Dómstólaleit

Ágreiningur aðila laut að því hvort taka bæri til opinberra skipta dánarbú E. E hafði gert erfðaskrá sem dagsett var 12. nóvember 1999 þar sem hann arfleiddi A, B og C, þrjár af fjórum systrum sínum, að öllum eignum sínum. D, fjórða systirin, vefengdi erfðaskrá E á þeim grundvelli að hann hefði ekki verið til þess bær að gera erfðaskrá sökum þroskaskerðingar. Landsréttur taldi að það hvíldi á D að sanna að E hefði brostið hæfi til að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt með erfðaskrá. Sú sönnunarfærsla fór ekki fram fyrir héraðsdómi og því felldi Landsréttur hinn kærða úrskurð úr gildi og vísaði málinu heim í hérað til löglegrar meðferðar og uppkvaðningar úrskurðar að nýju.

A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að A yrði gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur af þeim fjármunum sem A fékk úthlutað úr dánarbúi móður sinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins og málatilbúnaði B væri ljóst að hún sæti í óskiptu búi eftir eiginmann sinn, föður A, sbr. II. kafla erfðalaga nr. 8/1962. Samkvæmt 11. og 12. gr. þeirra laga hefði maki sem situr í óskiptu búi eignarráð og forræði á fjármunum búsins í lifanda lífi. Þar sem dómkrafa hennar lyti að því að endurheimta fjármuni sem hún teldi að hefðu ranglega verið greiddir A við einkaskipti á þeim hluta bús föður A sem laut að móðurarfi hans hefði B lögmæta aðild að því að krefjast endurgreiðslu fjár til búsins vegna ráðstafana sem hún teldi hafa rýrt búið með ólögmætum hætti. Fyrir Landsrétti byggði A á því að hann hefði ekki fengið neina greiðslu frá föður sínum vegna móðurarfs og að engin gögn væru til staðar sem staðfestu að dánarbúi móður hans hefði verið skipt. Þar sem í gögnum málsins lá fyrir að A hafði sérstaklega leitað eftir upplýsingum um móðurarf sinn árið 1974 með aðstoð lögmanns og að A hefði gert samkomulag við föður sinn um að arfshluti móður hans skyldi greiddur út til hans taldi Landsréttur að leggja yrði til grundvallar að A hafi verið kunnugt um að skipti höfðu þegar farið fram á búi móður hans þegar einkaskiptagerð var gerð í júlí 2022. Því væri ekki unnt að líta svo á að sanngjarnt hefði verið í ljósi atvika og stöðu aðila, þar á meðal þess að hvaða leyti þeim mátti vera kunnugt um samkomulag A við föður sinn 1974, að einkaskiptagerðin væri miðuð við að engin skipti hefðu farið fram á búi móður hans. Niðurstaða Landsréttar var því sú að einkaskiptagerðin gæti ekki verið lögmætur grundvöllur fyrir greiðslu til A úr búi föður hans og móður, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Var honum því gert að endurgreiða B 16.430.744 krónur.

I, móðir E, F og G, var gift H, föður A, B, C og D. Eftir andlát I sat H í óskiptu búi en eftir andlát hans skiptu A, B, C og D búinu einkaskiptum án þess að arfur væru greiddur til E, F og G. Þau höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess, hvert fyrir sig, að hverju þeirra yrði gert að greiða sér tiltekna fjárhæð. Héraðsdómur féllst á það með E, F og G að fram hjá þeim hefði verið gengið við einkaskiptin eftir H og að kröfur þeirra væru ekki fyrndar. Niðurstaða héraðsdóms var sú að allar eignir búsins hefðu verið hjúskapareignir sem ættu að skiptast milli erfingja I og H eftir reglum 1. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Meðal eigna búsins var fasteign sem A, B, C og D seldu. Dómurinn benti á að í 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. væru ekki fyrirmæli um það við hvaða endurgreiðslufjárhæð skyldi miðað þegar eign, sem erfingi sem gengið var fram hjá við skipti átti rétt til arfshluta í, hefur verið seld. Taldi dómurinn nærtækast að líta svo á að við þær aðstæður eignaðist sá erfingi bótakröfu á hendur þeim sem naut arfs í hans stað sem miðaði að því að gera hann eins settan fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi með þeirri takmörkun sem kæmi fram í niðurlagsákvæði málsgreinarinnar. Leit dómurinn svo á að kröfugerð E, F og G miðaði að því að gera þau eins sett fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi. Þá hefðu A, B, C og D hvorki haft uppi gagnkröfur til skuldajafnaðar vegna ætlaðs kostnaðar þeirra af fasteigninni né lagt fram gögn þar um. Voru kröfur E, F og G teknar til greina, þó þannig að dráttarvextir voru dæmdir frá dómsuppsögu. Landsréttur tók fram að lögbundnar kröfur E, F og G væru um endurgreiðslu arfs sem A, B, C og D hefðu ranglega fengið í stað þeirra. Með þeirri athugasemd staðfesti rétturinn niðurstöðu héraðsdóms um annað en vexti og málskostnað, en dráttarvextir voru dæmdir frá málshöfðun.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var öllum kröfum A en fallist á nánar tilgreindar kröfur B og C í tengslum við ágreining aðila við opinber skipti á dánarbúi D. Fyrir Landsrétti gerði A fjórar dómkröfur. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ein þeirra dómkrafna ætti sér ekki stoð í erindi skiptastjóra, sem afmarkað hefði þann ágreining sem beint var til héraðsdóms, og hefði ekki verið til úrlausnar í héraði. Var þeirri kröfu sjálfkrafa vísað frá Landsrétti. Að öðru leyti var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A o.fl. um að erfðaskrá F yrði dæmd ógild og ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar. Ágreiningur aðila laut að því hvort F hefði verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962 og hvort vottorð lögbókanda á erfðaskránni uppfyllti reglur 42., sbr. 1. mgr. 43. gr., erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að vottorð lögbókandans hefði verið án annmarka. Samkvæmt því hvíldi það á A o.fl. að sanna að F hefði ekki verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt. Tók rétturinn undir það mat héraðsdóms að A o.fl. hefðu ekki axlað þá sönnunarbyrði. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Áfrýjendur kröfðust viðurkenningar á forkaupsrétti sínum að 54.667.745 hlutum í stefnda NÍ ehf. á grundvelli kauptilboðs stefnda P190 ehf. í hlutafé NÍ ehf. Áfrýjendur kváðust leiða rétt sinn frá dánarbúi J, en óumdeilt var að áfrýjendur stóðu til arfs eftir J heitinn. Í dómi Landsréttar var litið til þess að samkvæmt 2. mgr. 2. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. nyti dánarbú hæfis til að eiga og öðlast réttindi og til að bera og baka sér skyldur þar til skiptum á því lyki endanlega. Einkaskiptum á dánarbúi lyki þegar sýslumaður hefði staðfest einkaskiptagerð sem erfingjar skiluðu, og yrðu skiptin ekki tekin upp að nýju nema síðar kæmu fram eignir sem hefðu átt að koma til skipta. Skyldu erfingjar í slíku tilviki tilkynna sýslumanni ef slíkt tilefni væri til að taka skipti upp, en leyfi til einkaskipta skyldi þá gefið út á ný. Lok 2 einkaskipta yrðu til þess að dánarbúið væri úr sögunni sem lögpersóna og nyti þannig ekki lengur tilvistar að lögum. Í málinu lá fyrir að einkaskiptum á dánarbúi J hefði lokið í apríl 2014 og með því var það ekki lengur til sem lögpersóna, ekki fyrr en skiptin voru endurupptekin í júní 2022 og sú lögpersóna endurvakin. Um leið raknaði þá við sjálfskuldarábyrgð áfrýjenda á skuldbindingum dánarbúsins, allt þar til skiptum var lokið á nýjan leik. Í millitíðinni hefðu allar aðgerðir fyrir hönd dánarbúsins verið markleysa að lögum, og því enginn bær til að lýsa yfir forkaupsrétti að þeim hlut er J heitinn var skráður fyrir í hlutaskrá stefnda NÍ ehf. Þegar einkaskiptin hefðu verið endurupptekin í júní 2022 hafði forkaupsréttur hluthafa verið felldur niður og sala á hlutum skráðum á J farið fram. Voru stefndu því sýknuð af kröfum áfrýjenda á grundvelli aðildarskorts til sóknar, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A um að dánarbú föður A yrði tekið til opinberra skipta og að leyfi B til setu í óskiptu búi yrði fellt úr gildi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt 1. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. skuli dánarbú tekið til opinberra skipta að kröfu erfingja, hafi skiptum ekki verið lokið samkvæmt 25. til 27. gr. sömu laga og hvort sem leyfi hafi verið fengið til einkaskipta eða ekki. Hafi maki þess látna fengið leyfi til setu í óskiptu búi verði slík krafa að styðjast við heimild í erfðalögum, sbr. 3. mgr. 38. gr. laga nr. 21/1991. Samkvæmt því þurfi að vera fyrir hendi einhver þau atvik sem veiti erfingja heimild samkvæmt 13. til 17. gr. erfðalaga til að krefjast þess að opinber skipti fari fram. Hafi A ekki sýnt fram á að svo sé. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur en þar kom meðal annars fram að 1. mgr. 45. gr. erfðalaga gæti ekki orðið grundvöllur þess að útgefið leyfi til setu í óskiptu búi væri fellt úr gildi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að eignarhlutum F heitinnar í tveimur nánar tilgreindum fasteignum, auk innistæða á bankareikningum, skyldi ráðstafað til B og C. Kröfum varnaraðila um frávísun málsins frá Landsrétti var hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að erfðaskrá F yrði metin ógild og kæmi ekki til álita við skipti á dánarbúi hans. Fyrir Landsrétti byggðu sóknaraðilar á því að meta ætti erfðaskrána ógilda þar sem formskilyrðum til vottunar í 1. málslið 1. mgr. og 2. málslið 2. mgr. 42. gr. erfðalaga nr. 8/1962 hefði ekki verið fullnægt, auk þess sem ógildingarreglur stæðu til ógildingar erfðaskrárinnar, sbr. einkum 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og 37. gr. erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar kom fram að fyrirmæli 1. mgr. 42. gr. laganna hefðu ekki verið skilin svo bókstaflega að arfleifandi þyrfti beinlíns sjálfur að hafa boðað votta til þess fundar þar sem erfðaskráin var vottuð og þess getið í arfleiðsluvottorði. Þrátt fyrir að í máli þessu hefði annar vottanna verið kvaddur til fundarins af hinum vottinum var ljóst að það hefði verið vilji F á fundinum að sá aðili vottaði erfðaskránna og í vottorðinu hafi þess verið getið að vottarnir hefðu verið kvaddir til að vera vottar að arfleiðslugerð F. Var ekki talið að vottun erfðaskrárinnar hefði verið í ósamræmi við 1. mgr. 42. gr. laganna. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að atkvæðisréttur C félli niður við atkvæðisgreiðslu um hvort skiptastjóri í dánarbúi E skildi hlutast til um eignaleit í Taílandi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að í 4. mgr. 69. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. segi að séu greidd atkvæði um málefni sem varði sérstaka hagsmuni einstaks erfingja eða kröfuhafa skuli atkvæði hluteigandi falla niður. Samkvæmt gögnum málsins um að eignir í Taílandi séu skráðar á nafn C og hjúskapareignir hennar, verður ekki hjá því komist en að álykta sem svo að C hafi, eins og atvikum er háttað, sérstaka hagsmuni umfram aðra erfingja dánarbúsins þegar kemur að leit og ráðstöfun hugsanlegra eigna dánarbúsins í Taílandi við meðferð skiptamálsins. Var því krafa A og B tekin til greina um að atkvæði C félli niður við greiðslu atkvæða um hvort skiptastjóri hlutist til um eignaleit í Taílandi, nánar tiltekið kanni hvaða eignir og réttindi tilheyri dánarbúinu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust sóknaraðilar þess að ómerktar og ógiltar yrðu nánar tilteknar ákvarðanir hluthafafunda og stjórnarfunda í annars vegar NW ehf. og hins vegar K.L.H. ehf. og jafnframt að felldur yrði úr gildi leigusamningur milli K.L.H. ehf. og NWR ehf. Þær ákvarðanir sem um ræðir lutu að slitum á leigusamningi milli K.L.H. ehf. og NW ehf. um tilteknar eignir að V og gerð sambærilegs leigusamnings við NWR ehf. Dánarbú H átti eignarhlut í K.L.H. ehf. og NW ehf. og töldu sóknaraðilar, sem voru meðal erfingja, ákvarðanirnar hafa valdið dánarbúinu tjóni. Sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni, til hagsbóta dánarbúinu, eftir að fyrir lá að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem um ræddi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að sóknaraðilar hefðu heimild til höfða málið í eigin nafni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að uppfyllt væru skilyrði 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. til að sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni. Þá var talið að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sem lutu að því að ómerktar yrðu ákvarðanir hluthafafunda, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Jafnframt yrði að virtum eignarhlut dánarbúsins í K.L.H. ehf. að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu þeirra um ógildingu leigusamnings félagsins við NWR ehf. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að þessu leyti felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Hins vegar var ekki fallist á að sóknaraðilar hefðu heimild samkvæmt lögum til að krefjast ómerkingar á ákvörðunum stjórnar K.L.H. ehf. og NW ehf. auk þess sem ekki var talið að þær hefðu hagsmuni af því að leyst yrði sérstaklega úr kröfunum samhliða úrlausn um aðrar kröfur. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun á kröfum sóknaraðila að þessu leyti því staðfest.

S krafðist þess að dánarbú B, móður A, yrði tekið til opinberra skipta. A mótmælti kröfunni og krafðist þess að málinu yrði frestað ótiltekið þar til sýslumaðurinn á Suðurlandi hefði lokið afgreiðslu erindis hans um aflýsingu eignarheimildar að sumarhúsi og dánarbúið eftir atvikum skráð eigandi þess í þinglýsingabók. Til vara krafðist hann þess að málinu yrði vísað frá dómi. Aðrar kröfur hans lutu að því að kröfu S yrði hafnað, ákvörðun S um niðurfellingu einkaskiptaleyfis erfingja dánarbúsins yrði felld úr gildi og að lagt yrði fyrir S að ljúka afgreiðslu erindis hans varðandi skrásetningu eigna dánarbúsins. Með úrskurði héraðsdóms var kröfu A um frestun málsins vísað frá dómi, enda hafði héraðsdómur þegar á fyrri stigum málsins tekið endanlega afstöðu til hennar. Þá var kröfu A um að málinu yrði vísað frá dómi hafnað, einkum með vísan til þess að engir annmarkar væru á beiðni S og fylgigögnum með henni. Öðrum kröfum A, að undanskilinni þeirri er laut að því að kröfu S yrði hafnað, var vísað frá dómi á þeim grundvelli að dómstólar hefðu áður leyst úr þeim. Að endingu féllst héraðsdómur á með S að uppfyllt væru skilyrði laga til þess að krafa hans um opinber skipti á dánarbúi B yrði tekin til greina. Hinn kærði úrskurður var staðfestur með vísan til forsendna og A gert að greiða S kærumálskostnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á að E ætti arfstilkall í dánarbú F á grundvelli erfðaskrár sem F gerði 19. febrúar 2008. Samhliða erfðaskrá F gerði E einnig erfðaskrá en í þeim arfleiddu F og E hitt að öllum eigum sínum á nánar tilteknum stað. Ágreiningur aðila laut að því hvort við skilnað F og E að borði og sæng í desember 2010 hefði erfðaskrá F fallið úr gildi. Byggðu A, B og C á því að í erfðskrám F og E hefði falist gagnkvæm erfðaskrá. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þrátt fyrir að erfðaskrárnar hefðu verið gerðar samhliða og væru sambærilegar að efni til væri um tvær sjálfstæðar erfðaskrár að ræða. Samkvæmt því var ekki fallist á að um gagnkvæma erfðaskrá væri að ræða sem fallið hefði niður við skilnað F og E að borði og sæng. Þá var ekki að finna ákvæði í erfðskránni um að hún félli niður við skilnað aðila. Var það niðurstaða Landsréttar að leggja yrði til grundvallar að það samræmdist vilja F að eignir hans sem greindar voru í erfðaskránni rynnu til E í samræmi við ákvæði erfðaskrárinnar óháð því að þau hefðu verið skilin að borði og sæng og síðar lögskilnaði. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

Við opinber skipti á dánarbúi A krafðist búið þess að B o.fl. yrði gert að endurgreiða búinu fé sem þau höfðu þegið sem fyrirframgreiddan arf umfram erfðahluta þeirra. Deildu aðilar um það hvort B o.fl. bæri að standa dánarbúi A skil á mismuninum eða hvort 32. gr. erfðalaga nr. 8/1962 stæði slíkri kröfu í vegi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt orðalagi ákvæðisins yrði erfingi sem hlyti fyrirfram meira fé frá arfleifanda en næmi erfðahluta hans ekki skyldaður til að standa búinu skil á mismuninum, nema hann hefði sérstaklega skuldbundið sig til þess. Ákvæðið hefði í dómaframkvæmd verið skýrt samkvæmt orðanna hljóðan en í málinu væri ekkert fram komið um að B o.fl. hefðu skuldbundið sig til þess að standa dánarbúi A skil á því sem þau kynnu að fá umfram arfshluta sinn. Þá var ekki talið að dánarbú A hefði fært sönnur á aðrar ástæður sem leiða ættu til þess að B o.fl. væri skylt að inna slíka endurgreiðslu af hendi. Var kröfu dánarbús A því hafnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að hún væri óbundin af tilgreindum samningum við B og C um skiptingu eigna og ráðstöfun þeirra sem gerðir voru undir skiptameðferð á dánarbúi D. Í úrskurði Landsréttar kom fram að erfingjar hefðu heimild til að semja um hvernig þeir höguðu skiptum sín á milli, enda væru erfðaréttindi í eðli sínu einkaréttindi. Fyrir lá að í áðurgreindum samningum erfingja um skipti á búinu var tekið tillit til verðmætis tiltekinnar fasteignar. Þótti ósannað að verðmæti hennar væri mun meira en miðað hefði verið við í samningum aðila og var A því ekki talin hafa sýnt fram á að hallað hefði á hana við skiptin. Þá hefði A ekki sýnt fram á að ógildingarástæður samningaréttarins ættu við þannig að hún teldist óbundin af áðurgreindum samningum við B og C. Niðurstaða héraðsdóms um að hafna áðurgreindri kröfu A var því staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun S um að fella niður leyfi til einkaskipta á dánarbúi C en öðrum kröfum A fyrir héraðsdómi, sem settar voru fram sem aðal- og varakröfur og allar lutu með einum eða öðrum hætti að skrásetningu eigna dánarbúsins og þinglýsingu eignarheimilda, var vísað frá dómi.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum. Sóknaraðilar töldu sig hlunnfarna við skipti dánarbús og kröfðust ógildingar skiptanna. Sóknaraðilar byggðu á því að einn varnaraðila hefði farið út fyrir umboð sitt við undirritun yfirlýsingar um afsal á erfðarétti og að sýslumaður hefði ekki gætt að eftirlitsskyldu sinni við staðfestingu skiptagerðar sem á þeirri yfirlýsingu byggði. Talið var að sóknaraðilar gætu ekki fengið skipti dánarbús ógilt þar sem úrræði þess sem teldi að framhjá sér hefði verið gengið við skiptin væru tæmandi talin í lögum nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Samkvæmt 2. mgr. 95. gr. laganna yrðu einkaskipti ekki tekin upp á ný nema eign kæmi fram eftir skiptalok sem láðst hefði að taka tillit við skiptin en svo háttaði ekki til hér. Þá yrðu skipti heldur ekki endurupptekin á þeim grunni að ranglega hefði verið gengið framhjá erfingja.

Ágreiningur í málinu laut að gildi og túlkun erfðaskrár C þar sem hann ráðstafaði til B fasteigninni D, sem hann átti til helminga á móti móður sinni, auk bankainnstæðum, hlutabréfum, lausafjármunum og innbúi. Við andlát C hafði hann selt fasteignina D sem hann hafði áður eignast að fullu við andlát móður sinnar og keypt í staðinn fasteignina E. A, bróðir C, krafðist þess að erfðaskráin yrði metin ógild en með hinum kærða úrskurði var kröfum hans hafnað. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til meginreglu íslensks erfðaréttar að skýra beri erfðaskrá þannig að náð verði þeim vilja arfleifanda sem þar kemur fram eða sannað þykir að fyrir honum hafi vakað við erfðaráðstöfun. Einnig yrði að meta hver viðbrögð hans við breyttum aðstæðum hefðu orðið hefðu þau atvik verið þekkt við gerð erfðaskrárinnar, sbr. meðal annars 2. mgr. 67. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í úrskurði Landsréttar voru meðal annars rakin ákvæði erfðaskrárinnar og vitnisburður lögmanns C. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að það hafi verið bæði markmið C og forsenda fyrir gerð erfðaskrárinnar að eignir hans rynnu til góðgerðarstarfs og að B hefði verið eini aðilinn sem hefði verið tilgreindur í því sambandi. Var því fallist á niðurstöðu héraðsdóms að það hafi verið ætlun C að nær allar veraldlegar eigur hans skyldu renna til B. Í því ljósi yrði að líta svo á að þær eigur sem hefðu komið í stað þeirra sem getið væri í erfðaskránni skyldu renna til B enda lægi fyrir að C gerði ekki nokkurn reka að því að mæla fyrir um aðra ráðstöfun með gerð nýrrar erfðaskrár eða viðauka við fyrirliggjandi erfðaskrá, sbr. 48. gr. erfðalaga. Í úrskurði Landsréttar kom einnig fram að C hefði eignast fasteignina að D að fullu við andlát móður sinnar og því kæmi til álita hvort sú aukning sem varð á eignum hans rynni til lögerfingja. Við mat á því yrði að líta til þess að þrátt fyrir þessa eignaaukningu hefði C engar breytingar gert á erfðaskránni. Með hliðsjón af framangreindu og ákvæðum erfðaskrárinnar yrði að leggja til grundvallar að C hafi viljað að því sem næst allar eigur hans rynnu til varnaraðila að honum látnum. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Við opinber skipti á dánarbúi E kröfðust C og D þess að sóknaraðila B yrði gert að greiða dánarbúinu skuld sem byggði á vangoldinni leigufjárhæð vegna húsaleigusamnings sem E hafði gert við B. Þá kröfðust C og D þess að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigugreiðslur sem A hafði tekið við vegna útleigu á fasteign í eigu E að frádregnum útlögðum kostnaði A vegna fasteignarinnar. Í hinum kærða úrskurði var fallist á með C og D að A yrði gert að greiða dánarbúinu leigutekjur sem hann innheimti vegna útleigu fasteignarinnar en hins vegar voru teknar til greina kröfur A um skuldajöfnuð vegna greiðslna á hita og rafmagni, fasteignagjöldum, málningarkaupum og viðgerð á bifreið E. Var B sýknuð af kröfum C og D. Skutu A og B málinu til Landsréttar með kæru þar sem þess var annars vegar krafist að A yrði sýknaður af öllum kröfum C og D og hins vegar að hinn kærði úrskurður yrði staðfestur hvað B varðaði að öðru leyti en að henni yrði úrskurðaður málskostnaður. C og D kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kröfðust þess að kröfur þeirra fyrir héraðsdómi yrðu teknar til greina að öllu leyti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að málinu hefði verið vísað til héraðsdóms með bréfi skiptastjóra 14. febrúar 2023. Bókað hefði verið á skiptafundi 10. febrúar sama ár um einstök ágreiningsmál sem fjallaði hafði verið um á fyrri skiptafundum en að öðru leyti var ekki fjallað um efni ágreinings eða kröfur málsaðila. Þá var rakið að samkvæmt 3. tölulið 1. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. skuli skiptastjóri, er hann beinir skriflegri kröfu til héraðsdóms um úrlausn ágreinings sem upp kemur við opinber skipti, gera grein fyrir um hvað ágreiningur standi og hverjar kröfur hafa komið fram í því sambandi. Í bréfi skiptastjóra hafði láðst að gera grein fyrir kröfum málsaðila og var því ekki lagður fullnægjandi grunnur að rekstri málsins í samræmi við áskilnað 122. gr. laga nr. 20/1991. Þá yrði einungis málum er varða viðurkenningu réttinda á hendur dánarbúi eða framkvæmd skipta á því vísað til héraðsdóms á grundvelli 122. gr. laganna. Í ljósi þessara annmarka var málinu vísað frá héraðsdómi án kröfu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kveðið var á um að ákvæði erfðaskrár C frá 21. mars 2022 er varða ráðstöfun á þriðjungi eigna hinnar látnu á dánardegi til A, til viðbótar lögarfi hennar, skyldu lögð til grundvallar við skipti dánarbús hennar. Að öðru leyti skyldi sameiginleg erfðaskrá C og B frá 28. mars 2019, lögð til grundvallar við skipti dánarbúsins, þar á meðal um rétt hans til setu í óskiptu búi. A krafðist þess fyrir Landsrétti að við skipti á dánarbúi C yrði erfðaskrá hennar frá 21. mars 2022 lögð til grundvallar að öllu leyti og hafnað yrði öllum kröfum B í málinu. B krafðist staðfestingar hins kærða úrskurðar að öðru leyti en því að erfðaskrá C frá 21. mars 2022 yrði metin ógild og hún skyldi ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi C. B kærði úrskurðinn ekki fyrir sitt leyti og komu því dómkröfur hans um að síðari erfðaskrá C yrði metin ógild í heild sinni ekki til álita fyrir Landsrétti. Í úrskurði Landsréttar var rakið að samkvæmt ákvæðum fyrri erfðaskrár C hafi það verið sameiginlegur vilji C og B að það þeirra sem lengur lifði skyldi hafa rétt til setu í óskiptu búi með stjúpniðjum sínum. Í 3. gr. erfðaskrárinnar hafi falist erfðasamningur í skilningi 49. gr. erfðalaga en með því hafi verið girt fyrir að annað hjónanna gæti breytt henni eða tekið hana aftur án samþykkis hins. Þá var ekki talið að forsendur hafi brostið fyrir gerð hinnar sameiginlegu erfðaskrár og að atvik væru með þeim hætti að efni væru til að víkja erfðaskránni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi málsaðila í tengslum við opinber skipti til fjárslita vegna slita á óvígðri sambúð A og B. Í málinu krafðist db. A þess að nánar tilgreind fasteign, tvær bifreiðar, tjaldvagn, innstæður á tveimur bankareikningum og verðmæti hlutafjár í C ehf. skildi skipt að jöfnu á milli db. A og B. B krafðist þess aftur á móti að öllum kröfum db. A yrði hafnað og að viðurkenndur yrði 98,53% eignarhlutur hans í umræddri fasteign, en samkvæmt opinberri skráningu var eignarhlutfall A 10% en B 90%. Þá krafðist B að viðurkenndur yrði 100% eignarréttur hans að öðrum eignum sem A gerði kröfu um að skipt yrði til helminga. Í úrskurði héraðsdóms var fallist á að við opinber skipti til fjárslita A og B skyldi skipta til helminga bifreiðunum tveimur og tjaldvagninum en umræddri fasteign var skipt í samræmi við opinbera skráningu. Þá var kröfum db. A hafnað um að til skipta kæmu verðmæti hlutafjár C ehf. og innstæður á tilgreindum bankareikningum B. Með úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að ríkt hafi fjárhagsleg samstaða með A og B á sambúðartímanum. Þá kom einnig fram að þrátt fyrir gögn sem B lagði fyrir Landsrétt hafi ekki verið efni til að hrófla við niðurstöðu héraðsdóms um skiptingu fasteignarinnar í samræmi við opinbera skráningu hennar. Samkvæmt framangreindu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var staðfest niðurstaða hans um skiptingu eigna A og B við fjárslitin.

Ágreiningur í málinu laut að gildi og túlkun erfðaskrár I þar sem hann ráðstafaði eignarhlut sínum í jörðinni P til sjö barnabarna sinna. Óumdeilt var í málinu að sú ráðstöfun hans hefði verið umtalsvert umfram heimild arfleifanda samkvæmt 35. gr. erfðalaga nr. 8/1962 til að ráðstafa 1/3 hluta eigna sinna með erfðaskrá, en ágreiningslaust var að verðmæti hins umdeilda eignarhluta væri 300.000.000 króna og að teknu tilliti til hans væri verðmæti heildareigna dánarbús I ríflega 387.000.000 króna. Var það niðurstaða Landsréttar að það samræmdist best vilja I, að því marki sem unnt yrði að ráða hann af gögnum málsins, að leggja til grundvallar við dánarbúskipti I erfðaskrá hans um ráðstöfun á eignarhluta hans í jörðinni P til barnabarna hans að því er varðaði 1/3 hluta þeirra eigna sem I hefði mátt ráðstafa samkvæmt 35. gr. erfðalaga, enda hefði A ekki lagt fram nein gögn sem renndu stoðum undir að vilji I hefði staðið til annars ef fyrir hefði legið að hann gæti ekki ráðstafað öllum eignarhlutanum til barnabarna sinna svo sem hann hefði gert með erfðaskránni.

E, F og G höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess aðallega, hvert um sig, að þeim síðarnefndu yrði óskipt gert að endurgreiða þeim þann arfshluta sem gengið var fram hjá þeim með við skipti úr dánarbúi móður þeirra. Kröfunni var beint að A, B, C og D vegna skipta á dánarbúi föður þeirra. Í dómi Landsréttar var rakið efni ákvæða 3. mgr. 95. gr. og 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl., sem E, F og G reistu málsókn sína á. Samkvæmt síðarnefnda ákvæðinu getur sá sem hefði átt rétt til arfs úr dánarbúi sem sætt hefur opinberum skiptum en gengið var fram hjá krafið hvern þann fyrir sig sem naut arfs í hans stað um endurgreiðslu fyrir sitt leyti. Eftir 3. mgr. 95. gr. laganna gildi þetta ákvæði um rétt þess sem kynni að hafa verið gengið fram hjá við einkaskipti á dánarbúi, svo sem við átti í málinu. Í ljósi arfstilkalls E, F og G var talið leiða af þessum ákvæðum að hvert þeirra yrði að hafa uppi sjálfstæða kröfu á hendur A, B, C og D hverju um sig þannig að í hlut hvers þeirra kæmi þriðjungur af samanlögðum 50% arfshlut þeirra sem A, B, C og D áskotnaðist umfram það sem þau hafi átt rétt til. Mál um slíka kröfu gætu E, F og G rekið í einu lagi á grundvelli 1. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem málatilbúnaður E, F og G var einskorðaður við aðalkröfu þeirra fyrir héraðsdómi yrði dómur ekki lagður á málið, enda samrýmdist krafan ekki 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991, en það sama ætti við um vara- og þrautavarakröfu E, F og G í héraði. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilgreindum ágreiningi aðila við opinber skipti á dánarbúi D. Með úrskurði Landsréttar var vísað frá héraðsdómi án kröfu kröfum aðila varðandi fasteignina E, þar sem þær áttu ekki stoð í bréfi skiptastjóra um þann ágreining sem beint var til héraðsdóms. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að 50% fasteignarinnar F væri hjúskapareign C og 50% eignarhlutur væri óskipt eign hennar sem kæmi ekki til skipta. Jafnframt var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að félagið G ehf. væri séreign C og að A og B hefðu ekki sýnt fram á tilvist kröfu að fjárhæð 4.150.000 krónur sem koma ættu til skipta í dánarbúinu. Þeirri kröfu var því hafnað. Þá kröfðust A og B ekki endurskoðunar á niðurstöðu hins kærða úrskurðar varðandi greiðslu endurgjalds fyrir afnot C af fasteigninni F. Stóð sú niðurstaða því óröskuð.

A ehf. höfðaði mál á hendur dánarbúi B og C og krafðist þess annars vegar að dánarbúi B yrði gert að afsala til A ehf. tilteknum fasteignum og fleiri eignum, gegn greiðslu umsamins kaupverðs á grundvelli samnings 9. apríl 2021, og hins vegar viðurkenningar á því að C ætti ekki forkaupsrétt á fyrrgreindum eignum. Í úrskurði héraðsdóms var litið til þess að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 20/1991 verði mál ekki höfðað gegn dánarbúi nema að nánar tilgreindum skilyrðum uppfylltum sem væru ekki fyrir hendi. Þá hefði A ehf. þegar höfðað mál á hendur hluta varnaraðila í máli vegna dánarbússkipta, þar sem kröfugerð væri harla sambærileg, og bæri því að vísa málinu frá, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 og dóm Hæstaréttar nr. 128/2014. Var málinu vísað frá héraðsdómi með hliðsjón af framangreindu. Í úrskurði Landsréttar var staðfest sú niðurstaða dómsins að skilyrði fyrir málshöfðun gegn dánarbúi væru ekki fyrir hendi. Þá var rakið að með vísan til dóms Hæstaréttar nr. 196/2004 yrði ekki leyst úr ágreiningi um forkaupsrétt nema kaupandi, seljandi og forkaupsréttarhafi ættu allir aðild að málinu. Þannig gæti A ehf. ekki komið að kröfum sínum á hendur C einum í málinu. Var frávísun málsins því staðfest.

A ehf. höfðaði mál á hendur B, C, D, E, F, G, H, dánarbúi I, J og K, og krafðist þess að verða leyfð meðalganga inn í mál sem er til meðferðar hjá héraðsdómi á grundvelli 122. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. og varðar ágreining B, C, D, E, F, G, H, J og K vegna opinberra skipta á dánarbúi I. Þá krafðist A ehf. annars vegar þess að dánarbúi I yrði gert að afsala til A ehf. tilteknum fasteignum og fleiri eignum gegn greiðslu umsamins kaupverðs á grundvelli samnings 9. apríl 2021 og hins vegar viðurkenningar á því að J ætti ekki forkaupsrétt á fyrrgreindum eignum. Í úrskurði héraðsdóms var litið til þess að samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laga nr. 20/1991 verði mál ekki höfðað gegn dánarbúi nema að nánar tilgreindum skilyrðum uppfylltum sem væru ekki fyrir hendi. Þá hefði A ehf. þegar höfðað mál á hendur hluta varnaraðila í einkamáli, þar sem kröfugerð væri harla sambærileg, og bæri því að vísa málinu frá, sbr. 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 og dóm Hæstaréttar nr. 128/2014. Var málinu vísað frá héraðsdómi með hliðsjón af framangreindu. Í úrskurði Landsréttar var rakið að með hliðsjón af dómi Hæstaréttar nr. 196/2004 yrði ekki leyst úr ágreiningi um forkaupsrétt nema kaupandi, seljandi og forkaupsréttarhafi ættu allir aðild að máli. Þannig hefði héraðsdómara verið rétt á grundvelli 3. mgr. 122. gr. laga nr. 20/1991 að kveða á um aðild A ehf. að málinu sem er rekið fyrir héraðsdómi. Að öðru leyti var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun krafna A ehf. frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu A og B um ógildingu kaupmála á milli C og D heitins, föður A og B. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti, kom fram að vottar að kaupmálanum hefðu verið sonur og tengdadóttir C. Samkvæmt því yrði að leggja til grundvallar að umræddir vottar teldust ekki hafa verið staðfestingarhæfir samkvæmt réttarfarslögum í skilningi 1. mgr. 80. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 er þeir vottuðu kaupmálann. Sönnunarfærsla um vilja D og hæfi hans til að standa að kaupmálanum er hann var gerður haggaði ekki þeim formannmarka. Var jafnframt hafnað öllum málsástæðum C sem reistar voru á staðhæfingum um viljaafstöðu D og gerhæfi hans auk málsástæðum er lutu að þýðingu skráningar kaupmálans í kaupmálabók og ætluðu tómlæti A og B.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum A og B um að viðurkennt yrði að þær væru erfingjar J. Dánarbú J var tekið til opinberra skipta og eru C o.fl. á meðal lögerfingja í dánarbúinu. Byggðu A og B kröfur sínar á því að sýnt hefði verið fram á með mannerfðafræðilegri rannsókn að faðir þeirra, K sem lést 2006, hefði í raun verið sonur J en ekki S sem hann var kenndur við. Þær væru því niðjar J og bæri arfur eftir hann á grundvelli 1. töluliðar 1. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í byrjun árs 2018 höfðuðu A og B faðernismál á hendur lögerfingjum J og kröfðust þess að viðurkennt yrði að J hefði verið faðir föður þeirra, K. Áður hafði faðerni S verið vefengt með dómi. Lauk áðurgreindu faðernismáli A og B með dómi Hæstaréttar 6. október 2021 í máli nr. 17/2021 þar sem því var vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að sóknaraðilar uppfylltu ekki skilyrði 1. mgr. 10. gr. barnalaga nr. 76/2003 um að eiga aðild að umræddu faðernismáli. Í úrskurði Landsréttar var vísað til röksemda í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar um að skýr vilji löggjafans stæði til að einskorða málsaðild í faðernismálum við þá aðila sem tilgreindir væru í 1. mgr. 10. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þar sem þeir aðilar sem átt gætu aðild að slíku máli væru allir látnir yrði faðerni K ekki staðfest með dómi að gildandi rétti úr því sem komið væri. Lægi þannig fyrir að faðir A og B hefði ekki verið feðraður eins og áskilið væri í lögum, hvorki með faðernisviðurkenningu né dómsúrlausn þar sem kveðið hefði verið á um að J væri faðir hans. Af því leiddi að A og B teldust ekki niðjar J í skilningi 1. töluliðar 1. gr. erfðalaga og væru því ekki erfingjar hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um opinber skipti á dánarbúi C. Í úrskurði Landsréttar kom fram að hinn kærði úrskurður hefði verið kveðinn upp samkvæmt heimild í 1. mgr. 43. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Af ummælum í greinargerð sem varð að lögum nr. 20/1991 yrði ráðið að heimild héraðsdómara til að kveða upp úrskurð samkvæmt þessari heimild væri bundin við þau tilvik þar sem bersýnilegt væri að skilyrði væru ekki til að verða við kröfu skiptabeiðanda. Þegar málatilbúnaður A og B væri virtur yrði ekki á þessu stigi séð að hann væri bersýnilega tilhæfulaus. Var hinn kærði úrskurður því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar.

Við opinber skipti á dánarbúi E kröfðust sóknaraðilar þess að varnaraðila yrði gert að endurgreiða dánarbúinu kröfu sem byggði á skuldayfirlýsingum varnaraðila til E, lánum sem hún tók hjá E, beinum kostnaði E vegna lánanna og millifærslum af bankareikningi hans til varnaraðila. Með hinum kærða úrskurði var varnaraðila gert að greiða dánarbúinu 21.926.988 krónur ásamt vöxtum. Varnaraðili undi þeirri niðurstöðu en með kæru sinni höfðu sóknaraðilar uppi frekari kröfur á hendur henni í samræmi við kröfugerð sína í héraði. Í greinargerð sinni til Landsréttar byggðu sóknaraðilar á því að héraðsdómara hafi láðst að taka tillit til afborgana af svonefndu brúarláni sem E innti af hendi á tímabilinu júlí 2013 til október 2014. Í úrskurði Landsréttar var rakið sóknaraðilar hefðu ekki rennt nægum stoðum undir kröfugerð sína að þessu leyti og var henni því hafnað. Þá var rakið að sú málsástæða sóknaraðila að hluti krafna þeirra á hendur varnaraðila vær ófyrndur af nánar tilgreindum ástæðum hefði fyrst komið fram í greinargerð þeirra til réttarins. Þeim hafi verið í lófa lagið að halda fram þeirri málsástæðu fyrir héraðsdómi og teldist hún því of seint fram komin. Fallist var á kröfu sóknaraðila um dráttarvexti frá 30. nóvember 2020, þegar liðinn var mánuður frá því að þeir lögðu fram kröfur sínar á skiptafundi í dánarbúinu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá var fallist á það með sóknaraðilum að af gögnum málsins yrði helst ráðið að greiðslu að fjárhæð 1.297.282 krónur, sem samkvæmt hinum kærða úrskurði var látin ganga til lækkunar á kröfu dánarbúsins á hendur varnaraðila, hafi árið 2014 verið ráðstafað af hálfu E inn á þá kröfu hans sem hann tilgreindi jafnan á skattframtölum sínum. Varnaraðili hefði ekki hrakið þær ályktanir sem að þessu leyti mætti draga af gögnum málsins. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur að öðru leyti. Samkvæmt því og til samræmis við það sem áður greinir um greiðslu að fjárhæð 1.297.282 krónur og ráðstöfun hennar var viðurkennd krafa dánarbúsins á hendur varnaraðila hækkuð sem þeirri fjárhæð nam.

Kærður var úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur þar sem fallist var á kröfu B og C um að lækka þóknun A, skiptastjóra í dánarbúi D, úr 13.869.090 krónum með virðisaukaskatti í 9.963.989 krónur með virðisaukaskatti. Fyrir Landsrétti krafðist A þess að staðfest yrði þóknun hans sem skiptastjóri í fyrrnefndu dánarbúi. B og C kærðu úrskurð héraðsdóms fyrir sitt leyti og kröfðust þess aðallega að þóknun A yrði lækkuð í 5.146.589 krónur með virðisaukaskatti. Í úrskurði Landsréttar var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að taka bæri mið af því tímagjaldi sem A kynnti í upphafi við ákvörðun þóknunar hans. Aftur á móti féllst Landsréttur ekki á það með héraðsdómi að B og C hefðu sökum tómlætis glatað rétti sínum til að véfengja tímaskráningar og var því litið svo á að allt skiptatímabilið væri undir í málinu. Taldi Landsréttur að þegar fyrirliggjandi gögn og verkefni dánarbúsins væru virt heildstætt hefði B og C tekist að sýna fram á að fjöldi vinnustunda í yfirliti A hefði verið umtalsvert meiri en þau máttu vænta. Var því fallist á að lækka þóknun A, og var hún ákveðin að álitum 10.000.000 krónur með virðisaukaskatti.

A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu dánarbús B um að A yrði gert að endurgreiða því lán að fjárhæð 13.650.000 krónur ásamt vöxtum. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti féll A frá upphaflegum dómkröfum sínum um sýknu af öllum kröfum dánarbúsins og greiðslu málskostnaðar og krafðist þess í stað lækkunar á niðurstöðu héraðsdóms þannig að honum yrði einungis gert að greiða því 4.000.000 króna án vaxta. Í tilefni af breyttri kröfugerð A féll dánarbúið einnig frá upphaflegum dómkröfum sínum um staðfestingu héraðsdóms og greiðslu málskostnaðar og gerði þess í stað einungis kröfu um að A yrði gert að greiða því 4.000.000 króna í samræmi við kröfugerð A. Í dómi Landsréttar kom fram að af breytingum á kröfugerð aðila yrði ráðið að dánarbú B hefði í kjölfar breytingar á kröfugerð A fyrir Landsrétti fallist á kröfur hans og þar með samþykkt þær í einu og öllu í skilningi 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 166. gr. sömu laga. Samkvæmt því yrði dómur lagður á málið í samræmi við afstöðu dánarbúsins og A gert að greiða því 4.000.000 króna auk þess sem málskostnaður fyrir Landsrétti var felldur niður.

A krafðist bóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir í umferðarslysi árið 2012. Ágreiningur í málinu laut að því hvort A hafi sem farþegi í bifreiðinni sýnt af sér háttsemi sem mætti jafna til stórkostlegs gáleysis í skilningi 2. mgr. 88. gr. umferðarlaga nr. 50/1987, nú 4. mgr. 4. gr. laga nr. 30/2019 um ökutækjatryggingar, svo að réttlætanlegt hafi verið að lækka bætur honum til handa úr ábyrgðartryggingu bifreiðarinnar hjá stefnda. Í dómi Landsréttar var rakið að í blóðsýni ökumanns bifreiðarinnar sem tekið var fljótlega eftir atvikið hafi vínandamagn mælst 1,66 ‰. Með hliðsjón af því háa mæligildi hafi A ekki getað dulist að ökumaðurinn gæti ekki stjórnað bifreiðinni örugglega og að hann væri óhæfur til aksturs. Með því að taka sér far með bifreiðinni eins og ástatt var um ökumanninn hafi A sýnt af sér stórkostlegt gáleysi og bæri því að hluta til sjálfur ábyrgð á því tjóni sem hann varð fyrir við slysið. Ekkert lægi fyrir í málinu sem styddi síðbúna frásögn ökumanns bifreiðarinnar um að hann hefði neytt áfengis eftir að akstri lauk. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var niðurstaða hans staðfest um að A bæri 2/3 hluta tjóns síns sjálfur.

AF höfðaði mál á hendur AÞ til greiðslu eftirstöðva kaupverðs fasteignar sem AÞ hafði haldið eftir vegna meintra galla á eigninni. AF lést undir rekstri málsins og tók B við aðild þess í kjölfar einkaskipta á dánarbúi AF. Í dómi Landsréttar var talið ósannað að AÞ hefði kvartað yfir göllum á fasteigninni fyrr en með framlagningu greinargerðar sinnar í héraði en þá hefði hann haft umráð hennar í 15 mánuði. Með vísan til matsgerðar sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og skýrslu matsmanns þar fyrir dómi var talið ljóst að tilteknir ágallar sem matsgerðin tók til hafi verið sýnilegir við skoðun. Auk þess hafi verið vikið að ástandi tiltekinna hluta fasteignarinnar í söluyfirliti og almennt ástand eignarinnar gefið AÞ tilefni til vandlegrar skoðunar á eigninni. Þá hefði sú skoðun sem AÞ bar að framkvæma samkvæmt 38. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup átt að leiða ágallana að fullu í ljós. Telja yrði að sanngjarn frestur til að kvarta yfir nefndum göllum á eigninni hafi verið liðinn er AÞ lagði fram greinargerð sína í héraði, sbr. 1. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002. Hafi AÞ þannig sýnt af sér slíkt tómlæti að hann hafi glatað rétti til að bera fyrir sig framangreinda ágalla gagnvart seljanda. Aðrir ágallar samkvæmt matsgerð næmu 5,6% af kaupverði eignarinnar. Í ljósi aldurs, almenns ástands og útlits fasteignarinnar yrðu þeir ekki taldir rýra verðmæti hennar svo nokkru varðaði þannig að hún teldist gölluð í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002. Þá var talið ósannað að seljandi fasteignarinnar hefði sýnt af sér saknæma háttsemi við sölu hennar. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu B af kröfum AÞ.

Með dómi Hæstaréttar árið 1980 var T sakfelldur fyrir manndráp af gáleysi og gert að sæta fangelsi í 13 ár. Árið 2017 var mál T endurupptekið í Hæstarétti og hann í kjölfarið sýknaður af framangreindu broti með dómi Hæstaréttar 2018. T lést árið 2009. Dánarbú T höfðaði mál gegn Í og krafðist miskabóta vegna sakfellingar T að ósekju að undangenginni óréttlátri málsmeðferð, frelsissviptingar og harðræðis í gæsluvarðhaldi, afplánunar og tímabils reynslulausnar. Þá krafðist dánarbú T skaðabóta vegna atvinnumissis og annars fjárhagslegs tjóns sem það taldi T hafa orðið fyrir vegna málsins. Í dómi Landsréttar kom fram að ákvæðum 246. til 248. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála yrði beitt við úrlausn á bótakröfum dánarbús T sem byggðu beinlínis á sýknudómi Hæstaréttar, það er kröfum hans vegna sakfellingar, gæsluvarðhalds og afplánunar, sbr. 2. mgr. ákvæðis til bráðabirgða VI í lögunum, enda hefði það atvik sem væri skilyrði bótaskyldu samkvæmt framangreindum ákvæðum, sýkna með dómi, átt sér stað eftir að lög nr. 88/2008 tóku gildi. Að því marki sem þættir í bótakröfu dánarbús T féllu ekki undir 246. gr. laga nr. 88/2008 yrði almennum reglum skaðabótaréttar beitt við úrlausn á þeim. Fram kom að í 247. gr. laga nr. 88/2008 væri kveðið á um að sömu reglur giltu um aðilaskipti að bótakröfu samkvæmt 246. gr. laganna og um kröfu um bætur fyrir líkamstjón samkvæmt skaðabótalögum nr. 50/1993. Miskabótakrafa dánarbús T á grundvelli ákvæða 246. gr. laganna hefði hvorki verið viðurkennd né gerð fyrir dómi er T lést 1. maí 2009 eins og gert væri að skilyrði fyrir því að miskabótakröfur erfðust samkvæmt 2. mgr. 18. gr. skaðabótalaga. Ekki var talið að sú takmörkun 2. mgr. 18. gr. skaðabótalaga að miskabótakrafa erfðist ekki nema að framangreindum skilyrðum uppfylltum bryti gegn ákvæðum 5. mgr. 67. gr. stjórnarskrárinnar og 3. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. einnig 72. gr. stjórnarskrárinnar og 1. gr. 1. viðauka við mannréttindasáttmálann. Þá var ekki fallist á það að með yfirlýsingu forsætisráðherra í kjölfar sýknudóms Hæstaréttar 2018 og greiðslu bóta til erfingja T árið 2020 hefði Í viðurkennt greiðsluskyldu sína eða aðild dánarbús T að dómsmáli um bótakröfur vegna miska T. Þar sem skilyrði væru ekki uppfyllt í málinu fyrir því að miskabætur erfðust var lagt til grundvallar að ætluð miskabótakrafa T hefði ekki getað runnið til dánarbús hans. Var Í því sýknað af kröfu dánarbús T um greiðslu miskabóta á grundvelli aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þar sem dánarbú T lagði ekki fram nein gögn til stuðnings kröfu sinni um skaðabætur vegna atvinnumissis og annars fjártjóns T var þeirri kröfu vísað frá héraðsdómi sökum vanreifunar.