Dómstólaleit

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkenndur var réttur G til að skuldajafna kröfu sinni á hendur fjármálafyrirtækinu L hf. við slit þess síðarnefnda. G hafði keypt rafrænt skráða víxla á hendur L hf. áður en þrír mánuðir voru til frestsdags, sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en breytingin á eignarhaldi víxlanna hafði ekki verið skráð rafrænt fyrr en eftir sama tímamark. Í dómi Hæstaréttar var komist að þeirri niðurstöðu að G hefði í raun fengið kröfuréttindi samkvæmt rafbréfunum framseld þegar samið var um kaup á þeim og var því fullnægt skilyrðum laga til að hann gæti neytt skuldajafnaðar með kröfu sinni við kröfur sem L hf. átti á hendur G.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennd var krafa B Ltd. samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við slit fjármálafyrirtækisins K hf. Krafan var til komin vegna framvirks samnings aðila um gjaldeyrisviðskipti en samkvæmt honum áttu aðilar að afhenda hvor öðrum tilgreindar fjárhæðir í erlendum gjaldeyri 9. október 2008. Aðfaranótt þess dags var K hf. skipuð skilanefnd og ákvað hún þá þegar að engar greiðslur skyldu fara frá K hf. án samþykkis hennar. Af þessum sökum stóð K hf. ekki við áðurnefndan samning aðila þótt B Ltd. efndi hann fyrir sitt leyti árla morguns 9. október 2008. Krafðist B Ltd. því skila á fjárhæðinni sem innt hafði verið af hendi samkvæmt samningnum. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þegar K hf. var skipuð skilanefnd hefði mátt leggja réttarstöðu aðila að jöfnu við að hafin væru gjaldþrotaskipti á búi K hf. Með vísan til 95. gr. laga nr. 21/1991 hefði K hf. því ekki átt annan kost en að verða við kröfu B Ltd. um skil á fjárhæðinni sem B Ltd. hafði innt af hendi. Eðli máls samkvæmt yrði að leggja slíka kröfu að jöfnu við kröfu um skil á eign í vörslum þrotabús samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Var því viðurkennt að krafa B Ltd. nyti stöðu í réttindaröð samkvæmt því lagaákvæði. Að gættu gildissviði laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu var aftur á móti hafnað kröfu B Ltd. um dráttarvexti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfum S ehf. við slit fjármálafyrirtækisins L hf. og fallist á gagnkröfu L hf. á hendur S ehf. Krafa S ehf. var tilkomin vegna innstæðu í nafni félagsins sem afhent hafði verið L hf. að handveði og L hf. leyst til sín vegna vanskila S ehf. á tilteknum afleiðusamningi milli aðila. Ekki var fallist á með S ehf. að samið hefði verið um að einungis hluti hinnar handveðsettu innstæðu félli í hlut L hf. vegna uppgjörs afleiðusamningsins. Var því hafnað kröfu S ehf. við slit L hf. sem nam mismuninum. Þá var ekki fallist á kröfu S ehf. er laut að því að handveðréttur í tilteknum bankareikningi yrði aflétt.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var riftun á greiðslu VE hf. til L hf., í formi alls hlutafjár í félaginu V ehf., og L hf. gert að skila greiðslunni til VE hf. Báðir aðilar voru fjármálafyrirtæki sem tekin höfðu verið til slita. Ekki var fallist á með L hf. að héraðsdómara hefði borið að leysa úr bæði úr kröfu L hf. um að hafna riftun sem og kröfu L hf. um hafna fjárkröfu VE hf. Vísað var til þess krafa L hf. um að fá sjálfstæða úrlausn um að fjárkröfu VE hf. yrði hafnað, ef þegar hefði verið hafnað kröfu VE hf. um riftun hefði verið markleysa. Þá var ekki talið að L hf. hefði á grundvelli tiltekins samnings aðila notið handveðsréttar í tilteknum eignum VE hf. Stóð samningurinn því ekki í vegi riftunar samkvæmt XX. kafla laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Fallist var á að greiðslan sem um var deilt í málinu hefði verið riftanleg á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Ekki var talið sannað að starfsmenn L hf. hefðu verið grandsamir um riftanleika greiðslunnar og var L hf. því einungis gert að greiða VE hf. þá auðgun sem L hf. hafði notið. Þá var fallist á með L hf. að fyrirtækinu væri heimilt samkvæmt 144. gr. laga nr. 21/1991 að skila hlutafénu í V ehf. til VE hf., enda ósannað að það væri ekki unnt án óhæfilegrar rýrnunar.

M ehf. lýsti kröfu við slit F hf. þar sem einkahlutafélagið krafðist þess að nauðungarsölu á fasteign í eigu félagsins, sem fram fór að beiðni F hf. á árinu 2009, yrði rift og að F hf. yrði gert að endurreikna veðskuldabréf það er nauðungarsölubeiðni F hf. hafði stuðst við. Talið var að riftunarkrafa M ehf. rúmaðist ekki innan þeirrar heimildar sem 1. mgr. 86. gr. laga nr. 90/1991 veitti þeim sem teldu sig hafa orðið fyrir tjóni vegna nauðungarsölu. Þannig hafði M ehf. annars vegar uppi kröfugerð án þess að vísa til réttarheimildar sem stutt gæti hana, en á hinn bóginn vísaði félagið til réttarheimildar sem stutt gæti skaðabótakröfu, án þess að hafa uppi slíka kröfu, sýna fram á fjárhæð tjóns síns og gera grein fyrir hvernig öðrum skilyrðum bótaskyldu gætu verið fullnægt. Var því um þverstæðu að ræða í málatilbúnaði M ehf. og kröfu félagsins hafnað.

HSÍ lýsti kröfu við slitameðferð K hf. sem slitastjórn félagsins samþykkti aðeins að hluta sem almenna kröfu. Deildu aðilar um það hvort stór hluti kröfu HSÍ, sem reist var á grundvelli samstarfssamnings aðila frá árinu 2008, væri styrkur sem félli undir hugtakið „gjöf“ samkvæmt 3. tl. 114. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og skyldi því flokkast sem eftirstæð en ekki almenn krafa. Í áðurgreindum samningi var ákvæði sem bar yfirskriftina „Styrkur bankans til HSÍ“ og var greiðslum samkvæmt því ákvæði skipt í tvennt. Var annars vegar um að ræða greiðslur vegna afmarkaðra verkefna sem fólu í sér margs konar skyldur HSÍ og hins vegar greiðslur sem ekkert sérstakt endurgjald kom fyrir. Laut krafa HSÍ í málinu að þeim greiðslum. Talið var að staðið hefði K hf. nær að færa sönnur fyrir ástæðum þess að samningurinn varð þess efnis, sem raun varð á, en það hafði K hf. ekki gert. Þá þótti ekki óvarlegt að ætla að samanlagt verðmæti skyldna HSÍ samkvæmt samningnum hefði verið meira fyrir K hf. en nam umsömdum greiðslum vegna þeirra. Þar sem K hf. hafði í engu upplýst hvert þetta verðmæti gæti hafa verið, varð að leggja til grundvallar að allar greiðslur samkvæmt samningnum hefðu í raun verið endurgjald fyrir þær skyldur sem samningurinn lagði HSÍ á herðar. Féll krafa HSÍ því ekki undir hugtakið gjöf í framangreindum skilningi og var staðfestur úrskurður héraðsdóms um að flokka kröfuna sem almenna kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991.

V hf. krafðist riftunar á greiðslu skuldar félagsins við T hf., sem fram fór 24. nóvember 2009, með afsali til T hf. á hlutum V hf. í N ehf., auk endurgreiðslu á því sem greitt hafði verið. Byggði V hf. riftunarkröfu sína m.a. á 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. þar sem greitt hafi verið með óvenjulegum greiðslueyri. T hf. byggði sýknukröfu sína m.a. á því að V hf. hafi ekki orðið fyrir fjártjóni þar sem félagið hafi með samkomulagi 9. nóvember 2009, sama dag og samningur um kaup T hf. á hlutum V hf. í N ehf. var gerður, fellt niður eftirstöðvar og áfallna vexti af nánar greindum kröfum á hendur V hf. og aflétt veði af tiltekinni fasteign og veðskuldabréfum. Hæstiréttur taldi T hf. ekki hafa fært sönnur á að ráðstafanir samkvæmt samkomulaginu hafi dregið úr tjóni því sem löglíkur væru á að V hf. hafi orðið fyrir við sölu á umræddum hlutum og T hf. notið samsvarandi auðgunar. Með vísan til þessa staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að uppfyllt væru skilyrði 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991 um riftun á greiðslu skuldarinnar og 1. mgr. 142. gr. laganna um endurgreiðslu þess sem greitt hafði verið.

N lýsti skaðabótakröfu við slitameðferð K hf. sem slitastjórn K hf. hafnaði og var þeim ágreiningi vísað til úrlausnar héraðsdóms í samræmi við ákvæði laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í málinu hélt N því fram að hann hefði orðið fyrir tjóni er hann keypti skuldabréf í útibúi K hf. í Færeyjum árið 2007 og að hið meinta tjón mætti rekja til þess að starfsmenn K hf. hefðu með misvísandi og villandi upplýsingum, selt honum bréf útgefin af L en ekki K hf. Talið var að N hefði þegar í janúar 2008 fengið upplýsingar um að K hf. væri ekki útgefandi bréfanna en hann hafði hins vegar ekki lýsti kröfu sinni á hendur K hf. fyrr en tæpum tveimur árum síðar. Var þá löngu liðinn frestur sá sem N hafði samkvæmt 1. mgr. 27. gr. laga nr. 48/2003 til að tilkynna K hf. að hann hygðist bera það fyrir sig að hafa ekki fengið í hendur þau skuldabréf sem hann taldi sig hafa keypt. Vegna þessa tómlætis hafði hann glatað rétti sínum til að krefjast skaðabóta úr hendi K hf. og var úrskurður héraðsdóms um að hafna kröfu N því staðfestur.

M keypti stofnfjárbréf í SPRON hjá SPRON verðbréfum hf. 25. júlí 2007 og greiddi fyrir þau 5.000.005 krónur. Þann 21. ágúst 2007 samþykkti stjórn SPRON að breyta sparisjóðnum í hlutafélag og eignaðist M hlutabréf í félaginu í stað stofnfjárbréfanna. Þann 23. júní 2009 var SPRON hf. tekið til slitameðferðar og lýsti M kröfu við slitin að fjárhæð 8.552.498 krónum, sem svaraði til kaupverðs stofnfjárbréfanna auk dráttarvaxta og kostnaðar. Samkvæmt kröfulýsingu M var krafa hans „skv. riftun og endurkröfu á greiðslu stofnbréfa í SPRON“. Þá kom fram að M hefði einnig sent fyrrverandi stjórnarformanni félagsins riftunar- og endurkröfu, en í ljós kom að formaðurinn hafði átt stofnfjárbréfin sem M keypti 25. júlí 2007. Slitastjórn SPRON hf. hafnaði kröfu M og var þeim ágreiningi vísað til úrlausnar héraðsdóms. Í málinu hélt M því fram að SPRON hf. hefði borið ábyrgð á saknæmri háttsemi formannsins, auk fleiri starfsmanna, á grundvelli húsbóndaábyrgðar í tengslum við sölu stofnfjárbréfanna. Talið var að M gæti ekki beint kröfu um riftun kaupanna og endurgreiðslu kaupverðsins að SPRON hf. þar sem bréfin hefðu ekki verið keypt af sparisjóðnum. Þá þótti kröfulýsing M ekki fullnægja ákvæðum lokamálsliðar 2. mgr. 117. gr. laga nr. 21/1991 en í henni hafði í engu verið greint frá því að höfð væri uppi krafa um skaðabætur úr hendi SPRON hf. vegna saknæmrar háttsemi starfsmanna félagsins. Að auki þótti ljóst að verðbréfamiðlarar sem komu að kaupum M á stofnfjárbréfunum, voru samkvæmt gögnum málsins starfsmenn SPRON verðbréfa hf. en ekki SPRON. Þá var talið að ætluð háttsemi stjórnarformannsins, gæti í engu fallið undir ábyrgð SPRON, þar sem sala formannsins á stofnfjárbréfum hans var störfum hans hjá félaginu með öllu óviðkomandi. Var kröfu M því hafnað.

Lífeyrissjóðurinn L lýsti kröfu við slit fjármálafyrirtækisins S hf. vegna lífeyrisskuldbindinga sem hvíldu á S hf. en krafan var til komin vegna ógjaldfallinna lífeyrishækkana samkvæmt 1. mgr. 33. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Krafa L var hvorki reist á vinnusamningi né fól hún í sér beint endurgjald fyrir vinnu. Með vísan til þess auk almennra sjónarmiða við skýringu 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og samræmisskýringar við 4. tl. sömu greinar var því hafnað að krafa L væri forgangskrafa í skilningi 1. tl. 112. gr. laga nr. 21/1991. Með vísan til ýmissa sjónarmiða um skýringu 1. mgr. 33. gr. laga nr. 1/1997 og 4. tl. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 var því hafnað að krafa samkvæmt fyrrnefnda ákvæðinu ætti undir síðarnefnda ákvæðið. Var því ekki fallist á með L að krafa lífeyrissjóðsins yrði viðurkennd sem forgangskrafa samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit S hf. heldur væri hún almenn krafa sbr. 113. gr. sömu laga.

J lýsti kröfu við slit sparisjóðsins B en krafan var til komin vegna eftirlauna sem J taldi sig eiga að fá greidd á grundvelli ráðningarsamnings við einn af þeim sparisjóðum sem síðar varð að B. Því var hafnað að eftirlaun J skyldu breytast, eftir að störfum hans hjá sparisjóðnum lauk, í samræmi við viðmið sem kveðið var á um í ráðningarsamningnum að skyldu hafa áhrif á laun hans á hverjum tíma. Þótti sýnt að þau viðmiðunarlaun sem B hafði lagt til grundvallar útreikningi kröfu J hefðu verið hærri en þau sem J naut þegar hann hefði síðast verið á launaskrá hjá forvera B. Var því fallist á niðurstöðu slitastjórnar B um fjárhæð kröfu J. Ekki var fallist á með J að krafa hans félli undir ákvæði 109. gr. laga nr. 21/1991, enda breytti engu þótt vera kynni að í bókhaldi B hefði verið tilgreind fjárhæð lífeyrisskuldbindinga eða jafnvel að lagt hefði verið til hliðar ákveðin fjárhæð til að mæta slíkum skuldbindingum. Þá voru ekki efni til að fallast á að eftirlaun J teldust geta verið krafa í skilningi 112. gr. laga nr. 21/91. Engin rök voru til þess að telja kröfuna innstæðu í skilningi 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Var því staðfest niðurstaða slitastjórnar B um að krafa J væri almenn krafa í skilningi 113. gr. laga nr. 21/1991.

Fjármálafyrirtækið K hf., sem tekið hafði verið til slitameðferðar, höfðaði mál gegn M og krafðist riftunar þeirrar ákvörðunar fyrrum stjórnar K hf. að fella niður ábyrgð M á lánum sem hann hafði tekið hjá K hf. til kaupa á hlutabréfum í fyrirtækinu er hann starfaði þar. M krafðist ómerkingar hins áfrýjaða dóms þar sem héraðsdómari hafði ekki hafnaði frávísunarkröfu hans með úrskurði heldur ákvörðun. Hæstiréttur taldi þennan formgalla ekki valda ómerkingu hins áfrýjaða dóms. Héraðsdómari hefði fært rök fyrir niðurstöðu sinni og dregið hana saman í ályktarorð eins og um úrskurð væri að ræða. Með vísan til ákvæða í lánssamningnum sjálfum féllst Hæstiréttur ekki á þau rök M fyrir frávísunarkröfu sinni að málið væri höfðað á röngu varnarþingi. Þá var hvorki fallist á með M að K hf. væri ekki eigandi kröfunnar né að M hefði verið lofað skaðleysi af hlutabréfakaupunum. Talið var að gjafatilgangur hefði búið að baki ákvörðun fyrrum stjórnar K hf. og að fyrirtækinu hefði því verið heimilt að rifta ráðstöfuninni á grundvelli 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Var því fallist á endurgreiðslukröfu K hf.

Fjármálafyrirtækið K hf., sem tekið hafði verið til slitameðferðar, höfðaði mál gegn H og krafðist riftunar þeirrar ákvörðunar fyrrum stjórnar K hf. að fella niður ábyrgð H á lánum sem hann hafði tekið hjá K hf. til kaupa á hlutabréfum í fyrirtækinu er hann starfaði þar. H krafðist aðallega ómerkingar hins áfrýjaða dóms þar sem í honum hafi tvívegis verið vitnað til framburðar S fyrir dómi þótt hann hefði ekki komið fyrir héraðsdóm og gefið þar skýrslu. Hafnaði Hæstiréttur þessari kröfu H með vísan til þess að eins og gögn málsins væru úr garði gerð hefði það ekki haft nein áhrif á málsúrslit þótt S hefði gefið munnlega skýrslu fyrir dómi. Þá var hvorki fallist á með H að K hf. væri ekki eigandi kröfunnar né að H hefði verið lofað skaðleysi af hlutabréfakaupunum. Talið var að gjafatilgangur hefði búið að baki ákvörðun fyrrum stjórnar K hf. og að fyrirtækinu hefði því verið heimilt að rifta ráðstöfuninni á grundvelli 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Var því fallist á endurgreiðslukröfu K hf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa J um að skaðabótamáli hans gegn K hf. yrði frestað þar til endanleg niðurstaða fengist í sakamáli gegn fyrrum stjórnendum K hf. Hinn kærði úrskurður var felldur úr gildi þar sem J hafði ekki leitast við að skýra út hvernig þau ætluðu brot sem fjallað var um í sakamálinu gætu leitt til þess að hann ætti skaðabótakröfu á hendur K hf.

T lýsti kröfu við slit sparisjóðsins S en T hafði séð um rekstur ýmiss konar tölvu- og upplýsingakerfa fyrir S. Talið var að samningar aðila hefðu fallið niður þegar S var skipuð slitastjórn en krafa T var vegna tímabils sem hófst eftir það tímamark. Var því ekki fallist á kröfu T að þessu leyti, enda töldust hvorki hafa komist á nýir samningar milli aðila né eldri samningar verið framlengdir. Þá var ekki fallist á með T að S bæri að greiða fyrir hýsingu T á gögnum úr tölvukerfum S þann tíma sem Fjármálaeftirlitið taldi að varðveita þyrfti gögnin til framtíðar. Vísað var til þess að þótt S bæri ábyrgð á varðveislu gagnanna hefði þess ekki verið óskað af hálfu slitastjórnar S að T hýsti þau í samræmi við fyrirmæli Fjármálaeftirlitsins. Kröfu T var því hafnað.

DF ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að D ehf. væri óheimilt að nota heitið „DOMUS“ í atvinnustarfsemi sinni og yrði gert að afmá skráningu á heitinu „Domusnova“ hjá hlutafélagaskrá að viðlögðum dagsektum. Byggði DF ehf. á því að notkun D ehf. á orðinu „DOMUS“ fæli í sér brot á vörumerkjarétti hans. Báðir aðilar höfðu milligöngu um kaup og sölu á fasteignum. Í héraðsdómi var talið að vernd sú sem DF ehf. nyti samkvæmt lögum nr. 45/1997 um vörumerki væri bundin við orðmerki hans í heild en ekki tvo aðskilda hluti þess. Þá var ekki talið að uppfylltar væru kröfur 1. mgr. 4. gr. laganna sem lytu að sambærileika og ruglingshættu. Hæstiréttur féllst á með héraðsdómi að DF ehf. hefði ekki leitt líkur að því að hætta væri á ruglingi milli firmaheitis D ehf. og skráðs orðmerkis DF ehf. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu D ehf.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina beiðni E ehf. um dómkvaðningu matsmanns í máli um viðurkenningu á lýstri kröfu félagsins við slitameðferð S hf.

Hafnað var kröfu M ehf. um að viðurkennt yrði að slitastjórn F hf. hefði í raun samþykkt kröfur sem einkahlutafélagið hafði lýst í slitabúið, þar sem kröfunum hefði ekki verið mótmælt innan þess frests sem getið er um í 2. mgr. 119. gr. laga nr. 21/1991.

I lýsti kröfu við slit G hf. á grundvelli ráðningarsamnings og bar því við að krafan væri forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Fallist var á kröfulið vegna launaauka, en henni skipað í réttindaröð við slit G hf. sem almennri kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Á hinn bóginn var hafnað kröfuliðum vegna ógreidds orlofsfjár og rekstrar bifreiðar.

R lýsti kröfu við slit L hf. á grundvelli tiltekinna viðskipta sem R óskaði eftir við L hf. 3. október 2008, á grundvelli samnings aðilanna um eignastýringu, en R taldi að viðskipti þessi hefðu átt að fara fram eigi síðar en 6. sama mánaðar. Um var að ræða viðskipti um innlausn hlutdeildarskírteina í svonefndum peningabréfum L hf. og að andvirði þeirra yrði nýtt til kaupa á svonefndum sparibréfum L hf. Hæstiréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms þar sem kröfu R var hafnað, einkum með vísan til þess að L hf. hefði upplýst R um fyrirhugaða framkvæmd viðskiptanna án þess að R hreyfði andmælum við því, en viðskiptin komu síðan aldrei til framkvæmda vegna lokunar markaða.

A varð fyrir líkamstjóni er hann stökk yfir steinvegg við Fylkisheimilið og niður á steinsteypta stétt. Í viðurkenndi bótaskyldu og hafði greitt A skaðabætur sem námu ¾ hlutum af tjóni hans en taldi að A ætti sjálfur að bera ¼ hluta tjónsins vegna eigin sakar. Ljóst þótti að A hefði umrætt sinn verið undir áhrifum áfengis. Taldi Hæstiréttur að A hefði sýnt af sér verulegt gáleysi er hann tók þá hvatvísu ákvörðun að hlaupa í áttina að húsinu og stökkva yfir vegginn án þess að aðgæta hvernig aðstæður væru handan veggjarins. Þótti rétt að hann yrði látinn bera fjórðung tjóns síns sjálfur. Ekki voru talin efni til að beita lækkunarheimild í 24. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Var Í því sýknað af kröfu A.

Fjármálafyrirtækið K hf., sem tekið hafði verið til slitameðferðar, höfðaði mál gegn D og krafðist riftunar þeirrar ákvörðunar fyrrum stjórnar K hf. að fella niður ábyrgð D á lánum sem hún hafði tekið hjá K hf. til kaupa á hlutabréfum í fyrirtækinu er hún starfaði hjá því. Hvorki var fallist á með D að K hf. væri ekki eigandi kröfunnar né að D hefði verið lofað skaðleysi af hlutabréfakaupunum. Talið var að gjafatilgangur hefði búið að baki ákvörðun fyrrum stjórnar K hf. og að fyrirtækinu hefði því verið heimilt að rifta ráðstöfuninni á grundvelli 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti. Var því fallist á kröfu K hf. og D gert að greiða þann hluta lánanna sem hún bar ábyrgð á.

S höfðaði mál gegn fjármálafyrirtækinu A hf. og krafðist greiðslu á kröfu sem S taldi sig eiga í samræmi við nauðasamning sem staðfestur hafði verið fyrir A hf. eftir að síðarnefnda félagið hafði verið tekið til slitameðferðar. Kröfu S hafði ekki verið lýst innan kröfulýsingarfrests og var því talið að hún hefði fallið niður gagnvart A hf.

Þ fól sparisjóðnum S hf. að annast innheimtu þriggja skuldabréfa og eins víxils. Undir árslok 2008 hugðist Þ fela öðrum aðila innheimtu viðskiptabréfanna en fékk þau ekki afhent, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir, fyrr en 17. febrúar 2011, en bréfin fundust loks í þeim mánuði. Í millitíðinni höfðu skjölin mislagst og bú S hf. verið tekið til slitameðferðar. Þ lýsti skaðabótakröfu við slitin á grundvelli 3. töluliðar 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og byggði á því að slitastjórn hefði valdið sér tjóni með vanrækslu í störfum sínum. Í dómi Hæstaréttar sagði meðal annars að þótt umrædd skjöl hefðu ekki fundist fyrr en í febrúar 2011, hefði Þ ekki sýnt fram á að slitastjórn eða starfsmenn, sem hún bæri ábyrgð á, hefðu, eftir uppkvaðningu úrskurðar um töku bús varnaraðila til slita 23. júní 2009, bakað Þ tjón þannig að stofnast hefði búskrafa samkvæmt áðurnefndu lagaákvæði. Var skaðabótakröfunni því hafnað.

Spænski bankinn I kærði úrskurð héraðsdóms þar sem meðferð máls C og fleiri gegn honum var frestað með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, auk þess sem hafnað var kröfu I um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms, enda þótti nægjanlega fram komið að sú líking væri með sakarefni málsins og sakarefni annars máls þar sem leitað hafði verið ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, að síðarnefnda málið kynni að geta haft þýðingu fyrir málið sem hér væri til umfjöllunar.

Kærumál. Fjármálafyrirtæki. Slitameðferð. EFTA-dómstóllinn. Ráðgefandi álit. Evrópska efnahagssvæðið. Frávísun máls frá Hæstarétti að hluta. Kæruheimild. C og fleiri kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu þeirra um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu á 1. mgr. 1. gr. tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi, sem og varakröfu þeirra um að meðferð málsins yrði frestað. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um synjun á kröfu C og fleiri um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, enda þóttu þeir ekki hafa sýnt fram á að svör EFTA-dómstólsins við spurningum þeirra hefðu þýðingu við úrlausn um kröfur þeirra í málinu. Þá vísaði Hæstiréttur kröfu um frestun málsins frá réttinum þar sem heimild skorti til að kæra þann þátt úrskurðarins.

Kærumál. Fjármálafyrirtæki. Slitameðferð. EFTA-dómstóllinn. Ráðgefandi álit. Evrópska efnahagssvæðið. Frávísun máls frá Hæstarétti að hluta. Kæruheimild. C og fleiri kærðu úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var aðalkröfu þeirra um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði varðandi skýringu á 1. mgr. 1. gr. tilskipunar nr. 94/19/EB um innlánatryggingakerfi, sem og varakröfu þeirra um að meðferð málsins yrði frestað. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um synjun á kröfu C og fleiri um öflun ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins, enda þóttu þeir ekki hafa sýnt fram á að svör EFTA-dómstólsins við spurningum þeirra hefðu þýðingu við úrlausn um kröfur þeirra í málinu. Þá vísaði Hæstiréttur kröfu um frestun málsins frá réttinum þar sem heimild skorti til að kæra þann þátt úrskurðarins.

Með svonefndum sambankalánssamningi veitti K hf. lán til fáeinna aðila, þ. á m. H. Lýsti H kröfu við slit K hf. á grundvelli samningsins. Deila aðila laut að því hvort H hefði lýst nægilega tilteknum hluta kröfunnar um vexti, er hafði verið bætt við höfuðstól hennar í kröfulýsingunni. Hæstiréttur taldi að þótt H hefði orðið það á að lýsa hluta vaxtanna með höfuðstól kröfunnar teldist hann hafa uppfyllt lagaskilyrði um efni kröfulýsingarinnar. Var krafa hans því viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl.

Hinn 7. október 2008 var fjármálafyrirtækinu LÍ hf. skipuð skilanefnd samkvæmt 4. mgr. 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki, sbr. 5. gr. laga nr. 125/2008, sem fór með allar heimildir félagsstjórnar og öll málefni þess. Var LÍ hf. tekið til slita 22. apríl 2009 samkvæmt sérreglum laga nr. 161/2002, sbr. lög nr. 44/2009. Eftir ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 9. október 2008 voru inneignir og helstu eignir sem tengdust innlendri starfsemi LÍ hf. fluttar til L hf., þ. á m. dótturfélag LÍ hf., LV hf. Samkomulag tókst síðar um uppgjör milli LÍ hf. og LV hf. vegna viðskipta þeirra, en við uppgjörið 7. nóvember 2008 var LÍ hf. ofgreidd tiltekin fjárhæð. Deila málsaðila laut einungis að því hvar í réttindaröð bæri að skipa þeirri kröfu L hf. við slit LÍ hf. Talið var að jafna mætti aðstöðu LÍ hf. á tímabilinu 7. október 2008 til 22. apríl 2009 við það að hafin væru gjaldþrotaskipti á búi þess. Samkvæmt almennum reglum kröfuréttar hefði LÍ hf. borið að endurgreiða hina ofgreiddu fjárhæð. Var kröfu L hf. því skipað í réttindaröð við slit LÍ hf. sem búskröfu samkvæmt 3. tölul. 110. gr. laga nr. 21/1991.

B hf., sem nú ber heitið Í hf., lýsti kröfum við slit S hf., á grundvelli innstæðu á gjaldeyrisreikningi sem var í vörslum hins síðarnefnda og kostnaðar sem féll til við kröfulýsingu, og krafðist þess að þeim yrði skipað í réttindaröð við slitin aðallega sem sérstökukröfum samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en til vara sem forgangskröfum samkvæmt 112. gr. sömu laga. Deila aðila laut einungis að stöðu krafnanna í skuldaröð við slit S hf. Vísað var til þess að sá aðili sem krefðist afhendingu eignar úr þrotabúi á grundvelli 109. gr. laga nr. 21/1991 yrði að sýna fram á eignarrétt sinn að henni og eignin yrði að vera sérgreind í vörslum búsins. Talið var að innstæða á innlánsreikningi uppfyllti ekki skilyrði um sérgreiningu og var kröfu Í hf. þar að lútandi því hafnað. Þá var vísað til þess að kröfur Í hf. væru undanskildar tryggingu samkvæmt 6. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta og að þegar af þeirri ástæðu nytu þær heldur ekki forgangsréttar við slit S hf. Var kröfum Í hf. því hafnað.

G hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem krafa S vegna umsaminna greiðslna samkvæmt ráðningarsamningi var viðurkennd við slit G hf. sem forgangskrafa samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Deila aðila fyrir Hæstarétti laut að aðild málsins og réttmæti einstakra liða kröfu S við slit G hf. Fallist var á að S hefði réttilega beint kröfum sínum að G hf. Þá var kröfu S um orlof samkvæmt ráðningarsamningi skipað í réttindaröð sem forgangskröfu samkvæmt 3. tölul. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991. Kröfu S um greiðslur vegna kaupauka auk dráttarvaxta þar af, húsnæðiskostnaðar og skólagjalda barna hans var hins vegar skipað í réttindaröð sem almennri kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, enda teldust þær ekki laun eða annað endurgjald í merkingu 1. tölul. 1. mgr. 112 gr. sömu laga, en það ákvæði hefði að geyma undantekningu frá meginreglu laganna um jafnræði lánardrottna við gjaldþrotaskipti sem yrði ekki skýrt á rýmri veg en leiddi af orðanna hljóðan

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu K ehf. þess efnis að krafa félagsins samkvæmt rafrænu skuldabréfi, sem lýst var við slit K hf., yrði viðurkennd við slitin sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Vísað var til þess að K hf. hefði tilkynnt K ehf. um þá afstöðu sína að hafna áðurgreindri kröfu. K ehf. hefði ekki haft uppi andmæli við þeirri afstöðu og því teldist hún endanleg við slitin, sbr. 3. mgr. 120. gr. laga nr. 21/1991. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Í hf. krafði M ehf. um greiðslu skuldar vegna innistæðulausra færslna á bankareikningi M ehf. í G hf. M ehf. krafðist þess að kröfu Í hf. yrði skuldajafnað við kröfu sem hann átti á hendur G hf. Með hliðsjón af því að M ehf. hefði lýst því yfir að hann hefði daginn fyrir frestdag eignast kröfuna á hendur G taldi Hæstiréttur að skilyrðum 1.mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti til skuldajafnaðar hefði ekki verið fullnægt. Staðfesti Hæstiréttur því niðurstöðu héraðsdóms um greiðsluskyldu M ehf.

Ú ehf. lýsti kröfu í bú bankans L hf. og byggði einkum á því að bankinn hefði brugðist þeirri skyldu að selja nánar tiltekin hlutabréf í eigu Ú ehf. í framhaldi af samtali fyrirsvarsmanns félagsins við fulltrúa bankans, sem sá bæði um eignastýringu fyrir Ú ehf. og fyrirsvarsmann félagsins. Fyrir lá að bankinn hafði selt hlutabréf í eigu fyrirsvarsmannsins en ekki Ú ehf. Héraðsdómur hafnaði kröfu Ú ehf. þar sem ekki lá fyrir að félagið hefði gefið bankanum fyrirmæli um sölu umræddra hlutabréfa. Hæstiréttur staðfesti hinn kærða úrskurð með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem E hafði lýst við slit K hf. sem almenna kröfu samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Með hinni lýstu kröfu E krafðist hann endurgreiðslu á fjárhæð sem skiptastjóri þrotabús E hafði innt af hendi til K hf. upp í lýsta kröfu bankans við gjaldþrotaskipti á þrotabúi E. Greiðslan var í samræmi við nauðasamning sem staðfestur var eftir að bú E hafði verið til gjaldþrotaskipta. E bar fyrir sig að greiðsla skiptastjórans hefði verið framkvæmd fyrir mistök, þar sem K hf. hefði þá verið búinn að fella niður allar skuldir á hendur sér. Í úrskurði héraðsdóms, sem Hæstiréttur staðfesti með vísan til forsendna, segir meðal annars að af gögnum málsins verði ekki annað ráðið en að nauðasamningur E hefði komist á án þess að E hefði gert athugasemdir við greiðslu skiptastjóra þrotabús hans til K hf., heldur hefði E þvert á móti farið fram á það við skiptastjórann, og síðan héraðsdóm, að nauðasamningurinn, þar sem gerð var grein fyrir umþrættri greiðslu, yrði staðfestur. Nauðasamningnum yrði ekki haggað og var kröfu E því hafnað.

Í hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem félagið lýsti við slitameðferð S hf. Deilan átti rætur að rekja til þess að Í hf., A hf. og S yfirtóku tilteknar skuldbindingar S hf. með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins og áttu að fá um 12,4 milljarða króna sem endurgjald. Í dómi Hæstaréttar sagði að í samræmi við ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 17. apríl 2009 hefðu þessir þrír aðilar átt að annast uppgjör greiðslunnar sín í milli, en í málinu hefðu ekki verið lögð fram gögn um hvort slíkt uppgjör hefði farið fram. Í hf. hefði því ekki sýnt fram á að hann væri vanhaldinn í fyrrgreindum lögskiptum og hefði þannig eignast kröfu þá í bú S hf. sem hann lýsti. Þá bæru gögn málsins heldur ekki með sér að Í hf. ásamt A hf. og S hefði með ákvörðunum Fjármálaeftirlitsins „eignast allar eignir varnaraðila, sem honum beri skilyrðislaust að afhenda“, svo sem Í byggði á í málatilbúnaði sínum. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar þótti Í hf. ekki hafa sýnt fram á að hann ætti kröfu þá sem hann lýsti við slit S hf. Var niðurstaða hins kærða því úrskurðar staðfest.

Sparisjóðurinn SSÞ kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var að kröfu hans, að fjárhæð 15.456.839 krónur, við slit S hf. yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar sagði að til að krafa um afhendingu peninga í vörslum þrotabús, sem kröfuhafi kallaði til á grundvelli eignarréttar, yrði viðurkennd sem sértökukrafa hefði í dómaframkvæmd verið áskilið að fjármunirnir væru nægjanlega sérgreindir. Innstæða á innlánsreikningi fæli ekki í sér sérgreiningu á ákveðnum fjármunum í vörslu fjármálafyrirtækis heldur greiðslukröfu á hendur því. Þegar af þeirri ástæðu var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest, en sóknaraðili hafði ekki uppi varakröfu um aðra stöðu í réttindaröð við slit S hf.

K hf. kærði úrskurð héraðsdóms þar sem héraðsdómari féllst á kröfu írska bankans I um að leitað yrði ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins um nánar tilgreind atriði í tengslum við mál I á hendur K hf. Í dómi Hæstaréttar sagði að með vísan til a. liðar 2. gr., 119. gr. og 129. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið og að því gættu að misræmi virtist vera milli hins íslenska texta 1. mgr. 14. gr. tilskipunar 2001/24/EB um endurskipulagningu og slit lánastofnana annars vegar og texta tilskipunarinnar á sumum þeirra tungumála sem vísað væri til í 129. gr. EES-samningsins hins vegar, væri fallist á það með héraðsdómi að réttmætur vafi léki á um efni fyrrgreinds ákvæðis tilskipunarinnar. Þar af leiðandi yrði tekin til greina krafa I um að leitað yrði eftir ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins. Voru því tvær nánar tilgreindar spurningar lagðar fyrir dómstólinn.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.

A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi er hann varð fyrir bifreið sem B ók. Ekki var ágreiningur um bótaskyldu B og V hf. í málinu en aðilar deildu um árslaunaviðmiðun við útreikning skaðabóta vegna varanlegrar örorku, hvert hefði verið tímabundið atvinnutjón A, hvort A ætti rétt á bótum fyrir sjúkrakostnað og annað fjártjón og hvort hann ætti rétt á bótum á grundvelli 26. gr. skaðabótalaga. Hæstiréttur féllst á það með A að aðstæður hans væru óvenjulegar þegar ákveðin væru árslaun hans samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga þar sem vinnutekjur hans væru annars vegar reiknuð laun hans að meðtöldu framlagi í lífeyrissjóð og hins vegar hagnaður af rekstri einkafirma og síðar einkahlutafélags í hans eigu. Ljóst væri að hagnaður af rekstrinum síðustu þrjú ár fyrir slysið væri eingöngu til kominn vegna vinnuframlags A sjálfs. Var því talið rétt að taka tillit til hagnaðarins við ákvörðun viðmiðunartekna að því er varðaði bætur vegna varanlegrar örorku og tímabundins atvinnutjóns en ekki þótti koma til álita að taka tillit til hagnaðar A af sölu einkahlutafélagsins við mat á árslaunum hans. Þá var talið að A hefði sýnt fram á að hann ætti rétt til bóta vegna sjúkrakostnaðar, annars fjártjóns og framtíðarsjúkrakostnaðar. Hins vegar taldi Hæstiréttur að A hefði ekki sýnt fram á að B hefði með akstri sínum umrætt sinn sýnt af sér stórfellt gáleysi í skilningi 26. gr. skaðabótalaga og voru B og V hf. sýknaðir af kröfu A um bætur á þeim grundvelli.

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem krafa hans vegna umsaminnar greiðslu að fjárhæð 21.246.500 krónur var viðurkennd við slit L hf. sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en hafnað að skipa kröfunni sem forgangskröfu í réttindaröð við slit bankans samkvæmt 112. gr. sömu laga. Í málinu hélt S því fram að áðurgreind krafa væri launakrafa í skilningi 112. gr. laga nr. 21/1991, en L hf. hafnaði því að slík kaupaukagreiðsla félli undir launahugtak ákvæðisins, enda væri hún ekki endurgjald fyrir vinnu í þjónustu L hf. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, segir meðal annars að L hf. hefði greitt S umsamin föst grunnlaun, sem tengd voru vinnuframlagi hans. Þar sem greiðsla kaupaukans hefði verið því óháð að S innti af hendi frekari vinnu en samið var um í ráðningarsamningi, þætti ekki unnt að líta svo á að krafa hans um greiðslu kaupaukans félli undir laun eða annað endurgjald fyrir vinnu í skilningi 1. tölul. 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991.