Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
5 dómar fundust
Lykilorð: Haagsamningurinn
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að drengurinn D yrði tekinn úr umráðum C með beinni aðfarargerð. Byggðu A og B, sem fóru sameiginlega með forsjá D og eru búsett í Svíþjóð, á því að C, sem er frænka drengsins, héldi honum frá þeim með ólögmætum hætti í skilningi 11. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Jafnframt byggðu A og B á 45. gr. barnalaga nr. 76/2003. Í úrskurði Landsréttar var rakið að D væri á 16. aldursári og að í samtali hans við héraðsdómara fyrir aðalmeðferð málsins í héraði hefði hann fullyrt að hann og systir hans hefðu ákveðið sjálf áður en þau fóru í vetrarfrí til Íslands að snúa ekki aftur til A og B í Svíþjóð. Hefði C ekki beitt hann nokkrum þrýstingi varðandi hvar hann byggi en sagt að honum væri velkomið að búa hjá henni ef hann óskaði þess. Samkvæmt framansögðu væri ekki fyrir að fara í málinu réttarástandi sem heimildum 11. gr. laga nr. 160/1995 og 45. gr. laga nr. 76/2003 til aðfarargerðar væri ætlað að taka til og atvikum yrði ekki jafnað til þess. Þá væri jafnframt að líta til þess að afstaða drengsins myndi hvað sem öðru liði standa aðfarargerð í vegi. Því var kröfu A og B hafnað og niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem B var heimilað að fá syni málsaðila tekna úr umráðum A og afhenta sér með beinni aðfarargerð.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B um að börn málsaðila yrðu tekin úr umráðum A með beinni aðfarargerð. Í úrskurði Landsréttar var fallist á með héraðsdómi að A héldi börnunum í andstöðu við 2. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995 um fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. en A byggði á því að synja bæri kröfu um afhendingu á grundvelli 2. og 4. töluliða 12. gr. sömu laga. Í niðurstöðu Landsréttar kom fram að væri horft heildstætt á þau gögn sem lágu fyrir í málinu yrði ekki fallist á að hægt væri að slá því föstu að það væri andstætt hagsmunum barnanna að fara aftur til B sem fyrir lá að fór með forsjá þeirra. Var það mat dómsins að viðhlítandi gögn lægju fyrir svo unnt væri að taka afstöðu til kröfu B um afhendingu barnanna samkvæmt 1. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995. Var ekki talið að unnt væri að draga þá ályktun af þeim að alvarleg hætta væri á að afhending þeirra til varnaraðila myndi skaða þau andlega eða líkamlega eða koma þeim á annan hátt í óbærilega stöðu, sbr. 2. tölulið 12. gr. laga nr. 160/1995. Af sömu ástæðu yrði því ekki slegið föstu að afhending barnanna væri ekki í samræmi við grundvallarreglur hér á landi um verndun mannréttinda, sbr. 4. tölulið sömu lagagreinar. Samkvæmt því var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest um að ekki væru efni til að hafna kröfu B um afhendingu barnanna á grundvelli 12. gr. laga nr. 160/1995.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem fallist var á kröfu B um að honum væri heimilt að liðnum þremur mánuðum frá uppsögu úrskurðarins að fá barnið C tekið úr umráðum A og afhent sér með beinni aðfarargerð, hefði A ekki áður farið með barnið til búseturíkis þeirra. Í dómi Hæstaréttar kom fram að þótt mál aðila hefði verið rekið eftir ákvæðum Haagsamningsins og í niðurstöðu þess fælist ekki efnisleg úrlausn um álitamál varðandi forsjá barnsins gæti Landsréttur ekki komið sér hjá því að meta, á grundvelli viðhlítandi gagna, hvort afhending barnsins gæti haft í för með sér andlegan eða líkamlegan skaða ef A væri ekki fært að fylgja því eftir til búseturíkis og viðhalda þar tengslum við það. Landsrétti hefði því borið að hlutast til um að afla mats um tengsl aðila við barn sitt og hver áhrif það kynni að hafa á andlega og líkamlega líðan þess og hvort því yrði á annan hátt komið í óbærilega stöðu ef fallist yrði á kröfur B og A væri ekki fært að fylgja barninu til búseturíkis. Þar sem dómurinn hlutaðist ekki til um þessa gagnaöflun væri ekki unnt að leggja dóm á málið að svo komnu máli, sbr. 2. mgr. 42. gr. barnalaga. Því væri ekki hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og var málinu vísað á ný til Landsréttar til löglegrar meðferðar.
Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort fjölskyldunefnd B hefði á grundvelli 1. mgr. 27. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002, sbr. 1. mgr. 28. gr. sömu laga, verið heimilt að taka ákvörðun um tímabundna vistun tveggja barna A á heimili föður þeirra. Kvað fjölskyldunefnd B upp úrskurði 19. september 2022 um vistun barnanna hjá föður þeirra til 5. nóvember 2022 en við meðferð málsins fyrir héraðsdómi krafðist fjölskyldunefnd B þess á grundvelli 1. mgr. 28. gr. barnaverndarlaga að tíminn yrði framlengdur um átta mánuði frá úrskurði héraðsdóms. Var síðastnefnd krafa gerð með stoð í 2. mgr. 62. gr. sömu laga og sett fram í greinargerð fjölskyldunefndar B til héraðsdóms sem lögð var fram 28. október 2022. Tíu dögum fyrr eða 18. október sama ár hafði A hins vegar krafist þess fyrir héraðsdómi að börnin yrðu afhent sér á grundvelli 1. mgr. 11. gr. laga nr. 160/1995 um viðurkenningu og fullnustu erlendra ákvarðana um forsjá barna, afhendingu brottnuminna barna o.fl. Var það mál rekið samhliða fyrir héraðsdómi í aðskildu máli. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ákvörðun nefndarinnar um áframhaldandi vistun barnanna hjá föður, eftir að beiðni fjölskyldunefndar B um afhendingu þeirra á grundvelli Haagsamningsins kom fram, hefði stangast á við 1. mgr. 20. gr. laga nr. 160/1995 og þar með skort lagastoð. Var kröfunni því hafnað.