Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

21 dómar fundust

Lykilorð: Málsforræði

Landsréttur birt 12. september 2025

511/2025

Litlaland ehf (Sigurður Jónsson lögmaður) gegn Staðarfjalli ehf (Einar Þór Sverrisson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú L var tekið til gjaldþrotaskipta á grundvelli 1. töluliðar 2. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. vegna árangurslausrar kyrrsetningar að hluta sem fór fram hjá L. Landsréttur leit til þess að af endurriti úr gerðabók sýslumanns af kyrrsetningargerð þeirri sem um ræddi í málinu yrði ekki ráðið að gætt hefði verið að 15. gr. laga nr. 31/1990, um kyrrsetningu, lögbann o.fl., sbr. 63. gr. laga nr. 90/1989, um aðför, um virðingu eigna áður en gerðinni lauk. Af síðastnefnda ákvæðinu leiddi að óhjákvæmilegt væri að virðing færi fram áður en hægt væri að ljúka gerð án árangurs ef bent væri á einhverjar eignir gerðarþola. Í því sambandi hefði ekki þýðingu hvort bent hefði verið á eign af hálfu gerðarþola eða gerðarbeiðanda, enda um atriði að ræða sem gæti haft réttaráhrif fyrir aðra en aðila að gerðinni sem af þeim sökum lyti ekki reglu einkamálaréttarfars um málsforræði. Landsréttur taldi því að sýslumanni hefði brostið heimild til að ljúka gerðinni án árangurs að hluta án þess að áður hefði verið staðreynt með virðingu sýslumanns eða tilkvaddra sérfræðinga að krafa S væri hærri en sem næmi verðmæti viðkomandi eigna. Kröfu S um að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta var því hafnað og hinn kærði úrskurður felldur úr gildi.

Landsréttur birt 4. júní 2025

258/2025

Verkfæri ehf (Hróbjartur Jónatansson lögmaður) gegn N-Verkfærum ehf (Arnar Vilhjálmur Arnarsson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem bú sóknaraðila var tekið til gjaldþrotaskipta að kröfu K hf. Eftir uppkvaðningu úrskurðarins höfðu orðið aðilaskipti að kröfu þeirri sem lá til grundvallar gjaldþrotaskiptunum og N ehf. tekið við aðild málsins til varnar. Samkvæmt gögnum málsins var fyrirsvarsmaður beggja málsaðila sá sami. Fyrir Landsrétti kröfðust báðir aðilar þess að hinn kærði úrskurður yrði felldur úr gildi. Byggðu þeir á því að krafa varnaraðila á hendur sóknaraðila væri og hefði verið nægilega tryggð, sbr. 3. mgr. 65. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og ekki væru lagaskilyrði fyrir því að bú sóknaraðila yrði tekið til gjaldþrotaskipta á þeim grundvelli sem byggt hefði verið á í héraði. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í dómaframkvæmd hefði því ítrekað verið slegið föstu að hin almenna regla einkamálaréttarfars um málsforræði gilti ekki frá uppkvaðningu úrskurðar um gjaldþrotaskipti og þar til kröfulýsingarfresti við skiptin væri lokið. Eftir uppkvaðningu úrskurðar um töku bús til gjaldþrotaskipta gætu aðilar því ekki sammælst um að fella slíkan úrskurð úr gildi ef skilyrði gjaldþrotaskipta hefðu verið uppfyllt í öndverðu, en Landsréttur mat að svo hefði verið. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur um töku bús sóknaraðila til gjaldþrotaskipta.

Landsréttur birt 22. mars 2024

79/2023

A ehf (Kristinn Hallgrímsson lögmaður) gegn B (Halldór Kr. Þorsteinsson lögmaður)

B varð fyrir slysi þegar hann var við störf á veitingastað sem fyrri vinnuveitandi hans rak. Eftir slysið tók A ehf. yfir reksturinn samkvæmt kaupsamningi. Höfðaði B mál þetta og krafðist viðurkenningar á bótaskyldu A ehf. vegna vinnuslyssins. Í dómi Landsréttar kom fram að lagt yrði til grundvallar að tjón B yrði rakið til saknæmrar háttsemi sem fyrrum vinnuveitandi B bæri skaðabótaábyrgð á. Ágreiningur aðila laut að því hvort ábyrgð vegna skaðabótaskröfunnar hefði færst til A ehf. við aðilaskipti að fyrirtækinu. Í dómi Landsréttar var rakið að það leiddi af orðalagi 1. mgr. 3. gr. laga nr. 72/2002 um réttarstöðu starfsmanna við aðilaskipti að fyrirtækjum að réttindi og skyldur fyrrum vinnuveitanda B samkvæmt ráðningarsamningi eða ráðningarsambandi færðust til A ehf. við aðilaskiptin. Ekki væri að finna nánari skýringar á réttindum og skyldum samkvæmt ráðningarsambandi í lögskýringargögnum, en telja yrði ljóst að slíkar skyldur gætu verið af ýmsum toga og takmörkuðust ekki við skuldbindingar samkvæmt ráðningarsamningi eða kjarasamningi. Ábyrgð fyrrum vinnuveitanda á tjóni vegna vinnuslyss B yrði ótvírætt rakin til stöðu hans samkvæmt ráðningarsambandi við B og hefði krafan bein tengsl við það. Að virtu orðalagi 1. mgr. 3. gr. laga nr. 72/2002, sem skýra yrði með hliðsjón af því markmiði laganna og tilskipunar 2001/23/EB um samræmingu á lögum aðildarríkjanna um vernd launamanna við aðilaskipti að fyrirtækjum, atvinnurekstri eða hluta atvinnurekstrar, að tryggja að staða launþega yrði ekki lakari vegna aðilaskipta að fyrirtæki, yrði lagt til grundvallar að ábyrgð vegna skaðabótakröfunnar hefði færst til A ehf. við þau. Samkvæmt því hefði B verið rétt að beina kröfu sinni um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð vegna slyssins að A ehf. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og fallist á viðurkenningarkröfu B.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 20. mars 2024

E-3606/2022

Þríforkur ehf (Sveinbjörn Claessen lögmaður) gegn Sjóvá-Almennum tryggingum hf (Kristín Edwald lögmaður)

Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur nr. E-1738/2018 sem staðfestur var í Landsrétti í máli nr. 384/2020 var viðurkennd skylda stefnda til að greiða stefnanda tiltekna fjárhæð í vátryggingabætur vegna brunatjóns í samræmi við framvindu endurbyggingar fasteignarinnar. Með dómi Hæstaréttar nr. 4/2022 var þessi fjárhæð viðurkenningarkröfunnar hækkuð þar sem ekki var talið að stefnda væri heimilt að halda eftir 24% hlutfalli virðisaukaskatts af vátryggingabótunum. Ágreiningur reis um greiðslu verðbóta eða vaxta að umræddri fjárhæð auk þess sem stefnandi krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna tjóns sem stefnandi varð fyrir sökum þess að stefndi synjaði um útgáfu yfirlýsingar um óumdeilda fjárhæð vátryggingabótanna.Með vísan til sjónarmiða um málsforræði og skilyrði viðurkenningarkrafna samkvæmt 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 var talið að ákvæði 5. mgr. 101. gr. laga nr. 91/1991 og önnur ákvæði þeirra laga útilokaði stefnanda ekki frá því að koma slíkri kröfu að á síðari stigum. Þá voru röksemdir stefnda með vísan til 2. mgr. 116. gr. haldlausar enda hafði ekki verið dæmt um aðal- og varakröfu stefnanda áður. Aðalkröfu stefnanda um greiðslu verðbóta var hafnað þar sem ekki var talið að stefnandi hefði sýnt fram gegn neitun stefnda að sú venja gilti í starfsemi stefnda við uppgjör bóta. Hins vegar var fallist á að krafan bæri vexti og dráttarvexti. Stefnandi sleit ekki fyrningu fyrr en með birtingu stefnu vegna vaxtakröfunnar og var því hluti vaxta og dráttarvaxta fallin niður fyrir fyrningu. Viðurkenningarkröfu stefnanda um skaðabætur var hafnað, enda ekki talið að krafa uppfyllti skilyrði sakarreglunnar um orsakatengsl og sennilega afleiðingu.

Hæstiréttur birt 13. desember 2023

53/2023

A (Jón Sigurðsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Soffía Jónsdóttir lögmaður)

Kærð var dómsathöfn Landsréttar um að vísa frá héraðsdómi kröfu A að fjárhæð 1.747.350 krónur vegna ætlaðs tjóns hans af búferlaflutningum í tilefni af niðurlagningu stöðu. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að kröfugerð í einkamálum væri í meginatriðum háð vilja aðila máls og með henni væri sakarefni þess ráðstafað. Hvað sem málatilbúnaði og málsástæðum A leið að öðru leyti var krafa hans um fjártjón sundurliðuð með nákvæmum hætti í stefnu til héraðsdóms með útreikningi á mánaðarlaunum til tuttugu og fjögurra mánaða auk kröfu um miskabætur. Þótt A hafi vísað til þess í stefnu að hann kynni að verða fyrir tjóni vegna búferlaflutninga var þar ekki að finna fjárkröfu sem svaraði til slíks tjóns. Fjárkrafa A sem fyrst var reifuð tölulega í bókun sem lögð var fram í þinghaldi 13. desember 2021, að fjárhæð 1.747.360 krónum, var reist á ætluðum kostnaði sóknaraðila vegna búferlaflutninga en samhliða lækkaði A kröfu um bætur vegna fjárhagslegs atvinnutjóns. Um flutningskostnaðinn var í bókuninni vísað til gagna sem lögð höfðu verið fram og vörðuðu kostnað sem til hafði verið stofnað eftir málshöfðun. Þannig var krafan reist á öðrum atvikum en upphafleg krafa vegna fjárhagslegs atvinnutjóns sem byggðist eingöngu á missi launatekna. Að öllu framangreindu virtu var staðfest ákvæði hins kærða dóms um frávísun kröfunnar frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 26. maí 2023

673/2022

Jakobsen Fisk AS (Jón Þór Ólason lögmaður) gegn Aflhlutum ehf (Jónas Þór Jónasson lögmaður)

J AS höfðaði mál gegn A ehf. og krafðist endurgreiðslu kaupverðs ljósavélar og skaðabóta vegna viðgerða á henni sem ekki skiluðu tilætluðum árangri. A ehf. seldi ljósavélina en þegar vélin hafði verið keyrð í alls um 200 klukkutíma stöðvaðist hún og ekki tókst að koma henni aftur í gang. Við bilanagreiningu á vélinni kom í ljós að hún hafði verið framleidd átta árum fyrir sölu. Ágreiningur málsins laut að því hvað hefði valdið biluninni og hvort ljósavélina hefði skort þá eiginleika sem hefði mátt leiða af samningi aðila eða sem J AS hefði mátt vænta af henni. Í dómi Landsréttar kom fram að J AS hefði haft réttmæta ástæðu til að ætla að ljósavélin væri ný en ekki átta ára og hefði fengið þá meðferð við geymslu sem framleiðandi hennar mælti fyrir um. Talið var að það hefði staðið A ehf. nær en J AS að upplýsa um málsatvik að þessu leyti og yrði A ehf. af þessari ástæðu látinn bera hallann af þeirri óvissu sem uppi væri um ástæðu þess að ljósavélin bilaði. Þá yrði A ehf. látinn bera hallann af sönnunarskorti um að bilunina væri ekki að rekja til aldurs vélarinnar og þess að hún hefði staðið óhreyfð og án gangsetningar frá framleiðslu eða eftir atvikum ekki verið geymd á lager í þeim umbúðum sem kveðið væri á um í upplýsingum frá framleiðanda vélarinnar. Í ljósi þess að A ehf. hefði ekki lagt fram nein haldbær gögn um framangreint yrði við það að miða að ljósavélin hefði við afhendingu ekki fullnægt þeim kröfum sem J AS hefði mátt gera til hennar, sbr. 1. og 2. mgr. 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og hefði því verið gölluð í skilningi laganna, sbr. einnig 1. mgr. 18. gr. Mat Landsréttur vanefndina verulega í skilningi 1. mgr. 39. gr. laga nr. 50/2000 enda væri fram komið að vélin nýttist ekki J AS eftir að árangurslaus tilraun hafði verið gerð til að gera við hana. Taldi Landsréttur því að J AS hefði verið heimilt að rifta kaupunum. Fallist var á kröfu áfrýjanda um endurgreiðslu á kaupverði ljósavélarinnar og skaðabætur vegna viðgerða á henni sem ekki skiluðu tilætluðum árangri. Landsréttur vísaði frá kröfu J AS um vexti samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu en féllst á að krafan skyldi bera dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga, sbr. 9. gr. laganna.

Landsréttur birt 24. júní 2022

475/2021

Hróbjartur Jónatansson (sjálfur) gegn íslenska ríkinu (Ólafur Helgi Árnason lögmaður)

H lagði fram beiðni á grundvelli 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sem varðaði afhendingu tiltekinna gagna í vörslum F. Beiðni H var vísað frá héraðsdómi með úrskurði. H kærði úrskurðinn til Landsréttar og krafðist þess að hann yrði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnislegrar meðferðar. Með úrskurði Landsréttar í máli nr. 191/2019 var kröfu H um afhendingu gagnanna hafnað og honum gert að greiða F kærumálskostnað. Í framhaldinu höfðaði H mál þetta gegn Í til greiðslu skaðabóta og byggði kröfu sína á því að dómarar við Landsrétt í máli nr. 191/2019 hefðu farið út fyrir kröfur málsaðila og efnisleg afstaða verið tekin til dómkrafna sem H hafði uppi í héraði og hlutu þar ekki efnislega meðferð. Með því hafi dómararnir brotið gegn 111. gr. laga nr. 91/1991, sbr. 163. gr. laganna, og valdið honum tjóni. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að þrátt fyrir að úrskurðarorð héraðsdóms hafi kveðið á um frávísun mætti ráða af forsendum úrskurðarins að beiðni H hafi í reynd verið synjað. Í kæru og greinargerð H til Landsréttar í máli nr. 191/2019 hafi hann komið á framfæri málsástæðum og lagarökum er vörðuðu efni máls og skilyrði 2. mgr. 77. gr. laga nr. 91/1991. Mat á því hvort fallast ætti á beiðni H með hliðsjón af skilyrðum ákvæðisins hafi því í reynd farið fram á tveimur dómstigum. Hvað sem liði kröfugerð H í máli nr. 191/2019 hafi Landsrétti við endurskoðun á úrskurði héraðsdóms borið að gæta að lögmæltum skilyrðum XII. kafla laga nr. 91/1991 af sjálfsdáðum, sbr. 3. mgr. 78. gr. laganna. Yrði því ekki metið dómurum Landsréttar til sakar að hafa vikið frá kröfugerð H í því máli. Þegar af þeirri ástæðu var staðfestur hinn áfrýjaði dómur um sýknu Í af kröfum H.

Landsréttur birt 8. apríl 2022

132/2021

A (Birgir Már Björnsson lögmaður) gegn dánarbúi B (Hjalti Steinþórsson lögmaður)

A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu dánarbús B um að A yrði gert að endurgreiða því lán að fjárhæð 13.650.000 krónur ásamt vöxtum. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti féll A frá upphaflegum dómkröfum sínum um sýknu af öllum kröfum dánarbúsins og greiðslu málskostnaðar og krafðist þess í stað lækkunar á niðurstöðu héraðsdóms þannig að honum yrði einungis gert að greiða því 4.000.000 króna án vaxta. Í tilefni af breyttri kröfugerð A féll dánarbúið einnig frá upphaflegum dómkröfum sínum um staðfestingu héraðsdóms og greiðslu málskostnaðar og gerði þess í stað einungis kröfu um að A yrði gert að greiða því 4.000.000 króna í samræmi við kröfugerð A. Í dómi Landsréttar kom fram að af breytingum á kröfugerð aðila yrði ráðið að dánarbú B hefði í kjölfar breytingar á kröfugerð A fyrir Landsrétti fallist á kröfur hans og þar með samþykkt þær í einu og öllu í skilningi 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 166. gr. sömu laga. Samkvæmt því yrði dómur lagður á málið í samræmi við afstöðu dánarbúsins og A gert að greiða því 4.000.000 króna auk þess sem málskostnaður fyrir Landsrétti var felldur niður.

Hæstiréttur birt 15. apríl 2021

7/2021

Hópbifreiðar Kynnisferða ehf (Víðir Smári Petersen lögmaður) gegn Isavia ohf (Hlynur Halldórsson lögmaður)

H ehf. krafðist þess að fram færi bein aðfarargerð til að fá I ehf. til að afhenda sér afrit af eða veita sér aðgang að „öllum gögnum og skjölum til staðfestingar á því að Allrahanda GL ehf. og Hópbílar hf. hafi greitt gjöld vegna afnota af svonefndum nær- og fjærstæðum við Flugstöð Leifs Eiríkssonar að fullu frá 1. mars 2018 til 1. apríl 2020, þ.m.t. reikninga, greiðslukvittanir og innheimtubréf“. Með kröfunni freistaði H ehf. þess að afla gagna til að leggja fram í öðru dómsmáli sem H ehf. hafði höfðað á hendur I ohf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að reglur réttarfarslaga girtu ekki fyrir að aðili gæti nýtt sér rétt til öflunar gagna eða upplýsinga á grundvelli upplýsingalaga nr. 140/2012 enda mæltu þau fyrir um sjálfstæðan rétt almennings að gögnum sem lægju fyrir hjá stjórnvöldum eða öðrum sem lögin tækju til og vörðuðu tiltekið mál. Á hinn bóginn var ekki talið að lagaskilyrði stæðu til að með beinni aðfarargerð eftir 78. gr. laga nr. 90/1989 um aðför o.fl. færi fram athugun á gögnum I ohf., hvort sem er skjallegum eða rafrænum, til að ganga úr skugga um hvort þar fyndust gögn sem hefðu að geyma þær upplýsingar sem H ehf. leitaði eftir. Var kröfu H ehf. þegar af þeirri ástæðu hafnað.

Landsréttur birt 18. desember 2020

555/2020

Hópbifreiðar Kynnisferða ehf (Víðir Smári Petersen lögmaður) gegn Isavia ohf (Hlynur Halldórsson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem synjað var um aðför samkvæmt aðfararbeiðni H ehf. Í úrskurði Landsréttar kom fram að H ehf. freistaði þess í þessu máli að afla gagna til framlagningar og sönnunarfærslu í dómsmáli sem hann hafði höfðað á hendur I ohf. Í því ljósi yrði að telja að það færi í bága við meginreglur réttarfars að taka kröfu hans til greina. H ehf. bæri að fara eftir þeim gagnaöflunarreglum sem lög nr. 91/1991 um meðferð einkamála gerðu ráð fyrir og það væri í höndum þess dómara sem færi með það mál að taka afstöðu til þess hvort umrædd gögn kynnu að hafa þýðingu við úrlausn þess máls og hvernig með ætti að fara yrðu þau ekki lögð fram. Þar sem málið væri ekki rekið fyrir dóminum á réttum lagagrundvelli brysti lagaskilyrði til að verða við kröfu H ehf. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Hæstiréttur birt 25. nóvember 2020

33/2020

A (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður) gegn B (Erlendur Þór Gunnarsson lögmaður)
Málaflokkur: Barnaréttur

A kærði dóm Landsréttar þar sem máli B gegn henni var vísað frá héraðsdómi af þeirri ástæðu að ekki hefði verið leitað sátta um ágreiningsefni dómsmálsins fyrir málshöfðunina í samræmi við 33. gr. a. barnalaga nr. 76/2003. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt meginreglu einkamálaréttarfars um málsforræði hafi stefnandi almennt einn forræði á því hvort máli verði fram haldið og að eðli máls samkvæmt geti aðrir en þeir sem mál hafa höfðað ekki haft lögvarða hagsmuni af því að kæra úrskurð eða dóm um frávísun máls. Var málinu því vísað frá Hæstarétti.

Hæstiréttur birt 29. október 2020

19/2020

Þrotabú EK1923 ehf (Sveinn Andri Sveinsson lögmaður) gegn Sjöstjörnunni ehf (Heiðar Ásberg Atlason lögmaður)

Fallist var á með þrotabúi einkahlutafélagsins E að ráðstöfun fasteignar frá E til S sem framkvæmd var með skiptingu E í tvö félög hefði falið í sér gjafagerning í skilningi 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var við það miðað að gjöfin hefði verið afhent þegar ráðstöfunin varð skuldbindandi og kom til framkvæmda við staðfestingu hluthafafunda E og S á skiptingaráætluninni og þar með innan riftunarfrests. Þar sem S var ekki talið hafa lánast sönnun um að E hefði verið gjaldfært þegar fasteignin hafði verið færð úr félaginu var riftunarkrafa þrotabús E tekin til greina. Jafnframt var fallist á kröfu þrotabús E um riftun á greiðslu E á skuld við S sem framkvæmd var skömmu fyrir töku E til gjaldþrotaskipta. Samkvæmt því var S gert að greiða þrotabúi E 324.344.922 krónur með nánar tilgreindum vöxtum. Loks staðfesti Hæstiréttur kyrrsetningu í fjórum fasteignum S og SG, sem bent hafði á eignir í sinni eigu. Þar sem SG var talinn þriðji maður í skilningi laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. en ekki gerðarþoli var ekki talið að þrotabúi E hefði verið nauðsynlegt að stefna honum til staðfestingar á kyrrsetningu í fasteignum hans.

Hæstiréttur birt 9. júní 2020

57/2019

Stemma hf (Einar Þór Sverrisson lögmaður) gegn Sjarmi og Garmi ehf og Sigmari Vilhjálmssyni (Tómas Jónsson lögmaður)

S og G ehf. og S höfðuðu mál gegn S hf. og kröfðust þess að ógilt yrði ákvörðun hluthafafundar S hf. þar sem samþykkt var að selja Fox ehf. lóðarréttindi að Austurvegi 12 og 14 á Hvolsvelli. Töldu þeir að ákvörðunin hefði verið til þess fallin að afla öðrum ótilhlýðilegra hagsmuna á kostnað hluthafa og félagsins. Héraðsdómur hafði fallist á kröfu S og G ehf. og S og ógilti ákvörðun hluthafafundarins um sölu beggja lóðanna en með hinum áfrýjaða dómi Landsréttar var krafa þeirra tekin til greina að hluta og ákvörðunin ógilt hvaða varðaði Austurveg 12. Hæstiréttur vísaði til 4. mgr. 96. gr. laga nr. 2/1995 um hlutafélög þar sem fram kemur að verði úrslit dómsmáls þau að ákvörðun hluthafafundar teljist ógild skuli ómerkja ákvörðunina eða breyta henni. Breytingu á ákvörðun hluthafafundar sé þó einungis hægt að gera sé hennar krafist og á færi dómsins sé að ákveða hver efnisákvörðunin hefði réttilega átt að vera. S og G ehf. og S hefðu lagt í öndverðu þann grundvöll að málatilbúnaði sínum á hendur S hf. að krefjast ógildingar á ákvörðuninni í heild og S hf. hafi frá upphafi krafist sýknu af þeirri kröfu. Hvorugir aðila hefði við meðferð málsins krafist breytinga á henni.Var því talið að niðurstaða hins áfrýjaða dóms um ógildingu ákvörðunar hluthafafundarins varðandi einungis aðra lóðina hefði verið í andstöðu við 4. mgr. 96. gr. auk þess sem hún hefði farið í bága við 1. mgr. 111. gr., sbr. 1. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Málið hefði því verið dæmt á röngum grundvelli og var hinn áfrýjaði dómur ómerktur og málinu vísað aftur til Landsréttar til löglegrar meðferðar.

Hæstiréttur birt 16. mars 2017

390/2016

A B og C (Einar Gautur Steingrímsson hrl) gegn D E og F (Ragnar Aðalsteinsson hrl)

Afkomendur G og H deildu um eignarhald á landspildu sem hafði verið í eigu I og J, foreldra H. Byggðu A, B og C á því að þau hefðu, ásamt F, öðlast beinan eignarrétt að landinu, meðal annars fyrir hefð. D og E héldu því á hinn bóginn fram að þau ættu eignarrétt að umræddu landi og vísuðu í því sambandi til þess að faðir þeirra, G, hefði eignast lóðina sem hluta af jörðinni L á uppboði árið 1954 og þau síðan fengið hana frá honum árið 2009. Þá byggðu þau á því að svonefndur grunnleigusamningur, sem G hafði gert við I árið 1933, hefði fallið niður. Í dómi héraðsdóms var talið ósannað að þar sem afnot A, B og C af spildunni hefðu stofnast á grundvelli samningsins stæði 3. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð því í vegi að umráð þeirra yfir landinu á gildistíma samningsins hefðu skapað þeim eignarrétt að því fyrir hefð. Meðal annars af þeirri ástæðu var tekin til greina krafa D og E um viðurkenningu á að A, B og C hefðu ekki öðlast beinan eignarrétt að umræddri landspildu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að D og E hefðu við flutning málsins í héraði haldið fast við þá kröfu sína að fyrrgreindur samningur frá árinu 1933 hefði fallið niður við andlát G og H. Þau hefðu hins vegar einnig teflt fram þeirri málsástæðu að A, B, C og F hefðu ekki stofnað til beins eignarréttar yfir landinu fyrir hefð þar sem leigusamningurinn hefði útilokað það. Þar sem þessi málsástæða gengi þvert gegn kröfunni yrðið við það miðað að D og E hefðu með upphaflegri kröfugerð sinni og málatilbúnaði ráðstafað sakarefninu þannig að miða skyldi við að leigusamningurinn frá 1933 hefði fallið niður við andlát H. Kom þá til skoðunar hvort A, B, C og F hefðu unnið til beins eignarréttar yfir landinu á grundvelli hefðar. Í því sambandi var vísað til þess að eignarhald þeirra á landinu hefði staðið yfir að minnsta kosti frá 22. mars 1988, þegar gengið var frá skiptum á dánarbúi H og þau rituðu undir skiptayfirlýsingu um að það væri sameign þeirra fjögurra. Þau hefðu því haft óslitið eignarhald á landinu í rúm 20 ár þegar F hefði þinglýst stofnskjali vegna áðurnefndrar lóðar 28. ágúst 2008, og enn lengri tíma þegar D og E höfðuðu málið, og því öðlast beinan eignarrétt yfir landinu á grundvelli 1. mgr. 6. gr. laga nr. 46/1905. Voru A, B og C því sýknuð af kröfu D og E.

Hæstiréttur birt 28. apríl 2016

615/2015

Þórður Már Jóhannesson (Garðar Valdimarsson hrl, Garðar Guðmundur Gíslason hrl, 4. prófmál) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson hrl)

Með samningum í júní 2004 og september 2005 keypti FB ehf., sem var einvörðungu í eigu Þ, hlutabréf í SF hf. af því félagi að nafnverði 50.000.000 krónur á árinu 2004 og 100.000.000 krónur á árinu 2005. Samkvæmt kaupsamningunum skuldbatt félagið sig til að eiga hlutabréfin eigi skemur en í tvö ár auk þess sem Þ, sem var á þessum tíma forstjóri SF hf., var óheimilt að veðsetja eða framselja eignarhlut sinn í FB ehf. á gildistíma samninganna. Samhliða kaupsamningnum frá september 2005 gerðu félögin með sér samning sem veitti FB ehf. einhliða sölurétt og SF hf. einhliða kauprétt á framangreindum hlutum í SF hf. og var búið svo um hnútana að ekki hefði orðið neinn hagnaður af sölu félagsins á þeim bréfum til SF hf. hvort sem sölu- eða kauprétturinn hefði verið nýttur, til dæmis í kjölfar þess að Þ hefði látið af störfum að eigin ósk eða verið sagt upp störfum vegna vanefnda á starfsskyldum sínum. Þ var sagt upp störfum af öðrum orsökum í júní 2006 og við það varð sölu- og kauprétturinn á grundvelli samningsins ekki virkur. Viku síðar seldi FB ehf. hlutabréfin á almennum markaði með verulegum hagnaði. Með úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar voru opinber gjöld Þ vegna gjaldársins 2007 endurákvörðuð eins og umræddar tekjur væru tekjur hans vegna starfstengdra hlunninda. Í dómi Hæstaréttar kom fram að 1. mgr. 1. töluliðar A. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt tæki bæði til nýrra og áður óþekktra tegunda starfstengdra greiðslna féllu þær á annað borð undir hina almennu skilgreiningu ákvæðisins. Í samræmi við það væri ekkert því til fyrirstöðu að skattyfirvöld tækju á álitamálum, sem slíkri nýbreytni í starfstengdum greiðslum kynnu að fylgja, eftir því sem þau kæmu upp í skattaframkvæmd. Með vísan til efnis samninganna og 1. mgr. 57. gr. laga nr. 90/2003 var fallist á með Í að líta skyldi framhjá því í skattalegu tilliti að hin starfstengdu hlunnindi hefðu með umræddum samningum verið látin falla einkahlutafélagi Þ í skaut, þar sem hann hefði notið hlunnindanna í raun. Þau verðmæti, sem í þeim hefðu verið fólgin, hefðu því verið skattskyld hjá honum sem tekjur samkvæmt l. mgr. 1. töluliðar A. liðar 7. gr. laganna. Þá var talið að samningarnir hefðu haft sömu fjárhagsleg áhrif fyrir Þ og ef hann hefði fengið skilyrtan rétt til að kaupa hlutabréf í SF hf. vegna starfs síns hjá félaginu, sbr. 9. gr. laga nr. 90/2003. Við ákvörðun skattskyldra tekna Þ samkvæmt l. mgr. 1. töluliðar A. liðar 7. gr. laganna væri því rétt að líta til reglunnar í öðrum málslið 9. gr. auk meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og miða tekjurnar við mismun á kaupverði hlutabréfanna og söluverði þeirra, en við söluna hefði fyrst komið í ljós hvert hefði verið raunverulegt virði hinna starfstengdu hlunninda Þ. Samkvæmt framansögðu var Í sýknað af kröfu Þ.

Hæstiréttur birt 17. desember 2015

346/2015

Franz Jezorski (Jóhannes Albert Sævarsson hrl) gegn Arion banka hf (Friðbjörn Eiríkur Garðarsson hrl)

Áfrýjandi skaut málinu til Hæstaréttar 15. maí 2015. Í áfrýjunarstefnu krefst hann þess aðallega að felld verði úr gildi veðsetning skuldabréfs að höfuðstól 4.150.000 krónur, útgefnu af Guðfinnu Franzdóttur 15. desember 2004, sem hann veitti leyfi fyrir í fasteign sinni að Blikanesi 26 í Garðabæ og að stefnda verði gert að aflýsa skuldabréfinu en til vara að veðsetningin verði felld úr gildi að því leyti sem hún var umfram 3.587.060 krónur er hún fór fram. Þá krefst hann aðallega málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti en til vara að málskostnaður verði felldur niður á báðum dómstigum. Stefndi krefst aðallega sýknu af kröfum áfrýjanda, en til vara að framangreind veðsetning nemi 3.587.060 krónum á útgáfudegi skuldabréfsins. Þá krefst hann málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

Hæstiréttur birt 17. janúar 2013

351/2012

Gjáhella 5 ehf (Guðmundur Birgir Ólafsson hrl) gegn Landsbankanum hf (Aðalsteinn E. Jónasson hrl)

G ehf. krafðist þess að L hf. yrði gert að endurgreiða sér tiltekna fjárhæð sem fyrrnefnda félagið hafði lagt inn á reikning T ehf. nokkrum dögum eftir að T ehf. hafði verið úrskurðað gjaldþrota. Byggði G ehf. á því að um hefði verið að ræða lán til T ehf. og að L hf. hefði verið óheimilt að taka fjárhæðina til greiðslu upp í kröfu sína á hendur félaginu. Í dómi Hæstaréttar sagði m.a. að G ehf. reisti kröfu sína eingöngu á nánar tilgreindum reglum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., sem lytu að kröfum á hendur þrotamanni sem lýsa bæri í þrotabú hans og leyst væri úr í samræmi við ákvæði þeirra laga. Krafa G ehf. á hendur L hf. ætti sér ekki stoð í lögunum og var þegar af þeirri ástæðu staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu L hf.

Hæstiréttur birt 5. nóvember 2009

27/2009

Helgi Kristján Pálsson (Einar Gautur Steingrímsson hrl) gegn Reykjavíkurborg (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson hrl)

H hófst handa við að byggja söluskála á lóð við Á í Reykjavík á grundvelli byggingarleyfis sem hann hafði fengið útgefið hjá R. Með bréfi R til H var þess óskað að framkvæmdir við bygginguna yrðu stöðvaðar þar sem upp hefði komið ágreiningur um framkvæmdina við íbúa í nágrenninu. Samkomulag varð með H og R um að stöðva framkvæmdir gegn því að R myndi útvega H aðra sambærilega lóð til byggingar söluskála. Aðilar komu sér ekki saman um aðra lóð og aflaði H þá matsgerða þar sem metið var ætlað tjón hans vegna þess að af honum var tekin lóðin við Á. Í málinu gerði H kröfu á hendur R um greiðslu bóta samkvæmt matsgerðunum. Talið var að R bæri að endurgreiða H gatnagerðargjald og beinan útlagðan kostnað sem hann hafði orðið fyrir við byggingaframkvæmdirnar, samtals að fjárhæð 13.472.241 ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum. Þá var jafnframt talið að H ætti rétt á bótum vegna missis byggingarréttar á lóðinni. Samkvæmt niðurstöðu matsgerðar var talið að hæfilegt markaðsvirði lóðarinnar án gatnagerðargjalda væri 42.000.000 krónur. Þar sem R hafði ekki leitað yfirmats hefði því mati ekki verið hnekkt og voru bætur vegna þessa dæmdar samkvæmt matsgerð. Ekki var fallist á með H að R hefði gefið vilyrði fyrir því að bæta honum ætlað rekstrartjón og var R því sýknuð af kröfu H um slíkt tjón. Var R því dæmt til að greiða H samtals 55.472.241 krónu ásamt nánar tilgreindum dráttarvöxtum að teknu tilliti til innborgana R.

Hæstiréttur birt 16. maí 2007

571/2006

Íslenska ríkið (Skarphéðinn Þórisson hrl) gegn Rangárþingi ytra (Guðjón Ægir Sigurjónsson hrl)

Aðilar deildu vegna úrskurðar óbyggðanefndar 10. desember 2004 í máli nr. 3/2003. Eftir að Í hafði lýst kröfu um þjóðlendu á því svæði sem málið tók til lýsti R kröfum sínum fyrir nefndinni og tóku þær meðal annars til Rangárvallaafréttar. Kröfugerð Í tók jafnframt til afréttarins, en þó ekki að lýstum merkjum þeirra jarða, sem næst honum liggja. Í úrskurði nefndarinnar var engu að síður komist að þeirri niðurstöðu að mörk þjóðlendu skyldu ekki miðast við kröfulínu Í, heldur skyldi hún ná lengra til vesturs eða allt að merkjum nánar tilgreindra jarða. R krafðist þess að úrskurðurinn yrði að þessu leyti felldur úr gildi og viðurkenningar á að mörk þjóðlendu á afréttinum væru með þeim hætti sem Í hafði krafist fyrir nefndinni. Talið var að skilyrði 1. mgr. 19. gr. laga nr. 58/1998 fyrir aðild R að málinu væru fyrir hendi og að engu breytti þó hann gerði ekki beina kröfu sér til handa. Gæti þá ekki reynt á að tekin yrði afstaða til þess hvernig eignarréttindum á landsvæðinu væri háttað. Ekki var talið að ákvæði laga nr. 58/1998 takmörkuðu forræði málsaðila fyrir óbyggðanefnd á hagsmunum sínum eða að 5. mgr. 10. gr. laganna veitti nefndinni heimild til að fara út fyrir kröfur aðila, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 367/2005. Þar sem Í hafði ekki gert kröfu til hins umdeilda landsvæðis fyrir óbyggðanefnd og með vísan til ofangreinds var fallist á kröfur R.

Hæstiréttur birt 16. nóvember 2006

309/2006

Sveinn Lárus Ólafsson (Jónatan Sveinsson hrl) gegn ACE Insurance S.A.N.V (Baldvin Hafsteinsson hrl)
Málaflokkur: Vátryggingaréttur

S keypti af A lög- og samningsbundna líf- og slysatryggingu sjómanna fyrir áhöfn sína 14. júní 2001. Var um að ræða vátryggingu í samræmi við ákvæði 172. gr. siglingalaga nr. 34/1985. Þann 30. júní 2001 kvað gerðardómur upp úrskurð sem breytti ákvæði kjarasamnings þess sem S var aðili að, varðandi slysatryggingar sjómanna þannig að bætur skyldu ákvarðast á grundvelli reglna skaðabótalaga nr. 50/1993 ef það leiddi til hærri heildarbóta en samkvæmt 172. gr. siglingalaga. Skipverji í áhöfn S slasaðist við vinnu sína 14. ágúst 2001. S var dæmdur skyldur til að greiða skipverjanum skaðabætur í samræmi við úrlausn gerðardómsins. S krafðist þess að A yrði gert að greiða S sömu fjárhæð og honum sjálfum var skylt að greiða skipverjanum. Í niðurstöðu héraðsdóms, sem staðfest var í Hæstarétti, var kröfu S hafnað. Þar sem A var hvorki aðili að umræddum kjarasamningi né bundinn af niðurstöðu gerðardómsins var bótaskylda hans eingöngu leidd af vátryggingasamningum hans við S. A hafði þegar innt af hendi bótagreiðslur í samræmi við vátryggingasamninga aðila og var því sýknaður af kröfu S.

Hæstiréttur birt 6. september 2005

367/2005

Íslenska ríkið (Ólafur Sigurgeirsson hrl) gegn íslenska ríkinu (enginn)

Í höfðaði mál á hendur nokkrum jarðeigendum í sveitarfélaginu H til að hnekkja úrskurði óbyggðanefndar samkvæmt lögum nr. 58/1998 um þjóðlendur þar sem dregin voru mörk eignarlanda jarðanna og þjóðlendna. Beindi Í meðal annars kröfum að sjálfu sér sem eiganda tveggja jarða. Talið var að ákvæði laga nr. 58/1998 yrðu ekki skilin á annan veg en að dómsmál sem rekin væru um úrskurði óbyggðanefndar samkvæmt 19. gr. laganna lytu almennum reglum um forræði aðila á sakarefni í einkamáli, en samkvæmt meginreglum einkamálaréttarfars yrði dómsmál ekki rekið milli sama aðila til sóknar og varnar. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um frávísun dómkrafna Í á hendur sjálfu sér.