Dómstólaleit

Ágreiningur aðila laut að því hvort taka bæri til opinberra skipta dánarbú E. E hafði gert erfðaskrá sem dagsett var 12. nóvember 1999 þar sem hann arfleiddi A, B og C, þrjár af fjórum systrum sínum, að öllum eignum sínum. D, fjórða systirin, vefengdi erfðaskrá E á þeim grundvelli að hann hefði ekki verið til þess bær að gera erfðaskrá sökum þroskaskerðingar. Landsréttur taldi að það hvíldi á D að sanna að E hefði brostið hæfi til að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt með erfðaskrá. Sú sönnunarfærsla fór ekki fram fyrir héraðsdómi og því felldi Landsréttur hinn kærða úrskurð úr gildi og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.

A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að A yrði gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur af þeim fjármunum sem A fékk úthlutað úr dánarbúi móður sinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins og málatilbúnaði B væri ljóst að hún sæti í óskiptu búi eftir eiginmann sinn, föður A, sbr. II. kafla erfðalaga nr. 8/1962. Samkvæmt 11. og 12. gr. þeirra laga hefði maki sem situr í óskiptu búi eignarráð og forræði á fjármunum búsins í lifanda lífi. Þar sem dómkrafa hennar lyti að því að endurheimta fjármuni sem hún teldi að hefðu ranglega verið greiddir A við einkaskipti á þeim hluta bús föður A sem laut að móðurarfi hans hefði B lögmæta aðild að því að krefjast endurgreiðslu fjár til búsins vegna ráðstafana sem hún teldi hafa rýrt búið með ólögmætum hætti. Fyrir Landsrétti byggði A á því að hann hefði ekki fengið neina greiðslu frá föður sínum vegna móðurarfs og að engin gögn væru til staðar sem staðfestu að dánarbúi móður hans hefði verið skipt. Þar sem í gögnum málsins lá fyrir að A hafði sérstaklega leitað eftir upplýsingum um móðurarf sinn árið 1974 með aðstoð lögmanns og að A hefði gert samkomulag við föður sinn um að arfshluti móður hans skyldi greiddur út til hans taldi Landsréttur að leggja yrði til grundvallar að A hafi verið kunnugt um að skipti höfðu þegar farið fram á búi móður hans þegar einkaskiptagerð var gerð í júlí 2022. Því væri ekki unnt að líta svo á að sanngjarnt hefði verið í ljósi atvika og stöðu aðila, þar á meðal þess að hvaða leyti þeim mátti vera kunnugt um samkomulag A við föður sinn 1974, að einkaskiptagerðin væri miðuð við að engin skipti hefðu farið fram á búi móður hans. Niðurstaða Landsréttar var því sú að einkaskiptagerðin gæti ekki verið lögmætur grundvöllur fyrir greiðslu til A úr búi föður hans og móður, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Var honum því gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur.

I, móðir E, F og G, var gift H, föður A, B, C og D. Eftir andlát I sat H í óskiptu búi en eftir andlát hans skiptu A, B, C og D búinu einkaskiptum án þess að arfur væru greiddur til E, F og G. Þau höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess, hvert fyrir sig, að hverju þeirra yrði gert að greiða sér tiltekna fjárhæð. Héraðsdómur féllst á það með E, F og G að fram hjá þeim hefði verið gengið við einkaskiptin eftir H og að kröfur þeirra væru ekki fyrndar. Niðurstaða héraðsdóms var sú að allar eignir búsins hefðu verið hjúskapareignir sem ættu að skiptast milli erfingja I og H eftir reglum 1. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Meðal eigna búsins var fasteign sem A, B, C og D seldu. Dómurinn benti á að í 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. væru ekki fyrirmæli um það við hvaða endurgreiðslufjárhæð skyldi miðað þegar eign, sem erfingi sem gengið var fram hjá við skipti átti rétt til arfshluta í, hefur verið seld. Taldi dómurinn nærtækast að líta svo á að við þær aðstæður eignaðist sá erfingi bótakröfu á hendur þeim sem naut arfs í hans stað sem miðaði að því að gera hann eins settan fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi með þeirri takmörkun sem kæmi fram í niðurlagsákvæði málsgreinarinnar. Leit dómurinn svo á að kröfugerð E, F og G miðaði að því að gera þau eins sett fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi. Þá hefðu A, B, C og D hvorki haft uppi gagnkröfur til skuldajafnaðar vegna ætlaðs kostnaðar þeirra af fasteigninni né lagt fram gögn þar um. Voru kröfur E, F og G teknar til greina, þó þannig að dráttarvextir voru dæmdir frá dómsuppsögu. Landsréttur tók fram að lögbundnar kröfur E, F og G væru um endurgreiðslu arfs sem A, B, C og D hefðu ranglega fengið í stað þeirra. Með þeirri athugasemd staðfesti rétturinn niðurstöðu héraðsdóms um annað en vexti og málskostnað, en dráttarvextir voru dæmdir frá málshöfðun.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var öllum kröfum A en fallist á nánar tilgreindar kröfur B og C í tengslum við ágreining aðila við opinber skipti á dánarbúi D. Fyrir Landsrétti gerði A fjórar dómkröfur. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ein þeirra dómkrafna ætti sér ekki stoð í erindi skiptastjóra, sem afmarkað hefði þann ágreining sem beint var til héraðsdóms, og hefði ekki verið til úrlausnar í héraði. Var þeirri kröfu sjálfkrafa vísað frá Landsrétti. Að öðru leyti var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A o.fl. um að erfðaskrá F yrði dæmd ógild og ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar. Ágreiningur aðila laut að því hvort F hefði verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962 og hvort vottorð lögbókanda á erfðaskránni uppfyllti reglur 42., sbr. 1. mgr. 43. gr., erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að vottorð lögbókandans hefði verið án annmarka. Samkvæmt því hvíldi það á A o.fl. að sanna að F hefði ekki verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt. Tók rétturinn undir það mat héraðsdóms að A o.fl. hefðu ekki axlað þá sönnunarbyrði. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A um að dánarbú föður A yrði tekið til opinberra skipta og að leyfi B til setu í óskiptu búi yrði fellt úr gildi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. skuli dánarbú tekið til opinberra skipta að kröfu erfingja, hafi skiptum ekki verið lokið samkvæmt 25. til 27. gr. sömu laga og hvort sem leyfi hafi verið fengið til einkaskipta eða ekki. Hafi maki þess látna fengið leyfi til setu í óskiptu búi verði slík krafa að styðjast við heimild í erfðalögum, sbr. 3. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því þurfi að vera fyrir hendi einhver þau atvik sem veiti erfingja heimild samkvæmt 13. til 17. gr. erfðalaga til að krefjast þess að opinber skipti fari fram. Hafi A ekki sýnt fram á að svo sé. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur en þar kom meðal annars fram að 1. mgr. 45. gr. erfðalaga gæti ekki orðið grundvöllur þess að útgefið leyfi til setu í óskiptu búi væri fellt úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að eignarhlutum F heitinnar í tveimur nánar tilgreindum fasteignum, auk innistæða á bankareikningum, skyldi ráðstafað til B og C. Kröfum varnaraðila um frávísun málsins frá Landsrétti var hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að erfðaskrá F yrði metin ógild og kæmi ekki til álita við skipti á dánarbúi hans. Fyrir Landsrétti byggðu sóknaraðilar á því að meta ætti erfðaskrána ógilda þar sem formskilyrðum til vottunar í 1. málslið 1. mgr. og 2. málslið 2. mgr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962 hefði ekki verið fullnægt, auk þess sem ógildingarreglur stæðu til ógildingar erfðaskrárinnar, sbr. einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og 37. gr. erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að fyrirmæli 1. mgr. 42. gr. laganna hefðu ekki verið skilin svo bókstaflega að arfleifandi þyrfti beinlíns sjálfur að hafa boðað votta til þess fundar þar sem erfðaskráin var vottuð og þess getið í arfleiðsluvottorði. Þrátt fyrir að í máli þessu hefði annar vottanna verið kvaddur til fundarins af hinum vottinum var ljóst að það hefði verið vilji F á fundinum að sá aðili vottaði erfðaskránna og í vottorðinu hafi þess verið getið að vottarnir hefðu verið kvaddir til að vera vottar að arfleiðslugerð F. Var ekki talið að vottun erfðaskrárinnar hefði verið í ósamræmi við 1. mgr. 42. gr. laganna. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að atkvæðisréttur C félli niður við atkvæðisgreiðslu um hvort skiptastjóri í dánarbúi E skildi hlutast til um eignaleit í Taílandi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að í 4. mgr. 69. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. segi að séu greidd atkvæði um málefni sem varði sérstaka hagsmuni einstaks erfingja eða kröfuhafa skuli atkvæði hluteigandi falla niður. Samkvæmt gögnum málsins um að eignir í Taílandi séu skráðar á nafn C og hjúskapareignir hennar, verður ekki hjá því komist en að álykta sem svo að C hafi, eins og atvikum er háttað, sérstaka hagsmuni umfram aðra erfingja dánarbúsins þegar kemur að leit og ráðstöfun hugsanlegra eigna dánarbúsins í Taílandi við meðferð skiptamálsins. Var því krafa A og B tekin til greina um að atkvæði C félli niður við greiðslu atkvæða um hvort skiptastjóri hlutist til um eignaleit í Taílandi, nánar tiltekið kanni hvaða eignir og réttindi tilheyri dánarbúinu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust sóknaraðilar þess að ómerktar og ógiltar yrðu nánar tilteknar ákvarðanir hluthafafunda og stjórnarfunda í annars vegar NW ehf. og hins vegar K.L.H. ehf. og jafnframt að felldur yrði úr gildi leigusamningur milli K.L.H. ehf. og NWR ehf. Þær ákvarðanir sem um ræðir lutu að slitum á leigusamningi milli K.L.H. ehf. og NW ehf. um tilteknar eignir að V og gerð sambærilegs leigusamnings við NWR ehf. Dánarbú H átti eignarhlut í K.L.H. ehf. og NW ehf. og töldu sóknaraðilar, sem voru meðal erfingja, ákvarðanirnar hafa valdið dánarbúinu tjóni. Sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni, til hagsbóta dánarbúinu, eftir að fyrir lá að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem um ræddi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að sóknaraðilar hefðu heimild til höfða málið í eigin nafni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að uppfyllt væru skilyrði 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. til að sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni. Þá var talið að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sem lutu að því að ómerktar yrðu ákvarðanir hluthafafunda, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Jafnframt yrði að virtum eignarhlut dánarbúsins í K.L.H. ehf. að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu þeirra um ógildingu leigusamnings félagsins við NWR ehf. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að þessu leyti felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Hins vegar var ekki fallist á að sóknaraðilar hefðu heimild samkvæmt lögum til að krefjast ómerkingar á ákvörðunum stjórnar K.L.H. ehf. og NW ehf. auk þess sem ekki var talið að þær hefðu hagsmuni af því að leyst yrði sérstaklega úr kröfunum samhliða úrlausn um aðrar kröfur. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun á kröfum sóknaraðila að þessu leyti því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur AL var vísað frá dómi. Málið höfðaði A og krafðist viðurkenningar á því að hún ætti rétt sem bréferfingi til hlutdeildar í innstæðu í séreignarlífeyrissparnaði í eigu hins látna sem var í vörslum AL. Í úrskurði Landsréttar var talið að kröfugerð og málatilbúnaður A væru í samræmi við kröfur d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og að hún hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sínar. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

S krafðist þess að dánarbú B, móður A, yrði tekið til opinberra skipta. A mótmælti kröfunni og krafðist þess að málinu yrði frestað ótiltekið þar til sýslumaðurinn á Suðurlandi hefði lokið afgreiðslu erindis hans um aflýsingu eignarheimildar að sumarhúsi og dánarbúið eftir atvikum skráð eigandi þess í þinglýsingabók. Til vara krafðist hann þess að málinu yrði vísað frá dómi. Aðrar kröfur hans lutu að því að kröfu S yrði hafnað, ákvörðun S um niðurfellingu einkaskiptaleyfis erfingja dánarbúsins yrði felld úr gildi og að lagt yrði fyrir S að ljúka afgreiðslu erindis hans varðandi skrásetningu eigna dánarbúsins. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu A um frestun málsins vísað frá dómi, enda hafði héraðsdómur þegar á fyrri stigum málsins tekið endanlega afstöðu til hennar. Þá var kröfu A um að málinu yrði vísað frá dómi hafnað, einkum með vísan til þess að engir annmarkar væru á beiðni S og fylgigögnum með henni. Öðrum kröfum A, að undanskilinni þeirri er laut að því að kröfu S yrði hafnað, var vísað frá dómi á þeim grundvelli að dómstólar hefðu áður leyst úr þeim. Að endingu féllst héraðsdómur á með S að uppfyllt væru skilyrði laga til þess að krafa hans um opinber skipti á dánarbúi B yrði tekin til greina. Hinn kærði úrskurður var staðfestur með vísan til forsendna og A gert að greiða S kærumálskostnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á að E ætti arfstilkall í dánarbú F á grundvelli erfðaskrár sem F gerði 19. febrúar 2008. Samhliða erfðaskrá F gerði E einnig erfðaskrá en í þeim arfleiddu F og E hitt að öllum eigum sínum á nánar tilteknum stað. Ágreiningur aðila laut að því hvort við skilnað F og E að borði og sæng í desember 2010 hefði erfðaskrá F fallið úr gildi. Byggðu A, B og C á því að í erfðskrám F og E hefði falist gagnkvæm erfðaskrá. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þrátt fyrir að erfðaskrárnar hefðu verið gerðar samhliða og væru sambærilegar að efni til væri um tvær sjálfstæðar erfðaskrár að ræða. Samkvæmt því var ekki fallist á að um gagnkvæma erfðaskrá væri að ræða sem fallið hefði niður við skilnað F og E að borði og sæng. Þá var ekki að finna ákvæði í erfðskránni um að hún félli niður við skilnað aðila. Var það niðurstaða Landsréttar að leggja yrði til grundvallar að það samræmdist vilja F að eignir hans sem greindar voru í erfðaskránni rynnu til E í samræmi við ákvæði erfðaskrárinnar óháð því að þau hefðu verið skilin að borði og sæng og síðar lögskilnaði. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu db. E o.fl. um að erfðaskrá J yrði dæmd ógild og ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar. Ágreiningur aðila laut að því hvort J hefði verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekkert haldbært væri komið fram sem renndi stoðum undir það að J hefði á fyrri stigum lýst þeim arfleiðsluvilja sem birtist í hinni umdeildu erfðaskrá. Þá hefði það verið niðurstaða dómkvadds matsmanns, sem db. E o.fl. hefðu ekki leitast við að hnekkja með öflun yfirmatsgerðar, að vegna heilabilunar á miðlungsháu stigi væri afar ólíklegt að J hefði getað haft frumkvæði að því að gera erfðaskrá í apríl 2017 og að með engu móti yrði séð að hún hefði haft frumkvæði að því að erfðaskráin yrði útbúin svo sem raun bæri vitni, enda væri hún ítarleg og flókin. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

A höfðaði mál gegn B og C og krafðist þess að þeim yrði gert að þola ógildingu með dómi á gagnkvæmri og sameiginlegri erfðaskrá D og B. Jafnframt krafðist A þess að ógilt yrði leyfi til setu í óskiptu búi sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu veitti B á grundvelli erfðaskrárinnar. A byggði á því að erfðaskráin uppfyllti ekki lágmarkskröfur erfðalaga nr. 8/1962. Þá hefði annar arfleiðsluvottur erfðaskrárinnar verið lögmaður C ásamt því að vera að vinna fyrir B við undirritun hennar og því haft verulega hagsmuni af gerð erfðaskrárinnar. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var af Landsrétti með vísan til forsendna kom fram að engin haldbær rök hefðu verið færð fyrir því að lögmanninn hefði skort hæfi til að votta arfleiðslu samkvæmt hinni umdeildu erfðaskrá. Þá væru ekki fyrir hendi neinir aðrir annmarkar sem varðað gætu ógildingu erfðaskrárinnar og var kröfu A þar um því hafnað. Í ljósi þeirrar niðurstöðu var jafnframt hafnað kröfu A um ógildingu á leyfi B til setu í óskiptu búi, enda var sú krafa studd þeirri málsástæðu einni að ógilda bæri leyfið sökum þess að ógilda bæri erfðaskrána.

Við opinber skipti á dánarbúi A krafðist búið þess að B o.fl. yrði gert að endurgreiða búinu fé sem þau höfðu þegið sem fyrirframgreiddan arf umfram erfðahluta þeirra. Deildu aðilar um það hvort B o.fl. bæri að standa dánarbúi A skil á mismuninum eða hvort 32. gr. erfðalaga nr. 8/1962 stæði slíkri kröfu í vegi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt orðalagi ákvæðisins yrði erfingi sem hlyti fyrirfram meira fé frá arfleifanda en næmi erfðahluta hans ekki skyldaður til að standa búinu skil á mismuninum, nema hann hefði sérstaklega skuldbundið sig til þess. Ákvæðið hefði í dómaframkvæmd verið skýrt samkvæmt orðanna hljóðan en í málinu væri ekkert fram komið um að B o.fl. hefðu skuldbundið sig til þess að standa dánarbúi A skil á því sem þau kynnu að fá umfram arfshluta sinn. Þá var ekki talið að dánarbú A hefði fært sönnur á aðrar ástæður sem leiða ættu til þess að B o.fl. væri skylt að inna slíka endurgreiðslu af hendi. Var kröfu dánarbús A því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi við opinber skipti á dánarbúi D. A hafði verið í sambúð með D en B og C voru börn hans. Vísaði Landsréttur frá héraðsdómi án kröfu aðalkröfu A um að viðurkennt yrði að hún ætti helming í öllum skráðum eignum dánarbúsins og að við opinber skipti til fjárslita milli A og B og C skyldi öllum eignum fjárfélags þeirra skipt að jöfnu milli þeirra án tillits til þess hvernig skráningu þeirra væri háttað þannig að viðurkennd yrði helmingshlutdeild A í skírri eign dánarbúsins, enda væri krafan andstæð meginreglu réttarfars um skýran og afdráttarlausan málatilbúnað, sbr. d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Til vara krafðist A þess að viðurkennt yrði að hún væri eigandi 50% eignarhluta í tveimur nánar tilgreindum fasteignum og 16,665% eignarhluta í tilgreindu einkahlutafélagi. Þá væri hún 50% eigandi allra innstæðna dánarbúsins á nánar tilgreindum reikningum, 50% eigandi verðbréfa í eigu dánarbúsins og 50% eigandi tveggja tilgreindra bifreiða. Kröfu A um að hún teldist eigandi að 50% hlut í öllum verðbréfum í eigu dánarbúsins vísaði Landsréttur frá héraðsdómi án kröfu, enda hefði A ekki gert nokkra atlögu að því að sýna fram á hvaða verðbréf gæti verið um að ræða og krafan því vanreifuð. Varðandi aðrar tilgreindar eignir dánarbúsins var rakið í úrskurði Landsréttar að ekki yrði annað ráðið en að fjárhagur A og föður B og C hefði verið með öllu aðskilinn. Þá lægi ekkert fyrir um að A hefði lagt fjármuni til eignamyndunar föður B og C, sem hefði allan sambúðartímann verið með mun hærri launatekjur en A og hefði að auki notið hárra arðgreiðslna frá fyrirtæki sínu. Meðal annars væri óumdeilt að faðir B og C hefði staðið einn að kaupum á þeim tveimur fasteignum sem um væri deilt í málinu. Þá væri og óumdeilt að A hefði ekki staðið að stofnun einkahlutafélagsins með föður B og C. Þótt A hefði í upphafi sambúðar aðila átt meiri peningaeignir í banka yrði sú ályktun ekki dregin af gögnum málsins að þeir fjármunir hefðu runnið til eignamyndunar hans eða að fjármunirnir og vinnuframlag hennar á heimilinu hefðu gert honum sérstaklega kleift að stofna einkahlutafélag sitt eða stunda atvinnu sína. Var því ekki fallist á að A bæri hlutdeild í eignamyndun föður B og C. Var öðrum kröfum A en þeim sem vísað var frá dómi því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að hún væri óbundin af tilgreindum samningum við B og C um skiptingu eigna og ráðstöfun þeirra sem gerðir voru undir skiptameðferð á dánarbúi D. Í úrskurði Landsréttar kom fram að erfingjar hefðu heimild til að semja um hvernig þeir höguðu skiptum sín á milli, enda væru erfðaréttindi í eðli sínu einkaréttindi. Fyrir lá að í áðurgreindum samningum erfingja um skipti á búinu var tekið tillit til verðmætis tiltekinnar fasteignar. Þótti ósannað að verðmæti hennar væri mun meira en miðað hefði verið við í samningum aðila og var A því ekki talin hafa sýnt fram á að hallað hefði á hana við skiptin. Þá hefði A ekki sýnt fram á að ógildingarástæður samningaréttarins ættu við þannig að hún teldist óbundin af áðurgreindum samningum við B og C. Niðurstaða héraðsdóms um að hafna áðurgreindri kröfu A var því staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að fella niður leyfi til einkaskipta á dánarbúi C en öðrum kröfum A fyrir héraðsdómi, sem settar voru fram sem aðal- og varakröfur og allar lutu með einum eða öðrum hætti að skrásetningu eigna dánarbúsins og þinglýsingu eignarheimilda, var vísað frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B annars vegar og C og D hins vegar við opinber skipti á dánarbúi E, en ágreiningur aðila laut að því hvort eignir E í Taílandi féllu undir skipti á dánarbúi hans á Íslandi. A og B kröfðust þess að felld yrði úr gildi ákvörðun skiptastjóra þess efnis að hann væri ekki bær til þess að taka ákvarðanir varðandi eignir hins látna í Taílandi að ekki yrði lagt í kostnaðarsamar aðgerðir í þeim efnum gegn mótmælum C og D. Byggði ákvörðun skiptastjóra einkum á því að um eignir E í Taílandi færi samkvæmt þarlendum lögum og að þær kæmu því ekki til álita við skipti dánarbúsins á Íslandi. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að það væri grundvallarregla í norrænum rétti að við skipti dánarbúa færu í einu lagi fram heildarskipti sem tækju til allra eigna hins látna, lytu almennt einum lögum og næðu til allra eigna bús án tillits til þess hvar þær væru. Á hinn bóginn væri viðurkennt að sé í lögum erlends ríkis, þar sem eign er, mælt fyrir um sérstakar reglur varðandi slíkar eignir, sem komi í stað almennra reglna, víki meginreglan fyrir sérreglunni. Þeim sem héldi því fram að slíkri sérreglu skyldi beitt bæri að sanna tilvist hennar og efni. Fyrir lá að skiptastjóri aflaði upplýsinga frá lögmanni í Taílandi um ýmis atriði í tengslum við eignir E þar í landi, sem lutu meðal annars að lagaskilum og lögsögu. Að virtum þeim gögnum og fyrirliggjandi upplýsingum þótti ekki sýnt fram á að efni væru til þess á grundvelli taílenskra réttarreglna að víkja frá fyrrnefndri meginreglu um heildarskipti. Voru því ekki forsendur að svo stöddu til að álykta á annan veg en þann að skipti á dánarbúi E skyldu ná til allra eigna þess án tillits til þess hvar þær væri að finna. Var ákvörðun skiptastjóra því felld úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum. Sóknaraðilar töldu sig hlunnfarna við skipti dánarbús og kröfðust ógildingar skiptanna. Sóknaraðilar byggðu á því að einn varnaraðila hefði farið út fyrir umboð sitt við undirritun yfirlýsingar um afsal á erfðarétti og að sýslumaður hefði ekki gætt að eftirlitsskyldu sinni við staðfestingu skiptagerðar sem á þeirri yfirlýsingu byggði. Talið var að sóknaraðilar gætu ekki fengið skipti dánarbús ógilt þar sem úrræði þess sem teldi að framhjá sér hefði verið gengið við skiptin væru tæmandi talin í lögum nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laganna yrðu einkaskipti ekki tekin upp á ný nema eign kæmi fram eftir skiptalok sem láðst hefði að taka tillit við skiptin en svo háttaði ekki til hér. Þá yrðu skipti heldur ekki endurupptekin á þeim grunni að ranglega hefði verið gengið framhjá erfingja.

Ágreiningur í málinu laut að gildi og túlkun erfðaskrár C þar sem hann ráðstafaði til B fasteigninni D, sem hann átti til helminga á móti móður sinni, auk bankainnstæðum, hlutabréfum, lausafjármunum og innbúi. Við andlát C hafði hann selt fasteignina D sem hann hafði áður eignast að fullu við andlát móður sinnar og keypt í staðinn fasteignina E. A, bróðir C, krafðist þess að erfðaskráin yrði metin ógild en með hinum kærða úrskurði var kröfum hans hafnað. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til meginreglu íslensks erfðaréttar að skýra beri erfðaskrá þannig að náð verði þeim vilja arfleifanda sem þar kemur fram eða sannað þykir að fyrir honum hafi vakað við erfðaráðstöfun. Einnig yrði að meta hver viðbrögð hans við breyttum aðstæðum hefðu orðið hefðu þau atvik verið þekkt við gerð erfðaskrárinnar, sbr. meðal annars 2. mgr. 67. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í úrskurði Landsréttar voru meðal annars rakin ákvæði erfðaskrárinnar og vitnisburður lögmanns C. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að það hafi verið bæði markmið C og forsenda fyrir gerð erfðaskrárinnar að eignir hans rynnu til góðgerðarstarfs og að B hefði verið eini aðilinn sem hefði verið tilgreindur í því sambandi. Var því fallist á niðurstöðu héraðsdóms að það hafi verið ætlun C að nær allar veraldlegar eigur hans skyldu renna til B. Í því ljósi yrði að líta svo á að þær eigur sem hefðu komið í stað þeirra sem getið væri í erfðaskránni skyldu renna til B enda lægi fyrir að C gerði ekki nokkurn reka að því að mæla fyrir um aðra ráðstöfun með gerð nýrrar erfðaskrár eða viðauka við fyrirliggjandi erfðaskrá, sbr. 48. gr. erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar kom einnig fram að C hefði eignast fasteignina að D að fullu við andlát móður sinnar og því kæmi til álita hvort sú aukning sem varð á eignum hans rynni til lögerfingja. Við mat á því yrði að líta til þess að þrátt fyrir þessa eignaaukningu hefði C engar breytingar gert á erfðaskránni. Með hliðsjón af framangreindu og ákvæðum erfðaskrárinnar yrði að leggja til grundvallar að C hafi viljað að því sem næst allar eigur hans rynnu til varnaraðila að honum látnum. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Við opinber skipti á dánarbúi E kröfðust C og D þess að sóknaraðila B yrði gert að greiða dánarbúinu skuld sem byggði á vangoldinni leigufjárhæð vegna húsaleigusamnings sem E hafði gert við B. Þá kröfðust C og D þess að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigugreiðslur sem A hafði tekið við vegna útleigu á fasteign í eigu E að frádregnum útlögðum kostnaði A vegna fasteignarinnar. Í hinum kærða úrskurði var fallist á með C og D að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigutekjur sem hann innheimti vegna útleigu fasteignarinnar en hins vegar voru teknar til greina kröfur A um skuldajöfnuð vegna greiðslna á hita og rafmagni, fasteignagjöldum, málningarkaupum og viðgerð á bifreið E. Var B sýknuð af kröfum C og D. Skutu A og B málinu til Landsréttar með kæru þar sem þess var annars vegar krafist að A yrði sýknaður af öllum kröfum C og D og hins vegar að hinn kærði úrskurður yrði staðfestur hvað B varðaði að öðru leyti en að henni yrði úrskurðaður málskostnaður. C og D kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kröfðust þess að kröfur þeirra fyrir héraðsdómi yrðu teknar til greina að öllu leyti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að málinu hefði verið vísað til héraðsdóms með bréfi skiptastjóra 14. febrúar 2023. Bókað hefði verið á skiptafundi 10. febrúar sama ár um einstök ágreiningsmál sem fjallaði hafði verið um á fyrri skiptafundum en að öðru leyti var ekki fjallað um efni ágreinings eða kröfur málsaðila. Þá var rakið að samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. skuli skiptastjóri, er hann beinir skriflegri kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings sem upp kemur við opinber skipti, gera grein fyrir um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafa komið fram í því sambandi. Í bréfi skiptastjóra hafði láðst að gera grein fyrir kröfum málsaðila og var því ekki lagður fullnægjandi grunnur að rekstri málsins í samræmi við áskilnað 122. gr. laga nr. 20/1991. Þá yrði einungis málum er varða viðurkenningu réttinda á hendur dánarbúi eða framkvæmd skipta á því vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laganna. Í ljósi þessara annmarka var málinu vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi málsaðila sem reis við opinber skipti á dánarbúi G og H. Í úrskurði Landsréttar kom fram að sá ágreiningur sem skiptastjóri vísaði til héraðsdóms hefði lotið að greiðsluskyldu tiltekinna erfingja gagnvart dánarbúinu. Yrði ráðið af ákvæði 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., lögskýringargögnum með því og samanburði við ákvæði 124. gr., 125. gr. og 126. gr. að ágreiningi sem risi við dánarbússkipti yrði eingöngu vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. að hann varðaði viðurkenningu réttinda á hendur dánarbúinu eða framkvæmd skiptanna á því. Varðaði ágreiningur greiðsluskyldu maka, erfingja eða annarra gagnvart dánarbúi bæri að vísa máli til héraðsdóms á grundvelli 124. gr. eða 125. gr. laga nr. 20/1991. Samkvæmt því lægi fyrir að máli þessu hefði verið vísað til úrlausnar héraðsdóms á röngum grundvelli. Var málinu því þegar af þeirri ástæðu vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur AL var vísað frá dómi. Málið höfðaði A og krafðist viðurkenningar á því að hún ætti rétt sem bréferfingi samkvæmt erfðalögum nr. 8/1962 til hlutdeildar í innstæðu í séreignarlífeyrissparnaði í eigu hins látna sem var í vörslum AL. Í úrskurði Landsréttar voru rakin ákvæði 2. mgr. 25. gr. og d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og komist að þeirri niðurstöðu að kröfugerð A uppfyllti ekki skilyrði d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. um að dómkröfur skyldu vera svo glöggar sem verða mætti. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kveðið var á um að ákvæði erfðaskrár C frá 21. mars 2022 er varða ráðstöfun á þriðjungi eigna hinnar látnu á dánardegi til A, til viðbótar lögarfi hennar, skyldu lögð til grundvallar við skipti dánarbús hennar. Að öðru leyti skyldi sameiginleg erfðaskrá C og B frá 28. mars 2019, lögð til grundvallar við skipti dánarbúsins, þar á meðal um rétt hans til setu í óskiptu búi. A krafðist þess fyrir Landsrétti að við skipti á dánarbúi C yrði erfðaskrá hennar frá 21. mars 2022 lögð til grundvallar að öllu leyti og hafnað yrði öllum kröfum B í málinu. B krafðist staðfestingar hins kærða úrskurðar að öðru leyti en því að erfðaskrá C frá 21. mars 2022 yrði metin ógild og hún skyldi ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi C. B kærði úrskurðinn ekki fyrir sitt leyti og komu því dómkröfur hans um að síðari erfðaskrá C yrði metin ógild í heild sinni ekki til álita fyrir Landsrétti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að samkvæmt ákvæðum fyrri erfðaskrár C hafi það verið sameiginlegur vilji C og B að það þeirra sem lengur lifði skyldi hafa rétt til setu í óskiptu búi með stjúpniðjum sínum. Í 3. gr. erfðaskrárinnar hafi falist erfðasamningur í skilningi 49. gr. erfðalaga en með því hafi verið girt fyrir að annað hjónanna gæti breytt henni eða tekið hana aftur án samþykkis hins. Þá var ekki talið að forsendur hafi brostið fyrir gerð hinnar sameiginlegu erfðaskrár og að atvik væru með þeim hætti að efni væru til að víkja erfðaskránni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

A höfðaði mál gegn B og krafðist greiðslu arfs eftir D að fjárhæð 8.852.474 krónur en A reisti kröfu sína á því að B hafi ekki afhent honum þá fjármuni sem honum bar við dánarbússkiptin. Systkinin A, B, E og F voru öll erfingjar D og samkvæmt erfðafjárskýrslu skyldi arfshlutur hvers systkina nema 8.852.474 krónur eftir greiðslu erfðafjárskatts, en þau veittu B umboð til skipta dánarbúsins. Í dómi Landsréttar var rakið að að virtum málatilbúnaði aðila væri ekki talið að A hefði borið að beina kröfum sínum í málinu sameiginlega að B, E og F og voru því ekki efni til að vísa málinu frá héraðsdómi án kröfu eins og reifað var af hálfu B við flutning málsins fyrir réttinum. Samkvæmt yfirlýsingu 14. janúar 2000 sem var undirrituð af málsaðilum og D, átti endurgreiðsla A á láni sem D veitti honum til kaupa á fasteign að fara fram við skipti á dánarbúi hennar. A bar sönnunarbyrði fyrir því að hann hefði endurgreitt lánið. Þá hafði A undirritað beiðni um leyfi til einkaskipta þar sem tilgreindur var fyrirfram greiddur arfur.. Samkvæmt gögnum málsins var það fyrst tveimur árum eftir að beiðni um leyfi til einkaskipta og erfðafjárskýrsla voru undirrituð sem A hafði uppi kröfu um greiðslu arfs úr hendi B sem dómkrafa hans í málinu tók til. Þótti hann ekki með þessu einu hafa fyrirgert rétti til þess arfs sem hann gerði kröfu um að fá greiddan en aðgerðarleysi hans var talið hafa þýðingu við mat á sönnun um það hvort B hafi staðið honum skil á hlut hans í fyrirframgreiddum arfi. A var því ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hefði greitt til baka umrætt lán. Var með vísan til framangreinds staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að B yrði gert að greiða A 1.069.724 krónur en að hún skyldi að öðru leyti vera sýkn af kröfum A.

Ágreiningur í málinu laut að gildi og túlkun erfðaskrár I þar sem hann ráðstafaði eignarhlut sínum í jörðinni P til sjö barnabarna sinna. Óumdeilt var í málinu að sú ráðstöfun hans hefði verið umtalsvert umfram heimild arfleifanda samkvæmt 35. gr. erfðalaga nr. 8/1962 til að ráðstafa 1/3 hluta eigna sinna með erfðaskrá, en ágreiningslaust var að verðmæti hins umdeilda eignarhluta væri 300.000.000 króna og að teknu tilliti til hans væri verðmæti heildareigna dánarbús I ríflega 387.000.000 króna. Var það niðurstaða Landsréttar að það samræmdist best vilja I, að því marki sem unnt yrði að ráða hann af gögnum málsins, að leggja til grundvallar við dánarbúskipti I erfðaskrá hans um ráðstöfun á eignarhluta hans í jörðinni P til barnabarna hans að því er varðaði 1/3 hluta þeirra eigna sem I hefði mátt ráðstafa samkvæmt 35. gr. erfðalaga, enda hefði A ekki lagt fram nein gögn sem renndu stoðum undir að vilji I hefði staðið til annars ef fyrir hefði legið að hann gæti ekki ráðstafað öllum eignarhlutanum til barnabarna sinna svo sem hann hefði gert með erfðaskránni.

E, F og G höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess aðallega, hvert um sig, að þeim síðarnefndu yrði óskipt gert að endurgreiða þeim þann arfshluta sem gengið var fram hjá þeim með við skipti úr dánarbúi móður þeirra. Kröfunni var beint að A, B, C og D vegna skipta á dánarbúi föður þeirra. Í dómi Landsréttar var rakið efni ákvæða 3. mgr. 95. gr. og 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., sem E, F og G reistu málsókn sína á. Samkvæmt síðarnefnda ákvæðinu getur sá sem hefði átt rétt til arfs úr dánarbúi sem sætt hefur opinberum skiptum en gengið var fram hjá krafið hvern þann fyrir sig sem naut arfs í hans stað um endurgreiðslu fyrir sitt leyti. Eftir 3. mgr. 95. gr. laganna gildi þetta ákvæði um rétt þess sem kynni að hafa verið gengið fram hjá við einkaskipti á dánarbúi, svo sem við átti í málinu. Í ljósi arfstilkalls E, F og G var talið leiða af þessum ákvæðum að hvert þeirra yrði að hafa uppi sjálfstæða kröfu á hendur A, B, C og D hverju um sig þannig að í hlut hvers þeirra kæmi þriðjungur af samanlögðum 50% arfshlut þeirra sem A, B, C og D áskotnaðist umfram það sem þau hafi átt rétt til. Mál um slíka kröfu gætu E, F og G rekið í einu lagi á grundvelli 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem málatilbúnaður E, F og G var einskorðaður við aðalkröfu þeirra fyrir héraðsdómi yrði dómur ekki lagður á málið, enda samrýmdist krafan ekki 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991, en það sama ætti við um vara- og þrautavarakröfu E, F og G í héraði. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem erfðaskrá var metin ógild vegna formgalla, sbr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962, þar sem tveir vottar höfðu ekki verið staddir samtímis við undirritun erfðaskrárinnar eða þegar arfleifandi kenndist við efni hennar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A, B og C um að dánarbú E yrði tekið til opinberra skipta. D fékk leyfi til setu í óskiptu búi eftir lát eiginmanns síns E. E og D, sem voru í hjúskap áður en E lést höfðu gert með sér erfðaskrá þar sem kveðið var á um heimild langlífari maka til setu í óskiptu búi án samþykkis fjárráða eða ófjárráða stjúpniðja, sbr. 3. mgr. 8. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Þótti verða skilja málatilbúnað A, B og C með þeim hætti að D hefði af ýmsum ástæðum ranglega verið veitt leyfi til setu í óskiptu búi og bæri því að verða við kröfu þeirra um opinber skipti á dánarbúinu á grundvelli 1. mgr. 38. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Var kröfu þeirra hafnað í héraði og fyrir Landsrétti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi aðila við opinber skipti á dánarbúi D. Með úrskurði Landsréttar var vísað frá héraðsdómi án kröfu kröfum aðila varðandi fasteignina E, þar sem þær áttu ekki stoð í bréfi skiptastjóra um þann ágreining sem beint var til héraðsdóms. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að 50% fasteignarinnar F væri hjúskapareign C og 50% eignarhlutur væri óskipt eign hennar sem kæmi ekki til skipta. Jafnframt var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að félagið G ehf. væri séreign C og að A og B hefðu ekki sýnt fram á tilvist kröfu að fjárhæð 4.150.000 krónur sem koma ættu til skipta í dánarbúinu. Þeirri kröfu var því hafnað. Þá kröfðust A og B ekki endurskoðunar á niðurstöðu hins kærða úrskurðar varðandi greiðslu endurgjalds fyrir afnot C af fasteigninni F. Stóð sú niðurstaða því óröskuð.

A ehf. höfðaði mál á hendur dánarbúi B og C og krafðist þess annars vegar að dánarbúi B yrði gert að afsala til A ehf. tilteknum fasteignum og fleiri eignum, gegn greiðslu umsamins kaupverðs á grundvelli samnings 9. apríl 2021, og hins vegar viðurkenningar á því að C ætti ekki forkaupsrétt á fyrrgreindum eignum. Í úrskurði héraðsdóms var litið til þess að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 20/1991 verði mál ekki höfðað gegn dánarbúi nema að nánar tilgreindum skilyrðum uppfylltum sem væru ekki fyrir hendi. Þá hefði A ehf. þegar höfðað mál á hendur hluta varnaraðila í máli vegna dánarbússkipta, þar sem kröfugerð væri harla sambærileg, og bæri því að vísa málinu frá, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 og dóm Hæstaréttar nr. 128/2014. Var málinu vísað frá héraðsdómi með hliðsjón af framangreindu. Í úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða dómsins að skilyrði fyrir málshöfðun gegn dánarbúi væru ekki fyrir hendi. Þá var rakið að með vísan til dóms Hæstaréttar nr. 196/2004 yrði ekki leyst úr ágreiningi um forkaupsrétt nema kaupandi, seljandi og forkaupsréttarhafi ættu allir aðild að málinu. Þannig gæti A ehf. ekki komið að kröfum sínum á hendur C einum í málinu. Var frávísun málsins því staðfest.

A ehf. höfðaði mál á hendur B, C, D, E, F, G, H, dánarbúi I, J og K, og krafðist þess að verða leyfð meðalganga inn í mál sem er til meðferðar hjá héraðsdómi á grundvelli 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. og varðar ágreining B, C, D, E, F, G, H, J og K vegna opinberra skipta á dánarbúi I. Þá krafðist A ehf. annars vegar þess að dánarbúi I yrði gert að afsala til A ehf. tilteknum fasteignum og fleiri eignum gegn greiðslu umsamins kaupverðs á grundvelli samnings 9. apríl 2021 og hins vegar viðurkenningar á því að J ætti ekki forkaupsrétt á fyrrgreindum eignum. Í úrskurði héraðsdóms var litið til þess að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 20/1991 verði mál ekki höfðað gegn dánarbúi nema að nánar tilgreindum skilyrðum uppfylltum sem væru ekki fyrir hendi. Þá hefði A ehf. þegar höfðað mál á hendur hluta varnaraðila í einkamáli, þar sem kröfugerð væri harla sambærileg, og bæri því að vísa málinu frá, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 og dóm Hæstaréttar nr. 128/2014. Var málinu vísað frá héraðsdómi með hliðsjón af framangreindu. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með hliðsjón af dómi Hæstaréttar nr. 196/2004 yrði ekki leyst úr ágreiningi um forkaupsrétt nema kaupandi, seljandi og forkaupsréttarhafi ættu allir aðild að máli. Þannig hefði héraðsdómara verið rétt á grundvelli 3. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 að kveða á um aðild A ehf. að málinu sem er rekið fyrir héraðsdómi. Að öðru leyti var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun krafna A ehf. frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu A og B um ógildingu kaupmála á milli C og D heitins, föður A og B. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að vottar að kaupmálanum hefðu verið sonur og tengdadóttir C. Samkvæmt því yrði að leggja til grundvallar að umræddir vottar teldust ekki hafa verið staðfestingarhæfir samkvæmt réttarfarslögum í skilningi 1. mgr. 80. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 er þeir vottuðu kaupmálann. Sönnunarfærsla um vilja D og hæfi hans til að standa að kaupmálanum er hann var gerður haggaði ekki þeim formannmarka. Var jafnframt hafnað öllum málsástæðum C sem reistar voru á staðhæfingum um viljaafstöðu D og gerhæfi hans auk málsástæðum er lutu að þýðingu skráningar kaupmálans í kaupmálabók og ætluðu tómlæti A og B.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A og B um að viðurkennt yrði að þær væru erfingjar J. Dánarbú J var tekið til opinberra skipta og eru C o.fl. á meðal lögerfingja í dánarbúinu. Byggðu A og B kröfur sínar á því að sýnt hefði verið fram á með mannerfðafræðilegri rannsókn að faðir þeirra, K sem lést 2006, hefði í raun verið sonur J en ekki S sem hann var kenndur við. Þær væru því niðjar J og bæri arfur eftir hann á grundvelli 1. töluliðar 1. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í byrjun árs 2018 höfðuðu A og B faðernismál á hendur lögerfingjum J og kröfðust þess að viðurkennt yrði að J hefði verið faðir föður þeirra, K. Áður hafði faðerni S verið vefengt með dómi. Lauk áðurgreindu faðernismáli A og B með dómi Hæstaréttar 6. október 2021 í máli nr. 17/2021 þar sem því var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að sóknaraðilar uppfylltu ekki skilyrði 1. mgr. 10. gr. barnalaga nr. 76/2003 um að eiga aðild að umræddu faðernismáli. Í úrskurði Landsréttar var vísað til röksemda í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar um að skýr vilji löggjafans stæði til að einskorða málsaðild í faðernismálum við þá aðila sem tilgreindir væru í 1. mgr. 10. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þar sem þeir aðilar sem átt gætu aðild að slíku máli væru allir látnir yrði faðerni K ekki staðfest með dómi að gildandi rétti úr því sem komið væri. Lægi þannig fyrir að faðir A og B hefði ekki verið feðraður eins og áskilið væri í lögum, hvorki með faðernisviðurkenningu né dómsúrlausn þar sem kveðið hefði verið á um að J væri faðir hans. Af því leiddi að A og B teldust ekki niðjar J í skilningi 1. töluliðar 1. gr. erfðalaga og væru því ekki erfingjar hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um opinber skipti á dánarbúi C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að hinn kærði úrskurður hefði verið kveðinn upp samkvæmt heimild í 1. mgr. 43. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Af ummælum í greinargerð sem varð að lögum nr. 20/1991 yrði ráðið að heimild héraðsdómara til að kveða upp úrskurð samkvæmt þessari heimild væri bundin við þau tilvik þar sem bersýnilegt væri að skilyrði væru ekki til að verða við kröfu skiptabeiðanda. Þegar málatilbúnaður A og B væri virtur yrði ekki á þessu stigi séð að hann væri bersýnilega tilhæfulaus. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.