Ása Björk Sigurðardóttir Ottesen (
Einar Hugi Bjarnason lögmaður)
gegn
Efstadalskoti ehf Gunnhildi Sigurðardóttur, til réttargæslu Jórunni Sigurðardóttur og Snæbirni Sigurðssyni
Í málinu var deilt um hvort forkaupsréttur stefnanda hafði orðið virkur í kjölfar kaupsamnings stefndu um fjórðungs eignarhlut í tilteknum lóðum, sumarhúsi og landsvæði og því sem þeim fasteignum fylgdi. Stefnanda hafði verið boðið að neyta forkaupsréttar að hinu selda í samræmi við 7. gr. d jarðarlaga nr. 81/2004 og ákvað með vísan til þess ákvæðis að nýta forkaupsrétt sinn og ganga inn í kaupin. Til álita kom einkum hvort til forkaupsréttar hafi stofnast samkvæmt jarðalögum eða á grundvelli löggernings. Byggt var á því af hálfu stefndu að forkaupsréttur stefnanda yrði ekki leiddur af 7. gr. d jarðarlaga, enda hafi ekki verið um að ræða jarðir í skilningi 2. gr. sömu laga. Engu að síður var fallist á með stefnanda að til löggernings hafi stofnast um nýtingu forkaupsréttarins, enda hafi forkaupsréttur verið boðinn stefnanda sem hafi ákveðið að ganga inn í kaupin á grundvelli þess boðs. Þá reyndi einnig á hvort stefndu hafi verið óheimilt að ráðstafa eignum þeim sem kaupsamningurinn tók til vegna vanheimildar. Ekki var fallist á þær málsástæður stefndu. Voru kröfur stefnanda því teknar til greina.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu G um að ógilt yrði sú ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu að breyta einhliða þinglýstri eignarheimild G á þremur tilteknum fasteignum og færa hana yfir á S. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að þegar sýslumaður varð þess áskynja að byggingarleyfi frá árinu 1967 hefði verið skráð sem grundvöllur eignarheimildar fyrir þinglýsingu G og að láðst hefði að skrá viðeigandi eignarheimildir S inn á fasteignirnar, hafi honum borið að leiðrétta fasteignabókina og færa inn réttar upplýsingar, sbr. 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Samkvæmt því ákvæði væri sýslumanni skylt að leiðrétta rangar færslur og gilti það einnig um mistök sem urðu í gildistíð eldri þinglýsingalaga. Tók héraðsdómur fram að G hafi ekki getað framvísað formlegri eignarheimild, það er frumskjali eða frumheimild, sem staðfesti eignarheimild hans yfir mannvirkjunum.
Ágreiningur var um hvort samið hafi verið um viðgerð á þaki í fasteign stefndu í tímavinnu eða á grundvelli tilboðs, hvort gróft kostnaðarmat frá stefnanda hafi falið í sér verðáætlun í skilningi 29. gr. laga nr. 42/2000 og hvaða áhrif það ætti að hafa á uppgjör aðila, hvort um væri að ræða viðbótarverk eða vinnu sem falli innan upphaflegs kostnaðarmats. Einnig var ágreiningur um sönnunarbyrði, upplýsingaskyldu og aðildarhæfi. Fallist var á að um verðáætlun væri að ræða í skilningi 29. gr. laga að mestu en ekki öllu leyti þar sem stefndi hafði ekki fallist á að útfærslan væri í samræmi við kostnaðarmatið og því mátt gera ráð fyrir að sá hluti verksins sem ekki féll undir kostnaðarmatið yrði unnin í tímavinnu. Annar stefndu var sýknaður vegna aðildarskorts en hinn dæmdur til greiðslu á kostnaði sem kom til vegna breytinga og viðbótarverka, auk þess sem talið var að vikmörk frá kostnaðarætlun næmu 20%.
Einkahlutafélagið IKH höfðaði mál á hendur RK, húsfélagi verslunarmiðstöðvar, til endurgreiðslu þess hluta húsgjalda sem það hafði innt af hendi á tilteknu tímabili sem þátt í kostnaði húsfélagsins vegna auglýsinga- og kynningarstarfsemi. Hæstiréttur féllst ekki á með IKH að með ákvæði í samþykktum húsfélagsins um að þessi kostnaður teldist sameiginlegur hefði það farið út fyrir heimildir sínar samkvæmt lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús. Að sama skapi var ekki litið svo á að jafnræðis og meðalhófs hefði ekki verið gætt gagnvart IKH við ákvörðun húsgjalda að þessu leyti þannig að í bága færi við réttindi einkahlutafélagsins samkvæmt 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrárinnar. Að fenginni þeirri niðurstöðu kom til skoðunar hvort þinglýsing samþykkta húsfélagsins hefði verið skilyrði fyrir því að IKH yrði bundið af fyrrnefndu ákvæði þeirra. Ekki var fallist á að tilvísanir í þinglýstum eignaskiptayfirlýsingum hefðu með einhverjum hætti fullnægt kröfum laga til þinglýsingar samþykkta húsfélags. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur sannað að fyrirsvarsmaður IKH hefði þegar við kaup á eignarhluta félagsins vitað eða mátt vita að samþykktir húsfélagsins mæltu efnislega fyrir um að kostnaður af auglýsinga- og kynningarstarfsemi væri borinn uppi af eigendum sameiginlega og skipt samkvæmt ákveðnum hlutfallstölum. Gæti IKH því ekki borið fyrir sig að ákvæði samþykktanna á þessa leið hefðu ekki gildi gagnvart því. Var húsfélagið því sýknað af kröfum IKH um endurgreiðslu.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um frávísun á þinglýsingu tryggingarbréfs og að bréfinu yrði þinglýst án eða með athugasemd.
Ágreiningur aðila laut að landamerkjum milli jarðanna Langholts 1 og 2 í Flóahreppi. Fyrir lá að 1987 höfðu stefndi og þáverandi eigandi Langholts 2 haft makaskipti á landspildum í landi hvors um sig. Afsölum var þinglýst í maí 1987 en í þeim var vísað til þess að takmörk spildnanna væru afmörkuð með bláum og rauðum lit samkvæmt meðfylgjandi uppdrætti, sem skyldi skoðast sem hluti afsalanna. Upplýst var að í sama skjalahylki hjá sýslumanninum á Suðurlandi og samrit afsalanna voru geymd væri varðveittur uppdráttur sem sýndi tiltekna afmörkun á tveimur landspildum í landi Langholts í rauðum og bláum lit. Í málinu byggði stefndi einkum á því að umræddur uppdráttur hefði í raun ekki fylgt afsölunum í öndverðu og væri falsaður. Vísaði hann meðal annars til þess að uppdrátturinn hefði ekki verið áritaður af aðilum máls, bæri ekki með sér áritun þinglýsingardómara og að á honum væri að finna teikningar af vegi sem stefndi lagði á árinu 2008, og því gæti uppdrátturinn ekki verið frá því fyrir þann tíma. Landsréttur vísaði til þess að sú staðreynd að uppdrátturinn hefði verið í sama skjalahylki og samrit afsalanna hjá sýslumanni veitti sterkar líkur fyrir því að það væri sá uppdráttur sem afsölin vísuðu til. Einnig hefði stefndi ekki lagt fram annan uppdrátt eða haldbær sönnunargögn um hvar mörk hinna umdeildu spildna ættu að liggja væri uppdrátturinn hjá sýslumanni rangur. Meðal annars af þessum sökum var stefndi ekki talinn hafa fært sönnur á að uppdrátturinn væri ekki sá uppdráttur sem afsölin 1987 vísuðu til og að hann yrði að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Að þeirri niðurstöðu fenginni, og þar sem stefndi hefði ekki hreyft andmælum við því að kröfulína samkvæmt aðalkröfu áfrýjanda væri í samræmi við uppdráttinn hjá sýslumanni, tók Landsréttur til greina aðalkröfu áfrýjanda um nánar tilgreind landamerki milli jarðanna.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A, GP og G um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að vísa frá þinglýsingu yfirlýsingu þeirra um kvöð um varðveislu trjágróðurs á lóð fasteignarinnar H. Með hinum kærða úrskurði var kröfunni hafnað með vísan til þess að þinglýsing skjalsins væri bersýnilega óþörf til verndar rétti í skilningi 2. mgr. 7. gr. þinglýsingarlaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt þinglýsingarlögum skyldi þinglýsingarstjóri leysa úr því hvort skjal uppfyllti efnisleg skilyrði til þinglýsingar sem fjallað er um í 7. gr. laganna en honum sé ekki ætlað leysa úr ágreiningi um efnisatvik að baki skjali. Ákvæðið yrði í ljósi orðalags síns og fyrrgreinds hlutverks þinglýsingarstjóra ekki túlkað rúmt. Þegar tekin yrði afstaða til þess hvort þinglýsing skjalsins hafi verið bersýnilega óþörf í skilningi 2. mgr. 7. gr. laganna yrði ekki litið fram hjá því að í íslenskum rétti hefði verið gengið út frá því að eigendur fasteigna gætu stofnað til einkaréttarlegra kvaða á fasteignum með einhliða yfirlýsingum. Enn fremur yrði hvorki ráðið af ákvæðum skipulagslaga né stjórnvaldsfyrirmælum sem sett hefðu verið á grundvelli þeirra að umræddir hagsmunir nytu réttarverndar sem gerði þinglýsinguna bersýnilega óþarfa. Var ákvörðunin felld úr gildi og lagt fyrir S að þinglýsa yfirlýsingunni án athugasemda.
Hafnað var kröfu aðilar þess efnis að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um frávísun skjals frá þinglýsingu, sem kvað á um yfirlýsingu um kvöð um varðveislu trjágróðurs á lóðamörkum fasteigna aðila, þar sem talið var að þinglýsing skjalsins væri bersýnilega óþörf og réttindin nytu verndar samkvæmt skipulagslöggjöf og væri ekki háð þinglýsingu.
Kristján Þorsteinsson (sjálfur) gegn
Bryndísi Þorsteinsdóttur (
Ásgeir Jónsson lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi vegna ákvörðunar sýslumannsins á Suðurlandi. Í úrskurði héraðsdóms kom fram að málatilbúnaður K yrði ekki skilinn á annan veg en þann að hann krefðist afmáningar skjals úr fasteignabók þinglýsingastjóra. Af hálfu K væri því haldið fram að nánar tilgreint sumarhús væri í eigu dánarbús foreldra aðila og að mistök hefðu verið gerð við þinglýsingu lóðaleigusamnings þess er tilgreindi B sem eiganda sumarhússins. Væri það mat dómsins að virtum framlögðum gögnum að K hefði ekki, gegn mótmælum B og athugasemdum þinglýsingastjóra, tekist sönnun á þeirri staðhæfingu sinni, enda stangaðist þinglýsingin ekki á við nein önnur þinglýst skjöl. Var því á það fallist að ekki hefðu verið gerð mistök við þinglýsingu skjalsins. Var kröfum K því hafnað.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjóra, sýslumannsins á Norðurlandi eystra, 24. október 2024 um að skrá í fasteignabók athugasemd við afsal fyrir fasteigninni Breiðumýri I, dagsett 20. júní 2006, og lagt fyrir hann að afmá athugasemdina úr þinglýsingabók. Upplýst var að afsalinu hafði verið þinglýst þótt ekki lægi fyrir samþykki G sem maka annars tveggja afsalsgjafa, sbr. 1. mgr. 60. gr. og 1. mgr. 64. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 og þinglýsingarstjóra hefði því borið að vísa skjalinu frá þinglýsingu. Skjalinu var þrátt fyrir áðurgreindan annmarka þinglýst. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að frestur 2. mgr. 65. gr. laga nr. 31/1993 til að höfða mál til ógildingar á afsalinu hefði verið löngu liðinn þegar G krafðist þess að sýslumaður lagfærði mistökin frá árinu 2006 með ritun hinnar umþrættu athugasemdar. Taldi Landsréttur einnig skipta máli að ekki skorti þinglýsta eignaheimild til útgáfu afsalsins heldur fólst annmarkinn í vöntun samþykkis maka annars afsalsgjafans. Að þessu gættu var ekki talið tilefni til ritunar athugasemdar í þinglýsingarbók um fyrrgreindan skort á samþykki maka annars afsalsgjafa.
Málið laut að því hvort sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu hefði verið heimilt með nánar tilgreindri ákvörðun að afmá af tilgreindri fasteign annars vegar afsal sem G gaf út til F ehf. 4. apríl 2024 og hins vegar skuldabréf sem F ehf. gaf út fjórum dögum síðar með veði í fasteigninni. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekki hefði skort þinglýsta eignarheimild til útgáfu afsalsins, sbr. 2. mgr. 7. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, heldur hefði ágallinn falist í því að ekki hefði legið fyrir staðfesting á samþykki maka G þegar þinglýsing hefði farið fram. Ekki hefðu staðið skilyrði til þess að sýslumaður tæki ákvörðun um að afmá þinglýsingu skjalanna með stoð í 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga, heldur hefði honum borið að bæta úr þeim mistökum sem honum hefði orðið kunnugt um með því að færa athugasemd í þinglýsingabók um samþykkisskortinn. Var því krafa F ehf. um að ákvörðun sýslumanns yrði felld úr gildi tekin til greina. Þá var lagt fyrir hann að færa í þinglýsingabók fyrrgreint afsal og veðskuldabréf með athugasemd um áðurgreindan annmarka.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var frávísunarkröfu J og kröfu K um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að hafna þinglýsingu afsals á 50% eignarhlut í fasteigninni G og vísa skjalinu frá þinglýsingu. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að samkvæmt 2. mgr. 54. gr. jarðalaga nr. 81/2004 væri óheimilt að þinglýsa skjölum um aðilaskipti að fasteignum sem lögin giltu um nema fyrir lægi að ákvæða laganna hefði verið gætt, þar á meðal 7. gr. d um forkaupsrétt sameigenda. Því hvíldi sú skylda á þinglýsingarstjóra að kanna hvort gætt hefði verið að rétti forkaupsréttarhafa samkvæmt lögunum, en það væri ekki í hans höndum að leysa úr ágreiningi um efnisleg réttindi að baki skjali, svo sem hvort umræddur forkaupsréttur teldist niður fallinn á grundvelli 32. gr. laganna. Í úrskurði héraðsdóms kom fram að óumdeilt væri að J, sem sameiganda jarðarinnar, hafði ekki verið boðið að neyta forkaupsréttar eins og þinglýsingarstjóri hafði lagt til grundvallar við ákvörðun um að hafna þinglýsingu afsalsins. Þá virtist ákvæði þess um að salan væri undanþegin forkaupsrétti ganga í berhögg við 5. mgr. 7. gr. d jarðalaga. Staðfesti héraðsdómur því ákvörðun S.
Kristján Þorsteinsson (sjálfur) gegn
Bryndís Þorsteinsdóttir (
Ásgeir Jónsson lögmaður)
Hafnað var kröfu sóknaraðila um afmáningu skjals af lóð varnaraðila, þar sem sóknaraðili var ekki talinn hafa sýnt fram á að mistök hefðu orðið við þinglýsingu hins umdeilda skjals á lóðina. Þá var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað.
Ástríður Halla Magnúsdóttir, Jón Guðmundur Magnússon, Sigurlína Kristín Magnúsdóttir, Sigurjón Kristjánsson, Ólafur Jón Hákonarson, Bergþóra Haukdal Hákonardóttir, Jón Ingi Hákonarson, Linda Björk Haukdal Hákonardóttir og Ingólfur Hákonarson (
Stefán Geir Þórisson lögmaður)
gegn
sýslumanninum á Vestfjörðum (
Ingvi Snær Einarsson lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um leiðréttingu færslna í þinglýsingarbók varðandi jörðina H. Hafði þinglýsingarstjóri leiðrétt færslur í þinglýsingabók um eignarhlutföll þinglýstra eigenda fasteignarinnar H. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að ákvörðun þinglýsingarstjóra hafi lotið að því að leiðrétta umræddar færslur í samræmi við skráða stærð fasteignarinnar og eignarhluta þeirra sem þinglýstir eigendur leiði rétt sinn frá. Væri fallist á það með S að rétt hafi verið að bæta úr þeim mistökum sem orðið höfðu við skráningu stærðar fasteignarinnar og þar af leiðandi eignarhlutfalla í henni. Með þeirri ákvörðun hefði engin afstaða verið tekin til gildis einstakra skjala sem þinglýst hafði verið á eignina. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.
Sýslumaður varð áskynja um að afsali hafði verið þinglýst á fasteign sem var sameiginlegur bústaður fjölskyldu. Samþykki maka vantaði á afsalið. Fyrir mistök þinglýsingastjóra er afsalinu þinglýst á eignina þrátt fyrir það ásamt veðskjölum útgefnum af afsalshafa. Afmáði sýslumaður afsalið úr fasteignabók ásamt nefndu veðskuldabréfi og tilkynnti síðan aðilum að afsalinu um ákvörðun sýslumanns. Afsalshafi höfðaði mál til ógildingar á ákvörðun sýslumanns ásamt því að krefjast þess að afsalinu væri þinglýst aftur á eignina svo og að færa umrætt veðskuldabréf aftur inn í þinglýsingabók og að auki að aflýsa öllum skjölum sem þinglýst hafði verið á eignina eftir að afsalið hafði verið afmáð. Var kröfu sóknaraðila um að ógilda ákvörðun sýslumanns hafnað og kröfum um að aflýsa ótilteknum skjölum sem hafði verið þinglýst á eignina eftir 12. nóvember 2024 vísað frá dómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu varnaraðilans J um leiðréttingu rafrænnar þinglýsingabókar þannig að meginefni nánar tilgreinds afsals yrði getið á fasteignunum H, Hs og Hl, en fallist á kröfu hans um leiðréttingu með þeim hætti að færa skyldi í þinglýsingabækur sömu fasteigna yfirlýsingu um réttindin „Beitiland er óskipt“. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki fengist séð að við afsalsgerðina hefði staðið til að afsalshafi eignaðist einhver réttindi yfir H sem þyrfti að skrá í þinglýsingabók fyrir þá jörð og þá síðar fyrir Hs og Hl. Væri ekki fallist á að tilvísun afsalsins til óskipts beitilands væri nægilega skýr svo unnt væri að slá því föstu að augljóst væri að hún hefði falið í sér stofnun óbeins eignarréttar í jörðinni H og þar með Hs og Hl. Var því ekki fallist á það með héraðsdómi að færa skyldi sérstaka yfirlýsingu um þau ætluðu réttindi í þinglýsingabók fyrir H, Hs og Hl. Var kröfum J því hafnað.
Sóknaraðili krafðist þess að ákvörðun þinglýsingarstjóra um að vísa afsali um jörð frá þinglýsingu yrði hrundið og lagt fyrir hann að þinglýsa skjalinu. Sama afsali hafði áður verið þinglýst og það síðan verið leiðrétt þar sem ekki þótti sýnt að lögbundins forkaupsréttar sameiganda að jörðinni hefði verið gætt. Var sú ákvörðun þinglýsingarstjóra ekki borin undir dóm en þess í stað freistaði sóknaraðili þess að krefjast þinglýsingar skjalsins á ný að liðnum málshöfðunarfresti forkaupsréttarhafa skv. 32. gr. jarðalaga. Öllum kröfum sóknaraðila í málinu var hafnað þar sem óheimilt var talið skv. 54. gr. jarðalaga að þinglýsa skjalinu nema fyrir lægi að ákvæða laganna hefði verið gætt en ekki var talið á höndum þinglýsingarstjóra að leysa úr því hvort forkaupsréttur sameigandans væri fallinn niður.
Ástríður Halla Magnúsdóttir, Jón Guðmundur Magnússon, Sigurlína Kristín, Magnúsdóttir, Sigurjón Kristjánsson, Ólafur Jón Hákonarson, Bergþóra Haukdal, Hákonardóttir, Jón Ingi Hákonarson, Linda Björk Haukdal Hákonardóttir og Ingólfur Hákonarson (
Guðjón Rúnarsson lögmaður)
gegn
sýslumanninum á Vestfjörðum (Sigríður Eysteinsdóttir staðgengill sýslumanns)
Hafnað var kröfu sóknaraðila um að ógilt yrði ákvörðun sýslumanns um leiðréttingu skráninga í fasteignabók vegna jarðarinnar Höll í Haukadal.
Kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjóra var vísað frá dómi, vegna skorts á lögvörðum hagsmunum.
Ágreiningur máls þessa laut að því hvort Sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu bæri að láta fara fram nauðungarsölu á bifreið í eigu varnaraðila, án þess að frumrit veðskuldabréfs yrði lagt fram í samræmi við áskilnað 3. mgr. 11. gr. laga nr. 90/1991. Var það niðurstaða dómsins að ákvæði laga um nauðungarsölu og lögskýringargögn væru skýr um að til þess að nauðungarsala gæti farið fram yrði gerðarbeiðandi að leggja fram frumrit þess og að ekki skipti máli hvort að heimilt væri að þinglýsa rafrænu veðskuldabréfi. Þá var því hafnað að ákvörðun sýslumanns væri í andstöðu við ákvæði reglugerðar ESB nr. 910/2014 (um rafræna auðkenningu og traustþjónustu fyrir rafræn viðskipti á innri markaðinum) sem innleidd var í íslenskan rétt með lögum nr. 55/2019 um rafræna auðkenningu og traustþjónustu fyrir rafræn viðskipti.
Seljandi bifreiðar taldi sig tryggðan á grundvelli söluveðs, eignarréttarfyrirvara eða sambærilegrar tryggingar í henni þar til kaupverð væri að fullu greitt og nyti af þeim sökum stöðu samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 við gjaldþrotaskipti á félaginu sem keypti bifreiðina. Talið að ekki hafi verið stofnað til söluveðs eða ígildi þess með fullnægjandi hætti samkvæmt lögum um samningsveð nr. 75/1997 auk þess sem þinglýsa hefði þurft slíkum löggerningi til að öðlast vernd gagnvart skuldheimtumönnum.
Markús Sigurðsson, Ragnar Sigurðsson, Styrmir Sigurðsson, Fjöl ehf, Gréta Elín Sörensen, Sína Þorleif Þórðardóttir, Leifur Sörensen, Birgir Sörensen og Straumsbúið sf (
Sigurður Örn Hilmarsson lögmaður)
gegn
Vegagerðinni (
Þórður Bogason lögmaður)
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem málinu var vísað frá Landsrétti á þeim grundvelli að M o.fl. hefðu ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um ákvörðun sýslumanns um að vísa frá þinglýsingu eignayfirlýsingu V um landspildu í landi Ó. Sýslumaður hefði tekið nýja ákvörðun um að þinglýsa eignayfirlýsingunni í samræmi við úrskurð héraðsdóms. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna.
Markús Sigurðsson, Ragnar Sigurðsson, Styrmir Sigurðsson, Fjöl ehf, Gréta Elín Sörensen, Sína Þorleif Þórðardóttir, Leifur Sörensen, Birgir Sörensen og Straumsbúið sf (
Alexander Hafþórsson lögmaður)
gegn
Vegagerðinni (
Einar Farestveit lögmaður)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að visa frá þinglýsingu eignayfirlýsingu V um landspildu í landi Ó og lagt fyrir hann að þinglýsa skjalinu. Í úrskurði Landsréttar kom fram að eftir að hinn kærði úrskurður var kveðinn upp hafi eignayfirlýsing V verið send sýslumanni aftur til þinglýsingar og hún dagbókarfærð í þinglýsingabók og þinglýst tilgreindan dag. Væri V því skráður eigandi landspildunnar í þinglýsingabók. Samkvæmt 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 þurfi sá sem kærir úrskurð hérðasdómara í þinglýsingarmáli að hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu hefði tekið nýja ákvörðun um að þinglýsa eignayfirlýsingu V og af þeim sökum hafi sóknaraðilar ekki lengur lögvarða hagsmuni af því að fá úrlausn um gildi fyrri ákvörðunar sýslumanns, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var málinu því vísað frá Landsrétti.
Deilt var um hvort þinglýsingastjóra hefði verið heimilt á grundvelli 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 að afmá kvöð sem B hafði fengið þinglýst á fasteignina S. Hin umdeilda ákvörðun þinglýsingastjóra var rökstudd með þeim hætti að B hefði vegna skorts á samþykki þinglýsts eiganda fasteignarinnar brostið heimild til að fá henni þinglýst. Í úrskurði Landsréttar var rakið að þegar beiðni um afmáningu kvaðarinnar barst sýslumanni hefði þinglýstur eigandi fasteignarinnar verið annar en þegar kvöðinni var þinglýst. Vísaði rétturinn til þess að svo unnt væri að afmá þinglýst réttindi á grundvelli 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga þyrfti að vera augljóst að mistök hefðu átt sér stað. Var ekki fallist á að svo hefði verið, einkum þegar horft væri til þess að þinglýstur eigandi fasteignarinnar hefði samkvæmt orðanna hljóðan verið annar þegar kvöðinni var þinglýst. Hefði skilyrðum 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga ekki verið fullnægt. Var því fallist á kröfu B um að hinni umdeildu ákvörðun þinglýsingastjóra yrði hnekkt.
Staðfestur er veðréttur í tveimur tryggingarbréfum áhvílandi á fasteign stefndu, og stefndu þurfa að þola að gert verði fjárnám fyrir kröfum stefnanda í sömu fasteign.
Hafnað var kröfu sóknaraðila um afmáningu skjals af lóðum varnaraðila, sem og varakröfu hans um að þinglýst yrði á lóðirnar kröfu um afmáningu. Þótti sóknaraðila ekki hafa tekist sönnun á að umrædd skjöl breyttu landamerkjum milli fasteigna aðila. Var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað.
H ehf. krafði Í um skaðabætur vegna mistaka sem urðu við þinglýsingu afsals en sýslumanni láðist á sínum tíma að þinglýsa skjali um afsal vatnsréttinda úr Berjadalsá í landi Ytra-Hólms sem afsalað var 15. mars 1958. Skjalinu var að lokum þinglýst í kjölfar dóms Hæstaréttar 28. ágúst 2017 í máli nr. 395/2017. Óumdeilt var að mistök urðu við þinglýsingu afsalsins og Í hefði viðurkennt bótaskyldu, ef slík krafa hefði verið fyrir hendi. H ehf. keypti fasteignina Ytra-Hólm I árið 2013 í kjölfar nauðungarsölu. H ehf. taldi sig hafa mátt treysta því að veðbókarvottorð eignarinnar hafi sýnt þinglýstar kvaðir sem hvíldu á eigninni við kaupin og að mistökin við þinglýsinguna hafi skapað félaginu tjón þar sem fasteignin væri verðminni án vatnsréttindanna. H ehf. byggði kröfu sína á 49. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978 og almennum skaðabótareglum. Í byggði á því að fyrirsvaramenn H ehf. hefðu verið grandsamir um afsal vatnsréttindanna og ekki getað dulist að réttindin fylgdu ekki með kaupum á jörðinni. Í dómi Landsréttar kemur fram að P hafi afsalað umræddum vatnsréttindum Ytra-Hólms til Akranesskaupstaðar árið 1958 og eigandasaga jarðarinnar frá umræddu afsali rakin. Jörðin Ytri-Hólmur og síðar jarðirnar Ytri- Hólmur I og Ytri Hólmur II hafi allar götur frá 1958 verið í eigu afkomenda P. Jafnframt var rakið að mannvirki hafi verið reist við Berjadalsá í kjölfar afsal vatnsréttindanna 1958, þau standi þar enn og blasi við hverjum sem um landið fer. Í ljósi þessa var ekki talið að H ehf. hafi, gegn staðhæfingum Í, tekist sönnun þess að félagið hafi verið grandlaust um afsal vatnsréttindanna við jarðakaupin í maí 2013 og Í sýknað af skaðabótakröfu H ehf.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að fella niður leyfi til einkaskipta á dánarbúi C en öðrum kröfum A fyrir héraðsdómi, sem settar voru fram sem aðal- og varakröfur og allar lutu með einum eða öðrum hætti að skrásetningu eigna dánarbúsins og þinglýsingu eignarheimilda, var vísað frá dómi.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun sóknaraðila um að vísa frá þinglýsingu skiptayfirlýsingu þess efnis að við skipti á dánarbúi maka S skyldi koma í hlut hans tilgreindur eignarhluti í jörð og lagt fyrir þinglýsingarstjóra að þinglýsa skjalinu. Landsréttur vísaði til þess að úrskurður um kröfur sóknaraðila í málinu fælu ekki í sér úrlausn um tiltekin réttindi sem hann hefði lögvarða hagsmuni af að fá skorið úr um í skilningi 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, en ekki skipti máli við mat á því atriði þó svo að aðild í málinu í héraði hefði verið hagað svo að sóknaraðili væri þar til varnar. Var málinu því vísað frá Landsrétti.
Eigendur jarðar töldu sig eiga beinum eignarrétti tvö nokkuð stór engjastykki innan þinglýstra merkja nágrannajarðar. Sýkna
I krafðist þess að hnekkt yrði þeirri ákvörðun sýslumanns að afmá af fasteigninni S kvöð sem fól í sér að I þyrfti að samþykkja ráðstöfun fasteignarinnar. Hafði sýslumaður afmáð kvöðina af eigninni á þeim forsendum að kvöðinni hefði fyrir mistök verið þinglýst að beiðni I en í ljós hefði komið að I væri ekki eigandi eignarinnar og nyti því ekki réttar til þess að fá kvöðinni þinglýst. Í úrskurði héraðsdóms var komist að þeirri niðurstöðu að sýslumanni hefði verið rétt, miðað við þinglýstar eignarheimildir yfir eigninni, að afmá kvöðina á grundvelli leiðréttingarskyldu hans, sbr. 27. gr. þinglýsingalara. Lægi enda ekkert fyrir um að I hefði notið eignarréttar eða annarra óbeinna réttinda sem heimiluðu honum að þinglýsa upp á sitt eindæmi kvöðinni er um ræddi. Var kröfum I samkvæmt því hafnað.
Ákvæði jarðalaga nr. 81/2004 voru talin það óskýr að ekki væri á þeim byggjandi um forkaupsrétt sameigenda jarða við erfðir. Var höfnun sýslumanns á að þinglýsa skiptayfirlýsingu dánarbús felld úr gildi og lagt fyrir sýslumann að þinglýsa yfirlýsingunni.
Sóknaraðili krafðist þess að viðurkennd yrði sértökukrafa hans í þrotabú æa grundvelli kaupsamnings um fasteign. Skiptastjóri hafnaði kröfunni þar sem kaupsamningi hafði ekki verið þinglýst og naut þrotabúið því enn þinglýstrar eignaheimildar að fasteigninni við uppkvaðningu gjaldþrotaúrskurðar. Með úrskurði dómsins var afstaða skiptastjóra staðfest og kröfum sóknaraðila hafnað, með vísan til 1. mrg. 29. gr. þinglýsingalaga.
Magnús Björn Brynjólfsson (sjálfur) gegn
Vivaldi Íslandi ehf og LBI ehf (enginn)
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu M um að þinglýst yrði kvöð um endurgjaldslausan afnotarétt hans á fasteignina að H. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom meðal annars fram að af ákvæðum 31. gr. og 11. gr. þinglýsingalaga mætti leiða að ekki yrði talið að um augljós þinglýsingarmistök hefði verið að ræða er þinglýsingarstjóri þinglýsti ekki sérstaklega, að eigin frumkvæði og án þess að athygli hans hefði verið vakin á þeim, afnotaréttindum M samkvæmt afsali. Var kröfu M því hafnað.
Ágreiningur um þinglýsingu
Hafnað kröfu sóknaraðila um að felld verði úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjóra.
Hafnað var kröfum sóknaraðila sem fólu í sér kröfu um að felld yrði úr gildi ákvörðun þinglýsingarstjóra þar sem synjað var beiðni hans um leiðréttingu ætlaðra þinglýsingarmistaka samkvæmt 1. mgr. 27. gr. þinglýsingalaga.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að þinglýsa mætti stefnu í máli þeirra á hendur sóknaraðilum á tvær tilgreindar fasteignir á grundvelli 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 39/1978 væri ekki heimilt að kæra til Landsréttar úrskurð þar sem ákveðið hefði verið að þinglýsa stefnu. Þá yrði stoð fyrir kæruheimild í málinu ekki fundin í 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eða öðrum ákvæðum XXIV. kafla sömu laga. Var málinu því vísað frá Landsrétti.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu varnaraðila um að þinglýsa mætti stefnu í máli þeirra á hendur sóknaraðilum á þrjár tilgreindar fasteignir á grundvelli 1. mgr. 28. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 28. gr. laga nr. 39/1978 væri ekki heimilt að kæra til Landsréttar úrskurð þar sem ákveðið hefði verið að þinglýsa stefnu. Þá yrði stoð fyrir kæruheimild í málinu ekki fundin í 143. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála eða öðrum ákvæðum XXIV. kafla sömu laga. Var málinu því vísað frá Landsrétti.
Ágreiningur var um hvort systkinum stefnanda hafi verið heimilt eða ekki að selja stefnda á leigu tiltekin eignarréttindi sem lutu m.a. að vatnsréttindum, án samþykkis stefnanda, með vísan til óskráðra reglna um óskipta sameign. Fallist var á að systkinum stefnanda hefði verið heimilt að ráðstafa eignarhlut sínum í hinum óskiptu réttindum til stefnda út frá þeim reglum sem gilda um inntak eignarréttar og forræði á eignarhlutdeild í sameign. Stefndi öðlaðist við framsalið þann rétt sem fyrri eigendur áttu og gekkst undir sömu skyldur og þau gagnvart stefnanda sem meðeiganda. Framsal til þriðja aðila og skipting eignarinnar breyttu engu um stöðu stefnda enda höfðu seljendur áður ráðstafað þessum réttindum til stefnda og báðir aðilar vissu um tilvist og efni samninganna. Þá var ekki fallist á að þinglýsing réttindanna skipti einhverju máli, enda ekki hlutverk sýslumanns að ákvarða lögskipti að baki skjölunum.
B höfðaði mál gegn R, S og Í og krafðist þess að felldar yrðu úr gildi þrjár samþykktir byggingarfulltrúans í Reykjavík frá 2018 um að minnka lóðina Hátún 10 og stofna þar tvær nýjar lóðir, Hátún 12 og 14. Í dómi Landsréttar var rakið að gögn málsins væru misvísandi um hvort lóðarhafar að lóðinni hefðu álitið, þegar umrædd afgreiðsla fór fram, að um eina óskipta lóð væri að ræða eða að henni hefði verið skipt samkvæmt samkomulagi hlutaðeigandi og fyrri afgreiðslum R. Við þær aðstæður hafi R borið að gæta að því, áður en til afgreiðslu málsins kom, að atvik þess væru að þessu leyti upplýst með fullnægjandi hætti, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins að nægjanlega hafi verið gætt að rétti B samkvæmt 13. gr. sömu laga til að kynna sér gögn málsins, tjá sig um þær upplýsingar sem lágu fyrir og koma að frekari upplýsingum og viðhorfum áður en til afgreiðslunnar kom. Ekki yrði ráðið hvort samþykktirnar 2018 hafi falið í sér nýja afgreiðslu á grundvelli eldri einkaréttarlegrar umsóknar eða staðfestingu fyrri ákvarðana R. Óljóst væri hvaða réttaráhrif afgreiðslunni var ætlað að hafa umfram þær ákvarðanir sem þegar höfðu verið teknar. Þá hafi ekki reynst unnt að hrinda í framkvæmd þeim ráðstöfunum sem þar var mælt fyrir um en breytingar á lóðarmörkum hafi ekki fengist þinglýst. Óhjákvæmilegt væri að R bæri hallann af því að samþykktirnar hafi ekki verið svo skýrar sem skyldi og af þeirri óvissu sem af því leiddi. Málsmeðferð R og sú stjórnvaldsákvörðun sem fólst í umræddum samþykktum var talin haldin slíkum annmörkum að ekki yrði hjá því komist að fallast á kröfu B um að fella samþykktirnar úr gildi.
Ágreiningur varð um skiptingu verðmætaaukningar sem varð á fasteignum aðila er voru í óskráðri sambúð í tæp átta ár. Taldi dómurinn varnaraðila hafa sýnt fram á að hún hafði lagt mun meira til heimilisins og þar með til verðmætaaukningar en sóknaraðili. Krafðist sóknaraðili að hann fengi verðmætaaukninguna sér útlagt að fullu eins og þinglýstur eignarhluti hans sagði til um en varnaraðili krafðist þess að fá helminginn sér til handa. Niðurstaða dómsins var að víkja ætti þinglýstum eignarheimildum til hliðar og úrskurðaði rétt varnaraðila til þess að fá helming verðmætaaukningarinnar sér til handa. Þá var sóknaraðila gert að greiða varnaraðila málskostnað.
G kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að afmá færslu skjals, eignaskiptayfirlýsingar, sem þinglýst var í fasteignabók embættis varnaraðila S. Með hinni umdeildu eignaskiptayfirlýsingu var kveðið á um innbyrðis skiptingu leiguréttinda milli aðildarfélaga B sem áttu orlofshús á tilgreindri lóð sem B leigði af G. Í úrskurði Landsréttar var rakið að B hefði tekið tilgreinda lóð á leigu til 72 ára frá 1. ágúst 1969 að telja. Samkvæmt því fari B með lóðarleiguréttindi yfir lóðinni, sem teljist samkvæmt reglum eignaréttar til óbeinna eignarheimilda. Þessum réttindum sé B heimilt að ráðstafa enda fari það ekki gegn því sem kveðið er á um í lóðarleigusamningnum. Samkvæmt samningnum væru heimildum B til að ráðstafa framangreindum lóðarleiguréttindum engin sérstök takmörk sett. Með hinni umdeildu eignaskiptayfirlýsingu hefði verið kveðið á um innbyrðis skiptingu leiguréttinda milli aðildarfélaga B sem áttu orlofshús á lóðinni án þess að sú skipting hefði áhrif á eignarrétt G að landinu en ekki væri um að ræða skiptingu lóðar í skilningi 48. gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Andrés Þór Hinriksson og Sif Gunnlaugsdóttir (
Stefán Bjarni Gunnlaugsson lögmaður)
gegn
Gunnari Helga Guðmundarsyni (sjálfur ólöglærður)
Deilt um merki tveggja eyðijarða. Þinglýstum merkjum frá 1884 varð ekki hnekkt.
Ágreiningur málsaðila laut að eignarrétti að jörðinni Bjarnastöðum í sveitarfélaginu Norðurþingi. V krafðist þess að viðurkennt yrði að hún sem eigandi Sigtúna væri eigandi helmings alls lands Bjarnastaða. Byggði hún á því að helmingshlutur jarðarinnar hafi fylgt afsali fyrir Sigtúnum. H og E reistu sýknukröfu sína á því að þau hefðu fyrir traustfang öðlast eignarrétt að allri jörðinni, auk þess sem þau hefðu fyrir hefð öðlast þann eignarrétt, sbr. lög nr. 46/1905 um hefð. Í dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að H og E hefðu eignast Bjarnastaði alla á grundvelli traustfangs. Vísað var til þess að réttindi samkvæmt þinglýstri skiptayfirlýsingu 16. júní 1939 sem V byggði rétt sinn á gengi framar rétti sem H og E fengu síðar með afsali til þeirra 14. júní 1981 er afhent var til þinglýsingar 19. sama mánaðar. Því næst var tekið til skoðunar hvort H og E hefðu öðlast eignarétt að allri jörðinni á grundvelli hefðar en V vefengdi að eigandi eignar í sameign gæti unnið hefð á hluta sameiganda síns. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engin almenn regla stæði í vegi hefðar við þær aðstæður en annað gæti leitt af sérreglum um tiltekin réttindi. Þá hefði í fyrri úrlausnum Hæstaréttar verið fallist á hefð þótt eign hefði verið í sérstakri sameign. Vísað var til þess að ef sameigandi ætti að geta unnið hefð á fasteign yrði nýting hans að vera umfram það sem leiddi af almennum reglum um sérstaka sameign og því yrðu gerðar enn ríkari kröfur en ella svo fullnægt yrði skilyrðum hefðar um eignir í slíku eignarhaldi. Að teknu tilliti til nánar tilgreindra vitnaskýrslna í héraði og fyrir Landsrétti var talið ósannað að H og E hefðu verið í vondri trú um rétt sinn til allrar jarðarinnar og voru þau því talin uppfylla huglæg skilyrði 2. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905. Auk þess var talið að hagnýting þeirra á jörðinni og ráðstafanir varðandi hana hafi verið með öllu átölulausar og án nokkurrar aðkomu af hálfu fyrri eiganda Sigtúna. H og E voru talin hafa haft Bjarnastaði alla í óslitnu eignarhaldi í skilningi 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 í meira en 20 ár frá afhendingu jarðarinnar 20. júní 1981 þar til eignarhald þeirra var vefengt í árslok 2009. Voru H og E því talin hafa unnið hefð á jörðinni í heild sinni. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur og H og E sýknuð af kröfu V um að viðurkennt yrði að hún væri eigandi helmings jarðarinnar Bjarnastaða.
Stefnandi krafðist þess að íslenska ríkið greiddi honum skaðabætur vegna þess að fyrir mistök við þinglýsingu á árinu 1958 var afsal á tilteknum réttindum ekki fært í þinglýsingarbók jarðar sem stefnandi keypti árið 2013. Stefnandi var ekki talinn hafa verið grandlaus um ráðstöfun réttindanna og var ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni sem væri sennileg afleiðing af mistökunum. Stefnandi átti því ekki rétt til skaðabóta og sýknað var af kröfum hans.
Hafnað var kröfu sóknaraðila þess efnis að felld yrði úr gildi ákvörðun þinglýsingastjóra um að þinglýsa tiltekinni kvöð á fasteign sóknaraðila, þar sem sýnt þótti að þinglýsingarstjóra hefði verið rétt að færa hina umþrættu kvöð í kvaðadálk fasteignarinnar til samræmis við efni afsals er þinglýst var á eignina árið 1963. Þá þótti ekki unnt að leysa úr efnislegum ágreiningi aðila um gildi kvaðarinnar í máli þessu, sem rekið var á grundvelli þinglýsingalaga.
Kröfu sóknaraðila um að heiti skjals í þinglýsingabók yrði breytt í kvöð á tiltekin fastanúmer fasteigna var vísað frá dómi. Kröfu sóknaraðila um að skjali yrði þinglýst á upphaflegan veðrétt, sem kvöð á tiltekin fastanúmer fasteigna var hafnað. Varakröfu sóknaraðila um að því skjali yrði þinglýst á upphaflegan veðrétt, sem yfirlýsingu var vísað frá dómi.
Þ kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að hrundið yrði úrlausn sýslumannsins á Vestfjörðum um að vísa frá þinglýsingu afsali um að Þ væri réttur og löglegur eigandi að tilgreindum eignarhluta SÓ í jörðinni R. Var afsalinu vísað frá á grundvelli þess að SÓ sem útgefanda skjalsins brysti heimild til eignarinnar á þann veg er í skjalinu greindi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að SÓ hefði eignarheimild yfir helmingi umrædds eignarhluta jarðarinnar samkvæmt fjárskiptasamningi sem þinglýst hafði verið á jörðina. Samningurinn væri óskilyrtur og fæli í sér yfirfærslu eignarréttar að téðum helmingi eignarhlutans. Þinglýsingu samningsins væri getið í fasteignabók en láðst hefði að færa í hana meginefni samningsins. S hefði, í samræmi við rannsóknarskyldu sína samkvæmt 5. mgr. 7. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, borið að ganga úr skugga um heimild SÓ á grundvelli samningsins og leiðrétta að eigin frumkvæði skráningu eignarheimilda í fasteignabók í samræmi við 1. mgr. 27. gr. laga nr. 39/1978. Hefði afsalinu því ranglega verið vísað frá þinglýsingu. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir S að þinglýsa afsalinu.
Fallist var á kröfu Þ um að sýslumanni yrði gert að þinglýsa á tiltekna jörð skráningu fyrirsvarsmanns skv. 9. gr. jarðalaga nr. 81/2004