Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A o.fl. um að erfðaskrá F yrði dæmd ógild og ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar. Ágreiningur aðila laut að því hvort F hefði verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962 og hvort vottorð lögbókanda á erfðaskránni uppfyllti reglur 42., sbr. 1. mgr. 43. gr., erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að vottorð lögbókandans hefði verið án annmarka. Samkvæmt því hvíldi það á A o.fl. að sanna að F hefði ekki verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt. Tók rétturinn undir það mat héraðsdóms að A o.fl. hefðu ekki axlað þá sönnunarbyrði. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að erfðaskrá F yrði metin ógild og kæmi ekki til álita við skipti á dánarbúi hans. Fyrir Landsrétti byggðu sóknaraðilar á því að meta ætti erfðaskrána ógilda þar sem formskilyrðum til vottunar í 1. málslið 1. mgr. og 2. málslið 2. mgr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962 hefði ekki verið fullnægt, auk þess sem ógildingarreglur stæðu til ógildingar erfðaskrárinnar, sbr. einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og 37. gr. erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að fyrirmæli 1. mgr. 42. gr. laganna hefðu ekki verið skilin svo bókstaflega að arfleifandi þyrfti beinlíns sjálfur að hafa boðað votta til þess fundar þar sem erfðaskráin var vottuð og þess getið í arfleiðsluvottorði. Þrátt fyrir að í máli þessu hefði annar vottanna verið kvaddur til fundarins af hinum vottinum var ljóst að það hefði verið vilji F á fundinum að sá aðili vottaði erfðaskránna og í vottorðinu hafi þess verið getið að vottarnir hefðu verið kvaddir til að vera vottar að arfleiðslugerð F. Var ekki talið að vottun erfðaskrárinnar hefði verið í ósamræmi við 1. mgr. 42. gr. laganna. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem erfðaskrá var metin ógild vegna formgalla, sbr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962, þar sem tveir vottar höfðu ekki verið staddir samtímis við undirritun erfðaskrárinnar eða þegar arfleifandi kenndist við efni hennar.
Ákæruvaldið (
Finnur Þór Vilhjálmsson saksóknari)
gegn
Rosio Bertu Calvi Lozano (
Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)
Sakfellt fyrir umboðssvik en sýknað af ákæru varðandi meintan fjárdrátt/umboðssvik, misneytingu og gripdeild. Sakartæming gagnvart peningaþvætti. Skilorðsbundin refsing, fjármunir gerðir upptækir og fallist á skaðabótakröfur. Sakarkostnaður að hluta felldur á ríkissjóð.
Tekist var á um hvort erfðaskrá sem rituð var í október 2015 skyldi lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi.
Með erfðaskrá sinni arfleiddu hjónin C og D B að nánar tilgreindum eignum sem voru taldar upp í fjórum liðum sem merktir voru með bókstöfunum A-D. Í erfðaskránni var jafnframt að finna handritaða áritun um að auk innbús ætti B að erfa „peninga/verðbr.“. Við áritunina voru upphafsstafir þeirra hjóna og tveggja vitundarvotta. A höfðaði mál á hendur B og krafðist þess annars vegar að við skipti á dánarbúi þeirra hjóna yrði öllum þeim eignum sem ekki væru sérstaklega tilgreindar í erfðaskránni skipt jafnt á milli lögerfingja og hins vegar að handskrifaða viðbótin yrði virt að vettugi. Landsréttur vísaði fyrri hluta kröfu A frá héraðsdómi án kröfu með vísan til d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 2. mgr. 131. gr. laga nr. 20/1991, þar sem ekki voru tilgreindar þær eignir sem A taldi að skipta ætti jafnt á milli lögerfingja. Þá féllst Landsréttur ekki á að hin handskrifaða áritun á erfðaskrána fæli í sér slíkan annmarka að hún uppfyllti ekki skilyrði 40. og 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Erfðaskráin var undirrituð af arfleifendum og vottuð af tveimur óvilhöllum vottum sem staðfestu fyrir héraðsdómi að hin handskrifaða áritun hefði verið gerð samtímis því að erfðaskráin var undirrituð. Var síðari hluta kröfu A því hafnað.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kveðið var á um að sameiginleg erfðaskrá C og D skyldi lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi D. Ekki var fallist á kröfu A um ógildi erfðaskrárinnar sökum þess að C hefði ekki verið heil heilsu andlega vegna heilabilunarsjúkdóms er erfðaskráin var gerð og D sökum elliglapa og krankleika ekki verið fær um að ráðstafa eigum sínum með þeim hætti er í erfðaskránni greindi. Þá var hafnað kröfu A um ómerkingu hins kærða úrskurðar. Af úrskurðinum yrði glögglega ráðið að sérfróðir meðdómsmenn hafi yfirfarið matsgerðina í krafti sérþekkingar sinnar í geð- og öldrunarlæknisfræðum og komist að annarri niðurstöðu en dómkvaddur matsmaður um hæfi C til að ráðstafa eigum sínum með erfðaskrá. Ekki yrði af honum ráðið að dómarar málsins hafi endurskoðað mat dómkvadds matsmanns á grundvelli eigin álits á gögnum sem ekki höfðu verið lögð fyrir dóminn. Þá var vottun erfðaskrárinnar talin hafa verið í samræmi við 1. mgr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962.
B kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu C um að erfðaskrá A frá árinu 2009 skyldi við skipti á dánarbúi hans metin ógild. Málsatvik voru þau að A, sem enga lögerfingja átti, gerði árið 2003 erfðaskrá þar sem hann arfleiddi C að öllum eigum sínum. Skömmu fyrir andlát sitt árið 2009 gerði A nýja erfðaskrá, en samkvæmt henni skyldu eignir hans renna til B og ganga til viðhalds og endurnýjunar kirkjunnar. Deila aðila laut einkum að því hvort A hefði við gerð síðari erfðaskrárinnar fullnægt hæfisskilyrðum 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Hæstiréttur sló því föstu að erfðaskráin frá 2009 hefði ekki fullnægt formskilyrðum erfðalaga þar sem ekki var getið um það í arfleiðsluvottorði lögbókanda hvort A hefði verið svo heill heilsu andlega að hann væri hæfur til að gera erfðaskrá og því bar B sönnunarbyrði þar um. Rétturinn taldi sýnt að A hefði við það tímamark verið svo heill heilsu andlega að hann hefði verið fær um að gera þá ráðstöfun sem fólst í erfðaskránni á skynsamlegan hátt. Var kröfu C því hafnað.
C kærði úrskurð héraðsdóms sem tekið hafði til greina kröfu A og B um að sameiginleg erfðaskrá E og D 17. desember 2001 yrði metin ógild, þar sem D hafi skort andlegt hæfi til að gera umrædda erfðaskrá, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Erfðaskráin var vottuð af lögbókanda en arfleiðsluvottorð lögbókandans uppfyllti ekki formkröfur 2. mgr. 42. gr. og 1. mgr. 43. gr. erfðalaga. Hvíldi sönnunarbyrði fyrir því að D hefði fullnægt hæfisskilyrði 2. mgr. 34. gr. erfðalaga því á C, sbr. 2. mgr. 45. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar sagði að vilji arfleifenda vægi þungt við mat á því hvort ógilda ætti erfðaskrá á grundvelli 2. mgr. 34. gr. erfðalaga. Mörg vitni hefðu borið um náin tengsl C við arfleifendur og renndi framburður vitnanna eindregnum stoðum undir það að erfðagerningurinn 17. desember 2001 hafi verið í samræmi við vilja, sem systurnar lýstu meðan þær voru báðar enn heilar heilsu. Við úrlausn um andlegt hæfi D var litið heildstætt á öll þau gögn sem fyrir lágu og framburð vitna. Framburður R öldrunarlæknis skipti mestu máli og benti hann frekar til þess að D hefði gert sér grein fyrir því sem hún var að gera við undirritun erfðaskrárinnar 17. desember 2001. Samkvæmt öllu framansögðu var krafa C tekin til greina og erfðaskráin 17. desember 2001 metin gild.