Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

500 dómar fundust

Lykilorð: Fjármálafyrirtæki

Landsréttur birt 10. apríl 2025

612/2023

Ákæruvaldið (Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari) gegn X (Almar Þór Möller lögmaður)

Í málinu var X, sem forstöðumaður verðbréfamiðlunar A banka hf., ákærður fyrir markaðsmisnotkun samkvæmt tveimur köflum ákæru. Annars vegar við sölu A banka hf. á 200.000.000 hluta í bankanum, sem voru í eigu bankans, til B ehf. 3. október 2008, samkvæmt III. kafla ákæru, en hins vegar við sölu A banka hf. á 199.000.000 hluta í bankanum, sem voru í eigu bankans, til D ehf. sama dag, samkvæmt IV. kafla ákæru. Lutu sakargiftirnar á hendur X í báðum köflum að því að hann hafi sem forstöðumaður verðbréfamiðlunar bankans tilkynnt viðskiptin til Kauphallarinnar þrátt fyrir vitneskju sína um að hin seldu hlutabréf kæmu frá eigin fjárfestingum bankans og án þess að gengið hafi verið frá fjármögnun viðskiptanna. Með dómi héraðsdóms var X sýknaður af sakargiftum samkvæmt III. kafla ákæru en sakfelldur fyrir það brot sem lýst var í IV. kafla ákærunnar. Málinu var skotið til Hæstaréttar sem sakfelldi X fyrir þau brot sem honum voru gefin að sök í báðum köflum ákæru. Með bréfi til Endurupptökudóms fór X fram á endurupptöku á máli Hæstaréttar hvað hann varðaði og var á það fallist með úrskurði dómsins. Kvað Endurupptökudómur svo á að málið skyldi tekið til meðferðar og dómsuppsögu í Landsrétti. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt III. kafla ákæru væri X gefið að sök að hafa tilkynnt umrædd viðskipti gegn betri vitund. Var ekki á það fallist með Á að X hefði, þegar hann tilkynnti umrædd viðskipti, haft vitneskju um að ekki hefði verið gengið frá fjármögnuninni með láni til B ehf. Ekki yrði heldur ráðið með skýrum hætti af gögnum málsins eða framburðum vitna að X hefði staðið í þeirri trú að viðskiptin yrðu að fullu fjármögnuð með láni frá A banka hf. án frekari trygginga fyrir láninu en með veði í bréfunum sjálfum. Var því ekki lagt til grundvallar að X hlyti að hafa verið ljóst að markaðsáhættan af viðskiptunum með bréfin héldist áfram hjá bankanum og að hann ætti þar með í viðskiptum sem gæfu eða væru líkleg til að gefa framboð, eftirspurn eða verð bréfanna ranglega eða misvísandi til kynna. Þótt fyrir lægi samkvæmt gögnum málsins að X hafi verið kunnugt um að umrædd bréf hefðu komið frá eigin fjárfestingum bankans og hvert umfang viðskiptanna væri, þótti óvarlegt að slá því föstu að X hafi hlotið að vera það ljóst að tilkynningin sem hann beindi til Kauphallarinnar hafi verið til þess fallin að gefa ranga og misvísandi mynd af eftirspurn hlutabréfa í bankanum eða verið líkleg til að gera það. Var X því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök í III. kafla ákæru. Varðandi IV. kafla ákæru rakti Landsréttur að X væri þar gefið að sök að hafa tilkynnt um umrædd viðskipti þrátt fyrir að hafa verið kunnugt um að ekki hefði verið gengið frá fjármögnun þeirra og að til stæði að A banki hf. myndi fjármagna viðskiptin og bæri áfram markaðsáhættu af þeim. Rétturinn taldi að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að nein skjöl tengd lánveitingum að baki viðskiptum D Ltd. hefðu verið send X eða öðrum starfsmönnum í verðbréfamiðlun A banka hf. Enda þótt draga mætti þá ályktun af framburði vitna og gögnum málsins að X hafi verið kunnugt um og átt aðkomu að því að félag með takmarkaðri ábyrgð keypti umrædd hlutabréf og að stofnaður hefði verið reikningur fyrir D Ltd. í A banka hf. vegna viðskiptanna sama dag og þau fóru fram, bæru gögn málsins ekki með sér að X hefði öðlast vitneskju um lánssamning eða veðsamning bankans við D Ltd. eða efni þeirra að öðru leyti. Var því ekki hægt að leggja til grundvallar að X hefði haft vitneskju um að til stæði að A banki hf. myndi fjármagna umrædd viðskipti að fullu og án þess að staðfesting lægi fyrir um fjármögnunina. Var X því sýknaður af þeirri háttsemi sem honum var gefin að sök í IV. kafla ákæru.

Hæstiréttur birt 4. október 2023

56/2022

Ákæruvaldið (Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari) gegn Ívari Guðjónssyni (Óttar Pálsson lögmaður)

Með úrskurði endurupptökudóms í máli nr. 15/2022 var fallist á beiðni ÍG um endurupptöku á máli nr. 842/2014, sem dæmt var í Hæstarétti 4. febrúar 2016 hvað hann varðar. Í málinu var ÍG, sem forstöðumaður eigin fjárfestinga L hf., ákærður fyrir markaðsmisnotkun sem lýst var í 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að starfshættir deildar eigin fjárfestingar L hf. hefðu gefið eða verið líklegir til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfa í L hf. ranglega eða misvísandi til kynna, sbr. 3. tölulið 2. mgr. 17. gr. laga nr. 60/2021 um aðgerðir gegn markaðssvikum, sbr. 15. gr. og i-lið a-liðar 1. mgr. 12. gr. reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 596/2014, sbr. áður a-lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007. Tekið var fram að eins og málið lægi fyrir réttinum kæmi einungis til álita að sakfella ÍG fyrir það tímabil sem hann hafði verið sakfelldur fyrir í hinum áfrýjaða dómi, það er 29. september til 3. október 2008. Var talið sannað að starfsmenn eigin fjárfestinga hefðu ekki framkvæmt hin umfangsmiklu kaup á eigin bréfum á fyrrnefndu tímabili án vitundar og samþykkis ÍG og að viðskiptin sem um ræddi hefðu verið að undirlagi hans. Var því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu ÍG staðfest. Tekið var fram að honum var ekki gerð sérstök refsing í málinu.

Hæstiréttur birt 1. mars 2023

38/2022

Ákæruvaldið (Arnþrúður Þórarinsdóttir saksóknari) gegn X (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður)

Með dómi Hæstaréttar 4. febrúar 2016 í máli nr. 842/2014 hafði X verið sakfelldur fyrir markaðsmisnotkun. Með úrskurði Endurupptökudóms 19. maí 2022 var fallist á beiðni X um endurupptöku málsins að því er hann varðaði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ákæruvaldið krefðist þess að málinu yrði vísað frá réttinum. Að gættri þeirri kröfugerð, sem X hefði tekið undir, og í ljósi málsatvika og dóma Hæstaréttar í málum nr. 7/2022 og nr. 8/2022 var málinu vísað frá Hæstarétti.

Landsréttur birt 17. febrúar 2023

661/2021

Fossar markaðir hf (Bjarnfreður Ólafsson lögmaður) gegn Seðlabanka Íslands (Ástríður Gísladóttir lögmaður)

Með ákvörðun S var F hf. gert að greiða stjórnvaldssekt að fjárhæð 10.500.000 króna vegna ætlaðra brota F hf. gegn 57. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki og nánar tilgreindum ákvæðum eldri reglna Fjármálaeftirlitsins nr. 700/2011 um kaupaukakerfi fjármálafyrirtækja og gildandi reglna Fjármálaeftirlitsins nr. 388/2016 um kaupaukakerfi samkvæmt lögum um fjármálafyrirtæki. F hf. greiddi sektina og höfðaði í kjölfarið mál á hendur S til ógildingar á ákvörðuninni og gegn Í til endurgreiðslu sektarinnar. Vegna athugasemdar héraðsdóms um að ekki hefði verið þörf á að stefna Í beindi F hf. kröfum sínum fyrir Landsrétti eingöngu að S. Sneri ágreiningur aðila að því hvort arðgreiðslur til hluthafa í B-hlutaflokki F hf. teldust ólögmætar kaupaukagreiðslur. Í dómi Landsréttar var tekið undir það með héraðsdómi að S hefði réttilega komist að þeirri niðurstöðu að í arðgreiðslum F hf. til hluthafa í B-hlutaflokki hefði falist kaupauki starfsmanna, að F hf. hefði ekki sett sér starfsreglur um kaupauka og að kaupaukar hefðu þar með ekki verið inntir af hendi á grundvelli kaupaukakerfis. Þá var fallist á það með S að hlutfall kaupauka af launagreiðslum starfsmanna F hf. hefði farið umfram leyfileg mörk og að F hf. hefði ekki frestað 40% kaupaukagreiðslna til þriggja ára eins og skylt hefði verið. Loks var tekið undir þá niðurstöðu að greiðslur til regluvarðar og þáverandi stjórnarmanns í F hf., hefðu farið í bága við ákvæði 2. mgr. 57. gr. a laga nr. 161/2002 og tilgreind ákvæði fyrrnefndra reglugerða. Var fallist á að S hefði verið heimilt að leggja stjórnvaldssekt á F hf. og var S því sýknaður af kröfum félagsins.

Hæstiréttur birt 22. júní 2022

35/2020

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari) gegn Magnúsi Arnari Arngrímssyni (Páll Rúnar M. Kristjánsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Með dómi Hæstaréttar í máli nr. 478/2014 var M sakfelldur fyrir umboðssvik í starfsemi G hf., sbr. 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Refsing hans var ákveðin fangelsi í 2 ár. Með úrskurði endurupptökunefndar í október 2020 var fallist á beiðni M um endurupptöku málsins. Vísaði nefndin til þess að einn dómara fyrrgreinds hæstaréttarmáls hefði gert samning í janúar 2007 við G hf. um eignastýringu og að hann hefði tapað verulegum fjármunum í þeim viðskiptum. Dómarinn hefði verið vanhæfur til að dæma í málinu og af þeirri ástæðu hefðu verið gallar á meðferð málsins fyrir Hæstarétti í skilningi d-liðar 1. mgr. 228. gr. laga nr. 88/2008. Því væri samkvæmt 1. mgr. 232. gr. laganna fullnægt skilyrðum fyrir endurupptöku málsins og var sú krafa tekin til greina. Í dómi Hæstaréttar var rakið að lækkun á andvirði þeirra fjármuna sem dómarinn hafði í eignastýringu hefði numið 14,78% við fall bankans. Þessi lækkun yrði ekki talin veruleg þegar horft væri til þeirra efnahagsáhrifa sem þorri almennings hefði þurft að þola á þessum tíma með lækkun eignaverðs, rýrnun lífeyrisréttinda, hækkun verðlags vegna gengishruns og hækkun skulda vegna verðlagsbreytinga meðal annars vegna tengingar lána við vísitölu neysluverðs. Þá vísaði rétturinn til þess að í dómum Hæstaréttar í málum nr. 34/2019 og 35/2019, þar sem fallist var á að skilyrðum endurupptöku hefði verið fullnægt, hefði verið beint samhengi milli sakargifta og þeirra fjárhagslegu hagsmuna dómara sem fóru forgörðum en því væri ekki fyrir að fara í þessu máli. Enn fremur hefði dómari í því máli orðið fyrir tjóni þegar hlutabréf hans í bankanum urðu með öllu verðlaus en í þessu tilviki væri um að ræða lækkun á mun hærri höfuðstól á afmörkuðu tímabili þegar eignaverð náði lágmarki sem viðbúið var að gengi til baka þegar jafnvægi væri náð eftir að kreppa gekk yfir í kjölfar efnahagshrunsins haustið 2008. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að ekki yrði talið að dómarinn hefði á grundvelli g-liðar 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008 verið vanhæfur til að fara með málið. Af þeirri ástæðu væri ekki fullnægt lagaskilyrðum fyrir endurupptöku málsins. Aðalkrafa ákæruvaldsins um frávísun málsins frá Hæstarétti var því tekin til greina.

Landsréttur birt 11. febrúar 2022

742/2020

Arnar Þór Ólafsson (Skúli Sveinsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn A til greiðslu skuldar á grundvelli skriflegrar yfirlýsingar A um sjálfskuldarábyrgð á kaupleigusamningi milli L hf. og N ehf., síðar NF ehf. Í málinu greindi aðila á um hvort A hefði með gildum hætti tekist á hendur ábyrgðina. Í hinum áfrýjaða dómi var rakið að í kaupleigusamningnum hefði verið skýrlega greint frá því að A væri ábyrgðarmaður fyrir skuldbindingum NF ehf. Ekki var fallist á með A að skortur á mati á greiðslugetu skuldara í samræmi við ákvæði laga nr. 32/2009 um ábyrgðarmenn ætti að leiða til þess að ábyrgð A ætti að falla niður, enda hefði hann sjálfur haft fjárhagslegan hag af gerð samningsins, sbr. 2. mgr. 2. gr. laganna. Þá var A ekki talinn hafa sýnt fram á að ósanngjarnt hafi verið af L hf. bera ábyrgðina fyrir sig, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Að endingu var því hafnað að krafa L hf. væri fyrnd á grundvelli 2. mgr. 165. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Landsréttar var rakið að A hefði tekist á hendur sjálfskuldarábyrgð á kaupleigusamningnum og handritað kennitölu sína þar við en hann hefði áður gengist undir sjálfskuldarábyrgð með sams konar yfirlýsingum. Þá lægju fyrir tilkynningar L hf. þar sem kæmi fram að hann væri ábyrgðarmaður skuldbindingarinnar sem um var deilt án þess að hann hafi hreyft andmælum við því fyrr en undir rekstri málsins. Meðal annars að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um skyldu A til að greiða L hf. 40.161.843 krónur ásamt dráttarvöxtum.

Landsréttur birt 28. maí 2021

58/2019

LBI ehf (Pétur Örn Sverrisson lögmaður, Þórir Júlíusson lögmaður) gegn Sigurjóni Þorvaldi Árnasyni (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Halldóri Jóni Kristjánssyni (Ólafur F. Haraldsson lögmaður, Gunnar Viðar lögmaður, 4. prófmál), Sigríði Elínu Sigfúsdóttur (Helga Melkorka Óttarsdóttir lögmaður) og QBE International Insurance Ltd. og QBE Corporate Ltd. og vegna QBE Syndicate 1886 (Viðar Lúðvíksson lögmaður) og QBE International Insurance Ltd. og QBE Corporate Ltd. og vegna QBE Syndicate 1886 gegn LBI ehf.

LBI ehf. krafðist skaðabóta úr hendi SÞ, HJ, SE, QBE II Ltd. og QBE C Ltd. vegna vanrækslu SÞ, HJ og SE í júní 2008, þegar lán til félagsins FG hf. í eigu B, formanns bankaráðs L hf., féll í gjalddaga án þess að bankaábyrgð K S.A. væri innheimt eða aðrar ráðstafanir gerðar til að halda ábyrgðinni við. Krafan á hendur QBE II Ltd. og QBE C Ltd. byggðist á ábyrgðartryggingu fyrir stjórnendur og starfsmenn sem félögin sömdu um við L hf. í lok janúar 2008. Sýnt þótti að vanræksla SÞ, bankastjóra L hf., hefði valdið LBI ehf. tjóni með því að bankaábyrgðin var ekki innheimt, sem næmi að lágmarki þeirri fjárhæð sem LBI ehf. gerði kröfu um að fá bætt, og var fallist á að SÞ bæri skaðabótaábyrgð á því tjóni, samkvæmt 134. gr. laga nr. 2/1995. HJ var sýknaður af kröfum LBI ehf. þar sem ekkert lá fyrir um að hann hefði komið að meðferð lánamáls FG hf. á umræddum tíma. SE var einnig sýknuð, þar sem sök hennar þótti ekki slík að sanngjarnt gæti talist að hún bæri skaðabótaábyrgð samkvæmt 1. og 3. mgr. 23. skaðabótalaga. Þá var komist að þeirri niðurstöðu að vátrygging QBE II Ltd. og QBE C Ltd. hefði gilt um kröfu LBI ehf. á hendur SÞ vegna fyrrgreindrar háttsemi hans og að krafan hefði verið tilkynnt vátryggjendum innan tilskilins frests. Á hinn bóginn þóttu vátryggjendurnir hafa fært viðhlítandi sönnur á að bankinn hefði veitt ófullnægjandi eða rangar upplýsingar í umsókn um tryggingarvernd fyrir stjórnendur sína um atvik sem hann vissi eða mátti vita að hefðu verulega þýðingu fyrir mat vátryggjenda á áhættu, samkvæmt 1. mgr. 19. gr. laga nr. 30/2004. Vanræksla bankans á upplýsingaskyldu sinni þótti ekki óveruleg. Þegar litið var til þýðingar hennar við mat á áhættu vátryggjenda, sakar stjórnenda að því leyti og vátryggingaratburðar var talið rétt að fella niður ábyrgð QBE II Ltd. og QBE C Ltd. á grundvelli 2. mgr. 20. gr. laga nr. 30/2004 og voru þau sýknuð af kröfum LBI ehf. Loks þótti ljóst að SÞ hefði notið umsaminnar tryggingarverndar sem fólst í lækkun dómkrafna vegna samkomulags LBI ehf. við aðra vátryggjendur en að ekki væri sanngjarnt að honum yrði gert að greiða allar eftirstöðvar skaðabótakröfu félagsins með vísan til fjárhæðar þeirra. Með hliðsjón af því að hann hefði ekki verið sakaður um að hafa gert umrædd mistök af ásetningi eða stórfelldu gáleysi, sem og af hagsmunum hans andspænis hagsmunum LBI ehf., þótti rétt að lækka fjárhæð skaðabótakröfunnar umtalsvert á grundvelli 24. gr. skaðabótalaga og 3. mgr. 134. laga nr. 2/1995 og var honum gert að greiða LBI ehf. 50 milljónir króna með nánar tilgreindum vöxtum.

Landsréttur birt 19. mars 2021

604/2019

Ákæruvaldið (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn Hreiðari Má Sigurðssyni (Hörður Felix Harðarson lögmaður), X (Gestur Jónsson lögmaður) og Magnúsi Guðmundssyni (Kristín Edwald lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

HMS, þáverandi forstjóra viðskiptabankans K hf., og X, þáverandi stjórnarformanni bankans, var í fjórum ákæruliðum gefið að sök að hafa brotið gegn 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 um umboðssvik með því að hafa í sameiningu misnotað aðstöðu sína hjá K hf. og stefnt fé bankans í verulega hættu þegar þeir fóru út fyrir heimildir til lánveitinga með því að veita nánar tilgreindum félögum peningamarkaðslán. MG, þáverandi forstjóri KL S.A., dótturfélags K hf., var ákærður fyrir hlutdeild í flestum þeirra brota. Lánveitingar samkvæmt fyrsta og þriðja lið ákæru voru til viðskipta með lánshæfistengd skuldabréf tengd skuldatryggingarálagi K hf. sem gefin voru út af DB. Lánveitingar samkvæmt öðrum og fjórða lið ákæru voru vegna viðbótarfjárframlaga til DB í tengslum við framangreind skuldabréf. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar lán hefðu verið veitt samkvæmt fyrsta, öðrum og fjórða ákærulið hefðu ekki legið fyrir lánsbeiðnir, lánanefndir bankans hefðu ekki samþykkt lánveitingarnar, félögin sem fengu lánin hefðu ekki verið metin til lánshæfis og þau hefðu engar tryggingar sett fyrir endurgreiðslu lánanna. Lánveitingarnar hefðu því stangast á við reglur bankans og verið með öllu óheimilar. Þá kom fram að þegar lán hefði verið veitt samkvæmt þriðja lið ákæru hefði legið fyrir lánsbeiðni sem fjallað hefði verið um í lánanefnd samstæðu K hf. sem vísað hefði beiðninni til lánanefndar stjórnar án þess að samþykkja hana. Lánið hefði svo verið greitt út daginn eftir án þess að það hefði verið samþykkt af lánanefnd stjórnar eða settar hefðu verið fram tryggingar fyrir endurgreiðslu þess. Lánveitingin hefði þar af leiðandi verið óheimil samkvæmt regluhandbók K hf. Í dómi Landsréttar sagði að ekki hefði verið sýnt fram á að X hefði átt þátt í lánveitingunum eða að honum hefði verið kunnugt um að umrædd lán hefðu verið veitt í andstöðu við reglur K hf. og var hann sýknaður af öllum ákæruliðum. Hvað fyrsta og þriðja ákærulið varðaði þótti ljóst að HMS hefði gefið fyrirmæli um lánveitingarnar með mjög skömmum fyrirvara. Vegna setu sinnar í lánanefndum K hf. hefði hann vitað að lánveitingarnar hefðu ekki verið samþykktar þar og hefði, í ljósi þekkingar sinnar og starfsreynslu, hlotið að vera ljóst að borin von væri, við þær aðstæður sem uppi hefðu verið, að lánveitingarnar gætu farið fram í samræmi við reglur bankans. HMS hefði brostið heimild til að gefa upp á sitt eindæmi fyrirmæli um veitingu lánanna og hefði hann því misnotað stöðu sína sem forstjóri K hf. þegar hann beitti undirmenn sína boðvaldi til að fá þeim fyrirmælum hrundið í framkvæmd og með því stefnt fjármunum bankans í verulega hættu. Var HMS því sakfelldur fyrir umboðssvik samkvæmt þeim ákæruliðum. Með sams konar rökum var HMS sakfelldur fyrir umboðssvik samkvæmt tilteknum liðum annars og fjórða ákæruliðs. Ekki þótti hins vegar ráðið að HMS hefði gefið starfsmönnum K hf. bein fyrirmæli um lánveitingar samkvæmt öðrum liðum annars og fjórða ákæruliðs en með vísan til fyrri röksemda og þess að HMS hefði ekki séð til þess að lánveitingarnar væru í samræmi við verklagsreglur bankans var hann sakfelldur fyrir hlutdeild í umboðssvikum samkvæmt þeim liðum. Um hlutdeild MG í umboðssvikum HMS samkvæmt fyrsta og þriðja lið ákæru sagði að MG hefði sem forstjóri KL S.A. ekki verið í aðstöðu til að skuldbinda K hf. en hann hefði samkvæmt gögnum málsins átt verulegan þátt í því að koma á umræddum viðskiptum. Þá hefði MG ákveðið að KL S.A. veitti lán til að brúa fjármögnun lánshæfistengdra skuldabréfa meðan ekki hefði verið gengið frá lánveitingum K hf. og hefði í framhaldinu rekið á eftir því að K hf. lánaði tilgreindum félögum til kaupanna. Í ljósi þekkingar MG og starfsreynslu hefði honum ekki getað dulist að HMS brysti heimild til að kveða á um lánveitingarnar án samþykkis lánanefndar stjórnar K hf. og að borin von væri að unnt yrði að veita lánin í samræmi við verklagsreglur bankans við þær aðstæður sem uppi hefðu verið. Með því að MG skeytti því í engu yrði að líta svo á að hann hefði haft ásetning til að liðsinna HMS án tillits til þess hvort HMS færi út fyrir heimildir sínar með háttsemi sinni eða ekki. MG hefði einnig verið ljós fjártjónshættan sem af hlaust og var hann því sakfelldur fyrir hlutdeild í brotum HMS samkvæmt fyrsta og þriðja lið ákæru. Einnig þótti ljóst að MG hefði átt þátt í að gefa starfsmönnum K hf. fyrirmæli um lánveitingar samkvæmt tilteknum liðum annars og fjórða ákæruliðs þrátt fyrir að hafa ekki boðvald yfir þeim. Hann hefði með atbeina sínum veitt liðsinni til brotsins og var einnig sakfelldur fyrir hlutdeild í umboðssvikum samkvæmt þeim ákæruliðum. Á hinn bóginn þótti ekki unnt að líta svo á að MG hefði með aðkomu sinni að lánveitingum samkvæmt öðrum liðum annars og fjórða ákæruliðs, sem hann var ákærður fyrir, lagt á ráðin um lánveitingarnar, hvatt til þeirra eða haft milligöngu um þær og var hann því sýknaður af þeim sakargiftum. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot HMS og MG vörðuðu gífurlega háar fjárhæðir og fólu í sér trúnaðarbrot sem voru framin af ásetningi í auðgunarskyni og leiddu til stórfellds fjártjóns. Sakir hefðu því verið miklar samkvæmt 249. gr. 2 almennra hegningarlaga. Til refsimildunar bæri hins vegar að horfa til þess að verulegur hluti fjármagnsins sem stefnt hefði verið í hættu hefði fengist endurgreiddur á grundvelli samkomulags K ehf. við DB árið 2016. HMS og MG var báðum dæmdur hegningarauki við eldri dóma. Að teknu tilliti til fyrirmæla um hámarksrefsingu samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga var ákærða HMS ekki gerð frekari refsing. Með hliðsjón af þeim langa tíma sem liðinn var frá atvikum málsins og hversu langan tíma meðferð málsins hefði tekið fyrir dómstólum var MG ekki heldur gerð frekari refsing.

Hæstiréttur birt 12. mars 2021

35/2019

Ákæruvaldið (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn Sigurjóni Þorvaldi Árnasyni (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)

Í málinu var SÞÁ, sem bankastjóri L hf.,ákærður fyrir markaðsmisnotkun samkvæmt 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti með því að starfsmenn eigin fjárfestinga L hf., að hans undirlagi, hefðu með tilboðum og viðskiptum fyrir eigin reikning L hf. með hlutabréf útgefin af bankanum sjálfum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum í viðskiptakerfi kauphallarinnar á tímabilinu 1. nóvember 2007 til 3. október 2008, samtals 228 viðskiptadaga, tryggt óeðlilegt verð og búið til verð á hlutabréfunum sem gáfu eða voru líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfanna ranglega og misvísandi til kynna. Með ákvörðun Hæstaréttar 27. maí 2020 var hafnað að vísa málinu frá réttinum þar sem ekkert hefði komið fram sem hnekkt hefði því mati endurupptökunefndar að fyrir hendi hefðu verið aðstæður sem fallnar hefðu verið til að draga óhlutdrægni dómara í hæstaréttarmáli nr. 842/2014 með réttu í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008. Þegar af þeirri ástæðu var skilyrðum d-liðar 1. mgr. 228. gr. laganna fyrir endurupptöku málsins fullnægt og það tekið til efnismeðferðar. Í dómi Hæstaréttar var lagt til grundvallar að starfshættir deildar eigin fjárfestingar L hf. hefði gefið eða verið líklegir til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfa í L hf. ranglega eða misvísandi til kynna, sbr. a-lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007. Tekið var fram að eins og málið lægi fyrir réttinum kæmi einungis til álita að sakfella SÞÁ fyrir það tímabil sem hann hafði verið sakfelldur fyrir í hinum áfrýjaða dómi, það er 29. september til 3. október 2008. Þá var vísað til þess að niðurstaða um sakfellingu SÞÁ hefði ráðist fyrst og fremst af setu hans í fjármálanefnd L hf. og stöðu sem æðsta stjórnanda verðbréfasviðs bankans. Var talið sannað að starfsmenn eigin fjárfestinga hefðu ekki framkvæmt hin umfangsmiklu kaup á eigin bréfum á fyrrnefndu tímabili án vitundar og samþykkis SÞÁ og að viðskiptin sem um ræddi hefðu verið að undirlagi hans. Var því niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sakfellingu SÞÁ staðfest. Var refsing SÞÁ ákveðin fangelsi í 9 mánuði en meðal annars með hliðsjón af því að meðferð málsins hefði tafist þar á meðal vegna endurupptöku þess var refsing skilorðsbundin til tveggja ára.

Hæstiréttur birt 12. mars 2021

34/2019

Ákæruvaldið (Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari) gegn Sigurjóni Þorvaldi Árnasyni (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður) og Sigríði Elínu Sigfúsdóttur (Helga Melkorka Óttarsdóttir lögmaður)

Í málinu voru SÞÁ, sem bankastjóri L hf., og SES, sem framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs L hf., ákærð fyrir umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa 30. september 2008 veitt I ehf. 5.163.000.000 króna lán til að fjármagna að fullu kaup félagsins á 250.000.000 hlutum í L hf., án fullnægjandi trygginga fyrir endurgreiðslu lánsins. Þá voru þau ákærð fyrir markaðsmisnotkun samkvæmt 117. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti fyrir að hafa ranglega látið líta svo út að fjárfestir hefði lagt fé til framangreindra hlutabréfakaupa og borið af þeim fulla markaðsáhættu. Ennfremur var SÞÁ gefin að sök markaðsmisnotkun samkvæmt 117. gr. við sölu L hf. á 200.000.000 hlutum í bankanum, sem voru í eigu hans, til I ehf. 3. október 2008 og þannig gefið eftirspurn hlutabréfa í L hf. ranglega og misvísandi til kynna. Með ákvörðun Hæstaréttar 27. maí 2020 var hafnað að vísa málinu frá réttinum þar sem ekkert hefði komið fram sem hnekkt hefði því mati endurupptökunefndar að fyrir hendi hefðu verið aðstæður sem fallnar hefðu verið til að draga óhlutdrægni dómara í hæstaréttarmáli nr. 456/2014 með réttu í efa, sbr. g-lið 1. mgr. 6. gr. laga nr. 88/2008. Þegar af þeirri ástæðu var skilyrðum d-liðar 1. mgr. 228. gr. laganna fyrir endurupptöku málsins fullnægt og það tekið til efnismeðferðar. Í dómi Hæstaréttar var talið að ekki hefði legið fyrir að SÞÁ og SES hefðu með ákvörðun um að veita I ehf. lán 30. september 2008 mátt vera ljóst að með henni hefðu þau stofnað hagsmun L hf. í hættu eða hefðu getað gert það þannig að líta bæri svo á þau hefðu misnotað af ásetningi aðstöðu sína hjá L hf. og með því gerst brotleg við 249. gr. almennra hegningarlaga. Voru þau af þeirri ástæðu sýknuð af þeim ákærulið. Hins vegar var talið að með ákvörðun SÞÁ um framangreint lán til I ehf. sem hefði verið forsenda viðskiptanna, stöðu sinnar sem æðsta yfirmanns verðbréfa- og fyrirtækjasviðs bankans og fullri vitneskju um tilgang viðskiptanna að öðru leyti hefði hann brotið gegn a-lið 1. töluliðar 117. gr. laga nr. 108/2007. Þá var SES sakfelld fyrir hlutdeild í því broti þar sem talið var að hún hefði hlotið að gera sér grein fyrir, meðal annar með setu sinni í fjármálanefnd L hf., að viðskiptin hefðu gefið ranga mynd af verðmæti bréfanna eða hefðu verið líkleg til að gera það. Þá var talið hafið yfir vafa að SÞÁ hefði með ákvörðun sinni 3. október 2008 mátt vita að með viðskiptunum hefði eftirspurn eftir bréfum L hf. og verðmæti þeirra verið ranglega eða misvísandi gefið til kynna. Var því talið að SÞÁ hefði með því gerst sekur um brot gegn a-lið 1. töluliðar 117. gr. laga nr. 108/2007. Var refsing SÞÁ ákveðin fangelsi í 12 mánuði en meðal annars með hliðsjón af því að meðferð málsins hefði tafist þar á meðal vegna endurupptöku þess var refsing skilorðsbundin til tveggja ára. Með sömu rökum kom fram að hæfileg refsing SES hefði numið fjögurra mánaða fangelsi skilorðsbundið en þar sem hún hefði afplánað fangelsisrefsingu á grundvelli dóms Hæstaréttar í máli nr. 456/2014 var henni ekki gerð refsing.

Landsréttur birt 4. desember 2020

239/2019

Arctica Finance hf (Eva Bryndís Helgadóttir lögmaður) gegn Fjármálaeftirlitinu og íslenska ríkinu (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)

Með ákvörðun F var A hf. talið hafa brotið gegn 57. gr. a laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki með því að hafa greitt tilteknum starfsmönnum, sem jafnframt voru hluthafar, kaupauka í formi arðs af hlutum sínum í félaginu árin 2012-2017. Var A hf. gert að láta þegar í stað af slíkum kaupaukagreiðslum og greiða sekt að fjárhæð 72.000.000 króna. A hf. höfðaði í kjölfarið mál á hendur F og Í aðallega til ógildingar ákvörðunar F og endurgreiðslu sektarinnar en til vara til niðurfellingu sektarinnar eða lækkunar og endurgreiðslu sem því næmi. Með héraðsdómi var komist að þeirri niðurstöðu að reglur F um kaupaukakerfi fjármálafyrirtækja nr. 700/2011 hefðu ekki öðlast fullnægjandi lagastoð og orðið gild refsiheimild fyrr en með gildistöku laga nr. 57/2015 sem breyttu 57. gr. a laga nr. 161/2002 og yrði þeim ekki beitt um kaupaukagreiðslur árin 2012-2015 með afturvirkum hætti sbr. 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar. Kæmu því aðeins til skoðunar umræddar greiðslur A hf. til starfsmanna sinna árin 2016 og 2017. Þessi niðurstaða sætti ekki áfrýjun. Þá komst héraðsdómur að þeirri niðurstöðu að greiðslurnar árin 2016 og 2017 féllu undir skilgreiningu kaupauka samkvæmt fyrrgreindum lögum og reglum. Var fallist á það sem fram kom í ákvörðun F um að A hf. hefði ekki farið að kröfum laganna m.a. um að setja sér kaupaukakerfi eins og áskilið væri og að A hf. hefði brotið gegn ákvæðum 57. gr. laga nr. 161/2002. Við ákvörðun stjórnvaldssektar yrði að taka mið af því að einungis hefði verið gild refsiheimild vegna háttsemi A hf. árin 2016 og 2017 og þótti sektin, með vísan til forsendna í ákvörðun F, hæfilega ákvðin 24.000.000 króna. Var þessi niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest í Landsrétti með vísan til forsendna hans.

Landsréttur birt 26. júní 2020

706/2019

Borgun hf (Stefán A. Svensson lögmaður) gegn Sigurði Guðmundssyni (Lúðvík Örn Steinarsson lögmaður)

S var starfsmaður hjá B hf. og átti rétt á árangurstengdri þóknun fyrir árið 2014 samkvæmt samningi aðila um árangurstengingar sem tóku mið af kaupaukakerfi B hf. Í lok þess árs fékk S greidd 60% af umsömdum kaupauka en greiðslu 40% fjárhæðarinnar var frestað í þrjú ár. Sá hluti kaupaukans var hins vegar ekki inntur af hendi í árslok 2017 og höfðaði S mál á hendur B hf. til greiðslu hans. Deildu aðilar um það hvort B hf. hefði verið heimilt á grundvelli samnings aðila og reglna sinna um kaupaukakerfi að afturkalla þann hluta kaupauka S sem hafði verið frestað að greiða. Í dómi Landsréttar var lagt til grundvallar að með orðalagi endurkröfuákvæðis samnings aðila væri skírskotað til mælanlegra árangursviðmiða sem tiltekin væru í samningnum og hvíldi á B hf. að færa sönnur á að umsömdum árangursviðmiðum hefði að betur athuguðu máli ekki verið náð. Taldi Landsréttur að B hf. hefði hvorki fært viðhlítandi rök fyrir því að tilskilinni frammistöðu S og þess sviðs sem hann veitti forstöðu hefði ekki verið náð né að B hf. hefði fært nægjanleg rök fyrir því að staða hans hefði versnað verulega þótt hagnaður hans hefði dregist saman. Krafa S var því tekin til greina.

Landsréttur birt 26. júní 2020

140/2018

Ákæruvaldið (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn Lárusi Welding (Óttar Pálsson lögmaður), Jóhannesi Baldurssyni og Þorvaldi Lúðvík Sigurjónssyni (Björgvin Þorsteinsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

L, forstjóra og formanni áhættunefndar bankans G hf., voru gefin að sök umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 vegna lánveitinga G hf. til S ehf. (áður F ehf.), það er annars vegar lánveitingar 16. nóvember 2007 og hins vegar viðbótarlánveitingar 4. janúar 2008, án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur stjórnar og lánareglur G hf., sem rúmuðust ekki innan viðskiptamarka sem áhættunefnd og forstjóri gátu ákveðið. Hvað lánveitinguna 16. nóvember 2007 varðar taldi Landsréttur að það skilyrði 249. gr. almennra hegningarlaga væri uppfyllt að L hefði misnotað þá aðstöðu sem hann hefði haft til að skuldbinda G hf. enda hefði með lánveitingunni verið brotið gegn reglum G hf. og með því hefði L farið út fyrir heimildir sínar gagnvart G hf. Rétturinn taldi að ásetningur L yrði talinn hafa staðið til þeirrar misnotkunar, sbr. 18. gr. sömu laga, meðal annars með skírskotun til þess að L hefði samkvæmt gögnum málsins átt ríka aðkomu að lánveitingunni, um verulega lánsfjárhæð hefði verið að ræða og skýrt brot á reglum G hf., þannig að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með lánveitingunni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórn bankans hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi Landsréttur ekki annað fært en að leggja til grundvallar að brot L hefði verið framið í auðgunarskyni, sbr. 243. gr. almennra hegningarlaga. Með háttsemi sinni hefði L valdið verulegri fjártjónshættu og verið eða hlotið að hafa verið það ljóst en um þetta vísaði Landsréttur meðal annars til þess að hlutfall eigin fjár við þau hlutabréfaviðskipti sem lánað var til hefði verið undir þeim viðmiðum sem L byggði á að stuðst hafi verið við í útlánastarfsemi bankans og að eiginleg veðþekja lánsins hafi ekki numið nema um 53% af lánsfjárhæðinni. Hvað viðbótarlánveitinguna 4 janúar 2008 varðar taldi Landsréttur að eins og með lánveitinguna 16. nóvember 2007 yrði að leggja til grundvallar að L hefði hlotið að gera sér grein fyrir því að með henni væri hann að fara út fyrir heimildir sínar með því að láta G hf. veita lánið án þess að stjórnin hefði fjallað um lánamörk S ehf. Þá taldi rétturinn að hafið væri yfir vafa að L hefði vitað eða að minnsta kosti hlotið að gera sér grein fyrir því að sú háttsemi hans að standa að lánveitingunni með þeim hætti sem gert var, þar sem til kom frekari lánveiting til S ehf. sem þegar var í neikvæðri stöðu og með engum öðrum tryggingum en veði í hlutabréfum sem þá svöruðu til tæplega 90% af lánsfjárhæðinni, hefði leitt til verulegrar fjártjónshættu. J, framkvæmdastjóra markaðsviðskipta G hf., voru gefin að sök umboðssvik vegna kaupa sjóðsins GF á víkjandi skuldabréfi af bankanum SC hf. í ágúst 2008, með því að hafa misnotað aðstöðu sína og stefnt fjármunum GF í verulega hættu þegar hann hefði gefið undirmanni sínum, M, fyrirmæli um að sjóðurinn keypti áðurgreint víkjandi skuldabréf í eigu SC hf. útgefið af S ehf., þótt skuldabréfið hefði verið án fullnægjandi trygginga og skuldir S ehf. langt umfram verðmæti eigna. Landsréttur taldi ljóst að J hefði átt verulega aðkomu að viðræðum milli SC hf. og G hf. vegna versnandi stöðu S ehf. og þeirra vandkvæða sem hún skapaði fyrir SC hf., svo og að þeim viðræðum hefði lokið með því að GF hefði keypt víkjandi skuldabréfið sem SC hf. hefði ekki séð fram á að ná réttum efndum á. Þá taldi rétturinn að þegar nánar tilgreind gögn málsins væru virt í heild yrði að telja, þrátt fyrir staðfasta neitun J og þótt ekki lægju fyrir bein gögn um fyrirmæli af hans hálfu, að fram væri komin nægileg sönnun, sem ekki yrði vefengd með skynsamlegum rökum, um að J hefði hlutast til um að GF keypti víkjandi skuldabréfið og SC hf. fengi þar með efndir kröfu sinnar. Þannig hefði J lagt að og látið undirmann sinn M kaupa bréfið og þrátt fyrir að J hefði ekki haft formlegt umboð til kaupanna hefði hann verið í þeirri stöðu gagnvart M að geta komið því til leiðar að af viðskiptunum yrði, eins og hann hefði gert. Þá taldi rétturinn að enginn vafi léki á því að kaupin leiddu til verulegrar fjártjónshættu fyrir sjóðinn og að J hefði vitað af því eða hlotið í öllu falli að gera sér grein fyrir því. Þ, forstjóra og hluthafa í bankanum SC hf., var gefin að sök hlutdeild í umboðssvikum J, með því að sækja á og hvetja J til að finna kaupanda að víkjandi skuldabréfinu í því skyni að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. en Þ hefði vitað eða mátt vita að langlíklegast væri að krafa samkvæmt bréfinu fengist ekki greidd af S ehf. á gjalddaga þess. Landsréttur taldi ljóst að Þ hefði sótt mjög á J um að SC hf. fengi efndir fjárkröfu sinnar á hendur S ehf. Þá taldi rétturinn meðal annars að virtri reynslu og þekkingu Þ á starfsemi banka og annarra lánastofnana að honum hefði ekki getað dulist að kaup GF á víkjandi skuldabréfinu í ágúst 2008 hefðu verið ólögmæt og til þess fallin að valda GF verulegri fjártjónshættu. Hefði Þ ekki getað verið í góðri trú um að kaup GF á skuldabréfi, sem að verulegum hluta hefði verið glatað, teldust til lögmætra viðskipta. Var Þ talinn hafa átt þátt í því að brot J var framið, sbr. 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga, og að skilyrði sem gerð væru til ásetnings hlutdeildarmanns væru uppfyllt. Var refsing L og J ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing L ákveðin fangelsi í fimm ár en til frádráttar kom gæsluvarðhald sem L sætti nánar tilgreinda daga. Refsing J var ákveðin fangelsi 2 í 18 mánuði og refsing Þ fangelsi í 12 mánuði. Taldi Landsréttur óhjákvæmilegt, þrátt fyrir alvarleika háttseminnar og refsiþyngd, að binda refsingu allra skilorði sökum þess að mál þetta dróst mjög úr hömlu.

Landsréttur birt 15. maí 2020

917/2018

Ákæruvaldið (Finnur Vilhjálmsson saksóknari) gegn X (Hörður Felix Harðarson lögmaður) og Y (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

X voru gefin að sök umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1949 með því að hafa í ágúst 2008 misnotað aðstöðu sína og stefnt fé bankans N hf. í verulega hættu þegar hann lét bankann veita W ehf., sem var í eigu og laut stjórn X, lán án þess að fyrir lægi samþykki stjórnar bankans fyrir láninu og án fullnægjandi trygginga fyrir endurgreiðslu þess. Þá var Y gefin að sök hlutdeild í broti X. X var jafnframt ákærður fyrir innherjasvik með því að hafa selt hluti í N hf. til W ehf. þrátt fyrir að búa yfir innherjaupplýsingum um N hf. sem hann varð áskynja í starfi sínu. Í dómi Landsréttar þótti ekki upplýst svo óyggjandi væri, að með þeim viðskiptum þar sem X voru gefin að sök umboðssvik hefði hann í reynd tekið ákvörðun um lánveitingar til einkahlutafélags í hans eigu. Því var hann ekki talinn hafa misnotað aðstöðu sína þannig að það varðaði við ákvæðið, en allan vafa um það yrði að virða honum í hag. Voru X og Y því sýknuð. Að því er sakargiftir vegna ætlaðra innherjasvika X varðaði skírskotaði rétturinn til þess að þegar horft væri á atvik málsins í heild og til þeirra hagsmuna sem reglum um innherjaviðskipti væri ætlað að vernda yrði ákvæðið ekki skýrt þannig að það ætti við um viðskipti þeirra sem byggju yfir sömu innherjaupplýsingum þegar þeir ættu viðskipti með fjármálagerning. Féllst rétturinn því ekki á að það brot sem ákært var fyrir gæti talist innherjasvik í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 123. gr. laga nr. 123/2008 um verðbréfaviðskipti. Var X því sýknaður.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

438/2019

Benedikt Gísli Guðmundsson og Yutong Eurobus ehf (Bjarki Þór Sveinsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. krafðist greiðslu skuldar samkvæmt lánssamningi forvera síns við Y ehf., sem tryggt var með sjálfskuldarábyrgð B, en óumdeilt var að lánið hefði með ólögmætum hætti verið bundið við gengi erlendra gjaldmiðla. Lánið hafði sætt endurútreikningi í samræmi við lög nr. 38/2001, eins og þeim var breytt með lögum nr. 151/2010. Laut ágreiningur málsaðila að því hvort L hf. ætti kröfu til þeirrar viðbótargreiðslu vaxta sem af endurútreikningnum leiddi eða hvort L hf. ætti enga slíka kröfu þar sem efni væru til að víkja frá þeirri meginreglu að kröfuhafi, sem fengið hefur minna greitt en hann átti rétt til, eigi kröfu á hendur skuldara um það sem vangreitt er. Í dómi Landsréttar var talið að þar sem lánið var ítrekað í vanskilum hefði Y ehf. ekki getað verið í góðri trú um að greiðslur félagsins fælu í sér fullar efndir. Þá var litið til þess að þar sem skilmálum lánsins hafði ítrekað verið breytt vegna greiðsluerfiðleika Y ehf. yrði ekki talið að slík festa hefði verið komin á framkvæmd samningsins að ástæða væri til að víkja frá fyrrgreindri meginreglu. Loks var litið til þess að umfang viðbótarkröfunnar var meira en ella hefði verið vegna ítrekaðra vanskila og skilmálabreytinga lánssamningsins. L hf. hefði því verið heimilt að taka mið af viðbótarkröfu sinni um vexti. Með hliðsjón af framangreindu var dómur héraðsdóms staðfestur.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

376/2019

Sigurveig Gunnarsdóttir og Birgir Jónsson (Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Ólafur Örn Svansson lögmaður, Þorvaldur Emil Jóhannesson lögmaður, 1. prófmál)

Í málinu kröfðust S og B þess að felld yrði úr gildi veðsetning fasteignar þeirra sem veitt var til tryggingar á veðskuldabréfi sem sonur þeirra gaf út til forvera L hf. og að L hf. yrði gert að aflýsa veðinu og fella úr gildi skuldskeytingu þar sem S og B urðu skuldarar samkvæmt því. Þá krafðist B endurgreiðslu úr hendi L hf. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki væru slíkir ágallar á greiðslumötum eða upplýsingagjöf L hf. að skuldbindingum S og B vegna skuldabréfalána sonar þeirra yrði af þeim sökum vikið til hliðar á grundvelli 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða að þau yrðu á grundvelli reglna um rangar eða brostnar forsendur leyst undan skuldbindingum sínum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um sýknu L hf. af kröfum S og B.

Landsréttur birt 28. febrúar 2020

323/2019

Kristbjörg Ólafsdóttir og Finnur Gísli Garðarsson (Sigmundur Hannesson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál og krafðist þess að K og F yrði með dómi gert að þola fjárnám vegna skuldar M ehf. við bankann sem var tryggð með veði í fasteign þeirra. Í dómi Landsréttar kom fram að réttur L hf. til að leita fullnustu í fasteign K og F hefði ekki fallið niður þótt krafan hefði ekki komist að við skipti á þrotabúi M ehf. vegna vanlýsingar né vegna þess að ekki reyndi frekar á ábyrgð M ehf. á skuldinni eftir lok skipta á þrotabúinu. Þá var ekki fallist á þær málsástæður K og F að krafa L hf. væri fyrnd eða fallin niður vegna tómlætis. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Landsréttur birt 6. desember 2019

33/2019

Ómar Sigtryggsson (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál á hendur Ó til heimtu skuldar vegna yfirdráttar á tékkareikningi sem stofnaður var í LÍ hf., en umræddri kröfu var ráðstafað til L hf. við fall LÍ hf. Ó hélt því fram að L hf. ætti ekki kröfu á hendur sér þar sem krafan hefði fallið niður fyrir skuldajöfnuð sem Ó hefði lýst yfir og L hf. samþykkt. Byggði Ó jafnframt á því að umrædd krafa væri fyrnd og fallin niður vegna tómlætis. Í dómi Landsréttar kom fram að skilyrðum skuldajafnaðar hefði ekki verið fullnægt þar sem viðkomandi kröfur voru ekki gagnkvæmar. Þá var talið, að virtum viðbrögðum L hf. við yfirlýsingu Ó um skuldajöfnuð og fyrirliggjandi samskiptum aðila, að L hf. hefði ekki gefið sjálfstætt og fyrirvaralaust loforð sem gæti leitt til þess að L hf. teldist bundinn af yfirlýsingu Ó um skuldajöfnuð. Hvað varðaði aðrar málsástæður Ó var því hafnað að krafa L hf. væri fyrnd. Þá var talið að Ó hefði ekki mátt vænta þess að L hf. hefði fallið frá kröfu sinni. Krafan var því ekki fallin niður sökum tómlætis. Var Ó því dæmdur til að greiða L hf. umkrafða fjárhæð.

Landsréttur birt 6. desember 2019

32/2019

Ómar Sigtryggsson (Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál á hendur Ó til heimtu skuldar samkvæmt lánssamningi Ó við LÍ hf., en umræddri kröfu var ráðstafað til L hf. við fall LÍ hf. Ó hélt því fram að L hf. ætti ekki kröfu á hendur sér þar sem krafan hefði fallið niður fyrir skuldajöfnuð sem Ó hefði lýst yfir og L hf. samþykkt. Byggði Ó jafnframt á því að umrædd krafa væri fyrnd og fallin niður vegna tómlætis. Í dómi Landsréttar kom fram að skilyrðum skuldajafnaðar hefði ekki verið fullnægt þar sem viðkomandi kröfur voru ekki gagnkvæmar. Þá var talið, að virtum viðbrögðum L hf. við yfirlýsingu Ó um skuldajöfnuð og fyrirliggjandi samskiptum aðila, að L hf. hefði ekki gefið sjálfstætt og fyrirvaralaust loforð sem gæti leitt til þess að L hf. teldist bundinn af yfirlýsingu Ó um skuldajöfnuð. Hvað varðaði aðrar málsástæður Ó var því hafnað að krafa L hf. væri fyrnd. Þá var talið að Ó hefði ekki mátt vænta þess að L hf. hefði fallið frá kröfu sinni. Krafan var því ekki fallin niður sökum tómlætis. Var Ó því dæmdur til að greiða L hf. umkrafða fjárhæð.

Landsréttur birt 6. desember 2019

332/2018

Ákæruvaldið (Björn Þorvaldsson saksóknari) gegn Jóhannesi Baldurssyni (Reimar Snæfells Pétursson lögmaður) og X (Gunnar Egill Egilsson lögmaður)

Í málinu voru JB, sem framkvæmdastjóri markaðsviðskipta G hf., og X, sem starfsmaður deildar eigin viðskipta G hf., ákærðir fyrir að hafa í sameiningu stundað markaðsmisnotkun, með hlutabréf útgefin af bankanum sjálfum, á tímabilinu 1. júní 2007 til 26. september 2008, samtals 331 viðskiptadag, með því að setja fram tilboð og eiga viðskipti í viðskiptakerfi kauphallarinnar sem tryggðu óeðlilegt verð, bjuggu til verð á hlutabréfunum og gáfu eða voru líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfanna ranglega og misvísandi til kynna. Í ákærunni var markaðsmisnotkunin sögð hafa verið framkvæmd af X og tveimur öðrum starfsmönnum deildar eigin viðskipta G hf. að undirlagi JB og Y, bankastjóra G hf. Fyrir Landsrétti krafðist JB endurskoðunar á úrskurðum héraðsdóms en heimild skorti til að kæra undir rekstri málsins. Hann taldi að brotinn hefði verið á sér réttur, sem honum væri tryggður með 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, til að fá aðgang að gögnum sem hann taldi sig þurfa til að undirbúa og setja fram varnir sínar. Landsréttur taldi þessi sjónarmið JB ekki geta leitt til sýknu og hafnaði því að ómerkja dóm héraðsdóms á þessum grunni. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að brot JB væru fyrnd enda hafði hann verið ákærður og sakfelldur í héraðsdómi áður en 10 ára fyrningarfrestur brotsins rann út. Landsréttur taldi ákæruvaldið ekki hafa sýnt fram á að háttsemi X hefði verið þess eðlis að hún varðaði refsingu samkvæmt a- og b-lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 og var hann því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins. Vísað var til þess að samkvæmt dómi Hæstaréttar 4. febrúar 2016 í máli nr. 842/2014 væri fjármálafyrirtækjum, sem hafa heimild til verðbréfaviðskipta, óheimilt samkvæmt lögum nr. 108/2007 að stunda viðskipti með eigin hluti á skipulegum verðbréfamarkaði í því skyni að mynda markaði með hlutina eins og um viðskiptavakt væri að ræða. Þrátt fyrir að G hf. hefði lýst sig formlegan viðskiptavaka með bréf í sjálfum sér og upplýst Fjármálaeftirlitið um að hann stundaði virka viðskiptavakt með hluti í sjálfum sér þá hafi viðskipti deildar eigin viðskipta G hf. með hlutabréf í bankanum gengið miklu lengra og verið mun umfangsmeiri en tíðkast hjá viðskiptavaka í eðlilegu viðskiptaumhverfi. Í dómi Landsréttar kom fram að sá mikli fjöldi tilboða, sem deild eigin viðskipta G hf. gerði og þau umfangsmiklu viðskipti sem hún átti þátt í að koma á, gáfu eða voru að minnsta kosti líkleg til að gefa eftirspurn og verð hlutabréfa í G hf. ranglega eða misvísandi til kynna. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að í þeirri háttsemi hafi falist brot gegn a-lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007 því staðfest. Þegar litið var til stöðu JB innan bankans og upplýsinga, sem hann hafði fengið um stöðu bankans í eigin hlutabréfum, var talið að óháð hugsanlegri afsakanlegri villu hans um heimild G hf. til að reka viðskiptavakt með eigin hlutabréf, hefði JB vitað eða hlotið að vita af hinum umfangsmiklu kaupum deildar eigin viðskipta G hf. á hlutabréfum í bankanum og jafnframt að honum hefði ekki getað dulist að þau gátu ekki byggst á viðskiptalegum sjónarmiðum. Var JB því sakfelldur fyrir brot gegn a-lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. laga nr. 108/2007. Refsing hans var ákveðin fangelsi í 12 mánuði en fullnustu hennar var frestað skilorðsbundið í tvö ár.

Landsréttur birt 4. október 2019

825/2018

Sindri Sindrason (Halldór Jónsson lögmaður, Bjarni Aðalgeirsson lögmaður, 3. prófmál) gegn Landsbankanum hf (Hannes J. Hafstein lögmaður)

L hf. höfðaði mál á hendur S til heimtu skuldar á grundvelli sjálfskuldarábyrgðar S á láni til S ehf. Sýknukrafa S var meðal annars reist á því að þar sem lánið hefði verið tryggt með 3. veðrétti í fasteigninni að Skólavörðustíg 40 hefði L hf. brotið gegn trúnaðarskyldum gagnvart sér með því að heimila greiðslu skulda sem stóðu aftar í veðröð og óveðtryggðra skulda áður en söluverði fasteignarinnar var ráðstafað inn á lánið. Í dómi Landsréttar kom fram að S hefði verið kunnugt um efni samkomulags S ehf. og byggingaraðila um byggingarframkvæmdir að Skólavörðustíg 40, og um hlutverk L hf. við fjármögnun þeirra, og yrði samkomulaginu, sem kvað á um hvernig ráðstafa ætti tekjum af sölu fasteignarinnar, ekki jafnað til fullnustugerðar. Með ráðstöfun söluandvirðisins í samræmi við samkomulagið hefði L því ekki brotið gegn trúnaðarskyldum sínum gagnvart S. Þá voru ekki talin efni til að víkja til hliðar sjálfskuldarábyrgð S á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 eða reglna samningaréttar um brostnar forsendur. Loks var ekki fallist á með S að ábyrgð hans hefði fallið niður samhliða því að fyrrgreind tryggingarréttindi voru felld niður þar sem nauðsynlegt hefði verið að aflétta láninu af seldum eignarhlutum til að koma þeim í verð þannig að nýta mætti söluandvirðið til að greiða lánið, sem var í vanskilum, að hluta eða að fullu. Því hefði samkomulagið í raun falið í sér takmörkun á þeirri áhættu sem S bar af ábyrgðinni en ekki aukningu hennar. Var S því gert að greiða L hf. umkrafða fjárhæð.

Hæstiréttur birt 12. júní 2019

20/2019

Þrotabú Saga Capital hf (Þorsteinn Einarsson lögmaður) gegn F fasteignafélagi ehf (Guðmundur Ingvi Sigurðsson lögmaður)

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem ógilt var ákvörðun kröfuhafafundar, sem haldinn var við slitameðferð á SC hf. í apríl 2016, um greiðslu þóknunar til slitastjórnar félagsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkvæmt 128. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. væri unnt við gjaldþrotaskipti að andmæla á skiptafundi réttmæti þóknunar, sem skiptastjóri teldi sig eiga tilkall til vegna starfa sinna, og leita eftir atvikum dómsúrlausnar eftir 171. gr. sömu laga um ágreining um það efni. Á hinn bóginn leiddu ákvæði laga nr. 21/1991 og 161/2002 um fjármálafyrirtæki ekki til þess, þótt slitameðferð á félagi sem starfrækt hefur fjármálafyrirtæki væri undanfari gjaldþrotaskipta á því, að skiptastjóri eða skiptafundur í þrotabúinu yrði fremur en endranær bær um að taka ákvörðun um réttmæti þóknunar, sem fyrrum fyrirsvarsmaður félagsins, eftir atvikum slitastjórnarmaður, hefði látið greiða sér fyrir störf sín í þágu þess áður en til gjaldþrotaskiptanna hefði komið. Talið var að úr réttmæti slíkrar aðgerðar yrði fráleitt leyst í dómsmáli, sem rekið væri eftir ákvæðum 5. þáttar laga nr. 21/1991, heldur yrði þrotabú félagsins, vildi það ekki una við slíka ráðstöfun, að leita riftunar á henni eftir reglum XX. kafla laganna og endurheimtu á greiðslunni. Engin stoð væri fyrir því í fyrrgreindum lögum að reka mál í þeim búningi sem varnaraðili kaus að klæða ágreining um umrædda þóknun. Þegar af þeirri ástæðu var málinu vísað frá héraðsdómi.

Hæstiréttur birt 31. maí 2019

7/2019

ET sjón ehf (Eiríkur Elís Þorláksson lögmaður) gegn Kviku banka hf (Óttar Pálsson lögmaður)

Í málinu krafðist E ehf. viðurkenningar á bótaskyldu K hf. vegna ófullnægjandi vinnubragða A hf. í tengslum við fjárfestingu sína í Ö ehf. A hf. rann saman við V hf. og K hf. yfirtók síðan réttindi og skyldur V hf. við sameiningu þeirra 2017. Taldi E ehf. sig hafa orðið fyrir tjóni þar sem í ráðgjöf A hf. hefðu tvö atriði ekki komið til skoðunar við áreiðanleikakönnun á Ö ehf. Annars vegar að annmarkar hefðu verið á reikningsskilum og skattskilum félagsins sökum þess að ranglega hefði verið farið þar með gjaldfærðan fjármagnskostnað félagsins sem leitt hefði á árinu 2013 til verulegrar hækkunar á álögðum opinberum gjöldum þess á tilteknu árabili. Hins vegar hefði ekki verið litið til fjármögnunarleigusamninga milli Ö ehf. og L hf. þar sem greiðslur í íslenskum krónum hefði verið tengdar við gengi erlendra gjaldmiðla. Taldi E ehf. að með því að hafa tekið að sér að gera áreiðanleikakönnun og hafa milligöngu um við kaupin hefði A hf. borið að kanna alla þá þætti sem áhrif hefðu getað haft á virði félagsins. Hafnaði K hf. bótaskyldu meðal annars með vísan til þess að milli A hf. og E ehf. hefði ekki stofnast samningssamband þar sem A hf. hefði eingöngu komið fram fyrir hönd fagfjárfestasjóðsins A slf. og þó að samningssamband hefði komist á hefðu starfsmenn A hf. við kaupin ekki sýnt af sér bótaskylt gáleysi. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með því að A hf. hefði aðstoðað A slf. við leit að meðfjárfestum, svo og vinnslu og undirbúnings kynningarefnis fyrir slíka fjárfesta og samningsgerð milli þeirra og A slf., svo og margvísleg önnur samskipti við fyrirsvarsmann E ehf. hefði A hf. selt E ehf. þjónustu en að baki henni hefði eðli máls samkvæmt búið samningur þótt hann hefði ekki verið skjalfestur. Þá var vísað til þess að hvorki væri fundin í lögum né skráðum réttarreglum afmörkum á því hvað ætlast væri til að áreiðanleikakönnun á félagi í atvinnurekstri hefði að geyma. Væri því ekki við annað að styðjast en gögn um þau fyrirheit sem A hf. kynni að hafa gefið. Var við það miðað að fyrirsvarmaður E ehf. hefði við undirritun fjárfestingarloforðs haft undir höndum viðauka sem hafði að geyma talningu á atriðum sem áreiðanleikakönnun á félaginu var ætlað að taka til en sú talning hefði verið nokkuð nákvæm og ekki gefið tilefni til ályktana um að kanna hefði átt fyrrnefnd atriði. Var K hf. því sýknað af kröfu E ehf.

Landsréttur birt 15. maí 2019

122/2019

VBS eignasafn hf (Hróbjartur Jónatansson lögmaður) gegn LBI ehf (Kristinn Bjarnason lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem VBS hf. hafði lýst við slit LBI ehf. VBS hf. krafðist ómerkingar úrskurðar héraðsdóms vegna þess að ekki hefði verið tekin afstaða til vara- og þrautavarakröfu. Þá var á því byggt að málsástæða LBI ehf. er laut að aðildarskorti VBS hf. hafi verið of seint fram komin. Landsréttur taldi héraðsdóm hafa í úrskurði sínum tekið afstöðu til allra krafna VBS ehf. Ennfremur var ekki fallist á að málsástæða LBI ehf. um aðildarskort hefði verið of seint fram komin. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Landsréttur birt 12. apríl 2019

806/2018

Innnes ehf (Grétar Dór Sigurðsson lögmaður, Árni Helgason lögmaður, 1. prófmál) gegn Landsbankanum hf (Andri Árnason lögmaður)

I ehf. og L hf. greindi á um uppgjör þriggja lána sem I ehf. tók hjá forvera L hf. Greindi aðila á um hvort tvö þessara lána væru lögmæt erlend lán eða íslensk lán sem bundin hefðu verið ólögmætri gengistryggingu. Í dómi Landsréttar kom fram að texti lánssamninganna tæki ekki af skarið um hvort þau hefðu verið veitt í íslenskum krónum eða erlendri mynt. Í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar yrði að líta til þess, við mat á því hvort um ólögmæta gengistryggingu væri að ræða, hvernig skuldbinding aðila samkvæmt lánssamningunum hefði verið efnd og framkvæmd í raun. Rétturinn leit til þess að lánin hefðu verið greidd inn á gjaldeyrisreikninga I ehf. í þeim myntum og hlutföllum er lánssamningarnir kváðu á um. Þá hefðu efndir aðila á meginskyldum sínum samkvæmt samningunum farið fram í hinum erlendu myntum sem þar voru tilgreindar. Var því niðurstaða Landsréttar sú að um lögmæt lán í erlendum myntum hefði verið að ræða. Auk framangreinds hélt I ehf. því fram, varðandi þriðja lánið, að hann ætti kröfu á hendur L hf. um endurgreiðslu ofgreidds fjár, því að vextir hefðu verið vanreiknaðir við endurútreikning þess en það hafði verið bundið með ólögmætri gengistryggingu. Í dómi Landsréttar var I ehf. hvorki talinn hafa sýnt fram á að vextir hefðu verið vanreiknaðir samkvæmt lögum eða venju, né að í endurútreikningi L hf. hefði falist loforð um að greiða almenna vexti af inneign áfrýjanda umfram það sem þar hefði verið gert. Rétturinn hafnaði jafnframt málsástæðum I ehf. um að síðbúin andmæli og nánar tiltekin málflutningsyfirlýsing L hf. í eldra dómsmáli milli aðilanna væru bindandi um sakarefni þessa máls. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að I ehf. ætti ekki frekari kröfur á hendur L hf. vegna uppgjörs lánsins.

Landsréttur birt 12. apríl 2019

552/2018

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður) gegn Guðrúnu Hjaltalín Jóhannsdóttur (Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál á hendur G til heimtu skuldar sem var tilkomin vegna lánssamnings sem L hf., G og A, fyrrum eiginmaður G, gerðu með sér í ársbyrjun 2012. Lánasamningurinn var gerður á grundvelli uppgjörssamkomulags aðila þar sem fram kom að L hf. gaf eftir um það bil þriðjung af kröfum sínum á hendur G og A. Kröfur G í málinu voru meðal annars reistar á því að með uppgjörssamkomulaginu og lánasamningnum hafi hún verið látin taka á sig skuldbindingar sem tilheyrðu ekki henni heldur fyrrverandi eiginmanni hennar og að greiðslumat hefði ekki farið fram vegna hluta þeirra skulda sem gerðar voru upp með samkomulaginu. Í dóminum var komist að þeirri niðurstöðu að talsverður hluti af skuldunum sem gerðar voru upp með samkomulaginu tengdust G beint eða óbeint. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að þegar tilteknir þættir samkomulagsins væru metnir saman og horft til tilurðar þess og stöðu aðila að öðru leyti yrði ekki fallist á það með G að ósanngjarnt væri eða andstætt góðri viðskiptavenju að L hf. bæri það fyrir sig. Þá yrði ekki ráðið af atvikum málsins að L hf. hefði nýtt sér stöðu sína til að ná fram ósanngjörnu skuldauppgjöri eða beitt G eða A óhæfilegum þrýstingi við samningsgerðina. Því yrði kröfu G um að samkomulaginu yrði vikið til hliðar að hluta eða í heild hafnað. Var krafa L hf. því tekin til greina.

Landsréttur birt 8. mars 2019

608/2018

Landesbank Baden-Württemberg (Sigurður Örn Hilmarsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Einar Karl Hallvarðsson lögmaður, Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður)

L krafði Í um skaðabætur vegna ákvörðunar F um að láta ekki allar innstæður hljóta sömu meðferð við ráðstöfun eigna og skulda G hf. í kjölfar falls bankans í október 2008 sem leiddi til þess að peningamarkaðsinnlán L hjá G hf. voru ekki færð yfir í nýjan banka. Landsréttur vísaði til þess að um sams konar álitaefni hefði verið fjallað í dómum Hæstaréttar, meðal annars í dómi í málinu nr. 169/2011, og hafnaði þeirri málsástæðu að umrædd ákvörðun F hefði verið saknæm og ólögmæt. Vísað var til þess að kröfur L væru fallnar niður fyrir vanlýsingu samkvæmt dómi Hæstaréttar í máli nr. 443/2014 milli L og GL hf. Óumdeilt væri að kröfur L áttu undir 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að aðilar sem lýstu kröfum í bú G hf. vegna sambærilegra krafna hefðu fengið þær greiddar að fullu samkvæmt þeim reglum sem um slitameðferðina giltu. Samkvæmt þessu lægi fyrir að L hefði ekki leitast við að takmarka tjón sitt með því að lýsa kröfum sínum við slitameðferð G hf. og var það metið L til verulegrar vanrækslu. Þegar af þeirri ástæðu kom ekki til frekari skoðunar skaðabótaábyrgð Í á grundvelli yfirlýsingar 6. október 2008 um að innstæður í bönkum yrðu tryggðar að fullu. Var Í sýknað af kröfu L.

Landsréttur birt 22. febrúar 2019

501/2018

Landsbankinn hf (Bjarni Þór Óskarsson lögmaður, Hannes J. Hafstein lögmaður, 4. prófmál) gegn Jónu Auði Haraldsdóttur (Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál á hendur J og krafðist þess að honum yrði dæmdur réttur til að gera fjárnám í fasteign J á grundvelli skuldar A ehf. sem tryggð var með tryggingarbréfi sem hvíldi á eigninni. Landsréttur vísaði til þess að umboðsmaður hefði undirritað tryggingarbréfið fyrir hönd J og ekki væri komið fram að umboðið hafi verið veitt í öðrum tilgangi en þeim sem L hf. hélt fram. Væri undirritun umboðsmannsins á tryggingarbréfið því skuldbindandi fyrir J. L hf. sendi J reglulega á lögheimili hennar yfirlit yfir stöðu skulda A ehf. og tilkynningu um að bú félagsins hefði verið tekið til gjaldþrotaskipta og gat J ekki borið fyrir sig að henni hefði ekki borist þær. Gögn málsins báru með sér að J hefði ekki gert athugasemdir við veðsetninguna fyrr en með framlagningu greinargerðar í fyrra máli milli sömu aðila og var fallist á það með L hf. að athafnaleysi J gæfi tilefni til að álykta að hún hafi verið samþykk umræddri veðsetningu. Þá var ekki á það fallist með J að krafa L hf. væri ekki lengur fyrir hendi eftir skiptalok á þrotabúi A ehf., að krafan væri fyrnd eða niður fallin vegna tómlætis L hf. við að gæta réttar síns. Ekki var heldur á það fallist að efni væru til að víkja tryggingarbréfinu til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var því fallist á kröfu L hf.

Landsréttur birt 15. febrúar 2019

483/2018

Grænamýri ehf (Karl Georg Sigurbjörnsson lögmaður) gegn Arion banka hf (Friðbjörn Eiríkur Garðarsson lögmaður)

G ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu A hf. vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna tiltekinna aðgerða A hf. sem hafi orðið til þess að G ehf. tapaði eignarhlut sínum í félaginu S ehf. Í dómi Landsréttar kom fram að G ehf. hefði ekki gert nægjanlega grein fyrir því í hverju ætlað tjón félagsins hafi falist og hvert umfang þess myndi vera. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins hver tengsl myndu vera milli athafna eða athafnaleysis starfsmanna A hf. og ætlaðs tjóns G ehf. Samkvæmt því hefði G ehf. ekki leitt nægilega í ljós að félagið hefði orðið fyrir tjóni vegna háttsemi A hf. eða starfsmanna þess þannig að félagið hefði lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfum sínum, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála.. Var málinu því vísað frá héraðsdómi.

Landsréttur birt 14. febrúar 2019

90/2018

Ákæruvaldið (Einar Tryggvason saksóknari) gegn Hreiðari Má Sigurðssyni (Hörður Felix Harðarson lögmaður), X (Sigurður G. Guðjónsson lögmaður), Magnúsi Guðmundssyni (Kristín Edwald lögmaður), Y (Halldór Þorsteinn Birgisson lögmaður) og Marple Holding S.A. SPF (Grímur Sigurðsson lögmaður) (Stefán A. Svensson lögmaður brotaþola)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

HMS, þáverandi forstjóri viðskiptabankans K hf., X, þáverandi fjármálastjóri samstæðu bankans, og MG, þáverandi forstjóri KL, dótturfélags K hf., voru í þremur ákæruliðum borin sökum um auðgunarbrot tengd starfsemi K hf. í árslok 2007 og fram á mitt ár 2008. Fyrstu tveir ákæruliðirnir lutu að tveimur millifærslum af reikningi K hf. inn á reikning KL, þaðan sem fjármununum var í báðum tilvikum ráðstafað inn á reikning félagsins MH. Fyrri millifærslan, sem átti sér stað 19. desember 2007, var að fjárhæð 3.016.750.000 krónur en sú síðari fór fram 30. júní 2008 og var að fjárhæð 3.080.250.000 krónur. Vegna þeirra voru HMS og X á nánar tilgreinda vegu aðallega sökuð um tvö fjárdráttarbrot og MG um hlutdeild í þeim brotum, með því að X hafi að undirlagi HMS og í samráði við MG látið millifæra fjármunina, sem hafi svo að undirlagi MG verið færðir inn á reikning MH. Til vara voru HMS og X sökuð um umboðssvik og MG um hlutdeild í þeim brotum, að því frágengnu var MG sakaður um hylmingu, en að því frágengnu um peningaþvætti. Í þriðja og síðasta ákæruliðnum voru HMS og X með nánar tilgreindum hætti sökuð um umboðssvik og MG, aðallega fyrir hlutdeild í því broti, er ákærðu HMS og X hafi misnotað aðstöðu sína, með því að X hafi 20. maí 2008 að undirlagi HMS og MG látið K hf. kaupa skuldabréf útgefin af bankanum af MH á nafnverði bréfanna að viðbættum áföllnum vöxtum langt yfir markaðsverði þeirra og með því valdið K hf. fjártjóni, án þess að lögmætar viðskiptalegar forsendur hafi legið að baki. Vegna þessa var MG til vara sakaður um hylmingu en að því frágengnu um peningaþvætti. Í dómi Landsréttar var meðal annars rakið að millifærslan 19. desember 2007 hafi ekki getað átt rætur að rekja til efnda á lögmætri skuldbindingu K hf. og að ekkert styddi staðhæfingar í þá veru að K hf. hafi ábyrgst greiðslu skulda MH gagnvart KL fyrr en með ábyrgðaryfirlýsingu 31. janúar 2008. HMS hefði sem forstjóri K hf. haft vörslur fjármuna bankans og gefið X fyrirmæli um að millifæra greiðsluna 19. desember 2007, sem hafi hrint þeim fyrirmælum í framkvæmd á þann veg sem lýst væri í ákæru þannig að greiðslan hafi endað á reikningi MH. Sú ráðstöfun fjármunanna af hálfu HMS hafi falið í sér ólögmæta tileinkun þeirra af ásetningi í því skyni að auðga MH. HMS hafi ekki getað dulist að með því hafi hann valdið bankanum í það minnsta verulegri fjártjónshættu. MG hafi heldur ekki getað dulist að greiðslan ylli K hf. slíkri hættu og honum hlotið að vera ljóst að greiðslan fæli í sér einhliða fjárstuðning við félagið án lögmæts tilefnis. Hann hafi með háttsemi sinni veitt HMS liðsinni í verki við framkvæmd fjárdráttarins. Miðað við fyrirliggjandi upplýsingar og stöðu X var á hinn bóginn talið ósannað að henni hafi hlotið að vera ljóst að greiðslufyrirmæli HMS fælu í sér ólögmæta ráðstöfun eða að fyrir lægi með óyggjandi hætti að hún hafi haft tilefni til þess að óttast að sú væri raunin. Því staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu HMS og MG og sýknu X af sakargiftum samkvæmt ákærulið I. Um ákærulið II vísaði rétturinn til þess að á meðal málsgagna lægju fyrir tvær staðfestingar á framvirkum gjaldmiðlaskiptasamningum 23. maí 2008 sem fundist hafi í húsleit hjá KL og skjal um uppgjör þeirra. Á þótti ekki hafa rennt stoðum undir þann málatilbúnað að staðfestingar samninganna væru tilbúningur sem ætlað hafi verið að skapa þá tiltrú að um raunveruleg viðskipti hafi verið að ræða, heldur hafi greiðslan verið innt af hendi til þess að efna raunverulegar skuldbindingar. Þannig þótti ekki koma til álita að ráðstöfun fjármunanna 30. júní 2008 hafi verið til marks um ólögmæta tileinkun þeirra. Því bæri að sýkna HMS og X af fjárdráttarbroti samkvæmt ákærulið II og MG af hlutdeild í því broti. Þá tæki verknaðarlýsing ákæru ekki til þeirrar ákvörðunar að skuldbinda K hf. á þann veg sem kveðið var á um í samningunum og leitt hafi til fjármunafærslunnar 30. júní 2008. Því kæmi ekki til álita að sakfella HMS og X fyrir umboðssvik eða MG fyrir hlutdeild í slíkum brotum. Þá þóttu rök ekki standa til sakfellingar MG fyrir hylmingu eða peningaþvætti. Um ákærulið III vísaði Landsréttur meðal annars til þess að það hafi verið stefna K hf. árið 2008 að kaupa til baka skuldabréf sem bankinn hafði gefið út á alþjóðlegum fjármálamarkaði en hvergi í gögnum málsins væri vikið að því á hvaða verði slík bréf skyldu keypt. Þannig væru ekki til staðar fyrirmæli sem settu umboði HMS sem forstjóra bankans skýr takmörk í þeim efnum er hann tók ákvörðun um kaupin sem fjallað var um í þessum lið. Um mat á því hvort HMS hafi engu að síður farið verulega á svig við það sem honum hafi hlotið að vera ljóst að ætlast væri til af honum sem forstjóra K hf., var meðal annars litið til þess að með kaupunum á skuldabréfunum hafi K hf. lækkað skuldir bankans, atvika í aðdraganda kaupanna og þess að K hf. var á þeim tíma í ábyrgð fyrir skuldum MH við KL. Í því ljósi þótti ekki upplýst að HMS hefði misnotað sér aðstöðu sína þannig að varðaði við umboðssvikaákvæði almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Því var HMS sýknaður af sakargiftum samkvæmt ákærulið III, sem og X sem fylgt hafi fyrirmælum HMS um viðskiptin 2 og MG af hlutdeild í broti þeirra. Þá var MG enn fremur sýknaður af hylmingu og peningaþvætti í kjölfar kaupanna. Y, sem í öllum ákæruliðunum var aðallega gefin að sök hylming, en til vara peningaþvætti, var sýknaður af sakargiftum og kröfu um upptöku á fjármunum á bankareikningi. Refsing HMS og MG var ákveðin sem hegningarauki við fyrri dóma. Eftir málavöxtum og með vísan til 2. mgr. 77. gr. almennra hegningarlaga var þeim ekki gerð frekari refsing. Þá var viðurkennd skaðabótaábyrgð HMS og MG vegna þeirrar háttsemi sem þeir voru sakfelldir fyrir á grundvelli ákæruliðar I. Kröfu Á um upptöku á tilgreindum eignum MH var á hinn bóginn hafnað.

Landsréttur birt 12. febrúar 2019

734/2018

LBI ehf (Pétur Örn Sverrisson lögmaður) gegn Goldman Sachs International (Heiðar Ásberg Atlason lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennd var krafa G að fjárhæð 30.256.237 bandaríkjadalir við slit L. Ágreiningur aðila laut að því með hvaða hætti skyldi gera upp annars vegar þrjá gjaldeyrisafleiðusamninga og hins vegar 16 vaxtaafleiðusamninga sem í gildi voru milli aðila þegar skilanefnd var skipuð af Fjármálaeftirlitinu hjá L með þeim afleiðingum að G sagði samningunum upp með heimild í svokölluðum rammasamningi málsaðila. Ekki var fallist á að krafa G væri svo vanreifuð að henni bæri að hafna eða vísa frá dómi. Þá var niðurstaða Landsréttar sú að við útreikning á tapi hefði varnaraðila borið að notast við gengi Seðlabanka Íslands eins og það var skráð daginn sem samningunum var sagt upp, 9. október 2008, sbr. 2. málslið 19. gr. laga nr. 36/2001. Ekki hefði þýðingu í því sambandi þótt sóknaraðili hafi samþykkt aðra gengisviðmiðun þar sem engin lagastoð hefði verið fyrir þeirri ákvörðun hans, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar 10. nóvember 2014 í máli nr. 707/2014. Ákvæði 2. málsliðar 19. gr. laga nr. 36/2001 fæli í sér ófrávíkjanlega reglu þegar samningsaðilar hefðu ekki samið um hver gengisviðmiðunin ætti að vera. Þar sem um ófrávíkjanlega reglu væri að ræða hefði ekki þýðingu þótt málsaðilar hefðu samið um að ensk lög ættu að gilda um samningssambandið, sbr. 2. mgr. 7. gr. laga nr. 43/2000. Auk þess var ekki talið að G hafi borið skylda til að jafna mótstæðum greiðslum út milli einstakra vaxtaafleiðusamninga þar sem ekki hafi verið samið um slíkt og ekki hafði verið sýnt fram á að slíkt væri skylt samkvæmt breskum réttarreglum. Krafa G var viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, að fjárhæð 24.644.429 bandaríkjadalir.

Landsréttur birt 25. janúar 2019

503/2018

A (Þórður Heimir Sveinsson lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

A tók skuldabréfalán hjá forvera Í hf. árið 2006 sem var endurútreiknað á árinu 2011 að ósk A á grundvelli bráðabirgðaákvæðis X laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, sbr. 2. gr. laga nr. 151/2010. Í málinu taldi A aðallega að Í hf. hefði vanrækt lögbundna skyldu sína til að útbúa greiðsluáætlun og reikna út árlega hlutfallstölu kostnaðar og hafi Í hf. því verið óheimilt að krefja A um greiðslu vaxta við endurútreikning lánsins. Bæri því að víkja ákvæðum skuldabréfsins um vexti til hliðar. Laut varakrafa A að því að skuldabréfalánið hafi verið ólögmætt gengistryggt lán og að endurútreikningur skyldi taka mið af því. Var talið að skuldbinding A til greiðslu vaxta hafi verið skýrt tilgreind í skuldabréfinu og þó að Í hf. hefði vanrækt að veita tilteknar upplýsingar í lánasamningi í samræmi við 6. og 7. gr. laga um neytendalán nr. 121/1994, m.a. um heildarlántökukostnað og árlega hlutfallstölu kostnaðar, hefðu ákvæði samningsins um vexti verið nægilega skýr. Því hafi Í hf. verið heimilt að krefjast greiðslu vaxta af kröfu sinni samkvæmt skuldabréfinu og forsendur hafi ekki verið fyrir hendi til að víkja ákvæðum skuldabréfsins um vexti til hliðar. Í hf. var því sýknað af aðalkröfu A. Varakrafa A var talin í slíku ósamræmi við aðalkröfu hans að óhjákvæmilegt væri að vísa henni frá dómi.

Landsréttur birt 16. nóvember 2018

742/2018

Landsbankinn hf (Stefán Geir Þórisson lögmaður) gegn Írisi Björk Hlöðversdóttur (Hlöðver Kjartansson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa Í um að F yrði gert skylt að afhenda henni afrit af tilteknum lánareglum S. Landsréttur vísaði til þess að ekki væri um það deilt að umræddar lánareglur væru í vörslum F. Í hefði verið synjað um það með ákvörðun F að fá lánareglurnar afhentar og hefði Í ekki gert reka að því að fá þeirri ákvörðun hnekkt. Landsréttur tók næst til skoðunar hvort efni umræddra lánareglna væri slíkt að starfsmönnum F væri skylt að bera vitni í málinu um efni þeirra. Landsréttur taldi að svo væri ekki. Því gæti ekki átt við að Í ætti samkvæmt 3. mgr. 67. gr. laga nr. 91/1991 rétt á að krefjast þess að F léti skjölin af hendi á þeirri forsendu að starfsmönnum hans væri skylt að bera vitni í málinu um efni þeirra ef á það reyndi. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Landsréttur birt 2. nóvember 2018

219/2018

Landsbankinn hf (Ásgeir Jónsson lögmaður, Ásgeir Örn Blöndal Jóhannsson lögmaður, 3. prófmál) gegn Gunnari Gíslasyni (Hjalti Steinþórsson lögmaður)

L hf. höfðaði mál gegn G til greiðslu eftirstöðva kröfu samkvæmt „bílasamningi“. Landsréttur taldi með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar að samningurinn væri lánssamningur og að ákvæði 2. mgr. 4. gr. laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda ætti við um kröfuna og því teldist hún ekki fyrnd. Landsréttur féllst ekki á að samskipti aðila og réttaróvissa um uppgjör kröfunnar sem skapaðist í kjölfar tiltekinna dóma Hæstaréttar árin 2010-2013 hefði gefið G réttmæta ástæðu til að ætla að L hf., eða sá aðili sem hann leiddi rétt sinn frá, hefði gefið kröfuna eftir eða fellt hana niður. G hefði vanrækt að tilkynna um búsetuskipti sín eins og hann hefði skuldbundið sig til samkvæmt samningi aðila. Honum hefðu því ekki borist ýmis bréf sem vörðuðu innheimtu og uppgjör kröfunnar sem annars hefði að fyrra bragði mátt ætla að honum hefðu borist. Í því ljósi var ekki fallist á að krafan væri fallin niður fyrir tómlæti. Var því G dæmdur til að greiða L hf. kröfuna en vaxtakröfu L hf. fyrir nánar tilgreint tímabil var vísað frá dómi án kröfu vegna vanreifunar.

Hæstiréttur birt 25. október 2018

306/2017

AB 76 ehf (Einar Gautur Steingrímsson lögmaður, Jón Halldórsson lögmaður) gegn Kaupþingi ehf (Stefán A. Svensson lögmaður)

K ehf. höfðaði mál á hendur A ehf. og krafðist greiðslu á eftirstöðvum láns samkvæmt lánssamningi sem A ehf. hafði gengist undir til kaupa á hlutabréfum. A ehf. krafðist sýknu í málinu og vísaði til ýmissa málsástæðna sýknukröfu sinni til stuðnings. Héraðsdómur hafnaði málatilbúnaði A ehf., meðal annars með vísan til þess að þegar hefði verið skorið úr flestum málsástæðum félagsins með dómi Hæstaréttar frá 29. apríl 2016 í máli nr. 225/2016 þar sem hafnað hafði verið að viðurkenna kröfur sem A ehf. hafði lýst við slit K ehf. Var krafa K ehf. samkvæmt því tekin til greina. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms með þeirri áréttingu að í málinu hefði í engu verið hnekkt af því sem hefði verið slegið föstu í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar.

Landsréttur birt 24. október 2018

32/2018

Ákæruvaldið (Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari) gegn X (Óttar Pálsson lögmaður), Y (Helgi Birgisson lögmaður) og Z (Gestur Jónsson lögmaður)
Málaflokkur: Auðgunarbrot

Ákærðu X og Y voru í málinu bornir sökum um umboðssvik samkvæmt 249. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa í störfum sínum hjá A hf. misnotað aðstöðu sína og stefnt fé hans í verulega hættu með því að fara út fyrir heimildir sínar til lánveitinga, er þeir 8. eða 9. júlí 2008 samþykktu í sameiningu að veita B ehf. lán að fjárhæð 6.000.000.000 króna án fullnægjandi trygginga fyrir endurgreiðslu lánsins, sem hafi verið andstætt reglum A hf. um lánveitingar og markaðsáhættu. Var lánið veitt til kaupa B ehf., í eigu C hf., á 25,7% hlut þess síðarnefnda í D Ltd. Til tryggingar fékk A hf. að veði hlutabréfin í D Ltd. auk þess sem C hf. gekk í sjálfsábyrgð fyrir 1.750.000.000 króna. Þá fékk A hf. kauprétt á öllu hlutafé í B ehf. fyrir eina krónu. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir lánveitinguna hefði A hf. átt óveðtryggðar kröfur á hendur C hf. að fjárhæð um 4.000.000.000 króna og að eina mögulega trygging fyrir greiðslu krafnanna af hálfu C hf. hefði verið óveðsettur eignarhlutur þess í D Ltd. Yrði að virða afstöðu aðila til mögulegs samkomulags um veðsetninguna í því ljósi en lánsfjárhæðinni hefði að stærstum hluta verið varið til að greiða hinar óveðtryggðu kröfur A hf. á hendur C hf. Að virtri stöðu C hf. á þeim tíma sem lánið var veitt var talið að ekki yrði lagt mat á útlánaáhættu A hf. og þar með mögulega fjártjónshættu hans við lánveitinguna til B ehf. óháð líkum á því hvort kröfur A hf. á hendur C hf. hefðu að óbreyttu fengist greiddar. Þótti Á ekki hafa rennt stoðum undir það að með þeim hluta lánsfjárhæðarinnar til B ehf. sem ráðstafað var til greiðslu á skuldum C hf. við A hf. hefði fjártjónsáhætta bankans aukist frá því sem áður hefði verið svo nokkru næmi. Var því lagt til grundvallar að til að standa undir þeirri auknu áhættu sem hefði verið samfara lánveitingu A hf. til B ehf. hefði raunvirði 25,7% hlutar í D Ltd. að minnsta kosti þurft að svara til 2.000.000.000 króna, sem voru til frjálsrar ráðstöfunar við útborgun lánsins. Komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að við ákvörðun um lánveitinguna hefðu X og Y mátt styðjast við mat á virði D Ltd. samkvæmt forsamningi félagsins og E LLC ásamt öðrum gögnum. Með skírskotun til þess þótti ekki hafa verið sýnt fram á að X og Y hefði hlotið að vera það ljóst eða látið sér það í léttu rúmi liggja að þeir væru að misnota aðstöðu sína þannig að jafn miklar líkur eða meiri líkur væru á því að fjártjón hlytist af. Mætti leiða líkum að því að réttmætar væntingar þeirra hefðu fremur staðið til þess að lánveitingin og tengdar ráðstafanir myndu hafa það í för með sér að með þeim fengist trygging til handa A hf. fyrir endurgreiðslu útlána sem bankinn hefði ekki áður notið. Voru ákærðu X og Y því sýknaðir af sakargiftum. Ákærði Z, sem borinn var sökum um hlutdeild í fyrrgreindu broti, til vara hylmingu, sbr. 254. gr. almennra hegningarlaga, en að því frágengnu peningaþvætti, sbr. 264. gr. sömu laga, var jafnframt sýknaður.

Landsréttur birt 23. október 2018

617/2018

DGC Sweden AB (Hilmar Gunnarsson lögmaður) gegn Kaupþingi ehf (Þröstur Ríkharðsson lögmaður)

D krafðist þess að krafa hans að fjárhæð 155.000.000 sænskra króna fengi að komast að við slit K hf. og að viðurkennt yrði að hún nyti rétthæðar sem búskrafa samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991, um gjaldþrotaskipti o.fl. Í úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að hafna kröfu D þar sem kröfunni hefði ekki verið lýst án ástæðulausra tafa í skilningi 5. töluliðar 118. gr. laga nr. 21/1991.

Landsréttur birt 19. október 2018

96/2018

Silfursteinn ehf (Tryggvi Agnarsson lögmaður) og Sigrún Einarsdóttir (Ágúst Ólafsson lögmaður, 2. prófmál) gegn Landsbankanum hf (Bjarni Þór Óskarsson lögmaður, Ásgeir Örn Blöndal Jóhannsson lögmaður, 2. prófmál)

L hf. krafði S um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar samkvæmt lánssamningi milli S og forvera L hf. frá árinu 2007. Þá krafðist L hf. þess að honum yrði dæmdur réttur til að gera fjárnám í fasteign SE á grundvelli tryggingarbréfs sem tryggt var með veði í fasteigninni. S og SE byggðu sýknukröfu sína á því að upphaf fyrningarfrests kröfunnar hefði verið 17. júní 2009, sem væri sá dagur sem skuldin gat orðið gjaldfær samkvæmt lánssamningnum, og krafan væri almenn krafa sem fyrndist á fjórum árum samkvæmt lögum nr. 14/1905, um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Krafan hefði því verið fyrnd þegar málið hefði verið þingfest í janúar 2016. Í héraðsdómi, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans í Landsrétti, var ekki fallist á að krafan hefði verið fyrnd er málið var höfðað. Þá var ekki fallist á að það væri ósanngjarnt af hálfu L hf. að byggja á lánssamningnum og tryggingarbréfinu gagnvart SE, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var því fallist á kröfu L hf.

Hæstiréttur birt 18. október 2018

838/2017

SAB ehf (Hróbjartur Jónatansson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Ólafur Örn Svansson lögmaður)

Í samningi S ehf. og L hf. frá desember 2013 um fjárhagslega endurskipulagningu ÚS ehf. var kveðið á um að seldi S ehf. hluti sína í ÚS ehf. innan fimm ára frá undirritun samningsins á hærra verði en því virði sem L hf. mat þá félagið, 1.146.800.000 krónur, rynni helmingur af söluandvirðinu, sem væri umfram fyrrgreint eignavirði, til L hf. Í febrúar 2014 seldi S ehf. alla hluti sína í ÚS ehf. til I ehf., en samkvæmt kaupsamningnum var verðið 1.250.000.000 krónur. Með vísan til ákvæði samningsins frá desember 2013 krafðist L hf. þess í málinu að S ehf. yrði gert að greiða sér 51.600.000 krónur. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var ekki fallist á með S ehf. að endanlegt söluverð fyrir hluta hans í ÚS ehf. hefði verið 446.274.174 krónur, líkt og komið hefði fram í uppgjörssamkomulagi hans við I ehf. og fallið hefði í hans hlut að teknu tilliti til skulda ÚS ehf. Þá var ekki talið að tilgreind hlutafjáraukning S ehf. í ÚS ehf. í febrúar 2014 hefði falið í sér eignaaukningu þannig að áhrif hafði á eignavirði félagsins, að niðurgreiðsla lána ÚS ehf. teldist til kostnaðar við söluna, að L hf. hefði sýnt af sér tómlæti við að halda uppi kröfuna og að forsendur hefðu brostið fyrir hlutdeild L hf. í umframvirði ÚS ehf. Loks var talið að S ehf. hefði ekki sýnt fram á að efni samningsins frá desember 2013 og staða samningsaðila eða aðstæður við samningsgerð hefðu verið með þeim hætti að víkja bæri ákvæði samningsins til hliðar með vísan til 33. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var því fallist á kröfu L hf.

Hæstiréttur birt 18. október 2018

835/2017

Bedula Ltd (Einar Páll Tamimi lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

B Ltd. gerði samning um einkabankaþjónustu við bankann G hf. árið 2007. Á grundvelli samningsins var stofnaður vörslureikningur hjá bankanum auk þess sem fleiri bankareikningar voru stofnaðir í tengslum við þann reikning. B Ltd. sagði samningnum upp í ágúst 2008 og voru allar innstæður félagsins í kjölfarið millifærðar til annars banka, að undanskilinni innstæðu í norskum krónum á nánar tilgreindum reikningi. Var sú innstæða ekki greidd til B Ltd. fyrr en á árinu 2016, en félagið hélt því fram að það hefði fyrst fengið upplýsingar um innstæðuna á árinu 2015. Höfðaði B Ltd. í kjölfarið mál á hendur Í hf., sem tekið hafði við tilteknum réttindum og skyldum G hf. samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins í október 2008. Krafðist B Ltd. aðallega viðurkenningar á skyldu Í hf. til að greiða sér dráttarvexti af umræddri innstæðu, en til vara viðurkenningar á bótaskyldu Í hf. Í dómi sínum vísaði Hæstiréttur til nefndrar ákvörðunar Fjármálaeftirlitsins og benti á að samkvæmt henni hefði Í hf. tekið yfir umrædda innstæðu B Ltd. 15. október 2008. Frá sama tímamarki hefði Í hf. tekið við réttindum og skyldum samkvæmt samningum um vörslu og eignastýringu við viðskiptavini G hf., en B Ltd. hefði sagt upp samningi sínum við bankann 4. ágúst 2008. Hefði því engin samningsskuldbinding félagins á hendur G hf. flust yfir til Í hf. samhliða yfirfærslu innstæðunnar. Staðfesti Hæstiréttur því niðurstöðu héraðsdóms um sýknu Í hf. af aðalkröfu B Ltd. Þá vísaði Hæstiréttur varakröfu B Ltd. frá héraðsdómi á þeim grundvelli að félagið hefði ekki sýnt fram á að það hefði orðið fyrir tjóni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 þannig að það hefði lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfunni.

Landsréttur birt 5. október 2018

188/2018

Glitnir HoldCo ehf (Ólafur Eiríksson lögmaður) gegn Útgáfufélaginu Stundinni ehf og Reykjavik Media ehf (Sigríður Rut Júlíusdóttir lögmaður)

G ehf., sem hélt úti almennri bankastarfsemi til ársins 2008 undir nafninu GB hf., krafðist þess aðallega að staðfest yrði lögbann sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu lagði við því að Ú ehf., sem gefur út dagblaðið Stundina og heldur úti vefsíðunni www.stundin.is, og R ehf., sem heldur úti vefsíðunni www.rme.is, birtu fréttir eða aðra umfjöllun sem byggð væri á eða unnin upp úr gögnum úr fórum eða kerfum G ehf. sem undirorpin væru trúnaði samkvæmt 58. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Þá krafðist G ehf. jafnframt viðurkenningar á því að Ú ehf. og R ehf. væri óheimilt að birta og/eða fá birtar fréttir eða aðra umfjöllun sem byggð væri á eða unnin upp úr slíkum gögnum og að Ú ehf. og R ehf. yrði gert að afhenda G ehf. öll gögn og afrit af þeim sem þeir hefðu í fórum sínum sem kæmu úr fórum eða kerfum G ehf. Til vara gerði G ehf. sömu dómkröfur að því er varðaði alls 1.013 tilgreind skjöl. Héraðsdómur hafnaði því að annmarkar á meðferð sýslumanns á beiðni G ehf. um lögbann hefðu leitt til réttarspjalla og að lögbannið yrði talið ólögmætt. Héraðsdómur leit svo á að G ehf. hefði lögvarða hagsmuni af því að trúnaðar væri gætt um upplýsingar sem frá honum stöfuðu og sem undirorpnar væru trúnaði samkvæmt 58. gr. laga nr. 161/2002. Ákvæði 58. gr. laga nr. 161/2002, 71. gr. stjórnarskrárinnar og 8. gr. mannréttindsáttmála Evrópu voru talin fullnægja þeirri kröfu 3. mgr. 73. gr. stjórnarskrárinnar að skerðing ætti sér stoð í lögum. Þá var litið svo á að sú skerðing á tjáningarfrelsi Ú ehf. og R ehf. sem fólst í lögbanninu hafi miðað að því lögmæta markmiði að vernda réttindi annarra og koma í veg fyrir uppljóstrun trúnaðarmála. Taka yrði afstöðu til þess hvort ætti að ganga framar, frelsi R ehf. og Ú ehf. til að fjalla um þau málefni sem urðu tilefni lögbannsins eða réttur viðskiptamanna G ehf. til friðhelgi einkalífs. Við þetta mat yrði að taka mið af efni umfjöllunar stefnda Ú ehf. Ljóst væri að umfjöllun um viðskiptaleg umsvif þáverandi forsætisráðherra og annarra væri þáttur í umfjöllun fjölmiðla um afleiðingar útlánastefnu íslenskra viðskiptabanka og áhættusækni íslenskra fjárfesta. Var það mat héraðsdóms að umfjöllun Ú ehf. um málefni annarra einstaklinga og lögaðila hefði verið svo samofin fréttaefninu í heild að ekki yrði greint á milli. Þá yrðu ekki dregnar þær ályktanir af umfjöllun Ú ehf. að ætlunin væri að fjalla um málefni handahófskenndra einstaklinga sem ekki ættu erindi til almennings. Var það niðurstaða héraðsdóms að umfjöllun Ú ehf. hefði ekki gengið nær einkalífi umræddra einstaklinga en óhjákvæmilegt hefði verið í opinberri umræðu í lýðræðissamfélagi um málefni sem varði almenning. Því væri ekki fullnægt áskilnaði 24. gr. laga nr. 31/1990. Var kröfu G ehf. um staðfestingu lögbanns því hafnað. Með sömu röksemdum voru Ú ehf. og R ehf. sýknaðir af varakröfum G ehf. Fyrir Landsrétti óskaði G ehf. endurskoðunar á úrskurðum héraðsdóms um að hafna því að þremur tilteknum vitnum yrði gert að svara tilteknum spurningum. Landsréttur sló því föstu að G ehf. gæti leitað endurskoðunar á úrskurðunum með vísan til 1. mgr. 151. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála en staðfesti þá og hafnaði kröfu áfrýjanda um ómerkingu hins áfrýjaða dóms. Rétturinn féllst á þær forsendur héraðsdóms að umfjöllun Ú ehf. hefði í megindráttum beinst að viðskiptaháttum í einum af stóru viðskiptabönkunum fyrir fall þeirra 2008 og viðskiptaumsvifum þáverandi forsætisráðherra og lögaðila og einstaklinga sem tengdust honum fjölskylduböndum og/eða í gegnum viðskipti sem jafnframt tengdust eða voru fjármögnuð af umræddum banka. Umfjöllunin hefði að stærstum hluta átt erindi til almennings á þeim tíma sem hún var sett fram í aðdraganda þingkosninga. Þá var fallist á að ekki yrðu dregnar þær ályktanir af umfjölluninni að ætlunin hefði verið að nýta þau bankagögn sem stefndu höfðu undir höndum og njóta verndar samkvæmt 58. gr. laga nr. 161/2002 til þess að fjalla um fjárhagsmálefni einstaklinga sem ekki ættu erindi til almennings. Með vísan til þessa og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var ekki fallist á varakröfur G ehf.

Hæstiréttur birt 4. október 2018

364/2017

Taxus ehf (Einar Páll Tamimi lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Jóhannes Karl Sveinsson lögmaður, Styrmir Gunnarsson lögmaður, 3. prófmál)

Ágreiningur aðila sneri að því hvort að krafa sem E ehf. var með dómi Hæstaréttar í máli nr. 112/2015 gert að greiða G hf., sem áður bar heitið G banki hf., hefði verið tryggð með veði samkvæmt tilgreindri handveðsyfirlýsingu. Samkvæmt yfirlýsingunni setti E ehf. að handveði til tryggingar öllum skuldbindingum sínum gagnvart G banka hf. stöðu allra peningamarkaðslána félagsins hjá bankanum. Fyrir lá að E ehf. hafði veitt G banka hf. peningamarkaðslán í tvígang á árinu 2008 en þeim lánum var síðar breytt í bundin innlán og þau framlengd þar til þau voru greidd af Í hf. til GH ehf., sem áður bar nafnið G hf. Þá hafði E ehf. veitt Í hf. bundið innlán á árinu 2011 sem einnig var deilt um hvort félli undir hið veðsetta samkvæmt handveðsyfirlýsingunni. Undir rekstri málsins í héraði var bú E ehf. tekið til gjaldþrotaskipta og tók kröfuhafinn T ehf. við rekstri málsins, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í kjölfar þess að Fjármálaeftirlitið vék stjórn G banka hf. frá í október 2008 og skipaði bankanum skilanefnd hefði eftirlitið tekið ákvörðun um ráðstöfun eigna og skulda hins fallna banka til nýs banka sem nú bar heitið Í hf. Meðal þess sem ráðstafað hefði verið til hins nýja banka voru innlán sem E ehf. hafði veitt hinum fallna banka og framangreind handveðréttindi. Á hinn bóginn hefðu afleiðusamningar og fleiri samningar E ehf. orðið eftir hjá hinum fallna banka sem um síðir hefði krafið E ehf. um greiðslu skuldar samkvæmt samningunum og fengið áðurnefndan dóm fyrir skyldu E ehf. til greiðslu hennar. Samkvæmt ákvörðun Fjármálaeftirlitsins hefði Í ehf. borið að standa GH ehf. skil á handveðsettum verðmætum til tryggingar þeirri kröfu og hefði það verið gert í kjölfar dómsins. Talið var að handveðsyfirlýsingin hefði tekið til framangreindra verðmæta er þau voru afhent bankanum og Í hf. og að þau verðmæti sem komið hefðu í þeirra stað hefðu einnig fallið undir handveðið. Var Í hf. því sýknað af kröfu T ehf. um endurgreiðslu lánanna þriggja.

Landsréttur birt 3. október 2018

573/2018

Þrotabú VBS eignasafns hf (Hróbjartur Jónatansson lögmaður) gegn þrotabúi JB Byggingafélags ehf (Lilja Jónasdóttir lögmaður)

Fallist var á kröfu þrotabús J um að þrjár greiðslur félagsins til V, að fjárhæð samtals 804.000.000 króna, nytu stöðu í réttindaröð við slitameðferð þrotabús V samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, þar sem um riftanlegar ráðstafanir væri að ræða. Á hinn bóginn var ekki fallist á kröfu þrotabús J að því er varðaði greiðslu félagsins til V að fjárhæð 140.193.150 krónur þar sem sýnt þótti að félagið hefði verið gjaldfært er greiðslan fór fram.

Landsréttur birt 2. október 2018

572/2018

Ragnhildur Hannesdóttir (Hilmar Gunnlaugsson lögmaður) gegn LBI hf (Guðmundur Óli Björgvinsson lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem R hafði lýst við slit LBI hf. Byggði R á því að starfsmenn LBI hf. hefðu valdið henni tjóni sem LBI hf. bæri húsbóndaábyrgð á með því að viðhafa ólögmæt og saknæm vinnubrögð í því skyni að viðhalda sjóðum Landsvaka hf. Landsréttur taldi R ekki hafa sýnt fram á að hún hefði orðið fyrir tjóni vegna slíkrar háttsemi LBI hf. og hafnaði kröfum hennar. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.

Hæstiréttur birt 26. júní 2018

636/2017

Guðmundur Þór Pétursson og Harpa Guðmundsdóttir (Tómas Jónsson lögmaður) gegn Arion banka hf (Sigurður Guðmundsson lögmaður)

Aðilar deildu um hvernig haga skyldi vaxtaútreikningi á lánssamningi sem var bundinn ólögmætri gengistryggingu. G og H kröfðust viðurkenningar á því að árleg hlutfallstala kostnaðar 3,95% í greiðsluáætlun sem gerð var samhliða veðskuldabréfinu skyldi halda gildi sínu fram að endurútreikningi lánsins hjá A hf. Var sýknukrafa A hf. reist á því að um útreikning vaxta skyldi fara samkvæmt bráðabirgðaákvæði X við lög nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu þannig að um uppgjör skuldbindingarinnar færi eftir því sem greindi í 18. gr. laganna. Með vísan til dóms Hæstaréttar í máli nr. 327/2013 taldi Hæstiréttur að bein og órjúfanleg tengsl hefðu verið milli gengisbreytingarinnar og þeirra vaxta sem vísað var til í lánssamningnum. Samkvæmt því hefði ákvæði hans um vexti verið ógilt í skilningi 1. mgr. 18. gr. laga nr. 38/2001. Þá var ekki fallist á að greiðsluáætlunin hefði falið í sér bindandi loforð um að árleg hlutfallstala kostnaðar yrði óbreytt óháð þeim forsendum sem bjuggu að baki lánskjörum og skilmálabreytingum sem átt höfðu sér stað. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu A hf. því staðfest.

Hæstiréttur birt 21. júní 2018

623/2017

Jón Þór Helgason Emilía Þorsteinsdóttir og Lambhagabúið ehf (Þórhallur H. Þorvaldsson lögmaður) gegn Landsbankanum hf (Ásgeir Jónsson lögmaður)

L hf. krafðist greiðslu skuldar á grundvelli fjölmyntaláns sem J tók hjá bankanum og óumdeilt var að hefði verið tengt gengi erlendra gjaldmiðla með ólögmætum hætti. Þá krafðist L hf. jafnframt að honum yrði heimilt að gera fjárnám hjá E og L ehf. fyrir eignarhluta þeirra í tilteknum fasteignum sem settar voru að veði til tryggingar endurgreiðslu lánsins. J, E og L ehf. reistu sýknukröfu sína á því að lánið hefði verið að fullu greitt upp með tiltekinni greiðslu J til L hf. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að J bæri að greiða L hf. hina umkröfðu fjárhæð að frádreginni þeirri greiðslu sem J hafði innt af hendi. Var hvorki talið að óskráðar reglur um réttaráhrif brostinna forsendna né 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga gætu leitt til þeirrar niðurstöðu að sýkna bæri J af fjárkröfunni. Þá yrði krafan ekki lækkuð með vísan til réttarreglna um viðtökudrátt eða tómlæti eða á þeim grundvelli að J hefði gert L hf. lögmætt greiðslutilboð sem sá síðarnefndi hefði hafnað. Loks var L hf. heimilað að gera fjárnám í fasteignum E og L ehf. fyrir fjárkröfu þeirri sem um ræddi í málinu, en fyrir Hæstarétti afmarkaði L hf. kröfur sínar nánar hvað þetta varðaði.

Landsréttur birt 15. júní 2018

393/2018

LBI ehf (Pétur Örn Sverrisson lögmaður) gegn Goldman Sachs International Ltd (Heiðar Ásberg Atlason lögmaður)

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennd var krafa G að fjárhæð 26.441.601,04 bandaríkjadalir við slit L. Ágreiningur aðila laut að því með hvaða hætti skyldi gera upp afleiðusamninga sem í gildi voru milli aðila þegar L sagði samningunum upp með heimild í rammasamningi aðila. Þar sem héraðsdómur tók ekki afstöðu til þeirrar málsástæðu sóknaraðila að sú aðferð sem varnaraðili viðhafði við útreikning á tapi sínu væri vanreifuð, óljós og ekki studd gögnum taldi Landsréttur að ekki yrði hjá því komist að fella hinn kærða úrskurð úr gildi. Var hann því ómerktur og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.

Hæstiréttur birt 7. júní 2018

597/2017

Róbert Þ. Bender og Skandinavíska háskólastofnunin ehf (Tómas Jónsson lögmaður) gegn Íslandsbanka hf (Jón Auðunn Jónsson lögmaður)

Í hf. krafði R um greiðslu tiltekinnar fjárhæðar samkvæmt lánssamningi útgefnum af R til forvera Í hf. á árinu 2008. Þá krafðist Í hf. þess jafnframt að honum yrði dæmdur réttur til að gera fjárnám í tiltekinni fasteign S ehf. á grundvelli tryggingarbréfs sem tryggt var með veði í fasteigninni. R byggði sýknukröfu sína á því að lánið samkvæmt lánssamningnum hefði verið tekið til uppgreiðslu á eldra láni, samkvæmt samningi hans við SV frá 2005 og bæri að líta á síðara lánið sem skilmálabreytingu hins eldra og því væru þau einn gerningur sem fæli í sér lán í íslenskum krónum sem bundið væri við gengi erlendra gjaldmiðla í andstöðu við þágildandi 13. og 14. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Talið var að lánssamningurinn frá 2005 hefði verið í erlendum myntum og að síðari lánssamningurinn yrði ekki skilinn öðruvísi en svo að hann mælti fyrir um lán til R í íslenskum krónum til að greiða upp lán í erlendum gjaldmiðlum sem væri lögmætt. Þá var hvorki fallist á með R að lækka bæri kröfu Í hf. á grundvelli bráðabirgðaákvæðis X í lögum nr. 38/2001 né að vísa bæri lánssamningunum til hliðar á grundvelli tiltekinna ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Voru kröfur Í hf. því teknar til greina.

Hleð fleiri dómum…