Stefndi flutti að beiðni danskrar skipasmíðastöðvar vélarhluta í eigu dansks skipafélags sjóleiðina til Danmerkur. Um flutninginn var gerður farmsamningur sem var skráður í óframseljanlegt fylgibréf fyrir fjölþáttaflutning. Eigandi vélarhlutanna, danska skipafélagið, var ekki skráð í farmsamninginn. Að mati dómsins stofnaði samningurinn því ekki réttarsamband milli þess og stefnda. Það félag gat því ekki átt kröfu á hendur stefnda vegna vanefnda á farmsamningnum. Stefnandi gat því ekki átt neina kröfu á hendur stefnda þótt hann hefði greitt danska skipafélaginu bætur fyrir skemmdir á vélarhlutunum.
S lagði til gám til flutnings á smjörlíki frá Hollandi til Íslands. Við skoðun eftir heimkomu sást fínkornóttur salli á efstu kössunum í sendingunni og lyktaði farmurinn vegna utanaðkomandi efnis. Í ljós kom að um var að ræða áloxíð, sem hefur ákveðna hættueiginleika, og ekki var unnt að útiloka að hefði borist í einhverjar einingar vörunnar. Með hliðsjón af 1. og 3. mgr. 68. gr. siglingalaga, sbr. 26. gr. sömu laga, var talið að S bæri að sanna að hann hefði með eðlilegri árvekni séð til þess að gámurinn sem hann lagði til hefði haft þá eiginleika sem þurfti til að koma smjörlíkisfarminum óskemmdum til hafnar í Reykjavík og að hann hefði þannig verið farmhæfur við upphaf ferðar. S hafi ekki axlað þá sönnunarbyrði og yrði því gert að bæta tjón vegna skemmda sem urðu á farminum.
Stefndi dæmdur til að greiða stefnanda bætur vegna tjóns á farmi. Tekið var undir þá málsástæðu stefnanda að farmurinn í heild teldist skemmdur og sönnunarbyrðin um að orskök skemmdanna væru ekki að rekja til ástand gámsins var lögð á stefnda. Þá var tekin til greina krafa um bætur vegna kostnaðar af umsýslu og förgun farmsins og jafnframt fallist á að krafan bæri dráttarvexti frá því mánuður var liðinn frá því hún var sett fram
Stefnda gert að greiða stefnanda skuld samkvæmt reikningi fyrir farmflutning.
Deilt um gildi erfðaskrár. Talið að fullnægjandi arfleiðsluvottorð hefði ekki verið fært á erfðaskrána og var skjalið af þeim sökum ekki talið uppfylla formskilyrði þau sem erfðalög áskilja. Þá var ósannað talið að varnaraðila hefði tekist að sanna að arfleifandi hefði verið svo heill heilsu andlega, er hann gerði erfðaskrána, að hann hefði verið fær um að gera þá ráðstöfun á skynsamlegan hátt. Erfðaskrá arfleifanda, er hann gerði skömmu fyrir andlát sitt, var af þeim sökum talin ógild og kveðið á um að leggja skyldi fyrri erfðaskrá arfleifanda til grundvallar um erfðaréttindi við skipti á dánarbúi hans.
Ágreiningur um fjárskipti.
Hafnað var kröfu K um hlutdeild í verðmæti einkahlutafélags í eigu M en kröfum hennar um hlutdeild í öðrum eignum hans vísað frá dómi vegna vanreifunar. Aðilarnir höfðu verið í óvígðri sambúð um 12 ára skeið og áttu saman tvö börn.
Ágreiningur um fjárskipti við slit á óvígðri sambúð.
Í ágreiningi í máli um fjárskipti hjóna var fallist á að K skyldi fá fasteign búsins sér útlagða með yfirtöku skulda, en án frekari greiðslu.
Hafnað var kröfum sóknaraðila um endurgreiðslu varnaraðila á fjármunum í dánarbú.
Hafnað var kröfu eins þriggja erfingja dánarbús um greiðslu vegna vinnu í þágu búsins.
Sýslumaðurinn… gegn
A, B, C, D og E, Guðjóni Sævarssyni og Með kröfu móttekinni 28
Fallist var á kröfu um að dánarbú yrði tekið til opinberra skipta.
Hafnað var kröfum erfingja um aukinn hlut hans við skipti dánarbús.
Kröfu sóknaraðila um að dánarbú yrði tekið til opinberra skipta var hafnað.
Krafa sóknaraðila um rétt til arfs tekin til greina
S flutti frystigám með frosnu brauðmeti fyrir GV frá Hollandi til Íslands. Tilgreint var í sjófarmbréfi að hitastig í gáminum skyldi vera 25°C. Daginn eftir að gámurinn kom til landsins fékk S beiðni um að flytja bæri gáminn að starfsstöð GV. S flutti gáminn samkvæmt beiðninni. Gámurinn var ekki tengdur við rafmagn og eyðilagðist farmurinn þar sem hitastig hans var ekki eins og áskilið var í sjófarmbréfinu. GV krafði S um bætur vegna þess tjóns sem hlaust á farminum. Með vísan til 51. gr. siglingalaga nr. 34/1985 og b. lið 19 gr. skilmála sjófarmbréfsins, þar sem fram kemur að farmflytjandi beri ekki ábyrgð á stöðvun á kælibúnaði að því tilskyldu að hann hafi áður eða við upphaf flutnings viðhaft eðlilega árverkni við að halda kælibúnaðinum í skilvirku ásigkomulagi, var talið að farmflytjandi yrði að tryggja að viðtakanda farms væri kunnugt um afhendingu slíks gáms með kvittun hans á afgreiðsluseðli eða með öðru sannanlegum hætti. Þar sem S tókst ekki sönnun um að GV hefði fengið slíka vitneskju var talið að áhættan hefði verið á S að kælibúnaði frystigámsins hefði ekki verið haldið í skilvirku ásigkomulagi eftir að hann var skilinn eftir á lóð GV. Var því fallist á kröfu GV um bótaskyldu S.
Fallist á kröfu um breytingu á frumvarpi skiptastjóra til úthlutunar vegna opinberra skipta á búi sambúðarfólks.
Hafnað var kröfu erfingja um að ákveðin eign skyldi teljast séreign föður þeirra við opinber skipti á dánarbúi hans og seinni konu hans.
Stefnandi flutti inn parket frá Danmörku en þegar það kom til hans hafði það skemmst af vatni og var metið ónýtt. Stefnandi krafðist vátryggingabóta úr hendi aðalstefnda, Tryggingamiðstöðinni hf., á grundvelli flutningstryggingar. Til vara krafðist stefnandi skaðabóta úr hendi varastefnda, Eimskipafélags Íslands ehf., vegna ófullnægjandi meðferðar á efninu í flutningi. Krafan á hendur vátryggingafélaginu var tekin til greina. Þar með var ekki talin þörf á að leysa úr varakröfunni.
K gegn
M Með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur
Við opinber skipti til fjárslita við lok óvígðrar sambúðar krafðist K þess aðallega að viðkennt yrði að eignarhluti hennar í fasteigninni V væri 58,82% og M 41,18% og að hvor aðili um sig beri helmingsábyrgð á eftirstöðvum veðláns. Fyrir lá að konan, sem ein var þinglesin eigandi eignarinnar, lagði fjármuni til átti við kaupa á henni. Þar sem manninum þótti ekki hafa tekist sönnun fyrir því að hann hefði lagt til kaupa á eigninni annað en helmingsþátttöku í greiðslu afborgana af láni sem tekið var til að fjármagna kaupin var krafa konunnar tekin til greina. Þá var krafa K um að hún ætti helmingshlutdeild í fyrirtæki sem aðilar stofnuðu á sambúðartímanum tekin til greina. Þá var úrskurðað að aðilar bæru jafna ábyrgð á lánum vegna reksturs fyrirtækisins.
X lét ekki eftir sig niðja né maka og foreldrar hennar eru látnir. Arfur eftir hana skiptist því milli þriggja bræðra hennar í samræmi við reglu 3. mgr. 3. gr. erfðalaga nr. 8/1962, þannig að arfshlutur hálfbróður hennar sem um var deilt verður 1/6 heildareigna búsins.
Hafnað var kröfum sóknaraðila um að hann ætti rétt á eignarhlutdeild í söluandvirði fasteignar, en fasteignin var þinglýst eign varnaraðila. “
Við sambúðarslit M og K, sem voru í óvígðri sambúð í rúm tvö ár, krafðist M m.a. viðurkenningar á að hann væri einn eigandi fasteignar aðila. Þótti M hafa tekist sönnun um það að allt fé til fasteignakaupanna hefði komið frá honum og var því orðið við kröfu hans.
A, B , C D gegn
E, I og Með
Kröfu sóknaraðila um að viðbótarkaupmáli yrði ekki lagður til grundvallar við skipti á dánarbúi föður þeirra var hafnað.
Dómstólar höfðu áður dæmt að helmingaskiptaregla hjúskaparlaga skyldi gilda um fjárskipti aðila. Nú var því hafnað að aflaheimildir væru persónubundin réttindi mannsins og þar með einkaeign hans sem ekki kæmi til skipta. Staðfest var að mat tilnefnds matsmanns skyldi lagt til grundvallar skiptum, enda hafði ekki verið krafist yfirmats. Loks var því hafnað að svipta konuna yfirráðum yfir tilteknum fjármunum
A, B og C gegn
D, E og F
Skiptastjóri vísaði til dómsins ágreiningi vegna vaxtakrafna. Sóknaraðilar kröfðust þess að frumvarpi til úthlutunar yrði breytt á þann veg að fé sem varnaraðilar fengu úr hendi hins látna um áramótin 1999/2000 bæri útlánsvextil. Ekki var talið að frumvarp samkvæmt 1. mgr. 77. gr. laga 20/1991 lægi fyrir. Var málinu vísað frá þar sem ekki var talið unnt að taka afstöðu til dómkrafna aðila nema fara út fyrir efni þeirra.
Hafnað var kröfum sóknaraðila um að dánarbú X ætti endurgjaldskröfu á grundvelli 107. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 á hendur dánarbúi Y. Málskostnaður var felldur niður.
Ágreiningi fyrir skiptastjóra um hvort fasteign verði talin séreign og falli utan skipta eða ekki vísað til hérasdóms. Talið var að fasteignin væri séreign að hluta og teldist ígildi fyrri séreignar og félli því utan skipta að hluta til. Kröfu varnaraðila um að hluti eignarinnar teldist séreign sín í skjóli hjúskaparsamnings gerðum í Þýskalandi hafnað. Þá var kröfu varnaraðila um endurgreiðslu lánsfé vísað frá dómi þar sem þeim ágreiningi hafði ekki verið vísað til héraðsdóms af hálfu skiptastjóra. Málskostnaður var látinn falla niður.
Sóknaraðilar kröfðust þess að ákvæði erfðaskrár þar sem mælt var fyrir um aukinn arfshlut þess skammlífara yrði ekki lagt til grundvallar við skipti á búi hins langlífara. Kröfu sóknaraðila var hafnað.
Hjón gerðu kaupmála og erfðaskrá 1991 og aftur 1996. fallist á að 1996 hafi konan ekki verið fær um að gera slíka gerninga vegna ellihrörnunar. Ósannað var að hún hefði verið haldin þeim 1991.
Af hálfu sóknaraðila var þess krafist að vikið yrði frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 þannig að honum yrði heimilað að taka að óskiptu fasteign sem hann einn var skráður fyrir. Ekki var fallist á kröfu sóknaraðila.
Ósættanlegur ágreiningur reis hjá skiptastjóra í tengslum við opinber skipti á milli fyrrverandi sambýlisfólks um gildi afsals vegna fasteignar. Aðalkrafa sóknaraðila laut að því að vikið yrði frá þinglýstum eignarheimildum. Af hálfu dómsins var ekki á hana fallist.
Kröfu X um eignarhlut í fasteign hafnað.
A ehf. tók að sér fyrir G hf. að flytja með skipi sínu ferska ýsu frá Hafnarfirði til Immingham í Bretlandi og þaðan landleiðina til Hull. Tjón varð á farminum af völdum tafa við flutninginn og af þeim sökum greiddi vátryggingafélagið T hf. bætur til G hf. Höfðaði T hf. mál á hendur A ehf. til endurgreiðslu bótanna. Ráða mátti af gögnum málsins að ferðin til Immingham hefði að hámarki átt að taka fimm sólarhringa. A ehf. bar því við að ferð skipsins hefði tafist á leiðinni vegna veðurs og því hefði skipstjóri þess ákveðið að sleppa viðkomu í Immingham, en félagið hafði ekki lagt fram sönnunargögn um það atriði. Var talið að A ehf. bæri samkvæmt 1. mgr. 68. gr. siglingalaga nr. 34/1985 ábyrgð á tjóni á farminum sem rakið yrði til þeirra tafa á sendingunni sem af þessu hlutust. Þótti T hf. hafa sýnt fram á með skoðunargerð nafngreinds fyrirtækis að fiskurinn hefði skemmst af völdum tafanna og að samningsbundin undanþága frá ábyrgð A ehf., sem félagið bar fyrir sig, hefði ekki verið gild. Var endurkrafa T hf. því tekin til greina að fullu.
Brynjólfur Guðmundsson, Guðrún Guðmundsdóttir, Bryndís Skúladóttir, Guðlaug Skúladóttir, Gunnsteinn Skúlason, Halldór Skúlason og Sigrún Skúladóttir (
Oddgeir Einarsson hdl)
gegn
Skógrækt ríkisins og Rauða krossi Íslands og Samhjálp og félagasamtökum (
Jóhannes Rúnar Jóhannsson hrl) og
og Guðlaugi Valtýssyni (
Jón Jónsson hdl)
Deilt var um gildi erfðaskrár S, eignarrétt hennar að jörðinni Ormsstöðum í Breiðdal og heimild hennar til að ráðstafa jörðinni með erfðaskrá. Einnig var deilt um hvort jörðin hefði verið gerð að óðalsjörð. Ekki var fallist á að erfðaskráin væri ógild á grundvelli 38. gr. erfðalaga. Talið var sannað að foreldrar S hefðu ráðstafað jörðinni til S á árinu 1972 og að hún hefði farið með eignarhald jarðarinnar síðan. Ekki var fallist á að jörðin hefði verið gerð að óðalsjörð þar sem réttra formreglna hafði ekki verið gætt við stofnun hennar. Kröfum sóknaraðila var hafnað og viðurkennt að leggja bæri erfðaskrá S til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar.
Við skipti á dánarbúi kom upp ágreiningur um gildi gjafabréfs fyrir íbúð. Ekki var fallist á að gefandinn hafi verið ófær um að ráðstafa íbúðinni á þeim tíma er hann samdi gjafabréfið og var það metið gilt.
Stefndi var dæmdur til greiðslu skaðabóta vegna flutnings farms með skipi frá Englandi til Íslands. Deilt var m.a. um hvort farmflytjandi eða farmsamningshafi hefði borið ábyrgð á hvernig varan var sjóbúin og hvar henni var komið fyrir í skipinu.
Deilt var um túlkun á erfðaskrá. Dæmt var að samkvæmt ákvæðum erfðaskrárinnar tæki hún ekki til arfs, sem hinum látna hafði tæmst skömmu áður en hann lést. Var fallist á með varnaraðilum að fjármunir þessir skyldu renna til lögerfingja samkvæmt erfðalögum.
Um það var deilt hvort fasteign væri séreign K á grundvelli ákvæðis í kaupmála M og K um að eign sem komi í stað séreignar skuli vera séreign. Það var niðurstaða dómsins að fasteign sú sem deilt var um hefði komið í stað fasteignar sem var séreign samkvæmt kaupmála hjónanna og því væri hin umdeilda fasteign séreign K. Þá deildu aðilar um það hvort erfðaréttur M skömmu eftir andlát K hefði fallið niður á grundvelli ákvæðis 1. málsliðar 2. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Það var niðurstaða dómsins að búsetuleyfi væri almennt forsenda fyrir því að ákvæðið ætti við og þar sem M hafði ekki fengið leyfi til setu í óskiptu búi var talið að ákvæðið ætti ekki við.
A hf. samdi við franska verslunarkeðju um sölu á kavíar. Tók S hf. að sér að flytja kavíarinn til Frakklands, en S hf. átti sjálft að flytja þessa sendingu sjóleiðina til Hollands. Var kavíarinn settur í frystigám, sem S hf. lagði til, en það hafði gengist undir þann skilmála að hitastig á farminum yrði 0° meðan á flutningum stæði. Þegar gáminum hafði verið skipað upp í Hollandi barst 13° heitt loft út úr gáminum. Rifti franska verslunarkeðjan þá kaupunum og féllst A hf. á riftunina. Greiddi T hf., sem hafði vátryggt farminn, A hf. bætur fyrir vörusendinguna. Í máli sem T hf. höfðaði á hendur S hf. vegna þessa krafðist félagið nánar tiltekinnar fjárhæðar fyrir andvirði vörusendingarinnar auk endurgreiðslu geymslu- og förgunarkostnaðar. Talið var að frönsku verslunarkeðjunni hafi verið rétt að neita að taka við vörusendingunni vegna áhættu á að gæði hennar væru ófullnægjandi sökum óvissu um að áskildu hitastigi hafi verið haldið á henni meðan á flutningum stóð. Því bæri að líta svo á að farmurinn hafi skemmst í skilningi 1. mgr. 68. gr. siglingalaga, en engu breytti þótt ekki hafi verið leitt í ljós að vörurnar hafi af þessum sökum orðið óhæfar til manneldis eða geymsluþol þeirra rýrnað frá því, sem ætlast var til. Var ákvæði 1. mgr. 70. gr. laganna um að bætur skyldu ákveðnar eftir því verðgildi, sem vara mundi hafa haft ósködduð við afhendingu á réttum stað og tíma, ekki talið girða fyrir að T hf. gæti krafið S hf. um bætur fyrir annað sannanlegt tjón, sem stafaði beinlínis af vanefndum þess. Var krafa T hf. því tekin til greina.
og Atalanta Schiffahrtsgesellschaft mbH & Co. Flutningaskipið V, sem var í eigu A, strandaði á Háfsfjöru í mars 1997. Skipið gjöreyðilagðist og fór mikill hluti þeirra 250 gáma sem á skipinu voru forgörðum. Skipstjóri V hafnaði ítrekað aðstoð annarra skipa daginn sem strandið varð og þáði ekki hjálp varðskips fyrr en um hálfri klukkustund áður en skipið strandaði. R höfðaði mál á hendur A og E, sem hafði skipið til ráðstöfunar samkvæmt tímabundnum farmsamningi, til heimtu bóta fyrir tjón á vörusendingu, sem fórst við strandið. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að tjón R yrði rakið til yfirsjónar og vanrækslu skipstjóra V við stjórn og meðferð skipsins, sbr. a-lið 2. mgr. 68. gr. siglingalaga nr. 34/1985, en einnig var talið að mistök yfirvélstjóra V hefðu átt þátt í að skipið fórst. Ekki var talið að sýnt hefði verið fram á að yfirsjónir þær, sem leiddu til sjóskaðans, hefði sérstaklega beinst að farmi skipsins. Þá var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að skipið hefði, að því er varðaði hæfi skipverja og búnað skips, verið haffært í upphafi ferðar, sbr. 3. mgr. 68. gr. siglingalaga. Talið var ósannað að stjórnendur, sem A bar ábyrgð á, hefðu með saknæmum hætti átt þátt í því að ekki var beðið um dráttaraðstoð fyrr en um seinan. Þá var ekki talið sannað að stjórnendur A hefðu haft önnur afskipti af atburðum, sem bakað gætu félaginu bótaábyrgð gagnvart R. Ekki var heldur talið að sýnt hefði verið fram á að stjórnendur E hefðu gerst sekir um gáleysi í tengslum við strandið. Var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu A og E af kröfum R.
Þegar salt var losað úr lest flutningaskipsins L kom í ljós að hluti farmsins hafði mengast af ryði úr skipshliðum og plasti, sem átti að verja saltið. Hafði skipið verið fermt án þess að gengið væri frá lestinni með fullnægjandi hætti. T, vátryggingafélag eiganda farmsins, greiddi honum bætur vegna þessa og stefndi K, farmflytjandanum, til endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar. Talið var að þar sem skipstjóra hefði borið að sjá til þess að farmurinn væri ekki settur í lestirnar fyrr en umbúnaður í þeim væri fullnægjandi, yrði farmflytjandinn að bera ábyrgð á tjóninu. Var K dæmt til að greiða T andvirði þess salts, sem sannað þótti að hefði skemmst.