Dómstólaleit

Útivist varð af hálfu B, H ehf. og V í þinghaldi í héraði 11. apríl 2025. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að allir lögmenn hefðu staðfest boðun í framangreint þinghald en hvorki mætt til þinghaldsins né boðað forföll, þar á meðal lögmaður B, eins og héraðsdómari hafði fyrirfram gert ráð fyrir. Þar sem þingsókn féll niður af hálfu B hefði héraðsdómara borið að fara svo að sem segir í b-lið 1. mgr. 105. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og fella málið niður nema um lögmæt forföll hefði verið að ræða í skilningi 2. mgr., sbr. 1. mgr. 97. gr. sömu laga, en í þingbók málsins kæmi ekkert fram um að svo hefði verið og heldur ekki í svari lögmanna aðila til héraðsdóms. Ef sú hefði verið raunin hefði dómara borið að fresta málinu og boða til nýs þinghalds, sbr. 3. mgr. sömu greinar. Héraðsdómari hefði hvorugt gert. Væri því óhjákvæmilegt að ómerkja meðferð málsins frá og með fyrrgreindu þinghaldi 11. apríl 2025 og leggja fyrir héraðsdóm að taka það til meðferðar á ný.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um að Á yrði gert skylt að afla frekari gagna um rannsóknir Rannsóknastofu Háskóla Íslands í lyfja- og eiturefnafræði á blóðsýnum sem tekin voru úr X. Fram kom í úrskurði Landsréttar að krafa X yrði ekki skilin svo að hún vísaði til tiltekins gagns sem þegar væri til. Lyti krafan að meginstefnu til að því að Á aflaði tiltekinna upplýsinga í þágu meðferðar sakamálsins sem höfðað hafi verið gegn X. Úrskurður þess efnis sætti ekki kæru samkvæmt 1. mgr. 192. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var kæru X því vísað frá Landsrétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli VB og VH á hendur Í, A ehf. og L var vísað frá dómi. Málið höfðuðu VB og VH á hendur Í, A ehf. og L til ógildingar á nánar tilgreindum úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála og þeirri ákvörðun Matvælastofnunar að endurnýja rekstrarleyfi A ehf. fyrir sjókvíaeldi á laxi í Patreksfirði og Tálknafirði með nánar tilgreindum skilyrðum. Landsréttur féllst ekki á það með héraðsdómi að VB og VH hefðu ekki lögvarða hagsmuni af málinu. Með úrskurði Landsréttar var kröfu VB og VH á hendur Í vísað frá þar sem röngum aðila hefði verið stefnt til fyrirsvars fyrir það. Þar með væri enginn til varnar í málinu sem ábyrgð bæri á hinni umdeildu ákvörðun er VB og VH krefðust ógildingar á. Af því leiddi að staðfesta bæri hinn kærða úrskurð.

Að beiðni I ohf. og D AG var málið fellt niður fyrir Landsrétti með vísan til c-liðar 1. mgr. 105. gr., sbr. 166. gr., laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með úrskurði Landsréttar var ákveðið að hvor aðili fyrir sig bæri sinn kostnað af rekstri málsins í héraði og fyrir Landsrétti, sbr. 3. mgr. 130. gr. sömu laga.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á með X að honum yrði ekki gert, gegn vilja sínum, að taka þátt í þinghaldi í gegnum fjarfundarbúnað við næstu fyrirtöku máls X.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli I ehf. gegn I ohf. og IA ehf. var vísað frá dómi. Málið hafði I ehf. höfðað til viðurkenningar á óskiptri skaðabótaábyrgð I ohf. og IA ehf. á nánar tilgreindu tjóni sem I ehf. kvaðst hafa orðið fyrir. Í úrskurði Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að möguleikum I ohf. og IA ehf. til að taka til varna í málinu hefði ekki verið áfátt. Var málatilbúnaður I ohf. því talinn uppfylla áskilnað e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Einnig var málatilbúnaður I ehf. talinn uppfylla skilyrði 2. mgr. 25. gr. sömu laga um lögvarða hagsmuni. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem varnaraðila var gert að sæta afplánun á 190 daga eftirstöðvum refsingar samkvæmt dómum Landsréttar, sem honum var veitt reynslulausn á í tvö ár með ákvörðun Fangelsismálastofnunar.

Játning X fyrir héraðsdómi var ekki talin skýlaus í skilningi 1. mgr. 164. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og voru því ekki talin skilyrði til að ljúka málinu á grundvelli þeirrar lagaheimildar. Var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.

E höfðaði mál gegn Í og krafðist ógildingar úrskurðar matvælaráðuneytisins um að vísa frá kröfu E ehf. um veiðileyfi til skipsins J og staðfesta ákvörðun Fiskistofu um að hafna umsókn E ehf. um að úthlutað yrði tilgreindum aflaheimildum til sama skips. E kærði úrskurð héraðsdóms þar sem málinu var vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum. Í úrskurði Landsréttar kom fram að tekið væri fram í stefnu að skráður eigandi skipsins J væri E ehf. en það félag væri í eigu E. Í stefnunni væri ekki gerð frekari grein fyrir aðild að málinu til sóknar, þar á meðal væri ekki skýrt hvernig á því stæði að E krefðist þess persónulega að felldur yrði úr gildi úrskurður um stjórnsýslukæru einkahlutafélags hans. Þannig væri enga viðhlítandi skýringu að finna í málatilbúnaði E af hvaða sökum hann teldi sig geta átt aðild að málinu. Var úrskurður héraðsdóms um frávísun málsins staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem beiðni X um dómkvaðningu matsmanns var hafnað. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með matinu leitaðist X við að sanna atriði, sem bersýnilega skiptu ekki máli við úrlausn málsins og umbeðið mat væri því tilgangslaust til sönnunar í málinu. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun, sbr. c- og d-lið 1. mgr. 95. gr. og 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun, sbr. c- og d-lið 1. mgr. 95. gr. og 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta vistun á viðeigandi stofnun, sbr. c-lið 1. mgr. 95. gr., sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.

A krafði B hf. um staðgengilslaun fyrir tímabilið frá 4. mars til 4. maí 2019 vegna óvinnufærni hans. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað væri að A hefði um langt skeið glímt við andleg veikindi, að hann hefði orðið óvinnufær vegna sjúkdóms í starfi sínu hjá B hf. í skilningi 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og að óvinnufærni hans hefði varað lengur en í tvo mánuði. Dregist hafði í rúmlega þrjá mánuði að A tilkynnti B hf. um veikindi sín en þegar litið var til allra atvika málsins var ekki fallist á það með B hf. að tilkynning A hefði komið fram svo seint að það gæti varðað missi A á þeim réttindum sem hann naut samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga. Einnig var fallist á að A hefði ekki vanrækt skyldu sína samkvæmt ráðningarsamningi við B hf. til þess að upplýsa um veikindi sem hefðu hrjáð hann áður en til ráðningar hans kom. Voru kröfur A því teknar til greina.

Með dómi héraðsdóms var X sakfelld fyrir sjö umferðarlagabrot og eitt skjalabrot. X krafðist ómerkingar dómsins og byggði á því að hún kannaðist hvorki við að hafa við meðferð málsins játað akstur ökutækja né að hafa veitt verjanda sínum heimild til að játa þá háttsemi. Í dómi Landsréttar kom fram að X hefði neitað sök í öllum liðum ákæru við þingfestingu málsins. Við skýrslugjöf hennar við aðalmeðferð málsins hefði hún neitað að hafa ekið bifreiðum í nánar tilgreind skipti en játað akstur í einum ákærulið. Fyrir lá í málinu að síðar í aðalmeðferðinni hefði verjandi X gefið út yfirlýsingu um að hún játaði það að hafa ekið bifreið í umrædd sjö skipti. Vísaði Landsréttur til þess að í dómi héraðsdóms hefði verið gengið út frá því að X hefði gengist við því að hafa ekið umræddum bifreiðum í öllum tilvikum sem ákært væri fyrir þótt hún hefði borið um annað í skýrslugjöf sinni fyrir héraðsdómi. Þeirri skýrslugjöf yrði hvorki breytt með yfirlýsingu verjanda X né með samkomulagi milli málflytjenda. Við þessar aðstæður hefði borið að gæta þess að X gæfi skýrslu að nýju í samræmi við XVII. kafla laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála til að ganga úr skugga um hvort hún vildi draga fyrri framburð sinn til baka og þá að hvaða leyti. Þar sem þessa var ekki gætt væri hinn áfrýjaði dómur reistur á röngum forsendum um framburð X fyrir dómi. Þessi annmarki væri þess eðlis að ómerkja yrði hinn áfrýjaða dóm og vísa málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar.

Ágreiningur aðila laut að því hvort sóknaraðili, sem áhafnarmeðlimur á skipinu Laugarnesinu RE, ætti rétt á björgunarlaunum samkvæmt ákvæðum siglingalaga nr. 34/1985 vegna björgunaraðgerða sem fóru fram er skipið M/V Green Freezer strandaði í Fáskrúðsfirði 17. september 2014. Í úrskurði Landsréttar kom fram að málsástæður sóknaraðila væru bæði ruglingslegar og mótsagnakenndar um aðild hans til að hafa uppi kröfur í senn á hendur útgerð hins strandaða skips, þeim sem fengu greidd björgunarlaun vegna framangreindra björgunaraðgerða og þeim sem hann taldi að hefðu átt að fá greidd björgunarlaun en kröfðust þeirra ekki. Þá mætti skilja málatilbúnað sóknaraðila þannig að hann gerði annars vegar kröfu um hlutdeild í þegar greiddum björgunarlaunum og hins vegar um björgunarlaun úr hendi útgerðar hins strandaða skips. Væri óljóst hvort sóknaraðili byggði á því að hann ætti sjálfstæða kröfu um greiðslu björgunarlauna eða hlutdeild í þegar greiddum björgunarlaunum. Þá væri fjárkrafa sóknaraðila vanreifuð. Málatilbúnaður sóknaraðila væri því í andstöðu við d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi gert að afplána eftirstöðvar fangelsisrefsingar á grundvelli 2. mgr. 82. gr. laga nr. 15/2016 um fullnustu refsinga.

G var sakfelldur fyrir brot gegn 2. og 3. mgr. 238. gr. siglingalaga nr. 34/1985 með því að hafa sem skipstjóri nánar tilgreinds fiskiskips stjórnað skipinu óhæfur til að sinna skipstjórninni á fullnægjandi hátt vegna áhrifa nánar tilgreindra fíkniefna sem mældust í blóði og þvagi hans. G neitaði sök og hafnaði því að hafa verið við skipstjórn í umrætt sinn. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði annað ráðið en að G hefði verið við skipstjórn þó svo að vera kynni að B yfirstýrimaður hefði einnig komið að siglingu skipsins undir handleiðslu G. Það væri og í samræmi við lögskráningu á skipið þar sem G var skráður sem skipstjóri og B sem yfirstýrimaður. Var því lagt til grundvallar að G hefði verið skipstjóri á skipinu í umrætt sinn og sem slíkur borið ábyrgð á stjórn þess. Var G gert að greiða 380.000 króna sekt til ríkissjóðs en ella sæta fangelsi í 24 daga. Þá var hann sviptur skipstjórnarréttindum í þrjá mánuði.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli HL ehf. og fleiri gegn A hf. og M var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust HL ehf. og fleiri þess að fellt yrði úr gildi rekstrarleyfi A hf. til sjókvíaeldis í Patreksfirði og Tálknafirði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að HL ehf. og fleiri hefðu ekki sýnt fram á að niðurstaða málsins hefði raunhæft gildi fyrir réttarstöðu þeirra og að þau hefðu hagsmuni af því að fá leyst úr dómkröfum sínum í þeim búningi sem þær voru lagðar fyrir dóminn enda fælist í þeim lögspurning sem væri andstæð meginreglu 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá væri ekki séð að HL ehf. og fleiri gætu að réttu lagi talist hafa nokkra lögvarða hagsmuni af því að tilgreint rekstrarleyfi yrði fellt úr gildi. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli HL ehf. og fleiri gegn A ehf. og M var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust HL ehf. og fleiri þess að fellt yrði úr gildi rekstrarleyfi A ehf. til sjókvíaeldis í Patreksfirði og Tálknafirði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að HL ehf. og fleiri hefðu ekki sýnt fram á að niðurstaða málsins hefði raunhæft gildi fyrir réttarstöðu þeirra og að þau hefðu hagsmuni af því að fá leyst úr dómkröfum sínum í þeim búningi sem þær voru lagðar fyrir dóminn enda fælist í þeim lögspurning sem væri andstæð meginreglu 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá væri ekki séð að HL ehf. og fleiri gætu að réttu lagi talist hafa nokkra lögvarða hagsmuni af því að tilgreint rekstrarleyfi yrði fellt úr gildi. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu X um dómkvaðningu matsmanns.

Kæra Á til Landsréttar fullnægði ekki áskilnaði 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var málinu því vísað frá Landsrétti.

Báturinn H, sem var í eigu D ehf., varð vélarvana og losnaði að hluta frá flotbryggju við Drangey í lok júlí 2018. Báturinn K, sem var í eigu Ú sf., kom H til bjargar og í kjölfarið greiddi tryggingarfélag D ehf. Ú sf. 1.400.000 krónur í björgunarlaun. Ágreiningslaust var að um björgun í skilningi a-liðar 1. mgr. 163. gr. siglingalaga nr. 34/1985 hefði verið að ræða, en aðila greindi á um hvort greiðslan væri fullnægjandi að teknu tilliti til þeirra atriða sem gæta skyldi að við ákvörðun björgunarlauna samkvæmt a- til h-liðum 1. mgr. 168. gr. sömu laga. Í dómi Landsréttar var meðal annars vísað til þess að í a-lið ákvæðisins greindi að líta bæri til verðmætis þess sem bjargað hefði verið og að það atriði væri ekki sérstaklega aðgreint frá öðrum sjónarmiðum sem líta bæri til. Því hefði héraðsdómur ekki ákveðið björgunarlaun of há í hlutfalli við verðmæti H þar sem litið hefði verið til þess að hvatning til björgunar ætti ekki síður við þegar minni bátar ættu í hlut. Þá taldi rétturinn að hætta hefði verið á umhverfistjóni í skilningi VIII. kafla sömu laga þegar björgun hafi átt sér stað. Aftur á móti yrði einnig að líta til þess að björgunarmenn hefðu ekki þurft, í því skyni að koma í veg fyrir umhverfistjón, að beita sérstakri verklagni eða atorku umfram það sem gert hefði verið til að bjarga H úr hættu og hefði það atriði því ekki áhrif á fjárhæð björgunarlauna til hækkunar samkvæmt c-lið 1. mgr. 168. gr. laganna. Talið var að H hefði verið giftusamlega forðað frá yfirvofandi hættu á altjóni, að björgunarmenn hefðu þurft að beita mikilli útsjónarsemi og verklagni við björgunina og að þeir hefðu lagt sig og búnað sinn í hættu umrætt sinn, sbr. b-, d-, e- og h-lið 1. mgr. 168. gr. sömu laga. Á hinn bóginn hefðu björgunaraðgerðir ekki tekið langan tíma auk þess sem ekkert lægi fyrir í málinu um að björgunarmenn hafi orðið fyrir útgjöldum eða tjóni vegna björgunarinnar, sbr. f-lið ákvæðisins. Þá hafi hjálpin verið veitt skjótt en í því sambandi væri þó einnig til þess að líta að K hefði þegar verið á leið til H er hættan hafi skapast, sbr. g-lið sama ákvæðis. Þótti fjárhæð björgunarlaunanna hæfilega ákveðin 2.200.000 krónur og kæmi fyrrgreind 1.400.000 króna innborgun þeirri fjárhæð til frádráttar. Þá var staðfestur sjóveðréttur í H til tryggingar dæmdum björgunarlaunum.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu F um að mál sem hann hugðist höfða á hendur Í sætti flýtimeðferð þar sem skilyrðum 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91/1991 var ekki fullnægt í málinu.

Ó sem var skipverji á fiskiskipi B hf. varð óvinnufær sökum veikinda á nánar tilgreindu tímabili. Á tímabilinu stóð yfir verkfall sjómanna. Deildu aðilar um hvernig skýra bæri 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og hvort réttur Ó til veikindalauna hefði stofnast við upphaf óvinnufærni hans eða þegar skipið hélt á ný til veiða að loknu verkfalli. Í dómi Landsréttar kom fram að við túlkun á framangreindu ákvæði skyldi leggja til grundvallar þá almennu reglu að þegar launþegi eigi rétt til launa í forföllum vegna veikinda eða slyss hefjist réttindatímabilið við upphaf veikinda eða þegar slys beri á höndum, sbr. dóm Hæstaréttar 7. nóvember 1996 í máli nr. 306/1995. Þá taldi rétturinn að 2. málsliður fyrrgreinds ákvæðis ætti ekki við um skipverja í verkfalli. Var B hf. því sýknað af kröfum Ó.

S lagði til gám til flutnings á smjörlíki frá Hollandi til Íslands. Við skoðun eftir heimkomu sást fínkornóttur salli á efstu kössunum í sendingunni og lyktaði farmurinn vegna utanaðkomandi efnis. Í ljós kom að um var að ræða áloxíð, sem hefur ákveðna hættueiginleika, og ekki var unnt að útiloka að hefði borist í einhverjar einingar vörunnar. Með hliðsjón af 1. og 3. mgr. 68. gr. siglingalaga, sbr. 26. gr. sömu laga, var talið að S bæri að sanna að hann hefði með eðlilegri árvekni séð til þess að gámurinn sem hann lagði til hefði haft þá eiginleika sem þurfti til að koma smjörlíkisfarminum óskemmdum til hafnar í Reykjavík og að hann hefði þannig verið farmhæfur við upphaf ferðar. S hafi ekki axlað þá sönnunarbyrði og yrði því gert að bæta tjón vegna skemmda sem urðu á farminum.

A ehf. og G ehf. kröfðust þess að ógilt yrðu með dómi rekstrarleyfi sem M og U höfðu veitt A til reksturs stöðva til sjókvíaeldis. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að vísa málinu frá dómi þar sem A ehf. og G ehf. hefðu ekki sýnt fram á að þeir hefðu lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr dómkröfum sínum.