væri efni fyrrnefndrar tilkynningar frá 8. október 2008, sbr. og það sem segði um hana í dómi Hæstaréttar í máli nr. 300/2011 sem kveðinn hefði verið upp fyrr sama dag, litið væri til aðdraganda þess að hún birtist á heimasíðu útibús bankans í Hollandi og að öðru leyti með skírskotun til forsendna héraðsdóms væri staðfest sú úrlausn hans, að DNB ætti vegna heildsöluinnlánanna 26 rétt til 6% dráttarvaxta á kröfur sínar til og með 22. apríl 2009 á grundvelli gr. 6:119 Burgerlijk Wetboek. Loks hafnaði Hæstiréttur kröfu DNB um áfallinn kostnað til 22. apríl 2009 með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa DNB að fjárhæð 282.301.014.008 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska tryggingarsjóðsins FSCS, sem byggði á kröfum eigenda innstæðna svonefndra Icesave-reikninga sem FSCS hafði leyst til sín í framhaldi af falli bankans LÍ hf., var viðurkennd að stærstum hluta og sá hluti hennar talinn forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Í dómi Hæstaréttar sagði að óumdeilt væri að eftir mikinn vöxt íslenska hagkerfisins í nokkur ár, sem tengdist ekki síst útþenslu stærstu viðskiptabanka landsins eftir einkavæðingu þeirra á fyrstu árum þessarar aldar, hefðu orðið umskipti til hins verra á árinu 2007, sem komið hefðu fram snöggt og af fullum þunga í lok septembermánaðar og fyrstu dagana í október 2008. Jafnframt lægi ljóst fyrir að skammur aðdragandi hefði verið að því, eða einungis fáeinir dagar, að meginhluti frumvarps, sem varð að lögum nr. 125/2008, hefði verið saminn. Hæstiréttur gerði grein fyrir lögskýringargögnum að baki lögunum og benti á að það væri á valdi dómstóla að skera úr um hvort tiltekin lagafyrirmæli, sem deilt væri um, færu í bága við ákvæði stjórnarskrár og bæri ekki réttarfarsnauðsyn til að íslenska ríkið væri aðili að málinu. Hæstiréttur rakti þær aðstæður sem ríktu hér á landi haustið 2008 og gáfu tilefni til setningar laga nr. 125/2008. Síðan sagði í dóminum að þegar virtur væri sá mikli og fordæmalausi vandi, sem við hefði verið að etja, og þau skýru markmið sem stefnt hefði verið að, yrði við úrlausn um lögmæti ákvarðana löggjafans að játa honum ríku svigrúmi við mat á því hvaða leiðir skyldu farnar til að bregðast við því flókna og hættulega ástandi sem upp hefði verið komið. Hæstiréttur féllst á með sóknaraðilum að kröfuréttindi þeirra teldust vera eign í merkingu stjórnarskrár og 1. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Hvað varðaði sjónarmið um réttmætar væntingar benti rétturinn þó á að löggjafinn hefði margoft áður gengið út frá því að honum væri heimilt að breyta rétthæð krafna við búskipti án þess að stjórnskipunarlög takmörkuðu svigrúm til þess. Því næst rakti Hæstiréttur dæmi um slíka löggjöf en í dómi réttarins kom fram að þegar þetta væri virt yrði ekki fallist á með sóknaraðilum að þeir hefðu með réttu getað skapað sér væntingar um að löggjafinn myndi ekki aðhafast að þessu leyti þeim til óhags, og ætti það alveg sérstaklega við um þá úr hópi sóknaraðila, sem eignuðust kröfur sínar eftir 6. október 2008, en þeim hefði þá verið fullljós sú áhætta sem þeir tækju. Sóknaraðilar hefðu einnig haldið því fram að með lögum nr. 125/2008 hefðu réttindi þeirra verið skert með afturvirkum hætti, sem ekki fengi staðist í ljósi nánar tilgreindra ákvæða stjórnarskrár og fjölþjóðlegra samninga. Um þetta sagði í dómi Hæstaréttar að getið hefði verið að framan margvíslegra breytinga á lögum um röðun krafna eftir rétthæð sem skyldi gilda við skipti upp frá því. Með lögum nr. 125/2008 hefði verið mælt fyrir um réttindaröð krafna á hendur fjármálafyrirtækjum, sem tekin yrðu til slita eftir gildistöku laganna. Með þeim hefði ekki verið mælt fyrir um nýja skipan við slit sem þegar væru hafin eða lokið. Málsástæðu sóknaraðila, sem að þessu lyti, væri samkvæmt því hafnað. Einnig sagði í dóminum að lög nr. 125/2008 tækju samkvæmt efni sínu til allra fjármálafyrirtækja, en við setningu laganna hefðu verið miklar líkur á greiðsluþroti þriggja stærstu viðskiptabankanna. Fram væri komið í málinu að lýstar kröfur við slit þessara banka væru hátt í 50.000 talsins, þar af um 12.000 við slit varnaraðilans LÍ hf., en ekki lægi nánar fyrir hve stór hluti þeirra allra hefði stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Þá væri fram komið að líkur stæðu til að meira fengist upp í almennar kröfur við slit annarra banka en varnaraðilans LÍ hf. Lögin hefðu ekki verið sett til að gilda tímabundið heldur fælu þau í sér nýja skipan til frambúðar. Yrði samkvæmt þessu að leggja til grundvallar að með lögunum hefði verið ákveðið með almennum hætti hvernig skipað skyldi réttindaröð krafna við slit fjármálafyrirtækja, sem gæti raskað réttindum mjög margra kröfuhafa íslenskra fjármálafyrirtækja en ekki sóknaraðila einna. Rakið var í dóminum að fyrir setningu laga nr. 125/2008 hefði verið hafið áhlaup á bankana vegna vantrausts innstæðueigenda. Nýir bankar hefðu verið stofnaðir hér á landi í beinu framhaldi af gildistöku laganna á grunni þeirra gömlu og innstæður í þeim á Íslandi fluttar í hina nýju. Til að ná markmiði um starfhæft banka- og greiðslukerfi hefði það verið mat löggjafans að veita yrði innstæðum forgang við slit fjármálafyrirtækja og skapa þannig traust innstæðueigenda á nýju bönkunum og stöðva með því þegar hafið bankaáhlaup. FSCS og LÍ hf. hefðu bent á að með þessu hefði bankaáhlaup verið stöðvað og það síðan fjarað út í bönkum hér á landi á næstu tveimur til þremur vikum. Stæði óhrakin sú staðhæfing þeirra að náðst hefðu þau markmið laga nr. 125/2008 að halda uppi bankastarfsemi og greiðslukerfum í landinu og að innstæður í bönkum á Íslandi stæðu öruggar. Fallist væri á með þeim að málefnalegar ástæður hefðu legið að baki þeirri ákvörðun löggjafans að skipa innstæðum í forgangsröð, sbr. 6. gr. laga nr. 125/2008. Þá hafnaði Hæstiréttur því að forgangur innstæðukrafna takmarkaðist við 20.887 evrur. Því næst sagði í dómi réttarins að þegar virt væru nánar tilgreind töluleg gögn, en efni þeirra hefði að því leyti ekki verið dregið í efa undir rekstri málsins, yrði að telja í ljós leitt að til þess að ná markmiðum löggjafans um að afstýra bankaáhlaupi og hruni hefði verið nauðsynlegt að vernda innstæður þeirra innlendu aðila sem átt hefðu innstæður umfram 20.887 evrur, en takmörkun forgangsréttar við þá fjárhæð hefði verið líkleg til að vinna gegn markmiðum löggafans um að skapa stöðugleika og traust á nýju bönkunum á Íslandi. Að þessari niðurstöðu fenginni hefði það verið skylda löggafans að tryggja jafnframt svo sem auðið var að erlendir innstæðueigendur nytu sambærilegrar stöðu. Þegar hið alvarlega efnahagsástand væri haft í huga og skyldur ríkisins gagnvart íslensku samfélagi og fjölþjóðlegum samningum yrði ekki fallist á að brotið hefði verið gegn meðalhófi með setningu laga nr. 125/2008. Í dómi Hæstaréttar sagði að við úrlausn um stjórnskipulegt gildi laganna hefði að framan verið vísað til víðtæks svigrúms löggjafans við mat á nauðsyn þeirra ákvarðana, sem í lögunum fólust, við aðstæður þar sem stórfelld hætta hefði ógnað tilvist alls samfélagsins vegna keðjuverkandi áhrifa falls stærstu viðskiptabankanna, sem hefði getað endað með hruni efnahagslífs í landinu. Löggjafanum hefði við þessar aðstæður ekki aðeins borið réttur heldur fyrst og fremst stjórnskipuleg skylda til að gæta velferðar almennings og fjárhagslegt uppgjör vegna falls bankanna hefði fyrst og fremst hlotið að verða innbyrðis á milli þeirra, sem ættu beinna hagsmuna að gæta gagnvart þeim. Sú staðhæfing LÍ hf. og FSCS væri óhrakin að engin önnur leið hefði verið fær, sem í raun hefði falið í sér líkur á að markmið laganna næðust og komið jafnar niður en sú sem valin hefði verið. Vísan sóknaraðila til þess að með lögum nr. 44/2009 hefði á ný verið brotið gegn þeim væri órökstudd og haldlaus, en með þeim hefði orðalagi 6. gr. laga nr. 125/2008 verið hnikað lítillega til án þess að það hefði áhrif á efni þeirra. Samkvæmt öllu, sem fram væri komið, væri sýnt að löggjafinn hefði með þeim aðgerðum, sem ágreiningur málsaðila stæði um, ekki gengið lengra en heimilt hefði verið að virtum þeim réttarheimildum, sem áður hefði verið getið. Málsástæðum sóknaraðila, sem á þessu væru reistar, væri því hafnað. FSCS og LÍ hf. kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti vegna ágreinings sín á milli um vexti og hvort hluti kröfu FSCS, sem átti rætur að rekja til krafna 76 viðskiptamanna LÍ hf., gæti talist til kominn vegna innlána sem þar með nytu forgangs við slitameðferð þess síðarnefnda. Hæstiréttur féllst á að viðurkenna bæri kröfu FSCS sem forgangskröfu vegna 76 viðskiptamanna, sem afhent hefðu LÍ hf. fjármuni til stofnunar innlánsreikninga þegar bankinn féll. Í úrskurði héraðsdóms hafði á hinn bóginn verið hafnað að viðurkenna kröfu vegna umræddra 76 viðskiptamanna LÍ hf. Þá krafðist FSCS dráttarvaxta samkvæmt lögum nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu vegna óbundinna innstæðna frá 8. október 2008 til og með 22. apríl 2009, sem var sá dagur þegar bankinn var tekinn til slita, og vegna bundinna innstæðna með gjalddaga eftir 8. október 2008 frá gjalddaga þeirra til 22. apríl 2009. Slitastjórn LÍ hf. hafði hafnað tilkalli FSCS til þeirra vaxta en viðurkennt samningsvexti á kröfu hans til og með 22. apríl 2009. Í dómi Hæstaréttar sagði að með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar væri staðfest sú úrlausn hans að bresk lög giltu um samningsskuldbindingar Icesave-innstæðueigendanna og útibús LÍ hf. í London. Samkvæmt því og með vísan til c. liðar 3. mgr. 10. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar væri og staðfest sú úrlausn hins kærða úrskurðar að reglur breskra laga giltu um rétt varnaraðilans FSCS til að krefjast vaxta af hinum framseldu kröfum. Af þessu leiddi að hvorki yrði fallist á aðalkröfu FSCS um íslenska dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 né fyrstu varakröfu hans um vexti samkvæmt grunnvöxtum Englandsbanka að viðbættu vanefndaálagi samkvæmt 6. gr. laga nr. 38/2001. Því næst sagði í dómi réttarins að ágreiningslaust væri með FSCS og LÍ hf. að kæmi til beitingar breskra réttarreglna um dráttarvexti í máli þessu ættu þar við ákvæði í gr. 4.93 í breskum reglum um ógjaldfærni frá árinu 1986 (The Insolvency Rules 1986). Ljóst væri af almennum skilmálum og skilyrðum Icesave-reikninga LÍ hf. að innstæður á þeim bæru vexti „fram að síðasta degi fyrir úttekt“ samkvæmt því sem segði í gr. 10j skilmálanna. Bæri því að fallast á það sjónarmið LÍ hf. að fullnægt væri skilyrðum 1. töluliðar gr. 4.93 bresku gjaldþrotareglnanna. Þegar af þeirri ástæðu og þar sem FSCS hefði ekki leitt að því rök að hann ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til dráttarvaxta af kröfu sinni yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Af þessu leiddi að hafna bæri annarri varakröfu FSCS og yrði tekin til greina sú krafa LÍ hf. að vextir samkvæmt Icesave-skilmálum skyldu gilda tímabilið 8. október 2008 til 22. apríl 2009, en það væru þeir vextir sem slitastjórn LÍ hefði samþykkt að krafan bæri og nytu forgangsréttar eins og höfuðstóll hennar. Í úrskurði héraðsdóms hafði á hinn bóginn verið fallist á kröfu FSCS um greiðslu 8% dráttarvaxta á nefndu tímabili samkvæmt breskum rétti. Loks hafnaði Hæstiréttur kröfu FSCS um áfallinn kostnað til 22. apríl 2009 með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa FSCS að fjárhæð 852.130.797.089 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins N var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 27. apríl 2007 til 21. apríl 2009 að frádregnum vöxtum að fjárhæð 295.108,22 sterlingspund hinn 27. apríl 2008. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti N og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa AVDC að fjárhæð 1.010.713.733 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins AVDC var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 29. september 2008 til 17. mars 2009 en með 8% ársvöxtum frá 18. mars 2009 til 22. apríl sama ár. LÍ hf. kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að hafna bæri kröfu um 8% ársvexti frá 18. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti AVDC og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi AVDC og LÍ hf. um vexti frá 18. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Í dómi Hæstaréttar var fallist á með AVDC og LÍ hf. að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Bretland. Þá sagði í dómi réttarins að ágreiningur AVDC og LÍ hf. hvað vexti varðaði lyti fyrst og fremst að því hvort fullnægt væri því skilyrði 3. töluliðar gr. 4.93 breskra reglna frá 1986 um ógjaldfærni, að innstæðuskuldbinding bankans gagnvart sveitarfélaginu hefði gjaldfallið samkvæmt skriflegum gerningi (written instrument) svo sem það hugtak bæri að túlka samkvæmt breskum rétti. Ef því skilyrði teldist fullnægt væru varnaraðilar sammála um að af ákvæðum 6. töluliðar sama ákvæðis leiddi réttur sveitarfélagsins til 8% dráttarvaxta á ári á fjárhæð innstæðunnar frá 18. mars 2009 til 22. apríl sama ár, og sú hefði verið niðurstaða héraðsdóms svo sem fyrr greindi. Niðurstaða Hæstaréttar að þessu leyti var sú að þegar virt væri efni og orðalag 3. töluliðar gr. 4.93 og litið væri til þeirra dóma breskra dómstóla sem áður hefðu verið raktir, yrði ekki talið að staðfesting LÍ hf. á innláni til AVDC gæti samkvæmt formi sínu og efni talist skriflegur gerningur í skilningi bresks réttar. Yrðu dráttarvextir frá gjalddaga innstæðunnar til upphafsdags slitameðferðar LÍ hf. því ekki dæmdir með vísan til þess ákvæðis. Þá væri óumdeilt, að sveitarfélagið hefði ekki sent bankanum kröfu um greiðslu höfuðstóls og vaxta samkvæmt 4. tölulið gr. 4.93 bresku reglnanna, og yrðu dráttarvextir frá gjalddaga þegar af þeirri ástæðu heldur ekki dæmdir á grundvelli þess ákvæðis. Af framangreindu leiddi að hafna bæri kröfu sveitarfélagsins um 8% dráttarvexti á grundvelli 6. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 bresku reglnanna. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu AVDC til þrautavara um viðurkenningu 6,43% samningsvaxta frá 18. mars 2009 til 22. apríl sama ár með þeim rökum að með vísan til orðalags 1. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 væru umsamdir vextir ekki hluti skuldar eftir upphafsdag skipta. Samkvæmt þessu og þar sem sveitarfélagið þætti ekki hafa leitt að því rök að það ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta á innstæðuskuldbindinguna eftir gjalddaga hennar yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa AVDC að fjárhæð 393.604.907 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins W var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 4. júní 2008 til og með 1. mars 2009 en með 8% ársvöxtum frá 2. mars 2009 til 22. apríl sama ár. LÍ hf. kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að hafna bæri kröfu um 8% ársvexti frá 2. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti W og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi W og LÍ hf. um vexti frá 2. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Í dómi Hæstaréttar var fallist á með W og LÍ hf. að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Bretland. Þá sagði í dómi réttarins að ágreiningur W og LÍ hf. hvað vexti varðaði lyti fyrst og fremst að því hvort fullnægt væri því skilyrði 3. töluliðar gr. 4.93 breskra reglna frá 1986 um ógjaldfærni, að innstæðuskuldbinding bankans gagnvart sveitarfélaginu hefði gjaldfallið samkvæmt skriflegum gerningi (written instrument) svo sem það hugtak bæri að túlka samkvæmt breskum rétti. Ef því skilyrði teldist fullnægt væru varnaraðilar sammála um að af ákvæðum 6. töluliðar sama ákvæðis leiddi réttur sveitarfélagsins til 8% dráttarvaxta á ári á fjárhæð innstæðunnar frá 2. mars 2009 til 22. apríl sama ár, og sú hefði verið niðurstaða héraðsdóms svo sem fyrr greindi. Niðurstaða Hæstaréttar að þessu leyti var sú að þegar virt væri efni og orðalag 3. töluliðar gr. 4.93 og litið væri til þeirra dóma breskra dómstóla sem áður hefðu verið raktir, yrði ekki talið að staðfesting LÍ hf. á innláni til W gæti samkvæmt formi sínu og efni talist skriflegur gerningur í skilningi bresks réttar. Yrðu dráttarvextir frá gjalddaga innstæðunnar til upphafsdags slitameðferðar LÍ hf. því ekki dæmdir með vísan til þess ákvæðis. Þá væri óumdeilt, að sveitarfélagið hefði ekki sent bankanum kröfu um greiðslu höfuðstóls og vaxta samkvæmt 4. tölulið gr. 4.93 bresku reglnanna, og yrðu dráttarvextir frá gjalddaga þegar af þeirri ástæðu heldur ekki dæmdir á grundvelli þess ákvæðis. Af framangreindu leiddi að hafna bæri kröfu sveitarfélagsins um 8% dráttarvexti á grundvelli 6. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 bresku reglnanna. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu W til þrautavara um viðurkenningu 6,1% samningsvaxta frá 2. mars 2009 til 22. apríl sama ár með þeim rökum að með vísan til orðalags 1. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 væru umsamdir vextir ekki hluti skuldar eftir upphafsdag skipta. Samkvæmt þessu og þar sem sveitarfélagið þætti ekki hafa leitt að því rök að það ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta á innstæðuskuldbindinguna eftir gjalddaga hennar yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa W að fjárhæð 599.202.275 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins K var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 22. apríl 2008 til 21. apríl 2009 en með 8% ársvöxtum einn dag, það er 22. apríl 2009. LÍ hf. kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að hafna bæri kröfu um 8% ársvexti 22. apríl 2009. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls sem væru hinir sömu og í því máli sem hér væri til úrlausnar, fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti K og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi K og LÍ hf. um vexti þann 22. apríl 2009. Í dómi Hæstaréttar var fallist á með K og LÍ hf. að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Bretland. Þá sagði í dómi réttarins að ágreiningur K og LÍ hf. hvað vexti varðaði lyti fyrst og fremst að því hvort fullnægt væri því skilyrði 3. töluliðar gr. 4.93 breskra reglna frá 1986 um ógjaldfærni, að innstæðuskuldbinding bankans gagnvart sveitarfélaginu hefði gjaldfallið samkvæmt skriflegum gerningi (written instrument) svo sem það hugtak bæri að túlka samkvæmt breskum rétti. Ef því skilyrði teldist fullnægt væru varnaraðilar sammála um að af ákvæðum 6. töluliðar sama ákvæðis leiddi réttur sveitarfélagsins til 8% dráttarvaxta á ári á fjárhæð innstæðunnar 22. apríl 2009, og sú hefði verið niðurstaða héraðsdóms svo sem fyrr greindi. Niðurstaða Hæstaréttar að þessu leyti var sú að þegar virt væri efni og orðalag 3. töluliðar gr. 4.93 og litið væri til þeirra dóma breskra dómstóla sem áður hefðu verið raktir, yrði ekki talið að staðfesting LÍ hf. á innláni til K gæti samkvæmt formi sínu og efni talist skriflegur gerningur í skilningi bresks réttar. Yrðu dráttarvextir frá gjalddaga innstæðunnar til upphafsdags slitameðferðar LÍ hf. því ekki dæmdir með vísan til þess ákvæðis. Þá væri óumdeilt, að sveitarfélagið hefði ekki sent bankanum kröfu um greiðslu höfuðstóls og vaxta samkvæmt 4. tölulið gr. 4.93 bresku reglnanna, og yrðu dráttarvextir frá gjalddaga þegar af þeirri ástæðu heldur ekki dæmdir á grundvelli þess ákvæðis. Af framangreindu leiddi að hafna bæri kröfu sveitarfélagsins um 8% dráttarvexti 22. apríl 2009 á grundvelli 6. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 bresku reglnanna. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu K til þrautavara um viðurkenningu 6% samningsvaxta 22. apríl 2009 með þeim rökum að með vísan til orðalags 1. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 væru umsamdir vextir ekki hluti skuldar eftir upphafsdag skipta. Samkvæmt þessu og þar sem sveitarfélagið þætti ekki hafa leitt að því rök að það ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta á innstæðuskuldbindinguna eftir gjalddaga hennar yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa K að fjárhæð 1.012.724.000 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska háskólans UO var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 10. janúar 2007 til og með 11. janúar 2009 en með 8% ársvöxtum frá 12. janúar 2009 til 22. apríl sama ár. LÍ hf. kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að hafna bæri kröfu um 8% ársvexti frá 12. janúar 2009 til 22. apríl sama ár. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti UO og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti háskólans og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem háskólinn átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram, sbr. einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 311/2011 sem kveðinn hefði verið upp sama dag, og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að háskólinn hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa háskólans nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi UO og LÍ hf. um vexti frá 12. janúar 2009 til 22. apríl sama ár. Í dómi Hæstaréttar var fallist á með UO og LÍ hf. að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Bretland. Þá sagði í dómi réttarins að ágreiningur UO og LÍ hf. hvað vexti varðaði lyti fyrst og fremst að því hvort fullnægt væri því skilyrði 3. töluliðar gr. 4.93 breskra reglna frá 1986 um ógjaldfærni, að innstæðuskuldbinding bankans gagnvart háskólanum hefði gjaldfallið samkvæmt skriflegum gerningi (written instrument) svo sem það hugtak bæri að túlka samkvæmt breskum rétti. Ef því skilyrði teldist fullnægt væru varnaraðilar sammála um að af ákvæðum 6. töluliðar sama ákvæðis leiddi réttur háskólans til 8% dráttarvaxta á ári á fjárhæð innstæðunnar frá 12. janúar 2009 til 22. apríl sama ár, og sú hefði verið niðurstaða héraðsdóms svo sem fyrr greindi. Niðurstaða Hæstaréttar að þessu leyti var sú að þegar virt væri efni og orðalag 3. töluliðar gr. 4.93 og litið væri til þeirra dóma breskra dómstóla sem áður hefðu verið raktir, yrði ekki talið að staðfesting LÍ hf. á innláni til UO gæti samkvæmt formi sínu og efni talist skriflegur gerningur í skilningi bresks réttar. Yrðu dráttarvextir frá gjalddaga innstæðunnar til upphafsdags slitameðferðar LÍ hf. því ekki dæmdir með vísan til þess ákvæðis. Þá væri óumdeilt, að háskólinn hefði ekki sent bankanum kröfu um greiðslu höfuðstóls og vaxta samkvæmt 4. tölulið gr. 4.93 bresku reglnanna, og yrðu dráttarvextir frá gjalddaga þegar af þeirri ástæðu heldur ekki dæmdir á grundvelli þess ákvæðis. Af framangreindu leiddi að hafna bæri kröfu háskólans um 8% dráttarvexti á grundvelli 6. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 bresku reglnanna. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu UO til þrautavara um viðurkenningu 5,85% samningsvaxta frá 12. janúar 2009 til 22. apríl sama ár með þeim rökum að með vísan til orðalags 1. töluliðar áðurnefndrar gr. 4.93 væru umsamdir vextir ekki hluti skuldar eftir upphafsdag skipta. Samkvæmt þessu og þar sem háskólinn þætti ekki hafa leitt að því rök að það ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta á innstæðuskuldbindinguna eftir gjalddaga hennar yrðu slíkir vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa UO að fjárhæð 1.067.641.177 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa hollenska sveitarfélagsins GD var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 6. júlí 2008 til og með 22. apríl 2009. GD kærði úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti þar sem hann taldi að fallast bæri kröfu sína um viðurkenningu áfallins kostnaðar sem forgangskröfu. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti GD og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að kröfu GD um að áfallinn kostnaður sveitarfélagsins yrði samþykktur sem forgangskrafa við slit LÍ hf. Hafnaði rétturinn þeirri kröfu með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa GD að fjárhæð 1.402.348.118 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

A og fleiri kærðu úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa hollenska sveitarfélagsins GAR var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit bankans LÍ hf. Var krafan viðurkennd með samningsvöxtum frá 28. ágúst 2008 til 10. október sama ár en með 6% dráttarvöxtum á ári af 3.017.630 evrum frá þeim degi til 7. apríl 2009 en af 2.996.743 evrum frá þeim degi til 22. apríl sama ár. GAR og LÍ hf. kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti vegna ágreinings um vexti og kostnað. Ýmsum málsástæðum var teflt fram af hálfu sóknaraðila, þar á meðal að þeir hefðu beðið tjón vegna setningar laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl. og að ákvæði í þeim fengju ekki staðist gagnvart stjórnarskránni og nánar tilgreindum fjölþjóðlegum samningum, sem Ísland hefði undirgengist. Um þann þátt sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, héldu sóknaraðilar þess máls fram sömu málsástæðum og gert væri í þessu máli um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í áðurnefndum dómi Hæstaréttar væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna, þar á meðal varnaraðilans LÍ hf., og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem skipti máli við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sóknaraðila sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli sem hér væri til úrlausnar og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli. Samkvæmt því væri hafnað málsástæðum sóknaraðila þessa máls sem reistar væru á því að lögin samrýmdust ekki stjórnarskrá og fjölþjóðlegum samningum. Hæstiréttur vék því næst að því hvort viðskipti GAR og LÍ hf. gætu talist innstæða í skilningi laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki giltu við slit fjármálafyrirtækis sömu reglur og um rétthæð krafna á hendur þrotabúi. Þó skyldu kröfur um innstæður samkvæmt lögum nr. 98/1999 njóta rétthæðar samkvæmt 1. og 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með innstæðu samkvæmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 væri samkvæmt 3. mgr. ákvæðisins átt við innstæðu sem væri tilkomin vegna innláns eða millifærslu í hefðbundinni almennri bankastarfsemi og viðskiptabanka eða sparisjóði bæri að endurgreiða samkvæmt skilmálum er giltu samkvæmt lögum eða samningum. Hæstiréttur rakti lögskipti sveitarfélagsins og LÍ hf. í tengslum við fjármuni þá sem sveitarfélagið átti hjá bankanum og taldi rétturinn að samkvæmt því sem þar kæmi fram og að öðru leyti með skírskotun til forsendna hins kærða úrskurðar bæri að staðfesta þá niðurstöðu hans, að sveitarfélagið hefði átt hjá bankanum innlán sem telja bæri innstæðu samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og að sú innstæða nyti tryggingarverndar samkvæmt ákvæðum þeirra laga. Af því leiddi að hin lýsta krafa sveitarfélagsins nyti forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit bankans. Þá væri og með skírskotun til forsendna dóms Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 sem og forsendna hins kærða úrskurðar í þessu máli fallist á þá niðurstöðu, að lágmarkstryggingarvernd sú sem mælt væri fyrir um í 1. mgr. 10. gr. laga nr. 98/1999 breytti engu um að tryggð innstæða nyti í heild sinni forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Þá vék Hæstiréttur að ágreiningi GAR og LÍ hf. um vexti. Í dómi Hæstaréttar var fallist á að beita bæri lögum þess lands sem samningur aðila hefði sterkust tengsl við, sbr. 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, en rétturinn taldi að samningurinn hefði í þessum skilningi sterkust tengsl við Holland. Útibú LÍ hf. í Amsterdam hefði birt tilkynningu á heimasíðu sinni 8. október 2008, eða tveimur dögum áður en útibúinu hefði borið að endurgreiða sveitarfélaginu innstæðuna. Þar segði meðal annars að leitt þætti að tilkynna að „Icesave“ gæti ekki lengur staðið við skuldbindingar sínar „sem sparisjóður“ eftir að móðurfyrirtæki þess, LÍ hf., hefði lent í alvarlegum vandræðum. Tilkynningu útibús LÍ hf. í Amsterdam hefði samkvæmt ávarpsorðum sínum að sönnu verið beint til þeirra viðskiptavina útibúsins sem þar hefðu átt innstæður á svokölluðum Icesave-reikningum. Starfsemi útibúsins hefði hins vegar falist bæði í því að veita viðtöku smásölu- og heildsöluinnlánum. Þegar þetta væri haft í huga, litið væri til aðdraganda þess að tilkynningin birtist á heimasíðunni og efni hennar væri virt í heild sinni í ljósi starfsemi og starfsheimilda útibúsins, yrði að líta svo á að öllum innstæðueigendum í útibúinu, þar með töldum eigendum heildsöluinnlána, hefði mátt vera ljóst af þeim skilaboðum sem fólust í tilkynningunni, að bregðast myndi að útibú bankans gæti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart þeim þegar að gjalddaga kæmi. Yrði því lagt til grundvallar, að GAR ætti með vísan til (c) liðar gr. 6:83 hollensku einkamálalaganna (Burgerlijk Wetboek), sbr. (b) lið 1. mgr. gr. 6:80 sömu laga, rétt til dráttarvaxta á kröfu sína á grundvelli gr. 6:119 í sömu lögum frá 10. október 2008 til og með 22. apríl 2009, enda yrði ekki talið að sú málsástæða sveitarfélagsins væri of seint fram komin að rétt hans til dráttarvaxta mætti styðja við gr. 6:83 téðra laga. Þá hafnaði Hæstiréttur kröfu GAR um að áfallinn kostnaður sveitarfélagsins yrði samþykktur sem forgangskrafa við slit LÍ hf. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkennd var krafa GAR að fjárhæð 523.480.019 krónur og var henni skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Bankinn G hf. kærði úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins N var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit G hf. Í dómi Hæstaréttar sagði að aðila málsins greindi ekki á um stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., en við flutning málsins í héraði hefði lögmaður sóknaraðila vakið máls á því að hann teldi dómstólum skylt að fjalla um stjórnskipulegt gildi ákvæðisins, sbr. einnig lög nr. 44/2009 um breyting á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, til dæmis varðandi eignarrétt, jafnræði og meðalhóf. Í samræmi við þetta væri í hinum kærða úrskurði fjallað um stjórnskipulegt gildi laganna og þau ekki talin fara í bága við stjórnarskrána að þessu leyti. Þá sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki sem í september 2011 hefðu verið flutt fyrir Hæstarétti, ýmist munnlega eða skriflega, reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, væri haldið fram málsástæðum um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í nefndum dómi væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila í því máli stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem máli skipti við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli, sem hér væri til úrlausnar, og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli og samkvæmt því færu lögin ekki í bága við stjórnarskrá og fjölþjóðlega samninga. Í dómi Hæstaréttar sagði að ágreiningur aðila sneri einkum að því hvort viðskipti þeirra gætu talist innstæður samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og nytu þar með forgangs við slit G hf. Meðal þeirra málsástæðna sem G hf. hefði fært fram til stuðnings þeirri afstöðu sinni að viðskipti hans og CDC hefði verið lánssamningur eða verðbréf en ekki innstæða væri að G hf. hefði ekki bókfært umrædd viðskipti líkt og um innstæður væri að ræða. Þá hefði G hf. ekki innt af hendi þær greiðslur til Tryggingasjóðs innstæðueigenda og fjárfesta sem honum hefði borið ef um innstæður væri að ræða. Í dómi Hæstaréttar sagði að þess væri að gæta að afstaða fjármálafyrirtækis við bókfærslu einstakra viðskipta og ákvörðun þess um greiðslur í Tryggingasjóð innstæðueigenda og fjárfesta gæti ekki ráðið úrslitum um það hvort viðskipti þau sem deilt væri um teldust innstæður í skilningi íslensks réttar. Að þessu virtu, sbr. einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 311/2011, sem kveðinn hefði verið upp fyrr sama dag, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar yrði staðfest sú niðurstaða hans að kröfur N á hendur G hf. ættu rætur að rekja til innstæðna og njóti forgangs við slit G hf. samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 og að sá forgangur takmarkaðist ekki við 20.887 evrur, sbr. einnig til hliðsjónar fyrrnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 340/2011. Þá greindi málsaðila á um hvort kröfur sem N hefði lýst við slit sóknaraðila að skyldu bera 8% dráttarvexti frá gjalddaga til 22. apríl 2009. Um þetta sagði í dómi Hæstaréttar að með fyrrnefndum dómi réttarins í máli nr. 311/2011 hefði verið leyst úr sambærilegu ágreiningsefni, en þar hefði sams konar málsástæðum verið teflt fram varðandi þetta atriði. Með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar í því máli, sem ættu að þessu leyti við um það mál sem hér væri til úrlausnar, yrði hafnað þeirri kröfu N að fyrrgreindar kröfur skyldu bera 8% dráttarvexti frá gjalddaga til 22. apríl sama ár. Samkvæmt þessu og þar sem N þætti ekki hafa sýnt fram á að hann ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta frá og með gjalddaga umfram 5,34% samningsvexti í tilviki fyrri kröfunnar og 6,0% samningsvexti í tilviki þeirrar seinni, sem slitastjórn G hf. hefði þegar fallist á að ættu við á þessu tímabili, yrðu frekari vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkenndar voru kröfur N samtals að fjárhæð 1.528.501.760 krónur og var þeim skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

Bankinn G hf. kærði úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem krafa breska sveitarfélagsins CDC var talin innstæða og viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit G hf. Í dómi Hæstaréttar sagði að aðila málsins greindi ekki á um stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008 um heimild til fjárveitingar úr ríkissjóði vegna sérstakra aðstæðna á fjármálamarkaði o.fl., en við flutning málsins í héraði hefði lögmaður sóknaraðila vakið máls á því að hann teldi dómstólum skylt að fjalla um stjórnskipulegt gildi ákvæðisins, sbr. einnig lög nr. 44/2009 um breyting á lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, til dæmis varðandi eignarrétt, jafnræði og meðalhóf. Í samræmi við þetta væri í hinum kærða úrskurði fjallað um stjórnskipulegt gildi laganna og þau ekki talin fara í bága við stjórnarskrána að þessu leyti. Þá sagði í dómi Hæstaréttar að í máli þessu og tíu öðrum að auki sem í september 2011 hefðu verið flutt fyrir Hæstarétti, ýmist munnlega eða skriflega, reyndi á stjórnskipulegt gildi 6. gr. laga nr. 125/2008. Í einu þeirra, hæstaréttarmálinu nr. 340/2011, væri haldið fram málsástæðum um annmarka á lögum nr. 125/2008, en dómur í því hefði verið kveðinn upp fyrr sama dag. Í kafla II í nefndum dómi væri gerð grein fyrir efni laga nr. 125/2008 og tilfærð orðrétt 6. gr. þeirra, sem ágreiningur málsaðila í því máli stæði einkum um, en með henni hefði réttindaröð krafna við skipti á búum fjármálafyrirtækja verið breytt þannig að innstæðukröfum væri skipað sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991. Í sama kafla dómsins væri getið um yfirtöku Fjármálaeftirlitsins á þremur stærstu viðskiptabönkum landsins í beinu framhaldi af setningu laganna og stofnun nýrra banka á grunni þeirra eldri. Loks væru í þessum kafla dómsins rakin sjónarmið sóknaraðila um stjórnskipulega annmarka á lögum nr. 125/2008, sem ættu að leiða til þess að þau yrðu virt að vettugi við úrlausn málsins og gagnstæð sjónarmið varnaraðila þess máls, sem teldu að lögin samræmdust bæði stjórnarskránni og fjölþjóðlegum samningum sem Ísland hefði undirgengist. Í kafla III í áðurnefndum dómi væri gerð grein fyrir lögskýringargögnum með frumvarpi, sem orðið hefði að lögum nr. 125/2008, að því marki sem máli skipti við úrlausn um ágreining aðilanna. Þar greindi ennfremur frá því að í lok árs 2008 hefðu verið sett lög nr. 142/2008 um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða og þeim niðurstöðum rannsóknarnefndar á vegum Alþingis sem skiptu máli hér. Í kafla IV í áðurnefndum dómi væri síðan leyst úr ágreiningi um stjórnskipulegt gildi laga nr. 125/2008 þar sem hafnað væri málsástæðum sem reistar væru á því að lögin færu í bága við stjórnarskrána og fjölþjóðlega samninga. Umfjöllun í köflum II og III í dómi Hæstaréttar í máli nr. 340/2011 ætti jafnt við í því máli, sem hér væri til úrlausnar, og jafnframt niðurstöður í kafla IV í dóminum. Ættu almenn sjónarmið sem þar væru rakin einnig við í þessu máli og samkvæmt því færu lögin ekki í bága við stjórnarskrá og fjölþjóðlega samninga. Í dómi Hæstaréttar sagði að ágreiningur aðila sneri einkum að því hvort viðskipti þeirra gætu talist innstæður samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og nytu þar með forgangs við slit G hf. Meðal þeirra málsástæðna sem G hf. hefði fært fram til stuðnings þeirri afstöðu sinni að viðskipti hans og CDC hefði verið lánssamningur eða verðbréf en ekki innstæða væri að G hf. hefði ekki bókfært umrædd viðskipti líkt og um innstæður væri að ræða. Þá hefði G hf. ekki innt af hendi þær greiðslur til Tryggingasjóðs innstæðueigenda og fjárfesta sem honum hefði borið ef um innstæður væri að ræða. Í dómi Hæstaréttar sagði að þess væri að gæta að afstaða fjármálafyrirtækis við bókfærslu einstakra viðskipta og ákvörðun þess um greiðslur í Tryggingasjóð innstæðueigenda og fjárfesta gæti ekki ráðið úrslitum um það hvort viðskipti þau sem deilt væri um teldust innstæður í skilningi íslensks réttar. Að þessu virtu, sbr. einnig dóm Hæstaréttar í máli nr. 311/2011, sem kveðinn hefði verið upp fyrr sama dag, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar yrði staðfest sú niðurstaða hans að kröfur CDC á hendur G hf. ættu rætur að rekja til innstæðna og njóti forgangs við slit G hf. samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 og að sá forgangur takmarkaðist ekki við 20.887 evrur, sbr. einnig til hliðsjónar fyrrnefndan dóm Hæstaréttar í máli nr. 340/2011. Þá greindi málsaðila á um hvort ein af þremur kröfum sem CDC hefði lýst við slit sóknaraðila að höfuðstól 2.500.000 sterlingspund skyldi bera 8% dráttarvexti frá 30. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Um þetta sagði í dómi Hæstaréttar að með fyrrnefndum dómi réttarins í máli nr. 311/2011 hefði verið leyst úr sambærilegu ágreiningsefni, en þar hefði sams konar málsástæðum verið teflt fram varðandi þetta atriði. Með vísan til forsendna dóms Hæstaréttar í því máli, sem ættu að þessu leyti við um það mál sem hér væri til úrlausnar, yrði hafnað þeirri kröfu CDC að fyrrgreind krafa skyldi bera 8% dráttarvexti frá 30. mars 2009 til 22. apríl sama ár. Samkvæmt þessu og þar sem CDC þætti ekki hafa sýnt fram á að hann ætti á öðrum lagagrundvelli rétt til vaxta frá og með gjalddaga umfram 6,30% samningsvexti, sem slitastjórn G hf. hefði þegar fallist á að ættu við á þessu tímabili, yrðu frekari vextir ekki dæmdir. Samkvæmt öllu framangreindu var niðurstaða málsins sú að viðurkenndar voru kröfur CDC samtals að fjárhæð 1.394.769.728 krónur og var þeim skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991.

D sótti um að fá að þreyta inntökupróf í Lögregluskóla ríkisins vorið 2005, en var hafnað þar sem hann fullnægði ekki almennu skilyrði um hámarksaldur. Með úrskurði dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 13. febrúar 2007 var komist að þeirri niðurstöðu að valnefnd hefði ekki gætt jafnræðis er hún með ólögmætum hætti hefði gert upp á milli D og annars umsækjanda við veitingu undanþágu frá þessu skilyrði. Var talið að Í bæri af þeim sökum bótaábyrgð á tjóni D sem af því kynni að hafa leitt, að öðrum skilyrðum uppfylltum. Skilyrðum um hámarksaldur var breytt og átti D þess því kost að sækja um skólavist ári síðar en gerði það ekki. Var því talið að ólögmæt synjun valnefndar á umsókn hans árið 2005 hefði hvað sem öðru liði ekki geta orðið þess valdandi að það drægist meira en eitt ár að hann gæti hafið störf innan lögreglunnar. Þegar litið væri til þess hversu lítill munur væri á mánaðartekjum í því starfi sem D gegndi og þeim störfum sem hann hugsanlega hefði átt kost á innan lögreglunnar á því ári sem um ræddi, sem og þess að engin gögn væru í málinu um hvaða vinnuframlag lægi að baki tekjum D var talið að honum hefði ekki tekist að sýna fram á að hann hefði orðið fyrir fjártjóni vegna synjunar valnefndar. Skilyrðum 26. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 til greiðslu miskabóta var hins vegar talið fullnægt og voru þær hæfilega ákveðnar 300.000 krónur.

V, H og K voru hluthafar í fjárfestingarbankanum S 17. ágúst 2007 þegar stór hluti í bankanum var seldur til óþekkts aðila að talið var fyrir 18,60 krónur fyrir hverja krónu nafnverðs. Hlutaféð hafði verið í eigu bankans sjálfs. Meðalverð í viðskiptum í kauphöllinni þennan dag var 19,17 krónur. B o.fl. sátu í stjórn bankans á þessum tíma. V, H og K höfðuðu mál á hendur B o.fl. og kröfðust þess að þeim yrði í sameiningu gert að greiða þeim samtals 31.461 krónu ásamt vöxtum. Töldu þau að stjórn félagsins bæri skaðabótaábyrgð á því tjóni sem hún hefði valdið hluthöfum. V, H og K báru því við að stjórn félagsins hefði verið óheimilt að selja svo stóran hlut undir markaðsverði á þeim degi er kaupin voru gerð. Salan hefði rýrt verðmæti félagsins og stjórnin hefði átt að geta selt hlutinn að minnsta kosti á meðalgengi dagsins. B o.fl. hefði borið að gæta hagsmuna félagsins og sjá til þess að það seldi eignir sínar fyrir sem hæst verð hverju sinni. Þá töldu þau að stjórnarmönnum hefði verið óheimilt að mismuna hluthöfum með því að selja einum þeirra hluti á mun lægra verði en aðrir gátu keypt hluti á þennan dag. Talið var að V, H og K hefðu ekki sýnt fram á tjón sitt vegna umræddrar sölu. Þá gæti niðurstaðan heldur ekki byggst á þeirri málsástæðu þeirra að umrædd sala hefði verið óþörf. Stjórnendur félag tækju ákvarðanir um fjárhagslegar ráðstafanir og dómstólar gætu ekki fjallað um hvort þær hefðu verið nauðsynlegar eða ekki. Í málinu gæti því aðeins reynt á hvort með þeim hefði verið brotið ólöglega gegn réttindum annarra. V, H og K þóttu ekki hafa sýnt fram á að raunhæft hefði verið að fá verulega hærra verð fyrir bréfin en fékkst. Þá hefðu þau ekki sannað að tilboð um kaup á svo miklu hlutafé hefðu verið virk í kauphöllinni á þessum tíma. Því væri ekki sannað að réttindum félagsins hefði verið ráðstafað á óréttmætan hátt. Ennfremur var talið að stjórnendum félagsins hefði ekki verið skylt að bjóða hluthöfum að ganga inn í umræddan samning þar sem slíkur áskilnaður væri hvorki í hlutafélagalögum né samþykktum félagsins. Með þessari sölu hefði hluthöfum félagsins því ekki verið mismunað. Voru B o.fl. sýknaðir af kröfum V, H og K.

Á hluthafafundi í G 30. apríl 2007 voru Þ o.fl. kjörin í stjórn félagsins. Sama dag lét B af starfi forstjóra með því að gera samning um starfslok við nýkjörna stjórn. Þá voru einnig gerðir tveir samningar af einkahlutafélögum í eigu B um kaup G á samtals 234.957.500 hlutum í félaginu og var hver hlutur seldur fyrir 29 krónur. V, hluthafi í G, höfðaði mál og krafðist skaðabóta, þar sem Þ o.fl. sem stjórnarmenn í G hefðu meðal annars brotið gegn 76. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög og óskráðri meginreglu félagaréttar um jafnræði félagsmanna með því að gera áðurnefnda samninga við tvö einkahlutafélög í eigu B um kaup á hlutum þeirra í G fyrir 29 krónur hvern þegar meðalgengi í viðskiptum í kauphöll hefði verið 26,66 krónur á hlut. Samkvæmt 76. gr. laga nr. 2/1995 er stjórn hlutafélags óheimilt að gera neinar þær ráðstafanir, sem bersýnilega eru fallnar til að afla ákveðnum hluthöfum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað annarra hluthafa eða félagsins. Talið var að jafnframt yrði að líta til þess að í 55. gr. laganna væri hlutafélagi heimilað að eignast með kaupum eigin hluti, sem mættu þó ekki vera fleiri en 10% af hlutfé þess, en til slíkra ráðstafana þyrfti heimild hluthafafundar til félagsstjórna, þar sem einnig væri afmarkað hæsta og lægsta fjárhæð sem félagið mætti greiða. Í ákvæðinu fælist að hluthafafundur gæti að lögum heimilað stjórn að taka ákvörðun um að félag greiddi í kaupum á eigin hlutum hærra eða lægra verð en næmi markaðsvirði hverju sinni. Þannig fæli 55. gr. laga nr. 2/1995 í sér frávik frá 76. gr. sömu laga. Þegar Þ o.fl. hefðu gert samninga um kaup félagsins á eigin hlutum af einkahlutafélögum B hefði verið í gildi heimild, sem aðalfundur 20. febrúar 2007 hefði veitt stjórninni til slíkra ráðstafana. Áskilnaði 3. mgr. 55. gr. laganna um lægstu og hæstu fjárhæð hefði verið fullnægt með því að setja stjórn félagsins þær skorður að kaupverð eigin hluta mætti ekki víkja meira frá markaðsverði hlutanna í kauphöll en sem svaraði 10% á hverjum tíma, hvort heldur til lækkunar eða hækkunar. Að þessu virtu voru ráðstafanir Þ o.fl. taldar innan þeirra takmarka sem ákvæði laga nr. 2/1995 og samþykkt aðalfundar G 20. febrúar 2007 settu stjórn félagsins með tilliti til jafnræðis milli hluthafa við kaup þess á eigin hlutum. Voru Þ o.fl. því sýknaðir af kröfum V.