Dómstólaleit

Í málinu krafðist Á, sem var leigusali samkvæmt samningi við K, þess að heimilað yrði að K yrði borinn út úr hinu leigða húsnæði. Á byggði á því að K hefði ekki sinnt greiðsluáskorun um að greiða húsaleigu fyrir mánuðina maí til október 2025, sem numið hefði 250.000 krónum á mánuði, og lýsti því yfir riftun. K hafði ekki greitt húsaleigu til Á síðan í aprílmánuði 2025 en byggði á því að leigan hefði numið 180.000 krónum á mánuði og þar sem hann hefði greitt 250.000 krónur á mánuði frá því í september 2023 hefði myndast inneign sem gerði það að verkum að hann væri ekki í vanskilum með greiðslu á leigu. Landsréttur taldi sannað með fyrirliggjandi gögnum að Á og K hefðu gert með sér samkomulag um að frá og með september 2023 skyldi mánaðarleg leiga nema 250.000 krónum og að þau vanskil sem Á reisti kröfu sína á lægu þar með fyrir. Var fallist á kröfu hans og honum heimilað að fá K borinn með beinni aðfarargerð út úr fasteign Á.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennt var gildi nauðungarsölu sýslumanns á fasteign A og B. Í úrskurði Landsréttar var vísað til þess að sóknaraðilar byggðu á því að fyrirliggjandi samskipti í málinu bæru með sér að bindandi samkomulag hefði komist á um uppgjör krafna og því hafi krafa F, sem fór fram á nauðungarsöluna, ekki verið gjaldfallin. Landsréttur benti á að nefnd samskipti breyttu engu um að veðskuldabréfið sem lá til grundvallar nauðungarsölunni hafi verið gjaldfallið og í vanskilum. Samkvæmt því og með því að hvorki undirbúningi nauðungarsölunnar né framkvæmd hennar var áfátt var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem vísað var frá dómi kröfum A vegna ákvörðunar sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu við fyrirtöku á nánar tilgreindri aðfarargerð. Í úrskurði Landsréttar kom fram að aðfararbeiðni O hefði verið tekin fyrir hjá sýslumanninum 28. janúar 2025. A hafi þá greitt kröfu O og með því afstýrt að fjárnám yrði gert. Samkvæmt því kom ekki til þess að aðfarargerð yrði lokið, sem væri skilyrði þess að krefjast mætti úrlausnar héraðsdómara um aðfarargerð, sbr. 1. mgr. 92. gr. laga nr. 90/1989. Með vísan til þessa var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni sóknaraðila um að lagt yrði lögbann við að F æki á vélknúnum ökutækjum um nánar tilgreindan einkaveg í landi sóknaraðila, eða fæli öðrum slíkan akstur og ryfi til þess keðjulæsingar á veghliði. Byggði F á því að umræddur vegur lægi að veiðisvæði sem félag hans hefði á leigu og því bæri sóknaraðilum skylda til að veita honum aðgang að svæðinu. Í úrskurði Landsréttar var lýst forsögu ágreinings aðila. Fram kom að fyrir lægi að verulegur ágreiningur væri um það í málinu hvort Veiðifélag Stóru-Laxárdeildar eða Veiðifélag Árnesinga væri að lögum bært til að ráðstafa stangveiði sem jarðir sóknaraðila lægju að og væri sá ágreiningur ekki til lykta leiddur. Í 4. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006 væri mælt fyrir um að hafi veiðifélag ráðstafað í heild stangveiði á félagssvæði sínu væri einstökum félagsmönnum skylt að veita aðgang að veiðistöðum fyrir landi sínu og skyldu þeir sem nytu aðgengis þá ávallt gæta þess að valda sem minnstri röskun á hagsmunum félagsmanns. Þá yrði ekki ráðið af gögnum málsins hvort og með hvaða hætti F gæti komist að veiðistöðum sem féllu undir samninginn án þess að fara um þann veg sem krafa sóknaraðila lyti að. Var því hvorki talið að sóknaraðilar hefðu sannað né gert sennilegt að háttsemi F bryti eða myndi brjóta gegn lögvörðum rétti þeirra í skilningi 1. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990. Var hinn kærði úrskurður staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á beiðni B ehf. um endurupptöku máls sem lokið hafði með ákvörðun héraðsdóms þar sem mælt var fyrir um að skyldu B ehf. til að veita S umráð tiltekinna flugvélaskjala yrði fullnægt með beinni aðfarargerð. Skilyrði endurupptöku samkvæmt 1. mgr. 137. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála voru talin uppfyllt og B ehf. talinn hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn málsins.

B ehf. höfðaði mál á hendur M og krafðist þess að ógilt yrði með dómi veðskuldabréf að fjárhæð 82.000 dollara þannig að aflýsa mætti veðskuldabréfinu af fasteign B ehf. Með úrskurði Landsréttar var staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að vísa máli B ehf. á hendur M frá dómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu M um að aðfarargerð til afhendingar nánar tilgreindra gagna skyldi fara fram gagnvart I. Í úrskurði Landsréttar kom meðal annars fram að aðfararheimildin væri úrskurður úrskurðarnefndar um upplýsingamál 10. október 2024. Þá lægi fyrir að I hefði höfðað einkamál gegn M og þriðja aðila, sem þingfest hefði verið 15. nóvember sama ár, og krafist meðal annars ógildingar á því ákvæði í fyrrgreindum úrskurði sem aðfararbeiðni M byggði á. Samkvæmt 4. mgr. 94. gr. laga nr. 91/1991 hefði þingfesting máls fyrir dómi um tilteknar kröfur í för með sér litis pendens áhrif. Við mat á því hvort ákvæðið leiddi til þess að hafna bæri beiðni M um aðför yrði að horfa til þess að I höfðaði einkamálið og þingfesti áður en aðfararbeiðnin var tekin fyrir á dómþingi. Yrði fallist á kröfu M um afhendingu gagna hefði I ekki lengur lögvarða hagsmuni af fyrrgreindri dómkröfu sinni í einkamálinu. Gagnkrafa I í aðfararmálinu um að beiðni M um aðför yrði hafnað byggði á sömu málsástæðum og krafa hans um ógildingu 5. töluliðar úrskurðarorðs í úrskurði úrskurðarnefndarinnar og væri sakarefnið í málunum tveimur hið sama. Samkvæmt framangreindu féllst Landsréttur á með I að einkamál það sem hann hafði höfðað gegn M hefði litis pendens áhrif í aðfararmálinu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og beiðni varnaraðila um aðför hafnað.

Með dómi Landsréttar var DS, E og D bannað að hindra umferð V og veiðimanna á vélknúnum ökutækjum eftir akvegum sem liggja um land jarðanna Bakkavallar og Vallarhjáleigu í Rangárþingi eystra að veiðistöðum á veiðisvæðum 8 og 9 í Eystri- Rangá og hindra aðgengi stefnda að þremur sleppitjörnum í sameignarlandi Árgilsstaða 1 og 2 og eyðileggja þær eða koma í veg fyrir nýtingu þeirra að öðru leyti. Í dómi Landsréttar var rakið að með því að hindra umferð vélknúinna ökutækja eftir vegum sem liggja um land tilgreindra jarða og aðgengi V að sleppitjörnum hefðu DS, E og D þannig komið í veg fyrir að V gæti sinnt lögbundnu hlutverki sínu sem nánar hefði verið útfært í samþykktum og lögum nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði. Þá hefði framganga DS, E og D í því skyni að hindra aðgengi veiðimanna á vélknúnum ökutækjum sem keypt hefðu veiðileyfi á grundvelli tiltekins samnings farið í bága við fyrirmæli 4. mgr. 37. gr. laga nr. 61/2006. Varðandi eyðileggingu sleppitjarna kom fram í dómi Landsréttar að ekki lægi fyrir að tekin hefði verið ákvörðun um að breyta nýtingu landsins, sem fyrir lá að væri í sameign dánarbús föður DS, E og D og fleiri, á löglega boðuðum fundi. Þegar af þeirri ástæðu væri DS, E og D óheimilt að eyðileggja sleppitjarnirnar eða koma í veg fyrir nýtingu þeirra að öðru leyti.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B ehf. um að felld yrði úr gildi nauðungarsala sýslumanns á tilgreindri fasteign. Þótti B ehf. hafa sýnt fram á að slíkur vafi hefði verið um réttindi A ehf. á grundvelli veðskuldabréfs sem nauðungarsalan byggði á, að varhugavert hefði verið að láta nauðungarsölu ná fram að ganga á grundvelli bréfsins. Forsenda þess að gerðin næði fram að ganga var að tilgreint umboð væri gilt en fyrir lágu upplýsingar um heilabilun umboðsgjafa sem greind var á grunni slagæðarsjúkdóms í maí 2020 og var hann sviptur fjárræði tæplega ári eftir hann skrifaði undir umboðið. Þá lá fyrir að tilgreindur aðili hefði verið kærður til lögreglunnar fyrir að beita nauðung við undirritun veðskuldabréfsins. Framkomnar upplýsingar um heilsufar og þar með hæfi fyrirsvaramanns B ehf. og atvik að baki nauðungarsöluheimildinni í veðskuldabréfinu gerðu það að verkum að sýslumanni bar að stöðva nauðungarsöluna eftir beiðni B ehf.. Landsréttur staðfesti því niðurstöðu hins kærða úrskurðar um að fella úr gildi nauðungarsölu sýslumanns á fasteigninni.

F höfðaði mál gegn M til greiðslu fjögurra reikninga vegna húsaleigu vegna ætlaðrar notkunar M á húsnæði sem F hafði keypt á nauðungarsölu. Byggði F á því að M hefði nýtt eignina eftir að F hefði öðlast rétt til umráða hennar á tilgreindu tímabili. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að samkvæmt 55. gr. laga nr. 90/1991 njóti kaupandi réttar til umráða yfir eign frá því að boð hans í selda eign er samþykkt. Af þeim gögnum sem lægju fyrir í málinu yrði ekki fullyrt að F hefði aðhafst neitt til að ná umráðum húsnæðisins fyrr en í marsmánuði 2023 er hann gaf út alla fjóra reikningana fyrir húsaleigunni, sendi út innheimtubréf og áskorun um rýmingu húsnæðisins. Þá væri, og gegn eindreginni neitun M á því að hún hafi nýtt húsnæðið eftir nauðungarsölu þess, ekki talið að fyrir lægju fullnægjandi sönnur fyrir því að hún hafi notað húsnæðið í eigin þágu eða fyrirtækja hennar og eiginmanns á því tímabili sem F krafði um húsaleigu. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu M af kröfum F staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi að hluta ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að kyrrsetja tilteknar eignir sóknaraðila.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem tekin var til greina krafa B um að sonur hans skyldi tekinn úr umráðum A með beinni aðfarargerð og afhentur honum til umgengni með nánar tilgreindum hætti. Áður hafði Landsréttur með dómi í máli nr. 577/2022 leyst úr ágreiningi þeirra um forsjá með drengnum og mælt fyrir um umgengni B við hann. Í úrskurði Landsréttar kom fram að forsendur dóms réttarins um að B héldi sig frá neyslu fíkniefna hefðu ekki gengið eftir. Þá skorti verulega á upplýsingar um stöðu B í dag, svo sem um heilsufar hans og gengi í meðferð, sem og um afplánun hans á refsingu samkvæmt tveimur dómum héraðsdóms. Þegar litið var til þeirrar óvissu um sem uppi væri um stöðu B leit Landsréttur svo á að A hefði leitt að því nægar líkur að hagsmunum drengsins kynni að vera stefnt í hættu með umgengni B við hann. Var því talið varhugavert að gerðin næði fram að ganga, sbr. 4. mgr. 50. gr. barnalaga nr. 76/2003. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að barn málsaðila, C, yrði tekið úr umsjá B og afhent honum. Með dómi Landsréttar 26. maí 2023 í máli nr. 28/2023 var komist að þeirri niðurstöðu að lögheimili C skyldi vera hjá A. Jafnframt var í þeim dómi kveðið á um fyrirkomulag umgengni B við barnið og var því fylgt þar til í júlí 2024 þegar barnið neitaði að fara aftur til A. Í hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu, sem byggði meðal annars á skýrslu sálfræðings sem dómari fól að kanna viðhorf barnsins, sbr. 43. gr. barnalaga nr. 76/2003, að varhugavert væri eins og á stæði að fallast á kröfu A. Var úrskurður héraðsdóms staðfestur með vísan til forsendna.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um ógildingu aðfarargerðar sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu sem fram fór til tryggingar á vangoldinni skattkröfu S á hendur fyrrverandi maka A.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að kyrrsetja tilteknar eignir sóknaraðila.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu Þ um að bifreið yrði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum S og fengin Þ. Var málinu vísað sjálfkrafa frá Landsrétti þar sem ekkert lá fyrir um verðgildi bifreiðarinnar og hafði því ekki verið sýnt fram á að lagaskilyrðum um áfrýjunarfjárhæð væri fullnægt í málinu.

H krafðist þess að þrjár aðfarargerðir sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu sem fram fóru 10. október 2023 og lauk með árangurslausu fjárnámi yrðu felldar úr gildi. Krafa H var einkum reist á því að boðun til aðfarargerðanna hefði ekki farið fram með þeim hætti sem áskilið er í 2. mgr. 21. gr. laga nr. 90/1989 um aðför og að ekki hefði verið fylgt ákvæði 16. gr. laganna um varnarþing. Í úrskurði héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var lagt til grundvallar að boðun með rekjanlegu bréfi Póstsins uppfyllti skilyrði 2. mgr. 21. gr. laga nr. 90/1989. Fallist var á að þrátt fyrir að H ætti lögheimili erlendis hefði mátt beina aðfararbeiðnum til embættis sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu þar sem rökstudd ástæða væri til að ætla að H hittist fyrir í umdæminu, sbr. 1. tölulið 1. mgr. 16. gr. laga nr. 90/1989. Var því staðfest niðurstaða hins kærða úrskurðar um að hafna kröfum H.

H ehf. krafðist þess að aðfarargerð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu sem fram fór 13. mars 2024 yrði ógilt. Krafa H ehf. var reist á því að greiðsluáskorun B vegna skuldar H ehf. hefði ekki verið birt í samræmi við fyrirmæli 2. mgr. 7. gr. laga nr. 90/1989 um aðför, sbr. 3. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Samkvæmt birtingarvottorði stefnuvotts var greiðsluáskorunin birt fyrir maka stefnuvottsins á lögheimili fyrirsvarsmanns H ehf. Í úrskurði Landsréttar var ekki fallist á að tengsl þess sem birt var fyrir og stefnuvottsins leiddu til þess að birtingin teldist ólögmæt. Þá lá ekkert fyrir um að stefnuvottur hefði ekki sinnt fyrirmælum a- liðar 3. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991 um forgangsröð viðtakenda. Samkvæmt því var talið að birting greiðsluáskorunarinnar hefði fullnægt skilyrðum 2. mgr. 7. gr. laga nr. 90/1989 og 3. mgr. 85. gr. laga nr. 91/1991. Var því staðfest ákvæði hins kærða úrskurðar um staðfestingu aðfarargerðarinnar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi ákvörðun sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að endursenda beiðni A hf. um nauðungarsölu á 24 lóðum að V og lagt fyrir sýslumann að taka beiðni um nauðungarsölu fyrir. Í úrskurði Landsréttar kom fram að í beiðni A hf. um nauðungarsölu hafi M einn verið tilgreindur sem gerðarþoli en í sviga fyrir neðan hafi verið tilgreint dánarbú Þ. Samkvæmt því var lagt til grundvallar að beiðninni hefði ekki jafnframt verið beint að dánarbúi Þ sem gerðarþola. Var héraðsdómara því ekki rétt að tilgreina dánarbúið til varnar ásamt M og bar aðeins að leysa úr því hvort nauðungarsölubeiðninni hefði verið réttilega beint að M sem gerðarþola í skilningi laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Þau fasteignaréttindi sem A hf. leitaði nauðungarsölu á vegna skulda Þ voru eign dánarbús hans samkvæmt þinglýstum heimildum. Samkvæmt því og 2. mgr. 2. gr. laga nr. 90/1991 var ekki rétt að tilgreina M í nauðungarsölubeiðninni sem gerðarþola. Af þeim sökum taldi Landsréttur að sýslumanninum hefði borið að endursenda A hf. beiðnina eins og hann gerði. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og kröfu A hf. hafnað.

S kærði úrskurð héraðsdóms þar sem felld var úr gildi fjárnámsgerð sem sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu gerði hjá A að kröfu S í maí 2023. Krafa S byggði á úrskurði ríkisskattstjóra um endurákvörðun opinberra gjalda B, fyrrum eiginmanns A, en A var í sjálfskuldarábyrgð vegna hluta kröfunnar sem átti rætur að rekja til þess tíma er hún var í hjúskap með B, árin 2011, 2012 og hluta árs 2013. Byggði A á því að S hefði vanrækt að ráðstafa nánar tilteknum greiðslum frá B inn á þann hluta kröfunnar sem hún var í ábyrgð fyrir. Jafnframt hefði S vanrækt að verða við beiðni B um að greiðslunum yrði ráðstafað með þeim hætti. Með því hefði S brotið gegn 1. mgr. 2. gr. og b-lið 2. mgr. 2. gr. reglna nr. 797/2016 um greiðsluforgang og skuldajöfnun skatta og gjalda. Í úrskurði Landsréttar kom fram að af lögmætisreglu stjórnsýsluréttar leiddi að S væri bundinn við þau fyrirmæli sem birtast í reglum nr. 797/2016. Í 1. mgr. 2. gr. reglnanna segði berum orðum að greiðslu skatta og opinberra gjalda skuli alltaf ráðstafað fyrst upp í elsta ár eða tímabil. Var engin undanþága 2. mgr. 2. gr. reglnanna talin eiga við í málinu og af þessu leiddi að S hefði verið óheimilt að ráðstafa þeim fjármunum sem fengust með fjárnámi hjá B fyrst til greiðslu á opinberum gjöldum hans fyrir árin 2013 til 2017. Væri tekið mið af fjárhæð kröfu S á hendur A og þeim greiðslum sem hefðu borist frá B hefði sá hluti kröfu S sem A bar sjálfskuldarábyrgð á verið greiddur að fullu og ábyrgð hennar þar með fallið niður. Var því fallist á með A að slíkur vafi væri um réttmæti kröfu S að ekki væri fært að láta standa á grundvelli þess fjárnám sem gert var án undangengins dóms eða sáttar. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar því staðfest.

A kærði úrskurð héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu F hf. um að A yrði með beinni aðfarargerð borinn út úr nánar tilgreindri fasteign. Málinu var vísað frá Landsrétti á þeim grundvelli að A hefði ekki lögvarða hagsmuni af því að hinn kærði úrskurður kæmi til endurskoðunar þar sem útburðargerðin hefði þegar farið fram.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að drengurinn D yrði tekinn úr umráðum C með beinni aðfarargerð. Byggðu A og B, sem fóru sameiginlega með forsjá D og eru búsett í Svíþjóð, á því að C, sem er frænka drengsins, héldi honum frá þeim með ólögmætum hætti í skilningi 11. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Jafnframt byggðu A og B á 45. gr. barnalaga nr. 76/2003. Í úrskurði Landsréttar var rakið að D væri á 16. aldursári og að í samtali hans við héraðsdómara fyrir aðalmeðferð málsins í héraði hefði hann fullyrt að hann og systir hans hefðu ákveðið sjálf áður en þau fóru í vetrarfrí til Íslands að snúa ekki aftur til A og B í Svíþjóð. Hefði C ekki beitt hann nokkrum þrýstingi varðandi hvar hann byggi en sagt að honum væri velkomið að búa hjá henni ef hann óskaði þess. Samkvæmt framansögðu væri ekki fyrir að fara í málinu réttarástandi sem heimildum 11. gr. laga nr. 160/1995 og 45. gr. laga nr. 76/2003 til aðfarargerðar væri ætlað að taka til og atvikum yrði ekki jafnað til þess. Þá væri jafnframt að líta til þess að afstaða drengsins myndi hvað sem öðru liði standa aðfarargerð í vegi. Því var kröfu A og B hafnað og niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um ógildingu aðfarargerðar sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu sem fram fór til tryggingar á vangoldinni skattkröfu norskra skattyfirvalda á hendur dánarbúi föður A. Norsk yfirvöld höfðu óskað eftir að sýslumaður veitti aðstoð sína við innheimtu á skattkröfunni í samræmi við samning milli Norðurlandanna um aðstoð í skattamálum frá 7. desember 1989, sbr. lög nr. 46/1990. Talið var að það leiddi af samningnum að fyrning krafnanna færi eftir norskum lögum og því væri skattkrafan ófyrnd.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu G um að bifreið yrði tekin með beinni aðfarargerð úr vörslum K og fengin G. Var málinu vísað sjálfkrafa frá Landsrétti þar sem ekkert lá fyrir um verðgildi bifreiðarinnar og hafði því ekki verið sýnt fram á að lagaskilyrðum um áfrýjunarfjárhæð væri fullnægt í málinu.