Dómstólaleit

Þrotabú I ehf. krafðist riftunar á greiðslu S ehf., síðar I ehf., inn á skuld við EA ehf. með hlutabréfum í síðastnefnda félaginu, á grundvelli laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Reisti þrotabúið málatilbúnað sinn á því að greiðslan hafi verið innt af hendi með óvenjulegum greiðslueyri auk þess sem greidd hafi verið fjárhæð sem skert hafi greiðslugetu þrotamanns verulega. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þar sem yfirlýsing S ehf. um handveð til EA ehf. hafi ekki verið skráð í verðbréfamiðstöð í samræmi við 1. mgr. 16. gr. laga nr. 131/1997 um rafræna eignaskráningu hafi hún ekki öðlast réttarvernd gagnvart fullnustugerðum skuldheimtumanna félagsins. Hlutabréfin hefðu því runnið til þrotabúsins hefðu þau enn verið í eigu þess þegar búið var tekið til skipta. Væri því fullnægt hinu almenna skilyrði riftunar eftir XX. kafla laga nr. 21/1991 um að ráðstöfun þrotamanns hafi orði þrotabúinu til tjóns. Hæstiréttur féllst ekki á með EA ehf. að greiðsla með hlutabréfum, sem áttu að vera til tryggingar efndum, hafi verið umsaminn greiðslueyrir. Þá gæti greiðslan ekki talist venjulegur greiðslueyrir í þessum viðskiptum. Var því fallist á kröfu þrotabúsins um riftun greiðslunnar á grundvelli 1. mgr. 134. gr. laganna og endurgreiðslukröfu búsins. Dráttarvextir voru dæmdir frá því mánuður var liðinn frá því lýst var yfir riftun en ekki fallist á kröfu um almenna vexti samkvæmt II. kafla laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu til þess tíma eða vexti á sama tímabili samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laganna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkenndur var réttur G til að skuldajafna kröfu sinni á hendur fjármálafyrirtækinu L hf. við slit þess síðarnefnda. G hafði keypt rafrænt skráða víxla á hendur L hf. áður en þrír mánuðir voru til frestsdags, sbr. 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en breytingin á eignarhaldi víxlanna hafði ekki verið skráð rafrænt fyrr en eftir sama tímamark. Í dómi Hæstaréttar var komist að þeirri niðurstöðu að G hefði í raun fengið kröfuréttindi samkvæmt rafbréfunum framseld þegar samið var um kaup á þeim og var því fullnægt skilyrðum laga til að hann gæti neytt skuldajafnaðar með kröfu sinni við kröfur sem L hf. átti á hendur G.

M kærði úrskurð héraðsdóms þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sýslumanns gagnvart E hf. Var fjárnámið byggt á svokölluðum þingvíxli sem var rafbréf. Byggði M á því að um fullgildan víxil væri að ræða sem uppfyllti skilyrði 8. töluliðar 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 og vísaði í því efni til 35. og 36. gr. laga nr. 131/1997. Þá vísaði hann til þess að rafbréfið væri skuldabréf og krafan félli því að auki undir 7. tölulið greinarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að skilgreining á því hvað teljist víxill samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989 ráðist af ákvæðum 1. mgr. 2. gr., sbr. 1. gr. víxillaga. Í þessum ákvæðum komi ótvírætt fram að víxill hafi ekki víxilgildi nema um skjal sé að ræða. Þegar af þessari ástæðu væri ljóst að rafrænt eignarskráð verðbréf, sbr. 2. gr. laga nr. 131/1997, gæti ekki talist veita aðfararheimild samkvæmt 8. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga nr. 90/1989. Þá var ekki talið að rafbréfið gæti talist veita aðfararheimild samkvæmt 7. tölulið sama ákvæðis, þar sem áskilnaður var ekki fyrir hendi um að það væri vottað á nánar tiltekinn hátt og að berum orðum væri tekið fram í því að heimilt væri að gera aðför til fullnustu á skuldinni samkvæmt því án undangengins dóms eða sáttar. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um að fella fjárnámið úr gildi staðfest.