Kaupendur sitt hvorrar íbúðar í í nýbyggðu parhúsi höfðuðu mál á hendur seljanda, sem jafnframt var byggingaraðili hússins, byggingarstjóra, húsasmíðameistara, aðalhönnuði hússins og tryggingarfélagi á grundvelli ábyrgðartryggingar byggingarstjóra og hönnuðar og kröfðust greiðslu skaðabóta in solidum úr hendi stefndu vegna umfangsmikilla galla í báðum eignarhlutum hússins og í sameign. Jafnfamt var krafist að seljanda yrði gert skylt að gefa út afsal fyrir báðum eignarhlutunum á grundvelli skuldajafnaðar á eftirstöðvum kaupverðs. Fallist var á skaðabótakröfu á hendur byggingaraðila og seljanda parhússins að mestu leyti og á hendur aðalhönnuði og tryggingarfélginu vegna galla á þaki hússins. Byggingarstjóri og tryggingarfélagið vegna ábyrgðartryggingar hans og húsasmíðameistari voru sýknaðir af kröfum stefnenda. Þá var seljanda gert skylt að gefa út afsal til stefnenda fyrir báðum eignarhlutunum enda fjártjón stefnenda talsvert hærra en ógreiddar eftirstöðvar kaupverðs.
Guðjón Egill Ingólfsson, Gunnar Ólafur Bjarnason, Helga Hauksdóttir, Halldór Kristján Ingólfsson, Ingunn Hinriksdóttir, Lára Valgerður Ingólfsdóttir, Ólafur Gunnarsson, Þórhildur Hrönn Ingólfsdóttir og Valfríður Möller (
Ásgeir Þór Árnason lögmaður)
gegn
Felix von Longo-Liebenstein,
Nýja húsinu Ófeigsfirði,
Guðrúnu Sveinbjörnsdóttur,
Gunnari Gauki Magnússyni,
Halldóru Hrólfsdóttur,
Hallvarði E. Aspelund,
Haraldi Sveinbjörnssyni,
Pétri Guðmundssyni,
Valdimar Steinþórssyni,
Þóru Hrólfsdóttur,
Halldóri Árna Gunnarssyni,
Sverri Geir Gunnarssyni,
Þórunni Hönnu Gunnarsdóttur,
Sæmörk ehf,
Ásdísi Gunnarsdóttur,
Guðrúnu Önnu Gunnarsdóttur,
Sigríði Gunnarsdóttur,
Svanhildi Guðmundsdóttur,
Ásdísi Virk Sigtryggsdóttur Karli Sigtryggssyni,
Sigríði Sveinsdóttur (
Friðbjörn Eiríkur Garðarsson lögmaður),
til réttargæslu Fornaseli ehf (
Heiðar Ásberg Atlason lögmaður) og
íslenska ríkinu (
Vífill Harðarson lögmaður)
Ágreiningur aðila laut að landamerkjum jarðarinnar Drangavíkur í Árneshreppi gagnvart jörðunum Engjanesi, Ófeigsfirði og Laugalandi. Með hinum áfrýjaða dómi voru viðurkennd nánar tilgreind landamerki á milli Engjaness og Drangavíkur en ekki var talið að síðarnefnda jörðin ætti merki að jörðunum Ófeigsfirði og Laugalandi. Stefnendur í héraði voru eigendur 74,5% Drangavíkur en að áfrýjun þeirra til Landsréttar og Hæstaréttar stóðu 61% eigenda jarðarinnar og var öðrum eigendum hennar stefnt til að þola dóm af hálfu sameigenda sinna en þeir tóku undir málatilbúnað annarra stefndu í málinu. Hæstiréttur taldi að 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála gæti samkvæmt efni sínu ekki átt við um yfirlýsingar þeirra sem stefnt væri til að þola dóm þannig að þær væru bindandi fyrir áfrýjendur. Aðilar voru sammála um að leggja landamerkjabréf jarðanna Drangavíkur og Engjaness til grundvallar niðurstöðu í málinu. Kjarni ágreinings aðila laut að því hvernig bæri að skýra tilvísun landamerkjabréfanna til Eyvindarfjarðarár og hver hefðu verið upptök árinnar á ritunartíma þeirra. Hæstiréttur taldi bréfin afar fáorð um mörk inn til landsins og að nauðsynlegt væri að horfa til annarra heimilda en bréfanna sjálfra. Þær geymdu lýsingu sem nota mætti við mat á merkjum jarðanna, staðháttum sem og upplýsingum um notkun landsins. Þá var að teknu tilliti til staðhátta og venju á viðkomandi svæði líkt og í hinum áfrýjaða dómi miðað við að með orðunum „eptir hæstu fjallsbrún“ í landamerkjabréfi Engjaness væri átt við vatnaskil. Við úrlausn málsins var einnig lagt til grundvallar með vísan til ýmissa ritaðra heimilda um staðhætti og korta sem gerð voru nærri landamerkjabréfunum í tíma að Eyvindarfjarðará hefði á ritunartíma bréfanna komið upp í tveimur kvíslum norðarlega á Ófeigsfjarðarheiði þaðan sem hún hefði runnið í farvegi til sjávar. Jafnframt var talið að Efra- og Neðra Eyvindarfjarðarvatn hefðu ekki tekið að myndast fyrr en Drangajökull tók að hopa upp úr árinu 1914. Að þessu virtu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um landamerki jarðanna Drangavíkur og Engjaness.
Stefnandi krafði stefnda um greiðslu skuldar samkvæmt fjórum reikningum sem vörðuðu forsteyptar veggeiningar samkvæmt verksamningi aðila. Jafnframt gerði stefnandi kröfu um staðfestingu á veðrétti hans í tilgreindri fasteign samkvæmt verksamningnum. Stefndi krafðist aðallega sýknu af kröfum stefnanda, til vara sýknu að svo stöddu og til þrautavara lækkunar á kröfum stefnanda. Kröfu stefnanda um viðurkenningu á veðrétti í fasteign var vísað frá dómi án kröfu með vísan til 1. málsliðar 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, þar sem eigandi fasteignarinnar var ekki aðili að málinu. Kröfu sína um sýknu byggði stefndi á því að prókúruhafi hans hefði ekki haft nægjanlegt umboð til að standa að verksamningi aðila fyrir hönd stefnda. Verksamningur aðili fól í sér mikils háttar ráðstafanir af hálfu stefnda en efni hans taldist rúmast innan þess tilgangs sem starfsemi stefnda hafði verið mörkuð og töldust því viðskipti þau sem samningurinn varðaði falla undir heimildir prókúruhafa. Kröfu sína um sýknu að svo stöddu byggði stefndi á því að stefnanda hefði verið óheimilt að hefja framleiðslu á forsteyptum veggeiningum án þess að umsamin upphafsgreiðsla frá stefnda, sem skyldi felast í veitingu veðréttar, lægi fyrir og án þess að af hálfu stefnda hefði verið búið að fara yfir og staðfesta burðarþols- og einingateikningar. Ekki var á það fallist að vanefnd stefnda varðandi veitingu veðs ætti að leiða til þess að stefnanda væri óheimilt að efna sinn hluta samningsins og hefja framleiðslu forsteyptra eininga. Þá þótti ákvæði í verksamningi aðila ekki fela í sér að stefndi gæti haft í hendi sér hvenær framleiðsluferli stefnanda hæfist með því upplýsa ekki um hvort hann hefði athugasemdir við teikningar. Enn fremur byggði stefndi kröfu sína um sýknu að svo stöddu á því hann hefði ekkert haft við veggeiningarnar að gera þar sem hann hefði ekki fengið afhenta frá stefnanda sökkla sem stefndi hefði þó verið búinn að greiða fyrir. Stefnda þótti ekki hafa tekist sönnun fyrir því að framleiðsluferli stefnanda hefði verið í ósamræmi við verksamning aðila og að framleiðsla veggeininga hefði verið ótímabær er hún fór fram. Þrautavarakröfu sína um lækkun á kröfu stefnanda byggði stefndi annars vegar á tveimur tilgreindum innborgunum og hins vegar á því að honum væri ekki skylt að greiða fyrir magnaukningu sem orðið hefði á járni í hinum forsteyptu einingum. Í málatilbúnaði stefnda var hvergi að því vikið að umræddar innborganir vörðuðu veggeiningar, heldur þess í stað byggt á því að þær vörðuðu greiðslur fyrir sökkla. Þótti því ekki vera forsendur til að lækka kröfu stefnanda er byggðust á reikningum er vörðuðu veggeiningar um hinar umræddu innborgarnir. Þá var í verksamningi aðila samið um innheimt yrði sérstaklega ef járnmagn væri yfir áætluðum kílófjölda á hvern fermetra í tilboði. Þóttu því ekki efni til að lækka kröfu stefnanda um þann hluta reikninga er varðaði aukajárn. Samkvæmt framangreindu var því hvorki fallist á kröfur stefnda um sýknu né lækkun á kröfu stefnanda og var stefndi dæmdur til að greiða stefnanda hina umkröfðu fjárhæð.
Þ höfðaði mál gegn GM og M og krafðist þess annars vegar að viðurkennt yrði að GM væri óheimilt að nota undir starfsemi sína tiltekinn veg að fasteigninni L2 og hins vegar að M væri óheimilt að ráðast í framkvæmdir á veginum að því leyti sem vegurinn liggur í landi L1. Með hinum kærða úrskurði var máli Þ vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að tilgangur málsóknar Þ væri að koma í veg fyrir að vegurinn væri notaður sem aðkoma fyrir starfsemi GM. Varðandi fyrri hluta kröfugerðar Þ sagði að vegurinn væri akvegur sem væri opinn almenningi og því ekki einkavegur GM. Þá yrði ekki talið að GM hefði starfsemi á veginum sem ráðið gæti umferð þar. Niðurstaða um kröfu Þ myndi því hvorki fela í sér að ráðið yrði til lykta ágreiningi málsins né hefði hún raunhæft gildi um réttarstöðu hans. Var krafan því ekki talin fullnægja skilyrðum 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun hennar staðfest. Um seinni hluta kröfugerðar Þ kom síðan fram að skilja yrði hana svo að Þ vildi meina M með öllu að ráðast í nokkrar framkvæmdir á veginum. Landsréttur benti á að í kæru Þ kæmi fram að með málsókninni væri ekki verið að leitast eftir að koma í veg fyrir að nánar greindir aðilar kæmust þar um. Svo þessir aðilar gætu farið um veginn mætti ætla að þörf yrði á viðhaldi. Ef fallist yrði á kröfuna kæmi það í veg fyrir að M, sem bæri ábyrgð á veghaldi vegarins samkvæmt 12. gr. vegalaga nr. 80/2007, gæti sinnt skyldum sínum til viðhalds. Var málatilbúnaður Þ að þessu leyti talinn vera á reiki og samræmast ekki kröfum d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá var einnig vísað til þess að krafa Þ væri í andstöðu við vilja sameigenda að jörðinni L2. Að virtum reglum um óskipta sameign og samaðild, hefði Þ verið rétt að stefna sameigendum sínum til að þola dóm um kröfuna. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun seinni hluta kröfu Þ því einnig staðfest.
Ákærðu sakfelldir fyrir líkamsárás og gripdeild í sameiningu, og annar þeirra að auki fyrir tvær aðrar líkamsárásir, þjófnað, barnaverndarlagabrot og umferðarlagabrot.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem máli V á hendur E, DS og D var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að V skorti aðildarhæfi þar sem miða yrði við að félagið starfaði sem deild í Veiðifélagi Rangæinga án samþykkta og því hafi skort lögmætan grundvöll fyrir starfsemi þess. Hæstiréttur féllst ekki á að málatilbúnaður V um aðildarhæfi, aðild eða önnur atriði málsins væri vanreifaður. Hæstiréttur taldi ljóst að V uppfyllti hvorki kröfur eldri né gildandi laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 til að teljast veiðifélag. Hins vegar væri ekki vafa undirorpið að V hefði stöðu deildar í Veiðifélagi Rangæinga. Við mat á því hvort að V nyti aðildarhæfis samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 leit Hæstiréttur til þess að V hefði sett sér sérstakar samþykktir þar sem kveðið væri á um hlutverk og verkefni, stjórn, reikningsskil og fleira. V væri skráður lögaðili í fyrirtækjaskrá Skattsins, hefði haft undir höndum umfangsmikinn rekstur, væri með sjálfstæð reikningsskil og bæri endanlega ábyrgð á eigin fjárskuldbindingum. Taldi Hæstiréttur engan vafa vera á því að V gæti borið réttindi og skyldur að lögum og nyti því aðildarhæfis. Þá féllst Hæstiréttur ekki á að leigutaki árinnar og veiðiréttareigendur ættu óskipt réttindi með sóknaraðila í skilningi 18. gr. laga nr. 91/1991, þrátt fyrir að þeir gætu átt beina eða óbeina hagsmuni af málshöfðuninni. Hið sama átti við um samaðild til varnar, en þótt fyrir lægi að E, DS og D ættu jarðir þær sem málið varðaði með öðrum lutu efniskröfur V að tilteknum athöfnum þeirra en ekki annarra og vörðuðu ekki eignarrétt að jörðunum. Gæti efnisdómur í málinu ekki bundið aðra sameigendur þeirra samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Loks var ekki fallist á að V skorti lögvarða hagsmuni af kröfu sinni eða hefði skort málshöfðunarheimild. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir Landsrétt að taka málið til efnislegrar meðferðar.
Máli vísað frá dómi.
Stykkishólmskirkja (
Ólafur Björnsson lögmaður)
gegn
Hofsstaðahálsi ehf, Dreisam ehf, Múlavirkjun hf, Magnúsi Elíassyni, Bergljótu Jónsdóttur, Valgerði Jónsdóttur, Einari Steinþóri Jónssyni, Ingibjörgu Fells Elíasdóttur, West ehf, dánarbúi Ástu Ingunnar Thors, Hildi Thors og Eddu Thors (
Guðjón Ármannsson lögmaður)
S hafði í héraði uppi kröfu á hendur eigendum átta jarða um viðurkenningu á tilteknum landamerkjum jarðarinnar B gagnvart jörðum sem liggja að henni á alla vegu. Héraðsdómur féllst á kröfu S um nánar tiltekin merki jarðarinnar B gagnvart sex af þessum jörðum en sýknaði eigendur tveggja jarða af kröfum S. Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi þar sem S hefði borið að gera sérstaka dómkröfu um viðurkenningu landamerkja B að hverri jörð fyrir sig þannig að dæma hafi mátt um þær aðgreint. Hæstiréttur taldi að Landsrétti hefði borið, samkvæmt 3. mgr. 101. gr., sbr. 166. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að beina því til S að bæta úr ágöllum á kröfugerð sinni í stað þess að vísa málinu frá héraðsdómi. Í því sambandi var þess sérstaklega getið að ekki væri að sjá að upphaflegur málatilbúnaður S hefði komið niður á vörnum eigenda jarðanna. Úrskurður Landsréttar var því ómerktur og málinu vísað til löglegrar meðferðar fyrir Landsrétti.
G höfðaði mál til viðurkenningar á nánar tilgreindum mörkum jarðarinnar E gagnvart jörðunum S og V. Þ og K áttu jörðina S í óskiptri sameign en Þ einn jörðina V. Héraðsdómur féllst á kröfu G um nánar tiltekin merki jarðanna. Landsréttur komst hins vegar að þeirri niðurstöðu að G hefði ekki tekist sönnun þess að merki jarðanna væru með þeim hætti sem lýst væri í kröfugerð hennar. Hæstiréttur leit til þess að aðal- og varakrafa G fól í sér tvö sjálfstæð sakarefni um landamerki jarðar hennar og tveggja grannjarða sem ekki voru sömu eigendur að. G hefði borið við höfðun málsins í upphafi að marka kröfur sínar þannig að eftir atvikum hefði verið unnt að dæma aðgreint um þær hvora um sig. Eins og á stóð í málinu var vegna þessa annmarka á kröfugerð um merki milli jarðanna málinu því vísað frá héraðsdómi án kröfu. Þ. Í dómi Hæstaréttar kom einnig fram að sá málatilbúnaður Þ, sem var áfrýjandi fyrir Landsrétti, að krefjast ekki þar fyrir dómi að sameiganda sínum að S yrði gert að þola dóm í málinu, hefði átt að leiða til frávísunar málsins frá réttinum að hluta eða öllu leyti hefði ekki framangreindur annmarki verið á kröfugerð G um merki milli jarðanna.
G höfðaði mál til viðurkenningar á nánar tilgreindum mörkum jarðarinnar Eiðis gagnvart jörðinni Vindás annars vegar og jörðinni Setbergi hins vegar. Samkvæmt lýsingu á landamerkjum jarðanna í landamerkjabréfi frá 1885 var þeim merkjum sem ágreiningur aðila laut að lýst þannig að svonefndur Kaldilækur, sem rynni undan Bergshálsi, réði merkjum Setbergs og Eiðis í suður ofan í Eiðissund og frá honum sjónhending í Nónsteina, en í öðrum merkjalýsingum sem lágu fyrir í málinu og málsaðilar byggðu kröfur sínar á var ýmist vísað til Bergsháls eða Græfnaháls/Grafnaháls. Laut ágreiningur málsaðila einkum að því hvar örnefnin Kaldilækur, Bergsháls og Græfnaháls/Grafnaháls væru staðsett. Í dómi Landsréttar kom fram að heimildir bentu ekki til þess að örnefnið Bergsháls og Græfnaháls/Grafnaháls væru sitt hvort kennileitið eins og byggt væri á í kröfugerð G, heldur fremur að átt væri við langan háls sem hefði gengið undir báðum örnefnum og ágreiningur verið uppi um hvar á hálsinum landamerki jarðanna væru. Þá voru þau gögn sem lágu frammi í málinu, og G byggði kröfur sínar á, ekki talin styðja það að sá lækur, sem G byggði bæði aðal- og varakröfu sína á að væri sá lækur sem réði merkjum jarðanna, væri sami Kaldilækur og vísað væri til í landamerkjabréfinu frá 1885. Var því ekki talið að G hefði tekist sönnun þess að landamerki jarðanna væru með þeim hætti sem lýst væri í aðal- og varakröfu hennar og var þeim því báðum hafnað. Þar sem Þ hafði ekki gert sjálfstæða kröfu um önnur landamerki jarðanna var hann sýknaður af kröfum G.
B höfðaði mál gegn R, S og Í og krafðist þess að felldar yrðu úr gildi þrjár samþykktir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 2018 um að minnka lóðina Hátún 10 og stofna þar tvær nýjar lóðir, Hátún 12 og 14. Í dómi Landsréttar var rakið að gögn málsins væru misvísandi um hvort lóðarhafar að lóðinni hefðu álitið, þegar umrædd afgreiðsla fór fram, að um eina óskipta lóð væri að ræða eða að henni hefði verið skipt samkvæmt samkomulagi hlutaðeigandi og fyrri afgreiðslum R. Við þær aðstæður hafi R borið að gæta að því, áður en til afgreiðslu málsins kom, að atvik þess væru að þessu leyti upplýst með fullnægjandi hætti, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að nægjanlega hafi verið gætt að rétti B samkvæmt 13. gr. sömu laga til að kynna sér gögn málsins, tjá sig um þær upplýsingar sem lágu fyrir og koma að frekari upplýsingum og viðhorfum áður en til afgreiðslunnar kom. Ekki yrði ráðið hvort samþykktirnar 2018 hafi falið í sér nýja afgreiðslu á grundvelli eldri einkaréttarlegrar umsóknar eða staðfestingu fyrri ákvarðana R. Óljóst væri hvaða réttaráhrif afgreiðslunni var ætlað að hafa umfram þær ákvarðanir sem þegar höfðu verið teknar. Þá hafi ekki reynst unnt að hrinda í framkvæmd þeim ráðstöfunum sem þar var mælt fyrir um en breytingar á lóðarmörkum hafi ekki fengist þinglýst. Óhjákvæmilegt væri að R bæri hallann af því að samþykktirnar hafi ekki verið svo skýrar sem skyldi og af þeirri óvissu sem af því leiddi. Málsmeðferð R og sú stjórnvaldsákvörðun sem fólst í umræddum samþykktum var talin haldin slíkum annmörkum að ekki yrði hjá því komist að fallast á kröfu B um að fella samþykktirnar úr gildi.
A (
Guðjón Ólafur Jónsson lögmaður)
gegn
Reitum – verslun ehf Húsfélaginu Þverholti 2 til vara og Vátryggingafélagi Íslands hf. til réttargæslu
Stefnandi hlaut alvarlega höfuðáverka þegar hún 9 ára gömul, féll niður loftræstiop sem lokað var með járngrind. Loftræstiopið var staðsett í sameign við verslunar- og þjónustuhúsnæði. Ágreiningur laut að því hvort stefndi og varastefndi væru bótaskyldir vegna slyssins, svo og hvort stefnandi gæti beint kröfu sinni einungis að einum fasteignareiganda þ.e. aðalstefnda. Fallist var á að stefnandi gæti höfðað mál á hendur aðalstefnda án þess að stefna húsfélaginu eða öðrum eigendum. Talið var að járngrindin og viðhaldi hennar hafi verið ábótavant og fallist á viðurkenningakröfu stefnanda gagnvart aðalstefnda.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli L og G gegn D sf. og D ehf. var vísað frá dómi á þeim forsendum að málið ætti undir enska dómstóla, auk þess sem stefna hefði þurft breska sameignarfélaginu NWE LLP til varnar, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt hluthafasamkomulagi fyrir D ehf. heyrðu ágreiningsefni í tengslum við samkomulagið undir úrlausn Gerðardóms Viðskiptaráðs Íslands. L og G fólu Gerðardómi Viðskiptaráðs Íslands meðferð málsins í samræmi við fyrrgreint samkomulag en málinu var vísað frá gerðardómi þar sem D sf. og D ehf. neituðu að hlíta lögsögu hans. Taldi Landsréttur að með því að hafna því að meðferð málsins ætti undir gerðardóminn gætu D sf. og D ehf. ekki borið fyrir sig að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á þeim grundvelli. Landsréttur taldi jafnframt að ítrekaðar tilvísanir hluthafasamkomulagsins til annars samnings sem mælti fyrir um að réttindi og skyldur aðila hans færu að enskum lögum fælu ekki í sér að aðilar hefðu undirgengist lögsögu enskra dómstóla um úrlausn krafna sinna á hendur D sf. og D ehf., auk þess sem atbeini breska sameignarfélagsins NWE LLP væri ekki nauðsynlegur til að fullnægja kröfum L og G. Þá voru ekki þeir annmarkar taldir vera á kröfugerð L og G sem varðað gætu frávísun málsins frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
A höfðaði mál gegn B á grundvelli 1. mgr. 10. gr. barnalaga nr. 76/2003 og gerði þá kröfu að hann yrði dæmdur faðir barnsins C að undangenginni mannerfðafræðilegri rannsókn, sbr. 15. gr. laganna. D var skráður faðir barnsins á grundvelli faðernisviðurkenningar samkvæmt 4. gr. barnalaga og undir rekstri málsins í héraði lagði B fram niðurstöðu skyldleikarannsóknar milli D og C sem gaf til kynna að D væri faðir barnsins. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á grundvelli vanreifunar af hálfu A. Í úrskurði Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að A hefði þurft að höfða málið gegn báðum foreldrum C og þá jafnframt að gera kröfu um vefengingu á faðerni barnsins. Með vísan til fyrirliggjandi gagna var einnig talið að A hefði ekki leitt nægar líkur að því að faðerni C væri ranglega ákvarðað samkvæmt faðernisviðurkenningu D þannig að efni væri til að raska friðhelgi fjölskyldunnar meira en hlotist hafi af málshöfðuninni, sbr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Var úrskurður héraðsdóms því staðfestur.
Stefnendur kröfðust þess að stefndu yrði gert að fjarlægja eða klippa niður tiltekin tré sem höfðu verið gróðursett á lóð þeirra. Ekki var talið að umrædd tré leiddu til óþæginda eða rasks fyrir stefnendur umfram það sem almennt má gera ráð fyrir í því hverfi sem um ræðir. Þar sem kröfur stefnenda fengu ekki stoð í meginreglum nábýlisréttar eða öðrum réttarreglum sem vísað var til voru stefndu sýknuð.
Ásdís Virk Sigtryggsdóttir, Guðjón Egill Ingólfsson, Gunnar Ólafur Bjarnason, Helga, Hauksdóttir, Halldór Kristján Ingólfsson, Ingunn Hinriksdóttir, Karl Sigtryggsson, Lára Valgerður Ingólfsdóttir, Ólafur Gunnarsson, Sigríður Sveinsdóttir, Þórhildur og Hrönn Ingólfsdóttir og Valfríður Möller (
Ásgeir Þór Árnason lögmaður)
gegn
Felix Von Longo-Liebenstein (
Friðbjörn Eiríkur Garðarsson lögmaður) og
Ásdís Virk Sigtryggsdóttir og Guðjón Egill Ingólfsson og Gunnar Ólafur Bjarnason og Helga og Hauksdóttir og Halldór Kristján Ingólfsson og Ingunn Hinriksdóttir og Karl Sigtryggsson og Lára Valgerður Ingólfsdóttir og Ólafur Gunnarsson og Sigríður Sveinsdóttir og Þórhildur og Hrönn Ingólfsdóttir og Valfríður Möller (
Ásgeir Þór Árnason lögmaður) gegn
Nýja húsinu Ófeigsfirði og Guðrúnu Sveinbjörnsdóttur og Gunnari Gauki Magnússyni og Halldóru Hrólfsdóttur og Hallvarði E. Aspelund og Haraldi Sveinbjörnssyni og Pétri og Guðmundssyni og Valdimar Steinþórssyni og Þóru Hrólfsdóttur og Halldóri Árna og Gunnarssyni og Sverri Geir Gunnarssyni og Þórunni Hönnu Gunnarsdóttur (
Friðbjörn Eiríkur Garðarsson lögmaður),
Sæmörk ehf. (
Arnór Halldórsson Hafstað lögmaður),
Ásdísi Gunnarsdóttur og Guðrúnu Önnu Gunnarsdóttur og Sigríði Gunnarsdóttur og Svanhildi Guðmundsdóttur (
Guðmundur Kristinn Sigurjónsson lögmaður) og
Fornaseli ehf. og og íslenska ríkinu. (
Edda Björk Andradóttir lögmaður)
Stefnendur eru eigendur að 74,5% óskiptrar jarðarinnar Drangavíkur á Ströndum og höfðuðu málið til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar gegn sameigendum sínum sem eiga 25,5% jarðarinnar og á hendur eigendum þriggja jarða í sama landshluta, en til réttargæslu var stefnt eiganda fjórðu jarðarinnar og íslenska ríkinu vegna þjóðlendumála á svæðinu. Einn hinna stefndu, eigandi jarðarinnar Engjaness, höfðaði gagnsök með kröfu um viðurkenningu á öðrum landamerkjum jarðanna Drangavíkur og Engjaness en þeim sem krafist var viðurkenningar á í aðalsök og tóku stefndu, sameigendur stefnenda, undir kröfur hans í málinu. Fallist var á þær kröfur með vísan til 4. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 þar sem talið var að stefnendum í aðalsök hefði ekki tekist að sýna fram á að sýnt væri að yfirlýsing sameigenda þeirra um að landamerki jarðarinnar Drangavíkur væru í samræmi við kröfur gagnstefnanda væri röng.
Guðrún María Valgeirsdóttir, Sigurður Jónas Þorbergsson, Finnur Sigfús Illugason, R3 ehf, Bryndís Jónsdóttir, Sigurður Baldursson, Sólveig Ólöf Illugadóttir, Kristín Þ. Sverrisdóttir, Gísli Sverrisson, Garðar Finnsson, Hilmar Finnsson og Daði Lange Friðriksson (
Guðmundur Pétursson lögmaður)
gegn
Landsvirkjun og íslenska ríkinu (
Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli G o.fl. gegn L og Í var vísað frá dómi á grundvelli 1. og 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem með dómi Hæstaréttar í máli nr. 560/2009 hefði verið tekin bein afstaða til þess sakarefnis sem fælist í dómkröfum G o.fl. um viðurkenningu á því að G o.fl. teldust vera hlutfallslegir rétthafar jarðhitaréttinda sem L nýtti á svonefndu ríkissvæði á reitum merktum A og B og kröfur G o.fl. um endurgjald fyrir þá nýtingu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að dómkröfur G o.fl. litu að rétti yfir jarðhitaréttindum sem stæðu utan hins svonefnda ríkissvæðis. Dómkröfur í nefndu hæstaréttarmáli hefðu ekki lotið að réttindum yfir þessum svæðum, heldur einvörðungu að réttindum sem leidd hefðu verið af ríkissvæðinu sjálfu. Hefði því ekki áður verið dæmt um dómkröfur G o.fl. í málinu, sbr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Úr því yrði ekki leyst nema með efnisdómi hvort tilvist nánar tilgreindra jarðhitageyma hafi verið leidd í ljós eða hvort unnt sé að skipta jarðhitaréttindunum. Þá yrði heldur ekki leyst úr nema með efnisdómi hvort G o.fl. hefðu nú þegar á grundvelli tilgreinds rammasamnings frá árinu 2005 ráðstafað svo skuldbindandi væri jarðhitaréttindum á því svæði sem skilgreint væri sem svæði C í kröfugerð G o.fl. Málatilbúnaður G o.fl. væri ekki í andstöðu við d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 þannig að frávísun varðaði og hefðu G o.fl. lögvarða hagsmuni af kröfum sínum í málinu. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að aðild til sóknar í málinu fullnægði skilyrðum 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.
Söluumboð til sölu á lóð í eigu félags var talið gilda um breytingar á seljanda þegar fram í söluferlið var komið. Þá var talið sannað að seljendur hefðu samið um hlutaskiptingu á eign hins selda félags í stað hærri söluprósentu auk söluprósentu á lóðinni samkvæmt söluumboðinu.
N hf. höfðaði mál gegn S ehf. og krafðist þess í fyrsta lagi að viðurkennt yrði að félagið nyti hlutbundins eignarréttar sem fælist í samnýtingu á bílastæðum innan tiltekinnar lóðar innan Kópavogsbæjar. Í öðru lagi krafðist N hf. þess að viðurkennt yrði að S ehf. væri óheimilt, án samþykkis N hf., að reisa mannvirki innan lóðarinnar sem hindra eða skerða nýtingu N hf. á réttindum yfir lóðinni og í þriðja lagi að felldar yrðu úr gildi tilteknar samþykktir byggingarfulltrúa Kópavogsbæjar sem og byggingarleyfi til handa S ehf. fyrir byggingu atvinnuhúsnæðis og fjölbýlishúss á lóðinni. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars rakið að í fyrstu kröfu N hf. fælist að kveðið yrði á um tilvist óbeins eignarréttar á lóð í eigu Kópavogsbæjar. Ekki væri hægt að fá dóm um tilvist kvaðar á fasteign án aðildar þess sem fari með beinan eignarrétt að henni. Þar sem Kópavogsbæ var ekki stefnt í málinu væri óhjákvæmilegt að vísa kröfunni frá héraðsdómi. Þar sem önnur og þriðja krafa N hf. byggðu á því að fallist yrði á fyrstu kröfuna væri óhjákvæmilegt að vísa þeim jafnframt frá héraðsdómi. Niðurstaða héraðsdóms um að vísa málinu frá dómi var því staðfest.
Því hafnað að lögfest skipti hefðu komist á milli tveggja aðliggjandi jarða samkvæmt samningsdrögum frá 1994.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli I ehf. gegn L ehf. o.fl. var vísað frá dómi. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna hans, kom fram að BH ehf. og RG hefðu verið aðilar að tilgreindum löggerningi er I ehf. krafðist ógildingar á í málinu en þeim hefði verið stefnt til réttargæslu í málinu. Bar því að höfða mál um ógildingu þeirra á grundvelli 1. og 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um samaðild og var kröfunni því vísað frá dómi án kröfu. Þá var kröfu I ehf. gagnvart L ehf. um endurheimt nánar tilgreindrar kaupsamningsgreiðslu einnig vísað frá dómi þar sem ekki þótti séð að félagið hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn kröfunnar. Jafnframt var skaðabótakröfum I ehf. gagnvart L ehf., DN ehf., HH og ÞJ vísað frá dómi á grundvelli vanreifunar, sbr. e- lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Loks var viðurkenningarkröfu I ehf. um að L ehf. yrði gert að afsala hlutafé í tilgreindu félagi til I ehf. vísað frá dómi á grundvelli sama lagaákvæðis.
Páll Sturlaugsson, Rebekka Rafnsdóttir, Úlfur Hansson, Ása Lind Finnbogadóttir, Ragnhildur Pála Ófeigsdóttir, Birna Helgadóttir, Rögnvaldur Jóhann, Sæmundsson, Sæmundur Rögnvaldsson, María Pétursdóttir, Aðalheiður og Halldórsdóttir og Steinunn Guðjónsdóttir (
Þorbjörg Inga Jónsdóttir lögmaður)
gegn
Erni Bergmanni Jónssyni (
Ágúst Ólafsson lögmaður)
Hafnað var kröfu stefnda um að þinglýstur eignaskiptasamningur frá 1956 yrði lagður til grundvallar við afmörkun einstakra eignarhluta, í stað síðari eignaskiptayfirlýsingar frá 2018 sem hann hafði synjað að undirrita í framhaldi af kaupsamningi um íbúð í fasteigninni. Einstakir séreignarhlutar höfðu gengið kaupum og sölum frá 1956 og m.a. hafði herbergi í risi verði selt frá íbúð stefnda. Seljandi íbúðarinnar hafði undirritað eignaskiptayfirlýsinguna frá 2018 og sölulýsing á eigninni tók mið að af því umrætt herbergi í risi var ekki hluti íbúðarinnar. Stefndi gat ekki öðlast ríkari rétt en var á hendi viðsemjanda hans og gat auk þess ekki verið í góðri trú. Þá var kröfum um frávísun vegna samaðildar hafnað. Var stefnda gert að undirrita eignaskiptayfirlýsinguna frá 2018
LANDSRÉTTUR og Dómur föstudaginn 12. nóvember 2021. og Mál nr. 266/2020: og Familían ehf. og Hrefna Bachmann og Margrét Þorsteinsdóttir og Þorsteinn Bachmann (
Flóki Ásgeirsson lögmaður) og
Fabrik ehf. (
Sveinn Guðmundsson lögmaður)
gegn
Guðbjörgu Jónsdóttur, Gunnari Rafni Jónssyni, Katrínu Jónsdóttur, Kristni Jónssyni, Kristjönu Jónsdóttur, Sigrúnu Jónsdóttur, Sveinbirni Jónssyni, Þórhildi Jónsdóttur og Þorsteini Jónssyni (
Erla Svanhvít Árnadóttir lögmaður)
FM ehf., H, M og Þ stóðu fyrir sýningu í Gallerí Fold, sem rekin er af FB ehf., í nóvember 2013 á myndverkum sem J hafði teiknað og birst höfðu á árabilinu 1945 til 1957 í auglýsingaflettigrindinni Rafskinnu sem GB rak. Aðstandendur sýningarinnar röktu heimildir sínar til birtingar og eintakagerðar á verkum J til GB. Í kjölfar sýningarinnar reis ágreiningur milli þeirra annars vegar og GJ og fleiri hins vegar, sem voru börn og erfingjar J. GJ og fleiri höfðuðu mál á hendur FM ehf., H, M, Þ og FB ehf. og kröfðust aðallega afhendingar á frumgerðum en til vara á eftirgerðum 160 tilgreindra myndverka. Einnig kröfðust GJ og fleiri skaða- og miskabóta vegna fjölda athafna sem þau töldu fela í sér brot á höfundarrétti J. Deildu aðilar um eignarhald á umræddum myndverkum, hvort höfundarréttur þeirra hefði í öndverðu verið á hendi J eins eða einnig á hendi GB, hvort J hefði afsalað höfundarrétti sínum á myndverkunum til GB og um skilyrði bótaábyrgðar í tengslum við birtingu og eintakagerð höfundarréttarvarinna verka. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ágreiningslaust væri að myndverkin nytu verndar höfundalaga nr. 73/1972 og að ekkert lægi fyrir í málinu sem benti til þess að GB hefði í öndverðu átt höfundarrétt að þeim. Rétturinn sló því föstu að J hefði framselt GB höfundarrétt að einhverju marki. Þar sem ekki lægju fyrir skýr samningsákvæði um framsalið yrði það aftur á móti ekki talið ganga lengra en nauðsynlegt væri með tilliti til þeirrar starfsemi Rafskinnu að birta auglýsingar og heimila kaupendum þeirra áframhaldandi eintakagerð og birtingu í því skyni að auglýsa vörur sínar og þjónustu. Jafnframt yrði framsalið ekki talið ná til annars konar eintakagerðar og birtingar en þeirrar sem möguleg var í auglýsingaskyni á árabilinu 1945 til 1957. Landsréttur taldi að GB hefði átt eignarrétt að 157 af þeim myndverkum sem afhendingarkrafa GJ og fleiri tók til og að FM ehf., H, M og Þ færu hvorki með eignarhald né umráð þriggja annarra myndverka. Þá væri skylda vörslumanns myndlistarverks til að veita höfundi aðgang að verkinu persónulegur og erfðist ekki. Voru FM ehf., H, M og Þ því sýknuð af kröfum GJ og fleiri um afhendingu frumgerða og endurgerða 160 tilgreindra myndverka. Landsréttur taldi að 4. mgr. 25. gr. höfundalaga veitti heimildir til að gera og birta í auglýsingaskyni myndir af þeim verkum sem til sölu voru á sýningunni í Gallerí Fold. Aftur á móti hefði sýningin bæði verið sölusýning og sýning sem teldist hliðstæð listsýningu í skilningi 1. mgr. 25. gr. höfundalaga. Hefði samþykki höfundarréttarhafa því þurft til sýningarinnar sjálfrar. Hvað varðar 1. mgr. 4. gr. höfundalaga um skyldu, eftir því sem við gæti átt, til að geta nafns höfundar í einstökum tilvikum eintakagerðar eða birtingar, taldi Landsréttur að leggja yrði heildstætt mat á atvik. Í því sambandi skipti mestu að verkin hefðu í upphafi verið gerð í því skyni að auglýsa vörur og þjónustu og að þau hefðu, í samræmi við alkunna starfshætti við birtingar auglýsinga, að jafnaði ekki verið merkt J. Þá var tekið fram að í 3. mgr. 56. gr. höfundalaga væri ekki að finna heimild til að dæma miskabætur án sakar. Tók Landsréttur síðan afstöðu til krafna GJ og fleiri til skaða- eða miskabóta vegna birtingar, eintakagerðar, nafngreiningar eða breytingar á verkum J. Voru bætur til handa GJ og fleirum ákveðnar að álitum að teknu tilliti til gjaldskrár Myndstefs og án sérstaks álags á bætur. Var FM ehf., H, M og Þ gert sameiginlega að greiða GJ og fleirum óskipt 2.685.000 krónur en FB ehf. var gert að greiða GJ og fleirum óskipt 655.000 krónur. Þá var þeim öllum gert sameiginlega að greiða GJ og fleirum 370.000 krónur. Loks var FM ehf., H, M og Þ gert að fá dómsorð dómsins birt í prentaðri útgáfu Morgunblaðsins og Fréttablaðsins.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli ST ehf. og B ehf. á hendur S var vísað frá dómi. Í málinu höfðu sóknaraðilar óskipt uppi kröfu um skaðabætur vegna lögbanns á nánar tiltekna fólksflutninga ST ehf. sem var að fullu í eigu B ehf. Í úrskurði Landsréttar kom fram að rekstrar-, eigna- og stjórnunartengsl sóknaraðila gætu ekki, ein og sér, leitt til þess að félögin teldust eiga óskipt réttindi í skilningi 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá gætu vandkvæði sóknaraðila við að sundurgreina tjón sitt ekki helgað samaðild samkvæmt sömu grein. Eins og málið lægi fyrir vantaði því verulega á að kröfugerð sóknaraðila og málsgrundvöllur fyrir kröfu hvors um sig hefði verið nægilega skýr þannig að fullnægt væri áskilnaði d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.
G höfðaði mál gegn V ehf. og krafðist þess aðallega að félaginu yrði gert að fjarlægja nýbyggingu sem reist hefði verið á aðliggjandi lóð við fasteign hans á grundvelli byggingarleyfis og til vara að útgáfa byggingarleyfisins yrði dæmd ógild. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi þar sem G hefði ekki sýnt fram á að hann hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn framangreindra krafna. Í úrskurði Landsréttar kom fram að hvort sem litið væri til reglna opinbers réttar eða meginreglna eignarréttar um grannrétt fasteignareiganda væri gengið út frá því í réttarframkvæmd að fasteignareigandi hefði jafnan af því lögvarða hagsmuni að fá skorið úr um hvort brotið hefði verið gegn réttindum hans með leyfisskyldum framkvæmdum á aðliggjandi lóð. Þá heyrði það og til efnislegrar úrlausnar máls að skera úr um hvort hagsmunir fasteignareiganda af mannvirkjum sínum væru slíkir samanborið við hagsmuni nágranna að hafna bæri kröfu þess síðarnefnda um að mannvirki yrðu fjarlægð eða byggingarleyfi ógilt af þeirri ástæðu. Gæti G, sem eigandi aðliggjandi fasteignar, haft hagsmuni af því hvernig stærð, legu og útliti byggingar V ehf. væri hagað. Án þess að tekin væri afstaða til þess hvort réttindi G að þessu leyti hefðu verið virt við útgáfu byggingarleyfis og byggingu hússins hefði hann við þessar aðstæður lögvarða hagsmuni af umræddum kröfum. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur B og C var vísað frá dómi að kröfu B og C. Málið höfðaði A í kjölfar þess að hún og C sóttu um skilnað að borði og sæng en ágreiningur var með þeim um fjárskipti. Í efnisþætti málsins krafðist A aðallega viðurkenningar á að B, sem er faðir C, væri skylt að afsala henni fasteign að helmingi og að helmingi til C gegn því að þau greiddu upp eða yfirtækju áhvílandi lán. Til vara að viðurkennt yrði að A og C ættu fjárkröfu á hendur B þar sem hann hefði ekki orðið við áskorun um að lýsa þau eigendur fasteignarinnar gegn því að þau greiddu upp eða yfirtækju áhvílandi lán. Í báðum tilvikum gerði A kröfu um að C yrði gert að þola dóm í samræmi við kröfur hennar. Í úrskurði Landsréttar var rakið að A byggði kröfugerð sína og aðild B og C að málinu á því að hún ætti fasteignina í óskiptri sameign með C og að þau hefðu gert samning við B um að vera skráður eigandi og skuldari áhvílandi lána til málamynda. Því væri B stefnt í málinu og C til að þola dóm þar sem hann hefði ekki fengist til að standa að málsókninni með A. Landsréttur taldi þann þátt kröfugerðar A, sem lyti að viðurkenningu á því að B væri skylt að afsala til hennar ætluðum eignarhlut hennar í fasteigninni gegn uppgreiðslu eða yfirtöku lána, henni heimilan, sbr. 2. mgr. 25. gr. og 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Á hinn bóginn yrði ekki talið að í því fælist heimild til að krefjast með sama hætti dóms um réttindi og skyldur C gagnvart B, enda færi A ekki með þá hagsmuni að lögum. Þá væri varakrafa A sama marki brennd en auk þess væri krafan svo óskýr um það hvernig þeim réttindum sem krafist væri viðurkenningar á væri háttað að stefna málsins uppfyllti að því leyti ekki kröfur d-liðar 1. mgr. 80. gr. sömu laga um ákveðna og ljósa kröfugerð. Samkvæmt því og þar sem kröfur A varðandi eigin hagsmuni væru, eins og málatilbúnaði A væri háttað, nátengdar kröfum hennar um hagsmuni C var hinn kærði úrskurður um að vísa málinu í heild frá héraðsdómi staðfestur.
Dánarbú A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem kröfum búsins, er lutu annars vegar að því að viðurkennt væri að B ehf. væri skylt að kaupa nánar tilgreindar eignir þess og C sf., í samræmi við samkomulag frá árinu 2006, og hins vegar að peningagreiðslu til handa C sf. gegn afsali sömu fasteigna, var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar var staðfest frávísun síðari kröfu dánarbúsins á grundvelli síðari málsliðar 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Á hinn bóginn var ekki fallist á að það ákvæði ætti við um fyrri kröfu dánarbús A. Eins og atvikum var háttað var enn fremur talið að dánarbú A hefði lögvarða hagsmuni af því að skorið yrði úr um þá kröfu og að hún eða aðild málsins væri ekki svo óljós að ófært væri að taka hana til dóms. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi hvað hana varðaði og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur R og S var vísað frá dómi. Í málinu krafðist B ógildingar á tilteknum samþykktum byggingarfulltrúans í Reykjavík, en með þeim var lóðin Hátún 10 í Reykjavík minnkuð og stofnaðar tvær nýjar lóðir, Hátún 12 og Hátún 14. Landsréttur vísaði til þess að með yfirlýsingu B og S, sem var árituð um samþykki R, var Í heimilað að reisa íþróttahús á lóðinni. Með þessari yfirlýsingu hefði Í verið veitt réttindi yfir lóðinni og yrði ekki leyst úr gildi hinna umdeildu samþykkta án aðildar þess. Hefði B borið að beina málssókn sinni að Í samkvæmt 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
S og E gerðu með sér samning árið 2011 um kaup þess fyrrnefnda á 51% hlutafjár í S hf. Tóku M og 66N síðar hvort um sig yfir réttindi og skyldur kaupanda og seljanda samkvæmt samningnum. Í honum var meðal annars kveðið á um að seljandi ábyrgðist gagnvart kaupanda að kaupréttur fyrrum forstjóra S hf. væri fallinn úr gildi og að forstjórinn ætti ekki kröfur á hendur félaginu. Með dómi Hæstaréttar 25. september 2014 í máli nr. 84/2014 var staðfest að kaupréttur fyrrum forstjóra S hf. hefði ekki verið fallinn úr gildi og félaginu gert að greiða honum tiltekna fjárhæð. S hf. greiddi kröfuna og höfðaði í kjölfarið dómsmál gegn M til endurgreiðslu á fjárhæðinni. Með dómi Hæstaréttar 23. mars 2017 í máli nr. 464/2016 var málinu vísað frá dómi þar sem S hf. hefði ekki verið aðili að fyrrnefndum samningi þótt hann hafi varðað hagsmuni félagsins. Í kjölfar dómsins höfðaði 66N mál þetta til heimtu þess kostnaðar sem féll á S hf. vegna framangreinds dóms Hæstaréttar í máli nr. 84/2014. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skuldbindingin samkvæmt samningnum hefði falið í sér eiginlegan þriðjamannslöggerning sem stofnað var til í lögskiptum aðilanna og til hagsbóta fyrir S hf. 66N hefði því verið bær til þess að sækja þá ætluðu hagsmuni sem fælust í samningnum á hendur M en til hagsbóta fyrir S hf. Auk þess hefði málatilbúnaður 66N verið nægilega skýr um þennan grundvöll. Þá taldi Hæstiréttur að 66N hefði átt lögvarða hagmuni af niðurstöðunni enda væri óumdeilt að hann hefði með umræddum samningi keypt 51% hlut í S hf. Í ljósi þess að samningurinn hefði falið í sér eiginlega þriðjamannslöggerning og að fyrir hendi væru lögvarðir hagsmunir 66N var hann með réttu talinn eiga aðild að málinu. Þá var kröfum M um að málið hefði verið höfðað á röngu varnarþingi og að nauðsyn hefði verið til samaðildar 66N og S hf. til sóknar í málinu hafnað. Taldi Hæstiréttur að krafa á grundvelli samningsins hefði stofnast sem M bæri að greiða S hf. með nánar tilgreindum dráttarvöxtum.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A ehf. á hendur D var vísað frá dómi. Dómkröfur A ehf. voru annars vegar um skaðabætur að tilgreindri fjárhæð vegna beins tjóns sökum ætlaðrar ólögmætrar riftunar og saknæmrar framgöngu D í tengslum við samningsgerð um kaup A ehf. á nánar tilgreindum fasteignum sem D átti að hluta. Hins vegar krafðist A ehf. greiðslu skaðabóta án fjárhæðar vegna hagnaðarmissis en kröfufjárhæð yrði sett fram um leið og matsgerð dómkvaddra matsmanna lægi fyrir. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að kröfur A ehf. væru um skaðabætur vegna tiltekinnar háttsemi D en ekki um efnislegar efndir á þeim kaupsamningi sem A ehf. teldi að komist hefði á um fasteignir og lyti kröfugerðin því ekki að óskiptri skyldu eigenda þeirra fasteigna. Eins og sakarefni málsins væri hagað ættu kröfur 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þess vegna ekki við og yrði málinu því ekki vísað frá dómi með skírskotun til 2. mgr. þeirrar greinar. Þá hafnaði rétturinn einnig þeim málatilbúnaði D að aðild þess að málinu væri vanreifuð og að málsgrundvöllur A ehf. væri því sama marki brenndur og óskýr. Að sama skapi hafnaði rétturinn frávísun á fyrri hluta kröfugerðar A ehf. á þeim grunni að kröfurnar væru ekki sundurliðaðar í stefnu, vanreifaðar og óskýrar. Á hinn bóginn taldi Landsréttur ekki ljóst af því sem fyrir lægi í málinu hvers vegna A ehf. hefði talið nauðsynlegt að haga síðari hluta kröfugerðar og málatilbúnaði sínum þar að lútandi með þeim hætti sem gert hefði verið. Án tillits til þess hvort unnt væri að styðjast við undantekningarheimild d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um að setja fram kröfu um bætur fyrir tiltekið skaðaverk án fjárhæðar ef enn væri óvíst um hana, yrði að gera sömu kröfu og endranær til þess að í stefnu væri gerð grein fyrir því með hvaða rökum tilkall til skaðabóta væri gert, sbr. e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Því væri síðari kröfuliður stefnunnar hvað sem öðru liði svo vanreifaður að ekki yrði hjá því komist að vísa honum frá dómi. Var því lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar um fyrri kröfulið A ehf. en kröfu A ehf. um skaðabætur án fjárhæðar var vísað frá héraðsdómi.
Máli vísað frá dómi þar sem talið var skorta á að gætt hefði verið að nauðsynlegri samaðild til varnar.
Bryndís Jónsdóttir, Finnur Sigfús Illugason, Garðar Finnsson, Gísli Sverrisson, Guðrún María Valgeirsdóttir, Hilmar Finnsson, Kristín Þ. Sverrisdóttir, R3 ehf, Sigurður Baldursson, Sigurður Jónas Þorbergsson og Sólveig Ólöf Illugadóttir (
Guðmundur Pétursson lögmaður)
gegn
Landsvirkjun (
Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)
B o.fl. höfðuðu mál gegn L og kröfðust viðurkenningar á beinum eignarrétti þeirra, að tiltölu (90,635%), á 20 sekúndulítrum skiljuvatns sem kemur frá háhitaborholum í landi Reykjahlíðar og rekja megi til samnings landeigenda við íslenska ríkið frá árinu 1971. Að því frágengnu kröfðust þau viðurkenningar á skaðabótaskyldu L vegna heimildalausrar hagnýtingar L á skiljuvatninu. Í niðurstöðu Landsréttar kom fram að með dómi Hæstaréttar nr. 560/2009 hefði verið tekin bein afstaða til þess sakarefnis sem fælist í meginkröfu B o.fl. og bæri því að vísa þeirri kröfu og síðari kröfu sömu aðila, sem af henni leiðir, frá dómi með vísan til 1. og 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Með hliðsjón af því var hinn kærði frávísunarúrskurður staðfestur.
A krafði H um skaðabætur vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir er hún féll við á bílastæði við verslunarkjarna. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að H væri ekki húsfélag í skilningi laga nr. 26/1994 um fjöleignarhús en taldi þó að H hefði eitt og sér ekki aðildarhæfi samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hefði A því verið nauðsynlegt að stefna leigutökum og eiganda fasteignarinnar sem hýsti verslunarkjarnann samhliða H en þar sem það hefði ekki verið gert var málinu vísað frá héraðsdómi. Landsréttur féllst á þá niðurstöðu héraðsdóms að H væri ekki húsfélag í skilningi laga nr. 26/1994 en taldi hins vegar að H væri sjálfstæður lögaðili sem gæti átt réttindi og borið skyldur og þar með átt aðild að dómsmáli, sbr. 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Yrði málinu því ekki vísað frá dómi þó A hefði kosið að beina málsókninni að H einu en ekki að einstökum félagsmönnum eða öllum. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar.
Guðrún María Valgeirsdóttir, Sigurður Jónas Þorbergsson, Finnur Sigfús, Illugason, R3 ehf., Bryndís Jónsdóttir, Sigurður Baldursson, Sólveig Ólöf, Illugadóttir, Kristín Þ Sverrisdóttir, Gísli Sverrisson, Garðar Finnsson og Hilmar og Finnsson gegn
Landsvirkjun (
Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)
Stefnendur kröfðust þess að viðurkenndur yrði beinn eignarréttur þeirra, að tiltölu, á 20 sekúndulítrum skiljuvatns frá jarðhitasvæði í landi sem þau, ásamt fleiri aðilum, eiga í óskiptri sameign. Jafnframt kröfðust þau viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna hagnýtingar stefnda á vatninu án þeirra leyfis. Málinu var vísað frá dómi þar sem talið var að ágreiningur um eignarrétt yfir jarðhitaréttindum, þar með talið umdeildu vatni, í landi stefnenda hafi verið útkljáð með endanlegum og bindandi hætti með dómi Hæstaréttar 29. apríl 2010, sem stefnendur voru aðilar að. Jafnframt var talið að nauðsyn samaðildar allra eigenda jarðarinnar kæmi í veg fyrir að efnisdómur yrði felldur á málið.
M kærði úrskurð héraðsdóms þar sem máli hans á hendur S og Þ um ágreining vegna eignarhalds á mannvirkjum og ræktun að Oddgeirshólum í Flóahreppi var vísað frá dómi. Frávísun héraðsdóms byggðist annars vegar á því að M hefði borið að stefna A og Á, sem hann stefndi til réttargæslu við meðferð málsins í héraði, til fullrar aðildar, sbr. 1. og 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Hins vegar byggðist frávísunin á því að málatilbúnaður hans að öðru leyti hefði ekki þótt svara fyllilega þeim kröfum sem gerðar væru í e-lið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að fyrir réttinn hefði verið lögð yfirlýsing A og Á þess efnis að þau tækju undir dómkröfur M. Yrði ekki annað ráðið af efni yfirlýsingarinnar en að þau gerðu ekki eignarréttarlegt tilkall til mannvirkja og ræktunar sem kröfugerð M á hendur S og Þ tæki til. Með vísan til þessa stæðu ákvæði 18. gr. laga nr. 91/1991 því ekki í vegi að efnisdómur yrði lagður á dómkröfur M. Þá væru ekki næg efni til að fallast á það með S og Þ að slíkir annmarkar væru á málatilbúnaði M að öðru leyti að varðað gæti frávísun málsins frá dómi. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Í málinu krafðist Á þess að felldar yrðu úr gildi með dómi þrjár stjórnvaldsákvarðanir Fiskistofu þess efnis að ákvörðun aðalfundar Veiðifélags Á hefði verið ólögmæt. Í málinu stefndi Á veiðifélaginu og þeim félagsmönnum sem höfðu kært ákvörðun aðalfundarins til Fiskistofu. Með hinum kærða úrskurði vísaði héraðsdómur kröfum Á frá dómi á þeim grundvelli að honum hafi verið nauðsynlegt samkvæmt 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 að stefna öllum félagsmönnum í veiðifélaginu til þess að fá ákvörðunum Fiskistofu hnekkt þar sem þeir væru veiðiréttarhafar samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þótt veiðiréttur einstakra félagsmanna í veiðifélagi teldist til eignarréttinda væri það engu að síður á valdsviði félagsfundar í veiðifélagi að setja bindandi reglur um veiðitíma og veiðitakmarkanir í einstökum veiðivötnum og skilgreina þannig nánar samkvæmt markmiðum laganna hver réttindi veiðiréttarhafa eru á hverjum tíma. Krafa Á fyrir héraðsdómi hefði lotið að því að hnekkja ákvörðunum Fiskistofu sem taldi ákvarðanir aðalfundar í veiðifélaginu sem bönnuðu veiðar í net andstæða samþykktum félagsins. Með vísan til hlutverks veiðifélaga og réttarstöðu veiðiréttarhafa samkvæmt lögum nr. 61/2006, og með tilliti til þess að krafa Á laut að því hvort ákvörðun aðalfundarins hafi verið tekin með lögmætum hætti væri engin nauðsyn á því að Á beindi málsókn sinni að öllum félagsmönnum vegna reglna um samaðild. Þá kom fram að vegna hagsmuna sinna sem landeigandi og veiðiréttarhafi ætti Á sjálfstæðan rétt á því að leita dóms um að fá ákvörðun Fiskistofu hnekkt án aðildar meðeiganda hans að því landi sem naut veiðiréttarins og var ekki talið að ákvæði 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 stæði því í vegi að Á gæti sótt málið einn. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka kröfur Á til efnismeðferðar.
F ehf. höfðaði mál á hendur I ehf. og krafðist meðal annars ógildingar byggingarleyfis. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi lagði I ehf. fram upplýsingar um að byggingarleyfið hefði verið gefið út til I ehf. og H ehf. sameiginlega. F ehf. höfðaði í kjölfarið sakaukasök á hendur H ehf. sem krafðist frávísunar. Með úrskurði héraðsdóms var krafa H ehf. tekin til greina með vísan til þess að F ehf. yrði metið það til vanrækslu að hafa ekki stefnt H ehf. fyrir þingfestingu málsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í byggingarleyfi sem F ehf. aflaði frá byggingarfulltrúa skömmu fyrir höfðun frumsakar hefði I ehf. verið eitt tilgreint sem leyfishafi. Þar sem um opinbert skjal hefði verið að ræða hefði F ehf. verið rétt að leggja til grundvallar að efni þess væri rétt þar til annað sannaðist. Þá hefðu aðrar upplýsingar sem F ehf. voru aðgengilegar fyrir höfðun frumsakar ekki gefið F ehf. slíkt tilefni til að afla sér frekari upplýsinga að félaginu yrði metið það til vanrækslu að hafa ekki gert það. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
F ehf. höfðaði mál á hendur I ehf. og krafðist meðal annars ógildingar byggingarleyfis. Við meðferð málsins fyrir héraðsdómi lagði I ehf. fram upplýsingar um að byggingarleyfið hefði verið gefið út til I ehf. og H ehf. sameiginlega og krafðist frávísunar þar sem H ehf. hefði ekki verið stefnt í málinu. F ehf. höfðaði í kjölfarið sakaukasök á hendur H ehf. Með úrskurði héraðsdóms var frávísunarkrafa I ehf. tekin til greina með vísan til þess að skilyrði hefði brostið til að F ehf. gæti stefnt H ehf. inn í málið með sakaukastefnu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að með úrskurði réttarins í máli nr. 283/2019 hefði verið komist að þeirri niðurstöðu að öll skilyrði þess að stefna H ehf. inn í málið með sakauka væru uppfyllt og teldist F ehf. þar með hafa lagfært aðild málsins til varnar, en ekki var talin þörf á aðild Reykjavíkurborgar að málinu. Þá var hvorki talið að F ehf. skorti lögvarða hagsmuni né að slíkir annmarkar væru á kröfugerð F ehf. eða reifun málsins að frávísun varðaði. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S ehf. og D ehf. gegn V. hf. var vísað frá dómi. Fyrir héraðsdómi kröfðust S ehf. og D ehf. þess að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um að synja beiðni þeirra um kyrrsetningu eigna V hf. til tryggingar fullnustu tiltekinna krafna þeirra. Í úrskurði Landsréttar kom fram að beiðni S ehf. og D ehf. um kyrrsetningu hefði verið ein sameiginleg beiðni þótt henni hefði verið ætlað að tryggja fullnustu aðskilinna fjárkrafna hvors þeirra um sig. Kröfugerð þeirra fyrir héraðsdómi hefði lotið að því að fá fellda úr gildi synjun sýslumanns um að kyrrsetja eignir V hf. á grundvelli sameiginlegrar beiðni um kyrrsetningu. Eins og S ehf. og D ehf. hefðu kosið að haga kyrrsetningarbeiðni sinni og kröfugerð fyrir héraðsdómi yrði að líta svo á að dómkrafan varðaði óskipt réttindi þeirra og því væri óhjákvæmilegt að þeir ættu báðir aðild að málinu, sbr. 1. og 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Með vísan til framangreinds og þar sem D ehf. hefði ekki kært úrskurð héraðsdóms um frávísun málsins til Landsréttar var málinu vísað frá réttinum.
A lenti í umferðarslysum í apríl og maí 2006 og fékk vegna þeirra greiddar bætur í janúar 2008, annars vegar úr hendi S og hins vegar úr hendi T. Eftir þetta taldi A að afleiðingar slysanna hefðu orðið meiri en lagt var til grundvallar við bótauppgjörið. Fékk A dómkvaddan matsmann sem mat viðbótar varanlega örorku 5% og viðbótar varanlega miska 5 stig, vegna hvors slyss fyrir sig. Í málinu stefndi A S og T óskipt til greiðslu bóta sem svöruðu til 10% varanlegrar örorku og 10 miskastiga en til vara gerði A kröfu á hendur hvorum fyrir sig um helming fjárhæðarinnar. Í dómi Landsréttar kemur fram að þótt einungis mánuður hafi liðið milli slysanna tveggja væri ekki um samverkandi tjónsorsakir að ræða þannig að ekki væri unnt að greina milli tjóns af völdum hvorrar bifreiðar um sig. Stæðu því engin rök fyrir kröfu A um óskipta greiðslu úr hendi S og T vegna þeirra tveggja umferðarslysa sem hún varð fyrir. Voru S og T því sýknaðir af aðalkröfu A. Þá var varakröfu A vísað frá héraðsdómi þar sem ekki væru uppfyllt skilyrði 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um samlagsaðild, enda væru kröfur A á hendur S og T ekki reistar á sama atviki, aðstöðu eða löggerningi.
Ágreiningur í fjöleignarhúsi um hvort rými væri séreign eða sameign.
Ingunn Hrefna Albertsdóttir og Þorsteinn V. Sigurðsson (
Sigurgeir Valsson lögmaður)
gegn
Ástdísi Þorsteinsdóttur Páli Davíð Ásgeirssyni og Guðnýju Dóru Sigurðardóttur (
Einar Hugi Bjarnason lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli I og Þ gegn Á, P og G var vísað frá dómi þar sem húsfélaginu F hefði ekki verið gefinn kostur á að gæta hagsmuna sinna í því. Landsréttur vísaði til þess að eigendur allra íbúða í fjöleignarhúsinu F ættu aðild að málinu. Með dómi í málinu mætti að fullu leiða til lykta þann ágreining sem væri tilefni málsóknarinnar og enga nauðsyn hafi borið til að höfða málið á hendur húsfélaginu. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
Ómerkt voru ýmis ummæli sem stefndi hafði látið falla, í sjónvarpi og á vefmiðlum, um viðskipti sín við stefnanda 35 árum fyrr. Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda skaðabætur en sýknaður af refsikröfu. Fjölmiðill sem birti ummælin var einnig dæmdur til að greiða stefnanda miskabætur fyrir að hafa dreift ummælunum eftir að stefnandi hafði ítrekað látið miðilinn vita að hann teldi þau meiða æru sína.
Skaðabótamáli vísað frá héraðsdómi. Vanreifun. Kröfu um álag á málskostnað hafnað.
Tveimur var stefnt sameiginlega til viðurkenningar á því að þeir hefðu valdið stefnanda tjóni í sam¬einingu, sbr. 1. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991. Dómurinn taldi að birting stefnu fyrir öðrum þeirra hefði hvorki uppfyllt skilyrði a- né b-liðar 1. mgr. 89. gr. laga nr. 91/1991. Honum hefði því ekki verið gefinn kostur á að svara til saka, sbr. 2. mgr. 18. gr. Af þeim sökum þurfti að vísa málinu í heild frá dómi.
Fallist var á kröfu stefnanda um frekari bætur en áður höfðu verið greiddar vegna afleiðinga tveggja umferðarslysa sem urðu á árinu 2006. Samkvæmt nýrri matsgerð höfðu ófyrirsjáanlegar breytingar orðið á heilsu stefnanda þannig að miskastig og örorkustig var verulega hærra en áður var talið.
Talið var að málatilbúnaður E væri á reiki um til hvaða orsaka hann ræki tjón sitt vegna samkeppnisbrota A, B, Í, L og V auk þess sem reifun E á samaðild stefndu væri ófullnægjandi. Þá var talið að brýnt hefði verið fyrir E að afla sér viðhlítandi sönnunar fyrir tjóni vegna brota A, B, Í, L og V. Voru annmarkar á málatilbúnaði E taldir svo verulegir að vísa bæri málinu sjálfkrafa frá dómi.
Máli vísað frá þar sem það þótti vanreifað og ekki uppfylla skilyrði e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991.
Fallist var á að nauðsynlegt hefði verið að aðilar sem áttu sameiginlega peninga kröfu höfðuðu mál í sameiningu.
L höfðaði mál á hendur G og krafðist ógildingar á tiltekinni ákvörðun sveitarstjórnar G frá 2015 og viðurkenningar á gildi fyrri ákvörðunar byggingarfulltrúa frá árinu 2005. Þá krafðist L viðurkenningar á bótaskyldu G allt að tilgreindri fjárhæð. Með hinum kærða úrskurði var fyrstu dómkröfu L vísað frá dómi vegna skorts á samaðild samkvæmt 18. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Þá var annarri og þriðju dómkröfu L einnig vísað frá dómi á grundvelli þess að þær uppfylltu ekki skilyrði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt hin umþrætta ákvörðun hefði einnig beinst að sameigendum L og þar með stofnað til skyldna þeirra allra, þá þyrfti ekki sameiginlegan atbeina þeirra til að fullnægja skyldunum. Hefði samaðild L og sameigenda hans samkvæmt 18. gr. laga nr. 91/1991 því ekki verið nauðsynleg. Samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 myndi efnisdómur um afdrif þessara skyldna hins vegar aðeins hafa áhrif að lögum gagnvart þeim sem ættu aðild að málinu og yrði aðalkrafa L tekin til greina, myndu þær skyldur sem leiddu af hinni umþrættu ákvörðun því eftir sem áður hvíla á sameigendum L. Yrði ekkert ráðið af málatilbúnaði hans hvaða lögvarða hagsmuni hann gæti haft af því að afla dóms sem hefði ekki víðtækari áhrif en þessi. Þaðan af síður yrði ráðið af málatilbúnaði hans hvaða hagsmuni hann gæti haft af dómi um viðurkenningu á gildi ótilgreindrar ákvörðunar byggingarfulltrúa frá árinu 2005. Væri málið því ekki dómtækt um fyrstu og aðra dómkröfu L vegna vanreifunar. Þá væri umfangi viðurkenningarkröfu L um bótaskyldu G ekki nægilega lýst, auk þess sem hún væri háð þeirri forsendu að fyrsta dómkrafa hans yrði tekin til greina. Var hinn kærði úrskurður samkvæmt því staðfestur.