Dómstólaleit

X var gefið að sök brot í nánu sambandi og barnaverndarlagabrot með því að hafa á alvarlegan hátt ógnað heilsu og velferð þáverandi kærustu og barnsmóður sinnar, A, og sameiginlegs barns þeirra, B, sem þá var […] daga gamalt. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök og var brotið heimfært til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var X gert að sæta fangelsi í 12 mánuði og greiða A 1.500.000 króna í miskabætur og B 1.000.000 króna, auk vaxta og dráttarvaxta. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X. Fram kom meðal annars í dómi Landsréttar að A hefði verið sérstaklega varnarlaus þar sem hún hefði verið með kornungt barn þeirra í fanginu en við atlöguna hefði jafnframt skapast alvarleg hætta fyrir barnið er A féll í gólfið með það undan atlögu X. Þótti árás X sérstaklega alvarleg í þessu ljósi. Þótt áverkarnir á A hefðu ekki verið verulegir hefði árásin í heild verið til þess fallin að vekja mikla ógn hjá henni. Var talið að með atlögunni hefði X á alvarlegan hátt og með ofbeldi ógnað heilsu og velferð A og B. Var niðurstaða héraðsdóms um að háttsemi X varðaði við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga staðfest sem og sú niðurstaða að það ákvæði tæmdi sök gagnvart ákvæðum barnaverndarlaga. Þótti refsing X hæfilega ákvörðuð í hinum áfrýjaða dómi, fangelsi í 12 mánuði. Loks var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að X yrði gert að greiða A og B miskabætur en þær voru lækkaðar í 1.000.000 króna til A og í 500.000 krónur til B.

G var ákærður fyrir nauðgun og líkamsárás, sbr. 1. mgr. 194. gr. og 217. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa veist að C með því að elta hann og ýta á bak hans svo hann féll fram fyrir sig á andlitið, halda honum síðan niðri og setja fingur í endaþarm hans. Fyrir Landsrétti krafðist G frávísunar málsins á þeim grunni að ekki hefðu verið uppfyllt skilyrði 3. mgr. 57. gr. laga nr. 88/2008 fyrir þeirri ákvörðun ríkissaksóknara að taka rannsókn málsins upp á ný. Landsréttur féllst ekki á þann málatilbúnað G og hafnaði frávísunarkröfunni. Í dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að fram væri komin nægileg sönnun þess að G hefði haldið C niðri og sett fingur í endaþarm hans. Héraðsdómur hafði komist að þeirri niðurstöðu að sú háttsemi G hefði verið þáttur í mjög niðurlægjandi og meiðandi líkamsárás gagnvart C og heimfærði háttsemi G til 1. mgr. 217. gr. almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar var því aftur á móti slegið föstu að umrædd háttsemi G félli undir hugtakið önnur kynferðismök og með henni hefði G gerst sekur um nauðgun og þannig brotið gegn 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Undanfarandi háttsemi G var talin þáttur í kynferðisbroti hans og var 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga því talin tæma sök gagnvart 217. gr. laganna. Við ákvörðun refsingar var höfð hliðsjón af 78. gr., sbr. 60 gr. almennra hegningarlaga og 1.,2., 6. og 7. tölulið 1. mgr. 70. gr. sömu laga. Refsing G var ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Í ljósi þess dráttar sem varð á rannsókn málsins var fullnusta refsingarinnar bundin skilorði til tveggja ára. Jafnframt var G gert að greiða C 1.500.000 krónur í miskabætur.

X var sakfelldur fyrir stórfelld brot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi eiginkonu sinni, A, og tveimur börnum þeirra, B og C. Brotin náðu yfir um tveggja ára tímabil og fólust í því að hafa ítrekað, endurtekið og á alvarlegan og sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt ógnað lífi þeirra, heilsu og velferð með líkamlegu og andlegu ofbeldi. Með dómi Landsréttar var héraðsdómur staðfestur um sönnun á háttsemi X og sakfellingu samkvæmt ákæru, sem og um heimfærslu á háttsemi X gagnvart A og B til 1., sbr. 2. mgr., 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í héraðsdómi var brot X gagnvart C ekki talið stórfellt og það því heimfært til 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Í dómi Landsréttar kom fram að allir brotaþolar og amma C hefðu lýst fjölmörgum tilvikum þar sem X beitti brotaþola ofbeldi. Þótt ofbeldið hefði í ríkara mæli beinst að A og B og verið alvarlegra gagnvart þeim yrði allt að einu að meta háttsemi X í heild sinni og áhrif hennar á heimilismenn. Var á það fallist með héraðsdómi að vegna háttsemi X hafi, í þau tvö ár sem ákæra tók til, myndast alvarlegt og viðvarandi ógnarástand á heimilinu sem beindist að öllum heimilismönnum og hafi þau öll, þar með talin C, mátt búast við ofbeldi af hálfu X hvenær sem var. Með lögleiðingu ákvæðis 218. gr. b almennra hegningarlaga hafi verið lögð sérstök áhersla á það ógnarástand sem tilgreind tegund ofbeldis gæti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því gæti fylgt. Viðvarandi ógnarástand innan veggja heimilis í um tvö ár sé langur tími fyrir þolendur. Var X talinn hafa misnotað freklega yfirburðastöðu sína. Að þessu virtu var brot X gegn C einnig heimfært undir 1., sbr. 2. mgr., 218. gr. b almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Þá var X gert að greiða brotaþolum miskabætur.

H, sem framkvæmdastjóra og stjórnarmanni félagsins E ehf., og V, sem bókara sama félags, var gefið að sök meiri háttar brot gegn skatta- og bókhaldslögum, auk þess sem H var gefið að sök peningaþvætti með því að hafa aflað annars vegar E ehf. og hins vegar sjálfum sér ávinnings með skattalagabrotum. Í dómi Landsréttar var rakið að með vísan til 44. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög hefði H borið að sjá til þess að skattskil E ehf. væru með þeim hætti sem lög áskilja og að bókhald þess væri réttilega fært, auk þess sem saknæmisskilyrði fyrir refsiábyrgð væru uppfyllt. Var því talið sannað H hefði gerst sekur um framangreind brot. Jafnframt var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu V fyrir þá háttsemi sem í ákæru greindi, þó með breytingu á heimfærslu brota hans til refsiákvæða. Á hinn bóginn taldi dómurinn að skattalagabrot H tæmdu sök gagnvart broti hans gegn 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa aflað E ehf. ávinnings vegna fyrrgreindra skattalagabrota. Að lokum vísaði Landsréttur frá héraðsdómi sakargiftum á hendur H fyrir peningaþvætti samkvæmt B-lið ákæru. Var sú niðurstaða byggð á banni við tvöfaldri málsmeðferð og refsingu samkvæmt 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Var refsing H og V ákveðin fangelsi í 12 mánuði en fullnustu þeirrar refsingar var frestað skilorðsbundið. Þá var þeim hvorum um sig gert að greiða sekt til ríkissjóðs að fjárhæð 70.500.000 krónur en sæta ella fangelsi í 12 mánuði.

X var ákærður fyrir stórfelld brot gegn þáverandi sambýliskonu sinni og þremur börnum þeirra sem náðu yfir um tveggja ára tímabil, sbr. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt núgildandi ákvæði 218. gr. b almennra hegningarlaga verði ofbeldisbrot í nánum samböndum virt heildstætt og eftir atvikum án þess að sanna þurfi hvert og eitt tilvik fyrir sig. Sé ákvæðinu þannig fyrst og fremst ætlað að ná yfir háttsemi sem staðið hafi yfir í lengri eða skemmri tíma, þótt því verði jafnframt beitt um einstök tilvik. Að virtum gögnum málsins og framburði ákærða og brotaþola í héraði væru ekki efni til að hrófla við mati héraðsdóms á niðurstöðu um sakfellingu ákærða. Þá var, með hliðsjón af framburði brotaþolanna, tekið undir með hinum áfrýjaða dómi um að á heimili þeirra og ákærða hafi myndast ógnarástand þar sem búast hafi mátt við ofbeldi af hálfu ákærða næstum hvenær sem var. Með lögleiðingu ákvæðis 218. gr. b almennra hegningarlaga hafi verið lögð sérstök áhersla á það ógnarástand sem tilgreind tegund ofbeldis gæti skapað og þá langvarandi andlegu þjáningu sem því gæti fylgt. Trúverðug lýsing eins brotaþolanna á ógnarástandinu benti til mjög alvarlegs og langvinns heimilisofbeldis. Voru brot ákærða heimfærð undir 1. mgr., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga, sem tæmi sök gagnvart þeim ákvæðum barnaverndarlaga sem ákært var fyrir. Var refsing X ákveðin fangelsi í eitt ár og sex mánuði og honum gert að greiða brotaþolum miskabætur.

X var sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni, brotaþolanum A, yfir rúmlega tveggja ára tímabil með því að hafa ítrekað ógnað lífi hennar, heilsu og velferð með líkamlegu og andlegu ofbeldi, ógnað henni, öskrað á hana, niðurlægt hana með orðum og textaskilaboðum, gripið í hana og hrist hana. Þá var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gagnvart stjúpdóttur sinni, brotaþolanum B, yfir rúmlega tveggja ára tímabil með því að hafa ítrekað ógnað heilsu hennar og velferð með andlegu ofbeldi og ofbeldi gegn móður hennar sem B varð vitni að. Í ákæru var háttsemi X gagnvart B einnig heimfærð undir 1. mgr. 98. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar kom fram að 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940 væri sérákvæði um ofbeldi gagnvart börnum og öðrum í nánu sambandi og með hærri refsimörk en 98. gr. barnaverndarlaga og tæmdi því sök gagnvart nefndu ákvæði barnaverndarlaga. Með brotunum rauf X skilorð dóms frá 5. júlí 2019. Jafnframt voru brot X að hluta framin áður en sá dómur gekk og bar því að dæma honum hegningarauka vegna þeirra brota sem svo háttaði til um. Var fyrri dómur því tekinn upp og X gerð refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sbr. 60., 77. og 78. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot X voru endurtekin og alvarleg með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á heilsu og velferð brotaþola. X átti sér engar aðrar málsbætur en að hafa játað skýlaust þau brot sem tilgreind voru í ákæru. Var refsing X ákveðin fangelsi í 12 mánuði en til frádráttar kom nánar tilgreind gæsluvarðhaldsvist. Þá var X gert að greiða miskabætur til A sem þóttu hæfilega ákveðnar 1.000.000 króna en bætur til B 600.000 krónur.

X var sakfelldur fyrir líkamsárás með því að hafa slegið brotaþolann A einu höggi í andlitið með þeim afleiðingum að hann hlaut vægan heilahristing. Þá var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi með því að hafa endurtekið og alvarlega ógnað heilsu og velferð brotaþola, fyrrverandi sambýliskonu sinnar B og fjögurra barna sinna. Með hluta af brotunum rauf ákærði skilorð dóms frá 5. júlí 2018. Var fyrrgreindur dómur tekinn upp og X gerð refsing í einu lagi fyrir öll brotin, sbr. 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Þá lá fyrir að brot X voru framin áður en hann hlaut dóm 5. janúar 2021 fyrir nánar tilgreind brot gegn ákvæðum umferðarlaga nr. 77/2019. Var honum samkvæmt því dæmdur hegningarauki er samsvaraði þeirri þyngingu refsingar, sem kynni að hafa orðið ef dæmt hefði verið um öll brotin í fyrra málinu, sbr. 78. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot X gagnvart fyrrverandi sambýliskonu sinni og börnum náðu yfir 20 mánaða tímabil. Voru brotin endurtekin og alvarleg með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á heilsu og velferð þeirra. X átti sér engar aðrar málsbætur en að hafa játað skýlaust brot gagnvart fyrrverandi sambýliskonu og börnum sínum. Að teknu tilliti til framangreinds var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði en til frádráttar kom nánar tilgreind gæsluvarðhaldsvist. Þá var X gert að greiða miskabætur til B sem þóttu hæfilega ákveðnar 1.200.000 krónur en bætur til hvers og eins barns 500.000 krónur. Loks var X gert að greiða A 300.000 krónur í miskabætur.

X var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti, samtals að fjárhæð 8.845.728 krónur. Í ákæru var X einnig gefið að sök peningaþvætti samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga en í hinum áfrýjaða dómi var talið að 1. mgr. 262. gr. tæmdi sök gagnvart þeim ákvæðum. Fyrir Landsrétti leitaðist Á eftir endurskoðun á þeirri niðurstöðu héraðsdóms. Í dómi Landsréttar var tekið fram að þegar brot gagnvart 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga félli saman við frumbrot og ekkert lægi fyrir um viðbótarathafnir af hálfu ákærða yrði að telja að frumbrotið tæmdi sök gagnvart broti gegn 264. gr. Þar sem svo væri raunin í þessu máli yrði að telja að 1. mgr. 262. gr. laganna tæmdi sök gagnvart 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. Var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði en fullnustu 12 mánaða refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. X var jafnframt gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 17.500.000 krónur og skyldi 240 daga fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

G var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa eigi staðið skil á skilagreinum F slf. vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, samtals að fjárhæð 31.008.683 krónur, sem og eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum félagsins á lögmæltum tíma og eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti, samtals að fjárhæð 22.928.548 krónur. Í ákæru var G einnig gefið að sök peningaþvætti samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga en í hinum áfrýjaða dómi var talið að 1. mgr. 262. gr. tæmdi sök gagnvart þeim ákvæðum. Fyrir Landsrétti leitaðist Á eftir endurskoðun á þeirri niðurstöðu héraðsdóms. Í dómi Landsréttar var tekið fram að þegar brot gagnvart 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga félli saman við frumbrot og ekkert lægi fyrir um viðbótarathafnir af hálfu ákærða yrði að telja að frumbrotið tæmdi sök gagnvart broti gegn 264. gr. Þar sem svo væri raunin í þessu máli yrði að telja að 1. mgr. 262. gr. laganna tæmdi sök gagnvart 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. Var refsing G ákveðin fangelsi í eitt ár en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. G var jafnframt gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 84.797.000 krónur og skyldi eins árs fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.

Þ var sakfelldur í héraði fyrir fjárdrátt og umboðssvik í starfi sínu sem framkvæmdastjóri ADHD samtakanna. Í ákæru var Þ einnig gefið að sök peningaþvætti samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga en í hinum áfrýjaða dómi var talið að 1. mgr. 247. gr. og 249. gr. tæmdu sök gagnvart þeim ákvæðum. Fyrir Landsrétti leitaðist Á eftir endurskoðun á þeirri niðurstöðu héraðsdóms. Í dómi Landsréttar var tekið fram að þegar brot gagnvart 1. mgr. 264. gr. almennra hegningarlaga félli saman við frumbrot og ekkert lægi fyrir um viðbótarathafnir af hálfu ákærða yrði að telja að frumbrotið tæmdi sök gagnvart broti gegn 264. gr. Þar sem svo væri raunin í þessu máli yrði að telja að 1. mgr. 247. gr. og 249. gr. laganna tæmdu sök gagnvart 1. mgr., sbr. 2. mgr. 264. gr. Var refsing Þ ákveðin fangelsi í 10 mánuði en fullnustu sjö mánaða refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þ var jafnframt gert að greiða ADHD samtökunum 9.212.736 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.

S var sakfelldur fyrir brot gegn 252. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hliðsjón af 1., 2. og 5. tölulið 1. mgr. 70. gr. og 255. gr., sbr. 71. gr. almennra hegningarlaga, var refsing S ákveðin fangelsi í 12 mánuði. Þá var S gert að greiða A 500.000 krónur í miskabætur.