Stefnandi krafðist í málinu hlutdeildar í séreignarsparnaði látins eiginmanns síns. Í hjúskap þeirra hafði ríkt séreignafyrirkomulag samkvæmt kaupmála, þar sem þau jafnframt afsöluðu sér arfi á séreignum hins, að undanskildum hvers konar lífeyrisréttindum. Aftir andlát eiginmannsins hafði öll fjárhæðin verið greidd sonum hins látna, sem stefnt var í málinu. Fallist var á það með stefnanda að í kaupmálanum hefði séreignarsparnaður verið undanskilinn arfsafsali. Talið var að stefnandi ætti því tilkall til þriðjungs fjárhæðarinnar, sem stefndu var með dóminum gert að greiða henni, en hafnað var kröfu stefnanda um að hún ætti rétt til 2/3 hluta fjárhæðarinnar, enda hafði verið um séreign hins látna að ræða en ekki hjúskapareign.
Stefnandi krafðist viðurkenningar á rétti til hlutdeildar í séreignarlífeyrissparnaði látins sambúðarmaka sem erfingi samkvæmt erfðaskrá en dánarbú hans var undir opinberum skiptum. Kröfu stefnanda var vísað frá dómi þar sem fyrir lá að innstæða séreignar hins látna hafði verið greidd út til skylduerfingja hans og því engri innstæðu til að dreifa. Því hefði stefnandi ekki lögvarða hagsmuni af kröfu sinni.
Ágreiningur hvort um varði að ræða galla í fasteign í skilningi laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, að því er varðar geymsluskúr og bílskúr sem innréttaður var sem íbúð, svo og hvort stefnendur hafi orðið fyrir tjóni af þessum sökum og hvert það tjón hafi verið. Ekki fallist á að upplýsingagjöf hafi verið röng eða villandi og voru seljendur, fasteignasali og tryggingafélag sýknuð af kröfum kaupenda.
Í málinu var deilt um eignarhald að bílastæði við tilgreint fjöleignarhús. Byggði R á því að bílastæðið hefði fylgt íbúð hans frá upphafi og krafðist þess að það væri hans eign, en til vara að hann nyti sérafnotaréttar af því. Á hinn bóginn héldu G og H því fram að bílastæðið væri sameign eigenda hússins, enda væri það ekki tilgreint í eignaskiptayfirlýsingu sem séreign. Í dómi Landsréttar kom fram að slá mætti því föstu að þeir aðilar sem reist hefðu húsið og átt það í upphafi hefðu ákveðið að hið umdeilda bílastæði yrði séreignarhluti þeirrar íbúðar hússins sem nú væri í eigu R. Enda þótt þá, eða eftir atvikum síðar, hefði farist fyrir að gera lögformlega skiptayfirlýsingu fyrir húsið þar sem bílastæðisins væri sérstaklega getið sem séreignarhluta íbúðarinnar, fengi það ekki hróflað við þeirri ákvörðun. Var því viðurkennt að bílastæðið væri séreign R.
Ákæruvaldið (
Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknari)
gegn
Rosio Bertu Calvi Lozano (
Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)
Sakfellt fyrir umboðssvik en sýknað af ákæru varðandi meintan fjárdrátt/umboðssvik, misneytingu og gripdeild. Sakartæming gagnvart peningaþvætti. Skilorðsbundin refsing, fjármunir gerðir upptækir og fallist á skaðabótakröfur. Sakarkostnaður að hluta felldur á ríkissjóð.
Máli varðandi ágreining um fjárskipti fyrrverandi sambúðarfólks vísað frá dómi vegna vanreifunar o.fl.
Með úrskurði héraðsdóms var krafa D, eiginkonu E heitins, um að tiltekin fasteign í Bandaríkjunum félli ekki undir opinber skipti á dánarbúi E, tekin til greina. A o.fl., börn E frá fyrra hjónabandi, kærðu úrskurð héraðsdóms og kröfðust þess að umrædd fasteign félli undir dánarbússkiptin. Í kjölfar andláts E hafði umrædd fasteign verið skráð á nafn D á grundvelli tiltekinnar réttarreglu í bandarískum lögum. Deildu aðilar um hvort hin bandaríska réttarregla ætti að leiða til þess að fasteignin teldist alfarið í eigu D, líkt og héraðsdómur hafði fallist á, eða hvort eignin ætti að falla undir dánarbússkiptin. Í málinu lá fyrir að árið 2009, skömmu eftir að D og E gengu í hjúskap, gerðu þau kaupmála. Með umræddum kaupmála var nánar tilgreindur sumarbústaður gerður að séreign D en tekið fram að um aðrar eignir skyldi farið eftir almennum reglum hjúskaparlaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í umræddum kaupmála, sem gerður var sjö árum eftir kaup fasteignarinnar, hafi ekkert verið minnst á að um þá eign ætti að gilda séreignafyrirkomulag. Var það talið gefa til kynna að D og E hafi sjálf ekki litið svo á eða hafi, eftir atvikum, ákveðið að breyta því fyrirkomulagi með gerð kaupmálans. Var D látin bera hallann af sönnunarskorti um hið gagnstæða. Krafa A o.fl., um að fasteignin félli undir skipti á dánarbúi E, var því tekin til greina.
Með úrskurði héraðsdóms var krafa D, eiginkonu E heitins, um að innstæður á tilteknum bankareikningum í Bandaríkjunum féllu ekki undir opinber skipti á dánarbúi E, tekin til greina. A o.fl., börn E frá fyrra hjónabandi, kærðu úrskurð héraðsdóms og kröfðust þess að allar innstæður á dánardegi E á umræddum bankareikningum féllu undir dánarbússkiptin. Í kjölfar andláts E höfðu umræddir reikningar verið skráðir á nafn D á grundvelli tiltekinnar réttarreglu í bandarískum lögum. Deildu aðilar um hvort hin bandaríska réttarregla ætti að leiða til þess að innstæður reikninganna teldust alfarið í eigu D, líkt og héraðsdómur hafði fallist á, eða hvort þær ættu að falla undir dánarbússkiptin. Í málinu lá fyrir að árið 2009, skömmu eftir að D og E gengu í hjúskap, gerðu þau kaupmála. Með umræddum kaupmála var nánar tilgreindur sumarbústaður gerður að séreign D en tekið fram að um aðrar eignir skyldi farið eftir almennum reglum hjúskaparlaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í umræddum kaupmála, sem gerður var eftir stofnun bankareikninganna, hafi ekkert verið minnst á að um þær eignir ætti að gilda séreignafyrirkomulag. Var það talið gefa til kynna að D og E hafi sjálf ekki litið svo á eða hafi, eftir atvikum, ákveðið að breyta því fyrirkomulagi með gerð kaupmálans. Var D látin bera hallann af sönnunarskorti um hið gagnstæða. Krafa A o.fl., um að innstæður umræddra bankareikninga á dánardegi E féllu undir skipti á dánarbúi E, var því tekin til greina.
Hafnað var kröfum A, í máli þar sem leyst var úr ágreiningi í tengslum við opinber skipti til fjárslita milli A og B vegna hjónaskilnaðar, um að hluti eigna skyldi teljast séreign A og að vikið skyldi frá helmingaskiptareglu 103. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 með tilteknum hætti. Loks var hafnað kröfu A um að lán B við Lánasjóð íslenskra námsmanna kæmi ekki til frádráttar hjúskapareignum hans.
Kröfu sóknaraðila, vegna ágreinings við fjárskipti hjóna, um að fasteignir væru séreignir hennar vegna arfs sem hún hafði fengið í hjónabandi var hafnað. Þá var varakröfu hennar um að skáskiptum yrði beitt við fjárslit hjónanna hafnað. Kröfu um að lán frá LÍN yrði ekki dregið frá hjúskapareign hjóna var vísað frá dómi. Kröfu vegna viðhalds á fasteign var vísað frá dómi.
Ágreiningur í fjöleignarhúsi um hvort rými væri séreign eða sameign.
Kröfu stefnanda um að leyfi til handa stefndu um heimagistingu verði fellt úr gildi var hafnað.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem deilt var um að hvaða leyti nánar tilgreindar fasteignir ættu að koma til skipta milli M og K við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Í kaupmála M og K var m.a. mælt fyrir um að íbúð E væri séreign M. Það sama ætti að gilda um arð af séreign og einnig það sem kæmi í stað séreignar. Í hinum kærða úrskurði, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að fasteignin A hefði komið í stað íbúðarinnar að E og ætti hún því að falla utan skipta. Við kaup fasteignar B hefði lántaka aðila hins vegar aukist mikið og var svo áfram hvað varðaði aðrar fasteignir sem keyptar hefðu verið á árunum 2007-2011, þ.e. fasteignirnar C og D og sumarbústaðinn Þ. Taldi dómurinn að við kaup fasteignarinnar að B hefði orðið slík samblöndun séreignar og hjúskapareignar að ekki væri unnt að sérgreina þann hluta eigna sem talist gæti séreign M og að séreignafyrirkomulagi eigna hefði því lokið á þeim tíma þannig að réttur M til séreignar hefði fallið niður. Var talið að þau lán sem tekin höfðu verið til kaupa á áðurnefndum fasteignum hefðu verið greidd með eignum búsins og hefði þá verið svo komið að aðilar hefðu staðið sameiginlega að verðmætasköpun eigna þess. Var það því niðurstaða dómsins að fasteignirnar B, C og D og sumarbústaðurinn Þ væru hjúskapareignir og kæmu til skipta í samræmi við helmingaskiptareglu hjúskaparlaga nr. 31/1993.
Sýknað af kröfu um greiðslu kostnaðar við framkvæmdir í sameign. Gagnkröfu um viðurkenningu á óheimilli nýtingu á geymsluherbergi í séreign vísað frá dómi.
Lögbannsmál
Við slit á hjúskap M og K var deilt um hvort söluandvirði fyrirtækisins A ehf. teldist séreign M. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að í framhaldi sölunnar hefði samblöndun orðið á hjúskapareign aðila og þeim hluta söluandvirðisins sem hefði getað talist séreign M. Var því fallist á með K að fjármunirnir teldust hjúskapareign við slit á hjúskap aðila.
Ágreiningur um fjárskipti.
A o.fl. kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu F um að tilteknar eignir teldust séreign hans við skipti á dánarbúi eiginkonu hans. Stóð ágreiningur aðila um söluandvirði hlutabréfa í félagi, en með kaupmála höfðu hlutabréf í félaginu verið gerð að séreign F. Talið var nægilega fram komið að fjármunir sem lagðir hafi verið inn á fjárvörslureikning F hafi verið útborganir af viðskiptamannareikningi F hjá félaginu og verið endurgjald fyrir hlutabréf F. Var því fallist á að þessir fjármunir og arður af þeim væru séreign F. Þá þótti nægilega í ljós leitt að innborganir á fjárvörslureikninginn hafi verið vegna endurgreiðslu lána, en ekki hafi verið leiddar líkur að því að F og eiginkona hans hafi haft fjármuni til að leggja inn á reikninginn á þessum tíma. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Dánarbú hjónanna M og K var tekið til opinberra skipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur í október 2007. Ágreiningur kom upp milli erfingja M um hvort nánar tilgreint land sem faðir þeirra, M, hafði tekið í arf eftir föður sinn G, og þær eignir sem í stað þess höfðu komið, skyldi vegna ákvæðis í erfðaskrá teljast séreign M við skiptin. Í umræddu ákvæði segir svo: „Allt land sem ég ánafna sonum mínum með erfðaskrá þessari, ber þeim að gera að séreign sinni“. Ágreiningi erfingja M var skotið til héraðsdóms þar sem þau A, B og C kröfðust þess að fyrrgreint land yrði talið séreign M við skiptin. Héraðsdómur hafnaði þeirri kröfu og vísaði til þess að ekkert hefði fram komið í málinu sem leitt gæti til þess að umrætt ákvæði í erfðaskrá G, föður M, yrði túlkað með öðrum hætti en samkvæmt orðanna hljóðan. Í niðurstöðu Hæstaréttar, sem staðfesti niðurstöðu héraðsdóms, segir meðal annars að í orðalaginu, að landið beri sonum „að gera að séreign sinni“ hlyti að felast að kaupmála þyrfti til með samþykki eiginkonu.
M krafðist þess aðallega að 8.045.931 króna af söluandvirði fasteignarinnar X og tvær tilgreindar bifreiðir yrðu taldar hjúskapareign K við opinber skipti til fjárslita milli þeirra vegna hjónaskilnaðar. Samkvæmt kaupmála aðila var tilgreind fasteign, auk tveggja bifreiða gerð að séreign K. Í kaupmálanum var tekið fram að það sem kæmi í stað séreignar yrði séreign þess sem séreignina ætti. K hélt því fram að fasteignin X hefði komið í stað þeirrar fasteignar sem var séreign hennar samkvæmt kaupmála og ætti því ekki að koma til skipta. Fyrir lá að K var ein skráður kaupandi hinnar umdeildu fasteignar og hafði M ekki tekist að sanna að kaupverð hennar hefði að stærstum hluta verið greidd með hjúskapareign aðila. Taldist fasteignin því vera séreign K og kom ekki til skipta. Samkvæmt matsgerð sem ekki hafði verið hnekkt var önnur hinna umdeildu bifreiða 1.650.000 króna virði. Að teknu tilliti til verðmætis hennar var hún talin séreign K. Hin bifreiðin, sem var húsbíll, var talinn 3.600.000 króna virði. Verðmæti hennar var þó einungis 875.656 krónum meira virði en áhvílandi veðskuldir. Þegar litið var til þess að bifreiðin var ekki venjuleg fólksbifreið var ekki fallist á að hún kæmi í stað bifreiðar sem gerð var að séreign K með títtnefndum kaupmála. Var því fallist á að andvirði hennar umfram áhvílandi veðskuldir kæmi til skipta sem hjúskapareign K.
Kærumál. Fjárslit milli hjóna. Kaupmáli. Séreign. Lagaskil. Vanreifun. Frávísun máls að hluta frá héraðsdómi. Deilt var um að hvaða leyti fasteignin A í Hveragerði ætti að koma til skipta milli K og M við opinber skipti til fjárslita vegna hjónaskilnaðar þeirra. Í kaupmála aðila var mælt fyrir um að íbúð að B yrði séreign M. Það sama átti að gilda um fasteign eða aðra eign sem kæmi í stað þessarar íbúðar, eða andvirði hennar ef hún yrði seld, sbr. 75. gr. hjúskaparlaga. Hin umdeilda fasteign var talin hafa komið í stað íbúðarinnar að B og var hluti fasteignarinnar A því talinn séreign M og féll utan skipta. K krafðist þess að 40,48% af fasteigninni að A yrði talin séreign hennar og því haldið utan skipta. Þetta hlutfall svaraði til þess hluta kaupverðs fasteignarinnar sem K kvaðst hafa lagt af mörkum með peningum, sem komu úr séreign hennar samkvæmt hjúskaparsamningi aðila sem gerður var í Þýskalandi. Ekki þótti liggja fyrir í málinu viðhlítandi gögn um hvaðan umrætt fé kom. Þá var sá annmarki á málatilbúnaði aðilanna að hvorki var gerð grein fyrir fjármunum þeirra erlendis né réttarreglum í Þýskalandi, sem ráðið gætu hvort litið yrði á þá sem séreign annars hjóna hér á landi eða hjúskapareign. Var því óhjákvæmilegt að vísa málinu af sjálfsdáðum frá héraðsdómi að þessu leyti.
Ágreiningi fyrir skiptastjóra um hvort fasteign verði talin séreign og falli utan skipta eða ekki vísað til hérasdóms. Talið var að fasteignin væri séreign að hluta og teldist ígildi fyrri séreignar og félli því utan skipta að hluta til. Kröfu varnaraðila um að hluti eignarinnar teldist séreign sín í skjóli hjúskaparsamnings gerðum í Þýskalandi hafnað. Þá var kröfu varnaraðila um endurgreiðslu lánsfé vísað frá dómi þar sem þeim ágreiningi hafði ekki verið vísað til héraðsdóms af hálfu skiptastjóra. Málskostnaður var látinn falla niður.
Við skipti á dánarbúum A og B greindi erfingja á um hvort fasteignin X, sem A og B byggðu á árunum 1973 til 1977, hafi átt að teljast séreign B á grundvelli kaupmála frá 1967, þar sem húseignin Y var gerð að séreign hennar. Ennfremur var deilt um hvort lögmæltur erfðaréttur A eftir B hefði fallið niður samkvæmt 1. málsl. 2. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Talið var að arður af húseigninni Y og andvirði af sölu á þeirri eign hefði verið notað til að byggja X. Var áætlað að sá hluti ásamt eigin vinnu við húseignina X hefði svarað til 60% af verðmæti hennar. Séreignarfé B og annað framlag, sem jók séreign hennar, var því talið hafa staðið undir meirihluta kostnaðar við hina nýju fasteign. Í samræmi við það og vilja hjónanna taldist hún hafa verið séreign hennar í heild sinni þar sem hún kom í stað eldri séreignar. Ekki var gerð endurgjaldskrafa samkvæmt 107. gr. hjúskaparlaga vegna þess hluta andvirðis eignarinnar, sem taldist hafa verið greiddur af hjúskapareign, og varð því ekki skorið úr um það atriði í málinu. Þar sem A hafði ekki aflað leyfis til setu í óskiptu búi auk þess sem hann lést skömmu eftir andlát B var ekki fallist á að 1. málsl. 2. mgr. 19. gr. erfðalaga ætti við um skiptin.