Dómstólaleit

Úrskurður Landsréttar

Landsréttardómararnir Arnfríður Einarsdóttir, Jóhannes Sigurðsson og Kjartan Bjarni Björgvinsson kveða upp úrskurð í máli þessu.

Málsmeðferð og dómkröfur aðila

1. Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. janúar 2025. Greinargerð varnaraðila barst réttinum 10. febrúar 2025. Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 10. janúar 2025 í málinu nr. A-[...]/2024 þar sem tekin var til greina krafa varnaraðila um að sonur hans og sóknaraðila skyldi tekinn úr umráðum sóknaraðila með beinni aðfarargerð og afhentur honum til umgengni með nánar tilgreindum hætti. Kæruheimild er í 4. mgr. 84. gr. laga nr. 90/1989 um aðför.
2. Sóknaraðili krefst þess að málinu verði vísað frá héraðsdómi en til vara að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi. Þá krefst sóknaraðili málskostnaðar í héraði og kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál en til vara að málskostnaður verði felldur niður.
3. Varnaraðili krefst þess að frávísunarkröfu sóknaraðila verði hafnað og að hinn kærði úrskurður verði staðfestur. Þá krefst varnaraðili kærumálskostnaðar eins og málið væri ekki gjafsóknarmál.

Niðurstaða

Frávísunarkrafa

1. Með dómi Landsréttar 24. febrúar 2023 í máli nr. 577/2022 var ákveðið að sóknaraðili færi með forsjá sonar hennar og varnaraðila og mælt fyrir um umgengni varnaraðila við drenginn. Samkvæmt 1. og 2. mgr. 50. gr. barnalaga nr. 76/2003 getur héraðsdómari, ef forsjármaður tálmar umgengni þrátt fyrir úrskurð um dagsektir og fjárnám fyrir ógreiddum dagsektum, orðið við kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn að henni verði komið á með aðfarargerð. Getur dómari, að kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn, úrskurðað að umgengni verði komið á með aðför í eitt skipti eða að umgengni á vissu tímabili verði komið á með aðfarargerð.
2. Aðalkrafa varnaraðila er á þá leið að sonur aðila verði með beinni aðfarargerð tekinn úr umráðum sóknaraðila og afhentur varnaraðila þannig að umgengni geti farið fram samkvæmt fyrrnefndum dómi Landsréttar fyrsta mögulega laugardag klukkan 13 til 17 eftir uppkvaðningu úrskurðar héraðsdóms og annan hvern laugardag upp frá því. Í aðfararbeiðni varnaraðila var um lagaheimild ranglega vísað til 45. gr. barnalaga, en með bókun sem lögð var fram í héraðsdómi 18. desember 2024 var tekið fram að beiðni varnaraðila væri byggð á 50. gr. laganna og kröfugerð breytt í endanlegt horf. Þessi aðalkrafa varnaraðila rúmast innan upphaflegrar aðalkröfu hans og verður ekki annað séð en að sóknaraðili hafi getað tekið afstöðu til hennar. Varakrafa varnaraðila er efnislega eins að öðru leyti en því að hún er sett fram til sex mánaða. Þá var í aðfararbeiðni varnaraðila tekið fram að hún væri byggð á barnalögum og verður ekki séð að röng tilgreining lagaákvæðis, sem varnaraðili síðan leiðrétti, hafi komið niður á efnisvörnum sóknaraðila. Samkvæmt þessu eru ekki þeir annmarkar á málatilbúnaði varnaraðila sem leitt geta til frávísunar málsins. Er kröfu sóknaraðila um frávísun málsins frá héraðsdómi því hafnað.

Krafa um að fella úrskurð úr gildi

1. Aðfararbeiðni varnaraðila byggir á niðurstöðu Landsréttar í áðurgreindum dómi í máli nr. 577/2022. Í dóminum var umgengni varnaraðila við son málsaðila ákveðin á þann veg að hún yrði annan hvern laugardag í fjórar klukkustundir í senn, frá klukkan 13 til klukkan 17, í fyrsta sinn 4. mars 2023, undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Frá og með 2. september 2023 skyldi umgengni vera án eftirlits og fara fram annan hvern laugardag frá klukkan 9 til klukkan 17. Frá og með 1. mars 2024 skyldi umgengni eiga sér stað aðra hvora helgi frá klukkan 17 á föstudegi til klukkan 17 á laugardegi og frá og með 6. september 2024 aðra hvora helgi frá klukkan 17 á föstudegi til klukkan 17 á sunnudegi.
2. Í dómi Landsréttar var ályktað að varnaraðili hefði unnið töluvert í sínum málum frá því að hann féll á vímuefnabindindi í maí og júní 2022, þótt þeim meðferðarúrræðum yrði ekki jafnað til langtíma inniliggjandi vímuefnameðferðar. Taldi rétturinn að varnaraðili hefði innilega löngun til að taka þátt í lífi barnsins og að hann sýndi umhyggju í þess garð. Af gögnum málsins yrði ekki annað ráðið en að með varnaraðila og barninu hefðu myndast hlýleg tengsl sem mikilsvert væri að varðveita og styrkja og að hann væri fær um að skapa því öruggt og uppbyggilegt umhverfi ef hann héldi sig frá neyslu. Það væri því mikilvægt að varnaraðili fengi tækifæri til að umgangast barnið reglulega, ekki síst í ljósi hagsmuna barnsins og réttar þess til að þekkja og njóta samvista við föður sinn. Rétturinn leit þó til þess að í málinu hefðu komið fram atriði sem gætu talist vísbendingar um að varnaraðili hefði neytt vímuefna eftir fall sitt í maí og júní 2022. Í því ljósi og þess stutta tíma sem liðinn var síðan varnaraðili féll sannanlega á vímuefnabindindi taldi rétturinn nauðsynlegt að umgengni hans við barnið færi fyrst um sinn fram undir eftirliti, sbr. 4. mgr. 47. gr., sbr. lokamálslið 5. mgr. 34. gr. barnalaga. Samkvæmt þessu var það skýr forsenda Landsréttar að varnaraðili héldi sig frá neyslu vímuefna og að reynsla kæmist á bindindi hans.
3. Umgengni fór fram samkvæmt dóminum dagana 4. og 18. mars og 1. apríl 2023. Að sögn varnaraðila gekk sú umgengni vel. Laugardaginn 15. apríl féll umgengni niður. Skráð var í skýrslu sérfræðings í málefnum barna að varnaraðili hefði ekki mætt á heimili sóknaraðila til að sækja barn aðila, ekki boðað forföll eða svarað ítrekuðum símhringingum. Móðir varnaraðila hefði í símtali upplýst sérfræðinginn um að hann væri veikur og neitaði því aðspurð að hann væri fallinn á edrúmennsku. Föstudaginn 21. apríl hefði varnaraðili í símtali við sérfræðinginn upplýst að hann hefði verið veikur, með háan hita og því ekki verið í símasambandi. Laugardaginn 29. apríl átti næsta umgengni að fara fram. Skráð var í skýrslu sérfræðings í málefnum barna að varnaraðili hefði samþykkt tillögu sérfræðingsins um að fara í fíkniefnapróf daginn fyrir umgengni. Varnaraðili skilaði inn fíkniefnaprófinu og var það neikvætt, nema jákvætt fyrir einu efni en varnaraðili mun taka inn tiltekið lyf samkvæmt læknisráði. Sóknaraðili tilkynnti þá sérfræðingnum að umgengni færi ekki fram vegna gruns hennar um að varnaraðili væri í neyslu fíkniefna á þeim tíma og krafðist þess að hann færi í afvötnun fyrir næstu umgengni. Sóknaraðili tók síðan fyrir frekari umgengni varnaraðila við son þeirra. Frá þeim tíma hefur sóknaraðili hafnað frekari umgengni varnaraðila þrátt fyrir úrskurð sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu 1. september 2023 um dagsektir vegna tálmunar sóknaraðila á umgengni drengsins við varnaraðila.
4. Varnaraðili á að baki alllangan sakaferil og sögu um neyslu fíkniefna. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 13. september 2023 var varnaraðili dæmdur til refsingar fyrir akstur án ökuréttinda 30. mars 2022 og gert að sæta 90 daga fangelsisvist. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 17. apríl 2024 var varnaraðili dæmdur til refsingar fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot með því að hafa 4. september 2023 ekið bifreið sviptur ökurétti og óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja og á sama tíma haft í vörslum sínum samtals 445 töflur af fjórum tilgreindum fíkniefnum. Með sama dómi var varnaraðili sakfelldur fyrir eignaspjöll með því að skemma ofn í verslun 16. október 2023 og á sama tíma haft í vörslum sínum fíkniefni, þar á meðal samtals 97 töflur af þremur tilgreindum fíkniefnum. Með dóminum var varnaraðili dæmdur í fangelsi í fimm mánuði.
5. Samkvæmt frásögn varnaraðila í greinargerð hans til Landsréttar féll hann á bindindi í maí og júní 2023 og aftur mjög stutt í október sama ár. Varnaraðili staðfesti í framburði í héraði að hann hafi verið í neyslu fíkniefna um haustið 2023. Þá liggur fyrir að hann var í meðferð á Vogi frá 17. til 29. nóvember 2023 og að hann hafi byrjað í viðhaldsmeðferð vegna ópíóðafíknar 5. desember 2023. Samkvæmt vottorði læknanema hjá SÁÁ, rekstraraðila sjúkrahússins Vogs, frá 4. júlí 2024, var sú meðferð enn yfirstandandi þegar vottorðið var ritað. Þá kvaðst varnaraðili í framburði sínum í héraði enn vera í viðhaldsmeðferðinni.
6. Sóknaraðili hefur skorað á varnaraðila að leggja fram tiltekin gögn, meðal annars yfirlit úr málaskrá lögreglu vegna áranna 2021 til 2025, sakavottorð og gögn frá Fangelsismálastofnun um afplánun fyrir árin 2021 til 2025 og þá afplánun sem varnaraðili eigi eftir að taka út. Varnaraðili hefur ekki orðið við þeirri áskorun sóknaraðila. Hann upplýsti þó í skýrslutöku sinni í héraði að hann sinnti samfélagsþjónustu á þriðjudögum.
7. Ljóst er samkvæmt framansögðu að varnaraðili hefur ítrekað verið í neyslu eftir að dómur Landsréttar féll 24. febrúar 2023 og verið gert að sæta fangelsi samkvæmt tveimur dómum héraðsdóms í samtals um átta mánuði. Forsendur dóms Landsréttar um að varnaraðili héldi sig frá neyslu fíkniefna gengu samkvæmt því ekki eftir. Þá skortir verulega á upplýsingar um stöðu varnaraðila í dag, svo sem um heilsufar hans og gengi í meðferð, sem og um afplánun hans á fyrrnefndum dómum. Samkvæmt 1. mgr. 45. gr. barnalaga, sbr. 4. mgr. 50. gr. sömu laga, getur dómari hafnað aðfararbeiðni ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga með tilliti til hagsmuna barns. Þegar litið er til þeirrar óvissu sem uppi er um stöðu varnaraðila sem fyrr er lýst verður að líta svo á að sóknaraðili hafi leitt að því nægar líkur að hagsmunum barnsins kunni að vera stefnt í hættu með umgengni varnaraðila við það. Verður því talið varhugavert að gerðin nái fram að ganga. Samkvæmt því verður hinn kærði úrskurður felldur úr gildi um annað en gjafsóknarkostnað.
8. Rétt þykir að kærumálskostnaður falli niður en um gjafsóknarkostnað varnaraðila fyrir Landsrétti fer eins og í úrskurðarorði greinir.

Úrskurðarorð:

Hinn kærði úrskurður er felldur úr gildi um annað en gjafsóknarkostnað sóknaraðila, A og varnaraðila, B.

Kærumálskostnaður fellur niður.

Gjafsóknarkostnaður varnaraðila fyrir Landsrétti greiðist úr ríkissjóði, þar með talin þóknun lögmanns hans, Gunnhildar Pétursdóttur, 324.000 krónur.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 10. janúar 2025

Mál þetta barst Héraðsdómi Reykjaness með bréfi lögmanns sóknaraðila þann 13. maí sl. Sóknaraðili er B, kt. [...], [...], Reykjavík. Varnaraðili er A, kt. [...], [...], Kópavogi.

Endanlegar dómkröfur sóknaraðila eru að úrskurðað verði að sonur aðila, C, kt. [...], verði með beinni aðfarargerð tekinn úr umráðum varnaraðila og afhentur sóknaraðila þannig að umgengni geti farið fram samkvæmt dómi Landsréttar nr. 577/2022, fyrsta mögulega laugardag klukkan 13.00 til klukkan 17.00 eftir uppkvaðningu þessa úrskurðar og annan hvern laugardag upp frá því. Til vara er krafist úrskurðar um að sonur aðila, C, verði með beinni aðfarargerð tekinn úr umráðum varnaraðila og afhentur sóknaraðila þannig að umgengni geti farið fram samkvæmt dómi Landsréttar nr. 577/2022, næstu sex mánuði, eftir uppkvaðningu þessa úrskurðar, í fyrsta sinn næsta laugardag eftir uppkvaðningu úrskurðar, eða eftir atvikum í samræmi við aðra umgengni samkvæmt úrskurðinum. Krafist er að úrskurðurinn verði aðfararhæfur við uppkvaðningu hans. Þá er krafist málskostnaðar eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál. Þá er þess krafist að gerðin fari fram á kostnað gerðarþola, auk þess að fjárnám verði heimilað fyrir kostnaði af væntanlegri gerð. Þá er þess krafist að frávísunarkröfu varnaraðila verði hafnað.

Varnaraðili krefst þess aðallega að kröfu sóknaraðila um að henni verði gert að afhenda son sinn, C, kt. [...], í umgengni fyrsta mögulega laugardag klukkan 9.00 og annan hvern laugardag upp frá því sé vísað frá dómi en til vara að kröfunni verði hafnað.

Jafnframt er gerð krafa um að kæra til æðri dóms á niðurstöðu í máli þessu fresti réttaráhrifum úrskurðar héraðsdóms.

Varnaraðili krefst einnig málskostnaðar úr hendi sóknaraðila að viðbættum virðisaukaskatti samkvæmt málskostnaðarreikningi er lagður verði fram við munnlegan flutning málsins, komi til þess, eins og málið væri eigi gjafsóknarmál. Mál þetta var tekið fyrir í héraðsdómi 5., 21. og 26. júní 2024 og 4. júlí s.á. Munnlegur málflutningur um þá kröfu varnaraðila að leiða mætti vitni við aðalmeðferð málsins fór fram 17. september sl. Var þeirri kröfu hafnað með úrskurði 4. október sl. Var sú niðurstaða ekki kærð til Landsréttar. Fór aðalmeðferð fram 18. desember sl. Við aðalmeðferðina gáfu báðir aðilar skýrslu fyrir dóminum. Var krafan bæði flutt um frávísunarkröfu varnaraðila svo og málið efnislega. Var krafan tekin til úrskurðar að aðalmeðferð lokinni.

Málsatvik.

Kynni aðila hófust sumarið 2018 og gengu þau í hjónaband [...] 2019. Slitu þau samvistir [...] sama ár eftir stormasama sambúð. Fæddist þeim sonur í [...] 2020. Var forsjá drengsins sameiginleg með aðilum. Samkvæmt sóknaraðila hóf varnaraðili þá strax að tálma umgengni sóknaraðila við drenginn.

Báðir aðilar eiga sér langa sögu um neyslu ávana- og fíkniefna. Varnaraðili á fyrir dóttur fædda í [...]. Varnaraðili kveðst hafa verið án neyslu ávana- og fíkniefna frá árinu 2016 en samkvæmt gögnum lögreglu voru afskipti höfð af henni fram á haust 2018. Ekki eru nein gögn um neyslu hennar eða afleiðingar neyslu eftir þann tíma.

Sóknaraðili á einnig langa sögu um neyslu ávana- og fíkniefna. Samkvæmt frásögn sóknaraðila fékk hann fyrst að hitta drenginn í [...] 2020 í húsakynnum barnaverndar. Hófst þá nokkuð regluleg umgengni undir eftirliti fram í [...] sama ár. Frá desember 2020 og til febrúar 2021 fékk sóknaraðili umgengni einu sinni á þriggja vikna fresti og gekk sú umgengni vel. Kveður sóknaraðili umgengni þá oft hafa fallið niður af ástæðum sem varnaraðili gaf. Sóknaraðili leitaði til sýslumanns og krafðist úrskurðar um umgengni. Í úrskurði sýslumanns var ákveðið að umgengni yrði regluleg aðra hvora helgi frá föstudegi til mánudags með aðlögun í fjóra mánuði.

Varnaraðili höfðaði forsjármál í september 2021. Undir rekstri þess máls var úrskurðað um að regluleg umgengni yrði við drenginn þar til endanlegur dómur lægi fyrir. Þá niðurstöðu kærði varnaraðili til Landsréttar sem kvað upp úrskurð þann 27. janúar 2022 í máli nr. 794/2021. Var niðurstaða Landsréttar sú að umgengni skyldi vera annan hvern laugardag í þrjár klukkustundir í senn frá klukkan 11.00 til klukkan 14.00, í fyrsta sinn þann 5. febrúar 2022, þar til niðurstaða lægi fyrir í forsjármálinu.

Undir rekstri málsins fyrir héraðsdómi var unnið forsjárhæfnimat á báðum aðilum. Var tillaga matsmanns að umgengni sóknaraðila við drenginn yrði fyrst um sinn fjórar klukkustundir aðra hvora helgi en að sex mánuðum liðnum yrði hún aukin í einn dag aðra hvora helgi frá föstudegi til sunnudags með aðlögun.

Þann 9. júní 2022 var dómur Héraðsdóms Reykjavíkur kveðinn upp í máli nr. E-[...]/2021 þar sem aðilum var veittur lögskilnaður, móðirin færi ein með forsjá drengsins og lögheimili hans yrði hjá henni. Þá var kveðið á um að frá 16. desember 2023 skyldi regluleg umgengni sóknaraðila við drenginn vera önnur hver helgi frá föstudegi til laugardags með aðlögun frá 9. júní 2022 til 16. desember 2023. Niðurstöðu héraðsdóms áfrýjaði varnaraðili til Landsréttar sem kvað upp dóm þann 24. febrúar 2023 í máli nr. 577/2022 og staðfesti niðurstöðu undirréttar.

Samkvæmt sóknaraðila hafi umgengni gengið nokkuð reglulega frá uppkvaðningu dóms Landsréttar aðra hvora helgi en fallið niður í tvö skipti vegna veikinda sóknaraðila. Síðasta umgengni hafi verið 13. maí 2023.

Þann 22. maí 2023 fór sóknaraðili fram á að dagsektir yrðu lagðar á varnaraðila vegna tálmunar á umgengni. Féllst sýslumaður á beiðni sóknaraðila og lagði dagsektir á varnaraðila þar til að látið yrði af tálmun. Var sú niðurstaða staðfest af dómsmálaráðuneytinu þann .......... Árangurslaust fjárnám var gert hjá varnaraðila vegna dagsekta þann 10. nóvember 2023.

Í framhaldi ákvað sóknaraðili að krefjast innsetningar á barninu en sætti sáttameðferð áður þar sem sættir náðust ekki.

Helstu málsástæður og lagarök sóknaraðila.

Sóknaraðili byggir kröfu sína á því að hann hafi leitað allra leiða til að varnaraðili láti af tálmunum og samþykki að drengurinn fari í umgengni við föður samkvæmt dómi Landsréttar í máli nr. 577/2022 frá 24. febrúar 2023. Varnaraðili hafi ítrekað brotið á rétti barnsins til að viðhalda tengslum við föður sinn, þekkja hann og umgangast. Sóknaraðili hafi verið án ávana- og fíkniefna frá því í lok október 2023. Sóknaraðili sé alfarið edrú í dag og sé reiðubúinn til að skila inn fíkniefnaprufu við upphaf umgengni.

Þá byggir sóknaraðili á barnalögum nr. 76/2003. Varnaraðili aftri sóknaraðila með ólögmætum hætti að sinna forsjárskyldum sínum og rétti barnsins til að umgangast föður sinn. Miklir hagsmunir séu í húfi og þörf á skjótum aðgerðum. Byggir sóknaraðili kröfu sína á 45. gr. barnalaga nr. 76/2003, sbr. og 1. mgr. 78. gr. laga um aðför nr. 90/1989. Einnig byggir sóknaraðili kröfu sína á 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrár Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994.

Helstu málsástæður og lagarök varnaraðila.

Varnaraðili byggir m.a. á því að í ljósi niðurstöðu forsjárhæfnimats sé ljóst að sóknaraðili sé að öllu leyti óaðfinnanlegt foreldri. Eina ástæða þess að hún hafi af nauðsyn þurft að taka fyrir umgengni sóknaraðila við barn aðila sé að sóknaraðili sé ekki til þess fallinn eins og staðan sé í dag til annars en að bjóða drengnum upp á óboðlegar og beinlínis hættulegar aðstæður. Líkt og komi fram í niðurstöðukafla matsgerðarinnar setji varnaraðili velferð og öryggi drengsins í forgang en það geri hún m.a. með því að taka fyrir umgengni sem til þess sé fallin að ógna öryggi og velferð drengsins.

Varnaraðili hafi verið edrú frá árinu 2016 og þrátt fyrir að sóknaraðili hafi reynt að bera á borð dylgjur um að hún hafi verið í neyslu árið 2018 í tengslum við forsjármál aðila hafi hann aldrei getað fært neinar sönnur á þær fullyrðingar. Hins vegar liggi alveg fyrir að neysluvandi sóknaraðila sé mun alvarlegri sem hafi haft gríðarlega mikil alvarleg og varanleg áhrif á sóknaraðila og ekkert bendi til þess að hann hafi unnið bug á þeim vanda eða gert nokkurn raunverulegan reka að því að sigrast á honum.

Varnaraðili telji mikilvægt í málinu að horft sé til forsögu þess og þá einkum langrar og staðfestrar sögu af misnotkun sóknaraðila á fíkniefnum og ofbeldishegðunar sem varnaraðili telji að hafi augljóslega áhrif á getu sóknaraðila til að bjóða barninu C upp á fullnægjandi og öruggar aðstæður. Þessi forsaga hafi legið fyrir þegar dómur Landsréttar nr. 577/2022, sem sé aðfararheimild málsins, féll. Þó að varnaraðili telji niðurstöðu Landsréttar í umræddu máli ekki hafa verið rétta hvað umgengnina varðar sé hún meðvituð um að þeirri niðurstöðu verði vitaskuld ekki haggað í máli þessu, en forsagan skipti þó í öllu falli máli, enda hafi komið upp mjög alvarleg atvik hjá sóknaraðila eftir að dómurinn féll sem styrkja að mati varnaraðila þá niðurstöðu að ekki hafi verið tilefni til að fastsetja umgengni sóknaraðila við barnið á meðan hann hafi ekki bætt ráð sitt.

Lykilatriði sé einnig að mati varnaraðila að aðfararheimild sú sem sóknaraðili byggi á skoðist í ljósi þess sem hafði átt sér stað í lífi sóknaraðila á þeim tíma er dómur Landsréttar féll en Landsréttur hafi ekki haft upplýsingar um og ekki síður þess sem átt hafi sér stað í lífi sóknaraðila eftir að dómurinn féll. Það sem átt hafi sér stað sé til þess fallið að rýra alfarið traust varnaraðila til sóknaraðila og geti varnaraðili með engu móti með góðri samvisku sett barnið í þær ótryggu aðstæður sem fólgnar væru í umgengni við sóknaraðila eins og staðan sé í dag. Þess þá heldur séu engar forsendur til þess að þvinga slíka umgengni með valdi. Þá leggi varnaraðili ríkulega áherslu á að hluti þeirra gagna sem vísað var til varði alvarleg atvik sem áttu sér stað áður en dómur lá fyrir í Landsrétti en upplýsingar lágu ekki fyrir um í tengslum við áfrýjun forsjármálsins. Telur varnaraðili auðséð að hefðu slíkar upplýsingar legið fyrir Landsrétti hefði Landsréttur ekki dæmt um að nein umgengni ætti að fara fram við sóknaraðila.

Varnaraðili telur að kjarni málsins sé að engin gögn málsins bendi til þess að hún tálmi umgengni sóknaraðila við barnið af óþarfa eða léttúð. Varnaraðili sé mjög meðvituð um rétt föður og barns til gagnkvæmrar umgengni og hún virði þann rétt. Væru aðstæður í lagi hjá sóknaraðila stæði varnaraðili ekki í vegi fyrir umgengni. Það sé hins vegar á ábyrgð varnaraðila sem eina forsjáraðila barnsins að tryggja hagsmuni þess og öryggi í hvívetna. Varnaraðili telur sig fullvissa um að sóknaraðili sé í virkri neyslu og sölu fíkniefna enn þann dag í dag. Einnig hafi hann verið í staðfestri neyslu á þeim tíma sem forsjármál þeirra var enn fyrir Landsrétti, sem gangi gegn því sem hann sjálfur hafi greint frá í tengslum við það mál. Telur varnaraðili því að forsendur þær sem dómur Landsréttar sé reistur á séu brostnar og alls óvíst að dómurinn hefði farið á þann veg sem fór hefði Landsréttur haft hjá sér allar upplýsingar. Þetta dragi úr gildi þeirrar dómsniðurstöðu sem aðfararheimildar. Sá forsendubrestur, auk núverandi bágs ástands sóknaraðila, leiði að mati varnaraðila sannarlega til þess að telja beri varhugavert að fallast á að aðför nái fram að ganga.

Sóknaraðili eigi sér langa sögu afbrota og afskipta lögreglu sem og af misnotkun og sölu fíkniefna allt frá unga aldri. Hegðun sóknaraðila og þær aðstæður sem hann hafi boðið upp á í tengslum við umgengni við drenginn á þeim tíma áður og á meðan forsjármálið milli aðila stóð yfir gefi varnaraðila sannarlega ástæðu til að vantreysta sóknaraðila. Svo helstu atvik af þessu tagi úr forsögu sóknaraðila séu rakin megi helst nefna eftirfarandi atriði, þó athugist að ekki sé um tæmandi talningu að ræða:

Að eigin sögn hafi sóknaraðili byrjað fíkniefnasölu ungur að árum og m.a. megi benda á lýsingar sem fram komi í forsjárhæfnimati úr forsjármáli aðila þar sem fram komi á bls. 19 að sóknaraðili hafi lýst því við matsmann að hann hafi orðið að hætta að vinna þegar hann var 19 ára til að geta sinnt fíkniefnasölunni einvörðungu.

Í gögnum lögreglu komi fram tugir ofbeldismála og mála er varði neyslu ávana- og fíkniefna frá árunum 2008–2020. Hafi sóknaraðili m.a. verið kærður fyrir kynferðisbrot þann 7. mars 2008 en málið látið niður falla. Auk ofbeldisbrota hafi sóknaraðili ítrekað verið sviptur ökuréttindum en virðist það ekki leiða til þess að hann hætti að keyra án ökuréttinda, gjarnan undir áhrifum fíkniefna, sbr. þrjá framlagða dóma frá árunum 2017, 2019 og 2023.

Í bréfi lögreglu frá 6. maí 2020 sé getið um afskipti síðustu árin. Komi m.a. fram að lögregla hafi haft afskipti af sóknaraðila á árinu 2016 fyrir að aka undir áhrifum ávana- og fíkniefna og á sama tíma hafi hann verið handtekinn vegna líkamsárásar. Þá segir að í maí 2017 hafi verið tilkynnt um heimilisófrið þar sem sóknaraðili hafi verið undir miklum áhrifum ávana- og fíkniefna. Þar hafi hann beitt móður sína alvarlegu ofbeldi. Einnig komi fram að í ágúst 2019 hafi verið tilkynnt um að sóknaraðili væri að berja á varnaraðila í bifreið. Þá segi að í ágúst 2019 sé sóknaraðili viðriðinn líkamsárásarmál þar sem fullyrt sé í bréfi lögreglu að hann hafi beitt mann ofbeldi á heimili móður sinnar. Sé því um að ræða nokkuð samfellda sögu ofbeldismála hjá sóknaraðila ef einungis sé tekið mið af því sem hafi ratað á borð lögreglu.

Alvarlegasta tilvikið hafi svo vafalaust verið þegar sóknaraðili var dæmdur fyrir heimilisofbeldi gegn sinni eigin móður sem átti sér stað árið 2017. Nánar tiltekið var talið sannað að hann hefði veist að henni, slegið hana ítrekað í höfuðið með hillubút úr tré, allt með þeim afleiðingum að hún hlaut tannbrot, tannliðarhlaup, opið sár á vör og munnholi, auk yfirborðsáverka á höfði og hálsi.

Árið 2020 kærði varnaraðili síðan sóknaraðila fyrir heimilisofbeldi sem átti sér stað haustið 2019 á meðan hún var ólétt en þá hrinti sóknaraðili varnaraðila þannig að hún féll í gólfið og var dóttir varnaraðila, þá [...] ára, á heimilinu og varð vitni að atvikum. Á sínum tíma felldi lögregla málið niður en síðar felldi ríkissaksóknari úr gildi ákvörðun lögreglu um að fella niður málið og m.a. gaf D, dóttir varnaraðila, vitnaskýrslu hjá lögreglu vegna málsins. Ljóst megi vera að þessi kæra hafi ekki verið fundin upp eftir að aðilar eignuðust barn eða ágreiningur varð um forsjá eða umgengni. Megi m.a. benda á gögn um samskipti aðila á meðgöngu barnsins, þar sem varnaraðili segi m.a. að sóknaraðili hafi hrint sér óléttri og sóknaraðili neitaði því ekki heldur þvert á móti játaði ofbeldið. Þá lét varnaraðili geta þess í umboði til lögmanns, dags. 15. apríl 2020, fyrir fæðingu barnsins, að umboðið næði einnig til líkamsárásar sem hún hafi orðið fyrir af hálfu sóknaraðila á meðgöngu. Því sé með engum hætti hægt að halda því fram að varnaraðili hafi verið að koma með ásakanirnar fram fyrst þegar hún kærði atvikið 5. október 2020. Alvanalegt sé að þolendur heimilisofbeldis leiti ekki réttar síns eða geri það jafnvel ekki fyrr en löngu eftir að ofbeldið hafi átt sér stað og sambandi lokið. Það að varnaraðili hafi kært ofbeldi, sem átti sér stað á meðgöngu, þegar barnið var fimm mánaða sé því fullkomlega eðlilegt.

Sóknaraðili á sér sem fyrr segir langa neyslusögu. Sjáist það m.a. á framangreindu yfirliti lögreglu úr málaskrá. Þá komi fram í gögnum málsins að hann hafi búið á áfangaheimili, sem sé hugsað til að ná tökum á áfengis- og vímuefnavanda, þegar málsmeðferð átti sér stað hjá sýslumanni sumarið 2021. Þá hafi sóknaraðili gengist við þessum vanda sínum, m.a. í héraðsdómsgreinargerð sinni og matsgerð í forsjármálinu.

Varnaraðili hafi ekki síður áhyggjur af andlegum erfiðleikum eða mögulega geðrænum veikindum sóknaraðila ef einungis sé miðað við þær takmörkuðu upplýsingar sem fyrir liggi í málinu. Þannig greindi sóknaraðili sjálfur frá því í viðtölum við sýslumann árið 2021 að hann ætti það til að fara í geðrof þegar hann væri í neyslu og í einu slíku geðrofi hafi hann gengið í skrokk á sinni eigin móður.

Sóknaraðili kveðist hafa orðið edrú í febrúar 2020. Varnaraðili telur þessa fullyrðingu sóknaraðila ekki trúanlega en jafnvel þó að svo hafi verið sé ljóst að einungis hafi verið um stutt tímabundið ástand að ræða, en þann 16. september 2020 hringdi sóknaraðili í heimilislækni sinn og treysti sér ekki til að mæta í bókaðan tíma á stofu. Í greinargerð læknisins komi m.a. fram: „Er mjög ör í tali. Hræddur og líður illa yfir aðstæðum. Hræddur um að falli og sprauta sig með cocain. Hausinn fer á ljóta staði. Hugsar að of stór skammtur gæti slökkt á honum og endað líf sitt.“

Um svipað leyti sendi E, vinkona sóknaraðila, skilaboð á varnaraðila þar sem fram kom: „A við höfum virkilega miklar áhyggjur af því að B muni offa sig, geturðu ekki leyft honum að hitta C meira?“. Hafi varnaraðili bent vinkonu sóknaraðila þá réttilega á að það væri ekki á hennar könnu að veita sóknaraðila geðlæknisaðstoð ef hann væri í sjálfsvígshættu og benti á bráðageðdeild LSH.

Það sé því ljóst að sóknaraðili hafi alls ekki verið í góðu jafnvægi eftir að barnið fæddist og var að pressa á að fá barnið meira og lengur til sín þrátt fyrir að vera að eigin sögn í sjálfsvígshættu og hættu á að falla með alvarlegum hætti á meintu fíkniefnabindindi. Hvergi í gögnum forsjármálsins sé að finna staðfestingu á að sóknaraðili hafi unnið bug á þessum andlegu/geðrænu vandamálum og það sama megi segja um fyrirliggjandi gögn í aðfararmáli þessu.

Þann 10. september 2021 hafi sóknaraðili komið á bæjarskrifstofur [...] og komist í uppnám og æpt á starfsmenn þar að eitthvert skjal hafði vantað í gagnabunka sem hann var að sækja. Hafi sviðsstjóri fjölskyldusviðs þurft að koma í afgreiðsluna og róa sóknaraðila niður. Hafi starfsmönnum verið svo brugðið að ástæða þótti til að geta sérstaklega um þetta tilvik í samskiptaskráningu starfsmanns barnaverndar.

Þann 13. september 2021 sá framangreindur barnaverndarstarfsmaður ástæðu til að ræða atvikið 10. september 2021 við sóknaraðila. Í samskiptaskráningunni segir m.a.: „Faðir hló og ætlaði að byrsta sig og sagði við u-i að það þyrfti ekkert að skamma sig. U-ð sagðist ekki vera að því heldur að benda honum á að hann yrði að vanda sig í framkomu, hvort að hann myndi alltaf bregðast svona við ef það væri eitthvað sem honum mislíkaði. U-ð lýsti áhyggjum sínum [yfir] föður ef þetta gæti gerst fyrir framan drenginn. [Ókunnug] gætu upplifað þetta sem ógnandi hegðun.“ Þá kom fram: „Í símtalinu óð faðir svolítið úr einu í annað, u-ð upplifði mikinn málþrýsting og að hann væri þvoglumæltur.“

Þann 27. september 2021 var hegðun föður rædd sérstaklega á barnaverndarmálafundi Barnaverndar [...] og talið að hegðun föður gæfi ástæðu til að hefja könnun máls þar sem barnið væri í umgengni við föður.

Grunur um lyfjalagabrot sóknaraðila sem finna megi í framangreindu yfirliti lögreglu skipti máli þar sem hann hafi skilað þvagprufum sem hafa verið neikvæðar fyrir öðru en fyrir svokölluðum benzólyfjum en það sé talið í lagi þar sem hann fái lyf frá lækni sem geti mælst sem slíkt. Útiloki það alls ekki misnotkun á lyfjum sem innihalda slík efni. Þá hafi sóknaraðili einmitt viðurkennt sjálfur að hafa misnotað lyfseðilsskyld lyf.

Einnig sé lýst í matsgerð dómkvadds matmanns að sóknaraðili hafi misnotað lyf, t.d. í Búdapest og á Spáni 2019.

Það hafi því komið flatt upp á varnaraðila þegar upp kom eftir að Barnavernd [...] hóf könnun vegna ógnandi hegðunar sóknaraðila á bæjarskrifstofum að hann var á fjórum tegundum lyfja með mikla virkni, þ.e. Stesolid, Sertral, Quetiapin og Amitriptylin. Í ljósi forsögu sóknaraðila um misnotkun á benzólyfjum (t.d. rítalíni), sögu um alvarlegt heimilisofbeldi sem hann hafi m.a. hlotið dóm fyrir, áhyggna hans og annarra á því að hann taki eigið líf eftir að drengurinn fæddist og hegðunar hans undanfarið sé þó ljóst að mikil lyfjanotkun hans slái ekki á áhyggjur af drengnum í umsjón sóknaraðila.

Þann 25. nóvember 2021 hafi umgengni átt að fara fram. Misskilningur hafi orðið um tímasetningu sem orsakaðist m.a. af því að samskipti fóru fram í gegnum lögmenn og lögmaður sóknaraðila hafi ekki séð í tæka tíð að lögmaður varnaraðila hafði samþykkt að umgengni myndi byrja klukkan 14.00 í stað klukkan 16.00. Hafi þetta endað með því að sóknaraðili mætti fyrir utan hús foreldra varnaraðila, þar sem sonur aðila var staddur auk eldri dóttur varnaraðila, sem sé á unglingsaldri. Sóknaraðili hafi verið ógnandi og æstur, æpt ýmist eða talað mjög hátt og haft uppi ókvæðisorð um varnaraðila. Heimilisfólk og vegfarendur hafi ekki komist hjá því að verða vitni að þessu. Sendi F, móðir varnaraðila, tilkynningu til barnaverndar vegna þessa og G, sálfræðingur, [...] varnaraðila, hafi einnig orðið vitni að hluta atburðarásarinnar og sendi einnig tilkynningu til barnaverndar. Hann lýsti því að inni í íbúðinni hefði hann hitt framangreinda dóttur varnaraðila sem „var eðlilega mjög skelkuð enda brennd af fyrri reynslu af B“. Þá segir í tilkynningunni: „Þetta er algerlega ólíðandi hegðun og framkoma sem fer nærri því að flokkast undur hreint ofbeldi, og á ekki að sjást í kringum umgengni við börn.“ Í næstu umgengni á eftir hafi sóknaraðili skilað barninu hálftíma of seint án þess að gera viðvart um seinkunina og olli það varnaraðila miklum áhyggjum í ljósi hegðunar sóknaraðila þá um haustið.

Atvikið frá 25. nóvember 2021 sýni svart á hvítu að háttsemi sóknaraðila sé óásættanleg og hafi ekki einungis valdið varnaraðila áhyggjum heldur hafi aðrir, m.a. starfsmenn barnaverndar, séð ástæðu til að kanna mál hans sérstaklega vegna þess. Hvort sem háttsemin skýrist af misnotkun lyfja, fölsun á þvagprófi vegna fíkniefna eða hreinlega geðrænum veikindum sé ljóst að öllum beri saman um að slík háttsemi sé ekki í lagi fyrir foreldri sem sé með barn í sinni umsjá. Minnsti ágreiningur, mistök eða misskilningur geti valdið því að sóknaraðili springi. Í ljósi dóms sem sóknaraðili hlaut fyrir gróft heimilisofbeldi árið 2017 og heimilisofbeldismáls árið 2019 sé ljóst að viðvörunarmerki hafi án vafa verið farin að blikka áður en sóknaraðili hóf sprautuneyslu undir rekstri forsjármálsins í héraði árið 2021 eins og rakið verður hér á eftir.

Héraðsdómur kvað upp úrskurð um umgengni sóknaraðila til bráðabirgða þann 10. desember 2021. Fyrsta umgengnin eftir téðan úrskurð, 14. desember 2021, var auk þess síðasta skipti þar sem sækja átti drenginn hjá dagmóður þar sem hann var að byrja á leikskóla. Virðist ástand sóknaraðila ekki hafa verið gott að mati dagmóður en hún hafi haft áhyggjur af „annkáralegu“ ástandi þegar drengurinn var sóttur og tók fram að hún vildi alls ekki að barnið gisti hjá sóknaraðila nema undir eftirliti. Ætla megi að talsvert þurfi til að koma til að reynd dagmóðir láti slíkt frá sér um foreldri.

Sótti sóknaraðili drenginn ekki í umgengni samkvæmt úrskurði héraðsdóms næstu skipti, þ.e. 28. desember 2021, 1. janúar 2022 og 11. janúar 2022. Lét sóknaraðili hvorki varnaraðila né lögmann hennar vita af því að hann myndi ekki sinna umgengni sinni við barnið. Síðar hafi komið í ljós að sóknaraðili hafði verið í neyslu vímuefna en ekki látið varnaraðila vita af því að hann gæti ekki sinnt umgengni. Svo virðist sem hann hafi freistað þess að leyna neyslunni því neysla hans hafi ekki komið upp á yfirborðið fyrr en LSH tilkynnti hann til barnaverndar.

Í tilkynningunni hafi eftirfarandi komið fram: „Faðir leitar á bráðamóttöku vegna neyslu og mögulegs geðrof[s]. Að sögn 1 barn sem dvelur hjá honum aðra hvora helgi …“. Rétt sé að geta þess að framangreind tilkynning var send Barnavernd Reykjavíkur 29. desember 2021 sem síðan áttaði sig á að málið átti heima á [...] og var tilkynningin móttekin hjá Barnavernd [...] þann 12. janúar 2022. Ekkert hafði þó heyrst frá föður allan þennan tíma.

Í gögnum frá LSH komi fram að þann 28. desember 2021 hafi sóknaraðili komið í fylgd þriggja lögreglumanna, hann standi varla undir sér, sé slagandi og drafandi og komi varla upp orði. Einnig reyndist hann vera með sprautuför á handleggjum. Þvagpróf sýndi jákvætt fyrir MDMA, kókaíni, benzó og amfetamíni. Þá var hann talinn í þörf fyrir mat geðlækna með tilliti til geðrofseinkenna að mati sérfræðings en annar sérfræðingur sem hitti hann um morguninn hafi tekið fram að hann væri orðinn skýr og áttaður og hefði engan sérstakan áhuga á að tala við geðlækni. Undirstriki þetta þann dómgreindarbrest sóknaraðila að þiggja ekki aðstoð við geðrænum vanda sínum þrátt fyrir að hafa viðurkennt sjálfur að hann væri beinlínis hættulegur þegar hann komist í geðrof í tengslum við neyslu eins og áður er rakið.

Þann 13. janúar 2022 sendi starfsmaður Barnaverndar [...] tölvupóst á lögmenn aðila þar sem kom m.a. fram: „Til að tryggja öryggi barnsins telur barnavernd ekki forsendur fyrir umgengni við föður að svo stöddu.“ Þessu svaraði lögmaður sóknaraðila með því að sóknaraðili væri á leið í meðferð og hefði ekki reynt að umgangast barnið meðan svona væri ástatt.

Í gögnum málsins megi sjá að sóknaraðili fékk slæma sýkingu í olnbogabót og handlegg og lagðist inn á LSH þann 10. janúar 2022 vegna þess. Mikill bjúgur og roði var niður framhandlegg og upp hálfan upphandlegg. Fram kemur að sóknaraðili eigi inni í kerfinu beiðni fyrir HIV og Hep C og hafi blóð verið dregið úr honum. Varnaraðili telur þetta allt líklega vera afleiðingar neyslu vímuefna enda afar augljós tengsl olnbogabótar og sprautuneyslu.

Þann 18. janúar 2022 staðfesti lögmaður sóknaraðila að hann hefði verið í neyslu vímuefna en hefði svo haldið því fram að það hefði einungis verið frá 27. desember 2021 til 6.–7. janúar 2022 og sóknaraðili hélt síðar fram að um hefði verið að ræða tveggja vikna tímabil. Varnaraðili telur að um mun lengra tímabil hafi verið að ræða þó svo að tvær vikur séu talsverður tími og stundum banvænn þegar menn séu í sprautuneyslu.

Gerð hafi verið áætlun með sóknaraðila þann 20. janúar 2022 þar sem sinna átti óboðuðu eftirliti á heimili hans, taka af honum fíkniefnapróf þegar þörf væri talin á, hann færi í meðferð vegna fíknisjúkdóms, álits geðlæknis yrði aflað og síðast en ekki síst átti að vera eftirlit með umgengni í fjögur skipti og síðan yrði það endurmetið hvort þörf væri á frekara eftirliti.

Barnavernd óskaði eftir því að faðir fengi að komast á Vog sem fyrst með beiðni, dags. 25. janúar 2022, og fékk hann tíma 23. febrúar 2022.

Landsréttur kvað upp úrskurð sinn þann 27. janúar 2022 og tók mið af breyttri stöðu í málinu, þ.e. sprautuneyslu sóknaraðila og samstarfi hans við barnavernd. Var umgengni ákveðin þrjár klukkustundir annan hvern laugardag, en í úrskurðinum sagði einnig m.a. í lok 9. mgr. og byrjun 10. mgr.: „Eins og áður er getið er það meðal markmiða áætlunar fjölskyldusviðs [...] að tryggja að ekki verði tengslarof milli sóknaraðila og drengsins. Í áætluninni er gert [] ráð fyrir því að barnaverndarnefnd sinni eftirliti með umgengninni í allt að fjögur skipti sem verði endurmetið í kjölfarið. [...] Með vísan til alls framangreinds þykir rétt að ákveða sóknaraðila umgengni til bráðabirgða við drenginn. Umgengni skal fara fram annan hvern laugardag í þrjár klukkustundir í senn frá klukkan 11 til 14, í fyrsta sinn 5. febrúar 2022, þar til dómur gengur í héraði í forsjárdeilu málsaðila. Svo sem að framan er getið liggur fyrir að umgengnin verður undir eftirliti barnaverndar fyrstu fjögur skiptin en eftir þann tíma verður það endurmetið.“

Ekki er neinum vafa undirorpið að eftirlit barnaverndar var forsenda þess að Landsréttur ákvað að mæla fyrir um umgengni við mann sem hafði verið nýstaðinn að verki við sprautuneyslu fíkniefna. Eins og áður segi óskaði barnavernd eftir að sóknaraðili fengi að komast á Vog sem fyrst og fékk hann tíma 23. febrúar 2022. Þann 6. febrúar lagðist hann inn á spítala og var útskrifaður föstudaginn 11. febrúar 2022 og kominn á Vog mánudaginn 14. febrúar 2022. Telur varnaraðili enga aðra skýringu á þessu en þá að spítalinn hafi talið þörf á að hann kæmist fyrr inn á Vog vegna neyslu. Svo virðist sem sóknaraðili hafi sleppt því að tilgreina að hann ætti barn þegar hann lagðist inn á spítalann í þetta sinn enda barst engin tilkynning frá spítalanum fyrst um sinn. Síðar tilkynnti starfsmaður spítalans til barnaverndar sem vissi af því að sóknaraðili ætti barn og upplýsti um atriði sem bentu eindregið til þess að sóknaraðili hefði verið í neyslu. Varnaraðili telur einsýnt að sóknaraðili hafi lagst inn á spítalann af líkamlegum afleiðingum neyslu.

Fyrir liggur læknisvottorð, dags. 11. febrúar 2022. Um er að ræða vottorð sem lögmaður sóknaraðila aflaði einhliða og sendi á barnavernd. Í vottorðinu koma aðeins fram sjúkdómsgreiningar en ekkert um ástand föður við komu á neyðarmóttöku eða innlögn á bráðalyflækningadeild (A2) eða hvort orsakir þessara alvarlegu veikinda kynnu að vera tengdar neyslu, enda líklega ekki spurt um það þegar óskað var eftir vottorðinu. Ekki er heldur að finna upplýsingar um háttalag sóknaraðila á spítalanum þrátt fyrir starfsmaður barnaverndar hafi heyrt í starfsmönnum spítalans reyna að róa föður niður þegar hann ræddi við barnaverndarstarfsmanninn í síma. Rímar það við tilkynningu starfsmanns LSH sem lýsti sams konar æsingi af hálfu sóknaraðila og vikið verður að hér á eftir.

Fyrir liggur samskiptaskrá Barnaverndar [...], dags. 23. febrúar 2022. Þar komi m.a. fram að rætt hafi verið við föður þann 11. febrúar 2022 og þá hafi faðir öskrað viðstöðulaust, verið mjög orðljótur í garð starfsmanns og að starfsmenn spítalans hafi reynt að róa hann niður. Hann hafi m.a. hafnað eftirliti með umgengni og ekki viljað virða þá áætlun sem hann hafi skrifað undir. Fram komi að þann 21. janúar 2022 hafi verið tekin ákvörðun um að loka málinu þar sem ekki náðist samvinna við föður samkvæmt áætlun og að lögheimilisforeldri tæki ábyrgð varðandi umgengni barns við sóknaraðila. Með þessu var barnavernd vitanlega ekki að endurmeta stöðuna þannig að ekki væri lengur þörf á eftirliti með umgengni, vímuefnaprófum eða óboðuðu eftirliti á heimili sóknaraðila, heldur einungis að taka fram að eftirlit barnaverndar gæti ekki farið fram af ástæðum sem varði sóknaraðila sjálfan, þ.e. hann var ekki í samvinnu um þágildandi áætlun. Í raun má segja að barnavernd hafi gefist upp á því að aðstoða sóknaraðila vegna háttsemi hans. Voru þar með brostnar með öllu áðurnefndar forsendur Landsréttar fyrir því að umgengni gæti farið fram.

Þann 17. mars 2022 barst tilkynning til barnaverndar frá H, [...] drengsins, C, og starfsmanni á deildinni sem sóknaraðili lagðist inn á. Samkvæmt hennar tilkynningu var sóknaraðili skráður í virkri neyslu þegar hann lagðist inn á LSH í framangreint skipti í ferbúar 2022 auk þess sem sérfræðingar á LSH hafi talið nýrnaskaða hans afleiðingu af fíkniefnaneyslu. Þá er lýsing á því að hjúkrunarfræðingur hafi lýst sóknaraðila daginn sem hann útskrifaðist, 11. febrúar 2022, sem svo að hann hafi verið „sturlaður“ og með slík öskur og ólæti að fara þurfti með hann á afvikinn stað sökum þess að hann hræddi aðra sjúklinga á ganginum.

Þar sem sóknaraðili hætti samstarfi við barnavernd fóru fíkniefnapróf og óboðað eftirlit með heimili hans ekki fram. Varnaraðili hafði áhyggjur af því, m.a. í ljósi háttalags sóknaraðila og skorts á getu til að halda vímuefnabindindi, að hann þyrfti á inniliggjandi vímuefnameðferð að halda en ekki bara vikulangri afeitrun á Vogi. Sem dæmi um háttalag sóknaraðila hringdi hann þann 30. mars 2022 í I, leikskólastjóra á leikskóla C, þar sem hann æsti sig, var dónalegur og sakaði starfsmenn leikskólans um tálmun o.s.frv. Rétt sé að taka fram að sóknaraðili átti engan umgengnisrétt á leikskólatíma eða rétt fyrir eða eftir leikskólatíma heldur átti umgengni hans að fara fram annan hvern laugardag. Hafi því æsingur við leikskólastjórann og ásökun í hennar garð um tálmun verið algjörlega tilefnislaus sem staðfesti enn og aftur markaleysi, yfirgang og óstöðugleika sóknaraðila.

Í ljósi þess að forsendur úrskurðar Landsréttar um áætlun og eftirlit barnaverndar með umgengni voru brostnar taldi varnaraðili úrskurð Landsréttar um umgengni óframkvæmanlegan. Engu að síður bauð varnaraðili sóknaraðila umgengni og fór hún fram um páskana 2022 og auk þess bauð hún sóknaraðila umgengni í dagspart á meðan hún fór með barnið á sleða en sóknaraðili kvaðst þá vera veikur. Sóknaraðili fór á Vog, sem áður segir, í febrúar 2022 og ætlaði á Teiga í framhaldinu en kaus að hætta þar sem hann taldi sig ekki þurfa á meðferð að halda. Sagði sóknaraðili dómkvöddum matsmanni að hann hefði haldið sér edrú í þessa örfáu mánuði frá því að hann hefði farið inn á Vog.

Þann 2. maí 2022 var lögregla kölluð að íbúð J að [...], þar sem J lýsti alvarlegu ofbeldi og ofsafenginni háttsemi sóknaraðila. Var einnig rætt við vitni, K, sem kvaðst hafa orðið vitni að hluta átakanna þar sem sóknaraðili hefði hrint J. Í skýrslutöku sinni viðurkenndi sóknaraðili að hafa verið undir áhrifum og staðfestir það að hann sagði ósatt um neyslu sína fyrir dómi.

Þann 7. maí 2022 kom lögregla aftur að sama heimili þar sem sömu aðilar voru á vettvangi. Sakaði J sóknaraðila aftur um að hafa ráðist á sig og skemmt hluti í íbúð hennar. Kemur fram í lögregluskýrslunni að skemmdir höfðu verið unnar á íbúðinni og hlutum kastað til þar inni. Einnig voru merki um neyslu ávana- og fíkniefna í íbúðinni. Lýsti J miklu líkamlegu ofbeldi af hálfu sóknaraðila.

Sóknaraðili sagði dómkvöddum matsmanni ekki frá þessum atvikum í byrjun maí 2022. Aðalmeðferð fór fram í málinu 31. maí 2022 og fullyrti sóknaraðili þar einnig að hann hefði verið edrú frá því að hann fór í meðferð í febrúar sama ár.

Þann 4. júní 2022 barst enn og aftur tilkynning til lögreglu vegna heimilisofbeldis þar sem sóknaraðili var búsettur og enn og aftur varðaði málið heimilisofbeldi af hálfu sóknaraðila. Haft var eftir J að sóknaraðili hefði læst hana inni á klósetti, síðan tekið um munn hennar, tekið hana hálstaki, ýtt henni niður stiga með þeim afleiðingum að hún fór utan í handriðið og var verkjuð um háls/öxl eftir þetta. Um ástand sitt sagði sóknaraðili: „Ég var undir áhrifum. Skiptir ekki máli, bara eitthvað. Ég var bara búinn að fá mér vímuefni. Læknalyf og eitthvað.“

Fimm dögum síðar var dómur kveðinn upp í héraði, þann 9. júní 2022, án þess að upplýsingar um ofbeldi og neyslu sóknaraðila í maí og júní 2022 hefðu komið upp á yfirborðið.

Afar athyglisvert er að í forsendum dómsins er það mjög skýrt og ítrekað gert að skilyrði umgengni að sóknaraðili haldi sig frá neyslu vímuefna. Hefði dómurinn haft nýjustu upplýsingar við höndina má gefa sér að ekki hefði verið talið tímabært að kveða á um reglulega umgengni enda augljóst að sóknaraðili þyrfti á langtíma inniliggjandi meðferð að halda en þessar upplýsingar um ofbeldi og neyslu sóknaraðila komu ekki fram fyrr en síðar.

Umgengni samkvæmt dómi héraðsdóms fór fram í nokkur skipti. Fljótlega fór að bera á því að drengurinn mótmælti vægast sagt harðlega þegar hann áttaði sig á því að umgengni væri að hefjast. Er því m.a. lýst í skjali frá leikskólastjóra drengsins hvernig umgengnin 13. ágúst 2022 hefði gengið og hvaða áhrif hún hafði á drenginn. Fram kemur að drengurinn hafi farið að gráta um leið og hann sá hús sóknaraðila og hrópaði ítrekað „nei, nei, ekki pabbi“. Gekk illa að koma drengnum út úr bílnum og svo einnig að koma honum úr fangi móður. Var þessari atburðarás lýst að hluta til í skýrslu eftirlitsaðila. Fram kom í skýrslu eftirlitsmanns að hún hefði upplifað sóknaraðila þreytulegan. Einnig kom fram í skýrslunni að hún hefði tekið eftir því að faðir væri með áverka eða glóðarauga en spurði ekki út í það. Miðað við ítrekuð átök og neyslu sóknaraðila sem að framan var lýst í maí og júní 2022 er langlíklegast að hér hafi verið um neyslutengda áverka að ræða.

Þann 29. ágúst 2022 kemur fram í skýrslu annars eftirlitsaðila um umgengni 27. ágúst: „U.r. upplifði föður þreytulegan og hafi hann verið fölur að sjá. Faðir var með umbúðir á hægri hendi og virtist verkjaður. Aðspurður út í umbúðirnar tjáði hann að hafa fengið graftarkýli sem þurfti að skera á, sem hafi verið vont. Faðir var augljóslega verkjaður. Faðir var einnig óhreinn til fara, sem er óvanalegt frá fyrri skiptum.“ Fram kom að barnið vildi ekki fara í umgengni við föður og fór inn með honum grátandi eftir að móðir hans hafði kvatt það.

Fór það svo að hefja þurfti aðlögun barnsins að leikskóla alveg upp á nýtt eftir þessa helgi, sbr. frásögn leikskólastjóra, enda var drengurinn þá mjög ólíkur sjálfum sér og átti erfitt með að fara frá móður sinni eða ömmu og afa og grét mun meira en vanalega. Fáheyrt er að börn þurfi að aðlaga aftur að leikskóla eftir að aðlögun er lokið.

Varnaraðili fékk spurnir af því að ástæða framangreindra sjúkraumbúða á sóknaraðila hafi verið þær að hann hafi lagst inn á sjúkrahús vegna sýkingar sem voru afleiðingar fíkniefnaneyslu hans, líkt og hann hefur áður þurft að gera, enda óskaði sýslumaður í kjölfar umgengninnar eftir að sóknaraðili skilaði inn niðurstöðu úr fíkniefnaprófi og var faðir beðinn um að fara hið fyrsta á heilsugæsluna. Sóknaraðili tjáði eftirlitsaðila þá að hann væri „upptekinn næstu daga“ en gæti farið í lok vikunnar og fór hann ekki fyrr en tæpri viku síðar, 2. september 2022, og gafst því færi á að láta renna úr líkama sínum mögulega efni sem hefðu mælst ef hann hefði farið í mælingu fyrr. Telur varnaraðili þessa löngu töf á því að sóknaraðili færi í vímuefnapróf gefa afar sterk líkindi fyrir því að hann hafi verið í neyslu vímuefna enda tekur örskamma stund að fá slíkar prufur á heilsugæslu. Lítill vafi leikur á því hvernig þarna var í pottinn búið þegar horft er til alls þess sem á undan gekk, þ.e. tildraga beiðni sýslumanns um vímuefnapróf og neyslu hans um vorið og sumarið 2022, sem sóknaraðili kallaði reyndar bara „nokkra daga í júní“ í greinargerð sinni til Landsréttar í forsjármálinu þótt m.a. séu gögn sem staðfesta neyslu hans í maí 2022.

Þann 8. október 2022 afboðaði sóknaraðili umgengni samdægurs vegna eigin veikinda. Að venju var reynt að hafa samband við sóknaraðila í aðdraganda umgengni sem fyrirhuguð var laugardaginn 22. október 2022. Var upphaflega reynt að hafa uppi á sóknaraðila fimmtudaginn 20. október og var aftur reynt að ná sambandi við hann. Ekki náðist í sóknaraðila heldur á föstudeginum og þegar hann hafði ekki svarað hvort umgengni yrði fyrir klukkan 14.00 var varnaraðila tilkynnt að umgengni færi ekki fram. Það var ekki fyrr en klukkan 18.00 á föstudeginum sem sóknaraðili setti sig í samband við eftirlitsaðilann og sagði að hann vildi að umgengni færi fram. Er þetta allt rakið í skýrslu eftirlitsaðila. Fram kemur í skýrslunni að varnaraðili hefði af þessu tilefni spurt sýslumann hvort ekki væri eðlilegt að taka fíkniefnaprufu núna þar sem svo illa hefði gengið að ná í sóknaraðila en ekki virðist hafa verið brugðist við þessum réttmætu ábendingum varnaraðila og fór umgengni fram.

Rétt sé að benda á dómskjal sem innihaldi upplýsingar um að L hafi séð barnið koma úr umgengni við föður haustið 2022 þar sem hún lýsti bágu ástandi sóknaraðila þegar drengurinn var í umgengni hjá honum, m.a. hafi sóknaraðili augljóslega verið undir áhrifum vímuefna, hann hafi þá verið allur í sárum, með brotnar tennur og kippi í andliti og útlimum af völdum neyslu. Meðal annars í ljósi framangreinds telji varnaraðili það ekki trúverðugt þegar sóknaraðili fullyrðir að hann myndi aldrei vera með barnið í umgengni ef hann væri ekki sjálfur „100%“.

Sama mynstur hafi haldið áfram að einkenna þá umgengni sem fram fór eða átti fram að fara fram að dómi Landsréttar í upphafi árs 2023, en dómur Landsréttar féll þann 24. febrúar 2023. Að sögn varnaraðila mætti sóknaraðili ýmist ekki í umgengni eða bar fyrir sig veikindi. Í ljósi hegðunar sóknaraðila og reynslu varnaraðila af sóknaraðila í slæmu neysluástandi hafi varnaraðila verið það fyllilega ljóst að sóknaraðili hafi verið í neyslu á þessum tímapunkti. Öll hegðun hans hafi borið það með sér og ótrúverðugt hafi verið að hann hafi verið veikur. Jafnvel þrátt fyrir þetta hélt varnaraðili enn áfram að reyna að stuðla að umgengni sóknaraðila við barnið. Líkt og rakið verður í næsta kafla hélt þetta mynstur áfram óbreytt á meðan regluleg umgengni átti sér enn stað.

Nýleg alvarleg atvik og gögn sem sýna fram á slæma stöðu sóknaraðila.

Að sögn varnaraðila hélt sóknaraðili uppteknum hætti eftir dóm Landsréttar, sinnti umgengni illa og kom sér gjarnan undan henni án þess að láta af sér vita og bar þá fyrir sig meint veikindi. Varnaraðili telur sig þó hafa áreiðanlegar upplýsingar fyrir því að sóknaraðili hafi þarna verið í neyslu fíkniefna og hafi hann verið að glíma við veikindi hafi þau stafað af neyslu hans en að öðrum kosti hafi meint veikindi verið til komin svo að sóknaraðili gæti bægt sér undan fíkniefnaprófum og eftirliti í tengslum við umgengni.

Varnaraðili hafi frá þessum tíma endurtekið fregnað alvarlega hluti og fengið upplýsingar um stöðu sóknaraðila sem gert hafi það að verkum að hún hefur ekki getað treyst því að vel færi um drenginn í umgengni hjá sóknaraðila. Í slíkum tilfellum geti varnaraðili einfaldlega ekki farið eftir dómsniðurstöðu Landsréttar enda algjör forsendubrestur að sóknaraðili sé áfram í neyslu. Slíkar fréttir hafi borist varnaraðila endurtekið og hafi gert allt til dagsins í dag. Meðal annars hafði kunningjakona varnaraðila, M, samband við hana og upplýsti um að sóknaraðili hefði verið að kaupa lyfseðilsskyld lyf af tilteknum aðila haustið 2023. Varnaraðili hafi í hyggju að kalla M til sem vitni í málinu. Varnaraðili telji ljóst að sóknaraðili hafi verið og sé í virkri neyslu.

Að sögn varnaraðila hafi sóknaraðili ekki einungis staðið í stöðugri neyslu fíkniefna frá því að dómur Landsréttar féll, heldur einnig verið í sölu fíkniefna frá heimili sínu. Hafi varnaraðili fengið fréttir af þessu úr ýmsum áttum, sbr. m.a. Messenger-samskipti sem sýni að kunningi varnaraðila hafi tekið skjáskot af því þegar tiltekinn einstaklingur hafi verið að furða sig á því á Facebook-vegg sóknaraðila að hann hafi verið að reyna að selja sér rítalín. Meðal annars kveðst varnaraðili hafa upplýsingar um það að sóknaraðili hafi lent í því síðast í júní 2024 að vera rændur á heimili sínu af aðila sem þangað kom undir því yfirskini að kaupa af honum fíkniefni.

Rétt sé að benda á að í aðfararbeiðni játar sóknaraðili sjálfur að vissulega hafi „komið nokkur föll“ í „mjög stuttan tíma“ en hann hafi verið „alfarið edrú síðan í lok október 2023“. Liggur því fyrir alveg skýr játning af hálfu sóknaraðila þess efnis að hann hafi alls ekki haldið fíkniefnabindindi sitt líkt og er skýr forsenda þess að umgengni við hann verði við komið. Í aðfararbeiðni er því hins vegar haldið fram að hann hafi verið alfarið edrú síðan í lok október 2023 en varnaraðili telur ljóst að sú fullyrðing standist enga skoðun. Í ljósi þess skýra mynsturs sem birtist í gögnum málsins er varðar stöðuga fíkniefnamisnotkun sóknaraðila í gegnum árin telur varnaraðili afar ótrúverðugt að sóknaraðili sé nú edrú, en a.m.k. sé sannarlega ekki ástæða fyrir því að hann fái að njóta vafans hvað þetta varði. Barn aðila verði einfaldlega að fá að njóta vafans þegar möguleiki sé á að umgengni þess við sóknaraðila geti haft skaðleg áhrif.

Auk framangreindrar játningar sóknaraðila í aðfararbeiðni liggur fyrir að þann 17. apríl 2024 var sóknaraðili með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. S-[...]/2024 dæmdur til fimm mánaða fangelsisrefsingar, auk þess sem hann var sviptur ökurétti ævilangt og látinn sæta upptöku á umtalsverðu magni af lyfseðilsskyldum lyfjum. Umræddur dómur byggir á tveimur ákærum sem gefnar voru út á hendur sóknaraðila dagana 9. janúar 2024 og 13. mars 2024 vegna atvika sem áttu sér stað 4. september 2023 og 16. október 2023. Sóknaraðili var í fyrri ákæru ákærður fyrir umferðar- og fíkniefnalagabrot með því að hafa ekið bifreið óhæfur til að stjórna henni örugglega vegna áhrifa ávana- og fíkniefna og slævandi lyfja. Þá hafði hann nokkurt magn lyfseðilsskyldra lyfja í fórum sínum sem voru, sem fyrr greinir, gerð upptæk. Í seinni ákæru var sóknaraðili ákærður fyrir eignaspjöll og fíkniefnalagabrot með því að hafa skemmt ofn í eigu fyrirtækisins N, með því að henda honum í gólfið. Við verknaðinn hafi hann þá haft nokkurt magn lyfseðilsskyldra lyfja í fórum sínum sem gerð voru upptæk. Sóknaraðili játaði verknaðinn skv. báðum ákærum skýlaust.

Tímasetning þessara atvika sé áhugaverð í ljósi aðdraganda aðfararmáls þessa. Á sama tíma og sóknaraðili var í virkri neyslu, keyrði undir áhrifum, framdi eignaspjöll og hafði í fórum sínum í tvígang slíkt magn lyfseðilsskyldra lyfja að eina eðlilega skýringin er ásetningur til sölu umræddra efna stóð sóknaraðili í dagsektar- og aðfararmálum gegn varnaraðila til að þvinga fram umgengni. Sýslumaður úrskurðaði um álagningu dagsekta þann 1. september 2023. Þremur dögum síðar, 4. september 2023, var sóknaraðili handtekinn við akstur undir áhrifum fíkniefna með nokkurt magn lyfseðilsskyldra í fórum sínum, sbr. fyrri ákæru í máli nr. S-[...]/2024.

Þann 26. september 2023 lagði sóknaraðili svo fram kröfu um innheimtu dagsekta gegn varnaraðila. Þann 16. október 2023 var sóknaraðili handtekinn fyrir eignaspjöll og vörslur lyfseðilsskyldra lyfja en einungis einum degi síðar, 17. október 2023, gaf sýslumaður út aðfararbeiðni sem móttekin var hjá Héraðsdómi Reykjaness samdægurs. Fáeinum vikum síðar, þann 10. nóvember 2023, hélt sóknaraðili svo ótrauður áfram á þessari vegferð og hélt fram fjárnámi skv. áðurnefndri aðfararbeiðni og fór fram á árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila.

Lögð eru fram til dómsins myndbönd sem sóknaraðili birti á TikTok-samfélagsmiðlasíðunni [...] í lok október 2023 þar sem hann var í mjög annarlegu ástandi, augljóslega undir áhrifum vímuefna, þar sem hann hegðaði sér með ógnandi hætti í garð lögregluþjóns og öskraði og hreytti í hann hinum ýmsu fúkyrðum.

Að mati varnaraðila er framgangur sóknaraðila sem birtist í því að standa í harkalegum aðgerðum til að þvinga fram umgengni á sama tíma og hann var augljóslega ekki í neins konar standi til að sinna umgengni við barnið til marks um tvískinnung og algjört skeytingarleysi sóknaraðila gagnvart hagsmunum barnsins. Þá telur varnaraðili að dómsmál þetta verði að skoðast í ljósi þess að sóknaraðili hefur áður sýnt það í verki að hann vílar ekki fyrir sér að standa í þvingunaraðgerðum til að ná fram umgengni, líkt og hann gerir nú með dómsmáli þessu, á sama tíma og hann heldur ótrauður áfram því líferni sem gerir það að verkum að ómögulegt er að treysta honum fyrir umgengni við barn. Ítrekað sé að í ljósi sögunnar af sóknaraðila er mun líklegra að aðstæður hans séu slæmar og að hann sé í neyslu en að hann sé edrú, jafnvel þó að hann haldi því nú sjálfur fram að hann sé edrú.

Að mati varnaraðila hafi sóknaraðili endurtekið komið óheiðarlega fram í tengslum við forsjármál milli aðila og heldur áfram að gera það í tengslum við aðfararmál þetta. Hann virðist ófær um að taka ábyrgð á eigin lífi með því að fara í fullnægjandi inniliggjandi vímuefnameðferð og halda svo edrúmennsku í kjölfarið. Varnaraðili sé því föst í þeirri ómögulegu stöðu að vilja gjarnan að barn aðila geti átt gott samband og notið umgengni við sóknaraðila en að þurfa að taka fyrir umgengni í því skyni að vernda barnið frá ótryggum aðstæðum hjá sóknaraðila. Með því að halda endalaust áfram að reyna að þvinga fram umgengni í stað þess að bæta ráð sitt grefur sóknaraðili enn frekar undan því afar litla trausti sem varnaraðili beri til hans.

Aðalkrafa um frávísun

Aðalkrafa um frávísun byggir í fyrsta lagi á því að innsetningarkrafa sóknaraðila sé óskýr og samræmist ekki nægilega þeirri aðfararheimild sem vísað er til. Dómur Landsréttar nr. 577/2022 mælti fyrir um nánar tilgreint fyrirkomulag umgengni en krafa sóknaraðila hljóðar einfaldlega upp á „umgengni fyrsta mögulega laugardag kl. 9.00 í samræmi við dóm Landsréttar nr. 577/2022 og annan hvern laugardag upp frá því“. Telur sóknaraðili sérstaklega ótækt að gera kröfu um að aðför fari fram „annan hvern laugardag upp frá því“. Orðalag kröfunnar sé allt of víðtækt og gæti talið til tímabils sem nær út í hið óendanlega. Sé horft til þeirra sjónarmiða sem fram koma í 2. mgr. 50. gr. barnalaga nr. 76/2003 (bl.) komi þar fram að dómari geti að kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn úrskurðað að umgengni verði komið á með aðför í eitt skipti eða á vissu tímabili með aðfarargerð. Krafa sóknaraðila er hins vegar hvorki sett fram á þann veg að hún taki til eins skiptis né tiltekins tímabils, heldur sem fyrr greinir á þann veg að krafan teygir sig út í hið óendanlega, af orðalagi kröfunnar mætti ætla að ef fallist yrði á hana mætti einfaldlega koma umgengni endurtekið á til frambúðar með aðfarargerð.

Með vísan til þess sem að framan er rakið telur varnaraðili ljóst að krafan samræmist ekki 2. mgr. 50. gr. bl., en þar að auki bendir varnaraðili á að sóknaraðili reisi málsóknina alls ekki á 50. gr. bl. Byggir varnaraðili því í öðru lagi á því að uppgefnar málsástæður sóknaraðila samræmist ekki kröfugerð hans. Á bls. 4 aðfararbeiðninnar komi fram að innsetningarkrafan sé byggð á bl. og að varnaraðili aftri sóknaraðila með ólögmætum hætti að sinna „forsjárskyldum sínum“. Ljóst er þó að sóknaraðili fer ekki með forsjá barnsins og ber hann því engar forsjárskyldur. Næst segir í aðfararbeiðninni að sóknaraðila sé rétt að krefjast dómsúrskurðar um að innsetning fari fram í samræmi við 45. gr. bl., þ.e. ákvæði er varðar framkvæmd ákvörðunar um forsjá eða lögheimili, en ekki umgengni. Réttilega hefði sóknaraðila borið að reisa málið á 50. gr. bl., sem varðar einmitt umgengni. Sú staðreynd að sóknaraðili vísar bæði um málsástæður og lagarök, sbr. framangreint, til forsjár eða reglna sem gilda um forsjá, þrátt fyrir að málið hverfist um umgengni, leiðir að mati varnaraðila til þess að óhjákvæmilega beri að vísa kröfum sóknaraðila frá dómi.

Í framangreindu sambandi bendir varnaraðili á að lög um meðferð einkamála nr. 91/1991 (eml.) gilda að því leyti sem lög um aðför nr. 90/1989 (afl.) mæla ekki um á annan veg um meðferð málsins fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 84. gr. afl. Vísað er til til e-liðar 1. mgr. 80. gr. eml. þar sem fram kemur að lýsing málsástæðna sem málsókn er byggð á og önnur atvik sem þarf að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið er. Varnaraðili telur að svo sé ekki varðandi aðfararbeiðnina og því beri sem fyrr segir að vísa málinu frá dómi.

Varakrafa um að kröfu sóknaraðila verði hafnað

Samkvæmt 50. gr. bl. getur dómari að kröfu þess sem á umgengnisrétt við barn heimilað að umgengni verði komið á með aðfarargerð. Samkvæmt 4. mgr. 50. gr. skal um meðferð máls og framkvæmd aðfarar að öðru leyti gilda ákvæði 45. gr. bl., en samkvæmt 1. mgr. 45. gr. bl. getur dómari hafnað aðfararbeiðni ef varhugavert verður talið að gerðin nái fram að ganga með tilliti til hagsmuna barns.

Þegar hafa verið raktar ástæður þess að varnaraðili hefur neyðst til að taka fyrir umgengni sóknaraðila við barnið. Varnaraðili hefur sannarlega ástæðu til að trúa því að sóknaraðili sé í neyslu og ekki í stakk búinn til að sinna umgengnisskyldum sínum. Sem fyrr greini hefur hún fengið stöðugar áreiðanlegar upplýsingar frá aðilum sem séu kunnugir sóknaraðila um að hann sé í neyslu, almennt slæmu standi og sölu fíkniefna frá því áður en dómur Landsréttar féll og hefur ekkert lát verið á því að slíkar upplýsingar berist. Sem fyrr greinir hafi sóknaraðili sjálfur gengist við því að hafa fallið í neyslu árið 2023 og fyrir liggi glænýr dómur Héraðsdóms Reykjavíkur frá apríl 2024, sem staðfesti að hann hafi verið í neyslu, m.a. akandi og að vinna eignaspjöll með slíkt magn efna í fórum sér að ætla megi að hann hafi einnig verið að selja fíkniefni.

Varnaraðili bendir einnig á að sú umgengni sem komið var á með dómi Landsréttar nr. 577/2022 byggði á því að fyrst um sinn færi fram eftirlit með umgengninni. Átti umgengnin að verða aukin og án eftirlits frá september 2023. Það er hins vegar bersýnileg forsenda dómsins um umgengni að sóknaraðili sé ekki í neyslu. Nú liggi alveg ljóst fyrir að sóknaraðili hafi verið í virkri neyslu á sama tíma og hann hefur verið að leggja grunn að aðfararmáli þessu.

Í ljósi allra þeirra staðfestu upplýsinga sem liggja fyrir um neyslu sóknaraðila eftir að dómur Landsréttar féll telur varnaraðili ljóst að um algjöran forsendubrest sé að ræða hvað varðar það að eðlilegt geti talist að fallast á aðfararbeiðni í málinu. Telur varnaraðili að það yrði bersýnilega varhugavert í skilningi 1. mgr. 45. gr. bl. að fallast á slíka ráðstöfun enda sé með engu móti tryggt að barninu verði þannig komið í öruggar aðstæður hjá sóknaraðila. Gæti barnið sannarlega borið skaða af því.

Varnaraðili ítrekar að hún sé einungis að sinna sínum forsjárskyldum eftir fremsta megni með því að gæta hagsmuna og öryggis barns síns. Hún sé að vernda barnið frá þeirri vanvirðandi háttsemi sem fólgin yrði í því að barnið yrði sótt af lögreglu og fært í hendur manns sem hafi engar forsendur til að annast það. Varnaraðili sé einungis að taka ákvarðanir sem séu barninu fyrir bestu og geri allt í sínu valdi til að tryggja hagsmuni þess. Varnaraðili vísar til 28. gr. bl. hvað þetta varðar auk meginreglu barnaréttar um það sem barninu er fyrir bestu, sbr. 2. mgr. 1. gr. bl. Vísað er til meginreglna barnaréttar og barnalaga nr. 76/2003, sérstaklega 45. gr., 1. gr. og 28. gr. laganna. Einnig vísast til samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins, sbr. einnig lög nr. 19/2013. Krafa um málskostnað styðst aðallega við 1. mgr. 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991.

Forsenda og niðurstaða.

Krafa sóknaraðila máls þessa er að drengurinn C, kt. [...], sem lýtur forsjá móður, verði afhentur sóknaraðila þessa máls með beinni aðfarargerð í umgengni eins og kveðið er á um í úrskurði Landsréttar í máli nr. 577/2022, uppkveðnum 24. febrúar 2023, þannig að umgengni sóknaraðila við drenginn fari fram fyrsta laugardag eftir uppkvaðningu úrskurðar þessa frá klukkan 13.00 til klukkan 17.00 og annan hvern laugardag eftir það.

Varakrafa sóknaraðila er að drengurinn verði tekinn úr umsjá móður með beinni aðfarargerð og afhentur sóknaraðila þannig að umgengni geti farið fram næstu sex mánuði í samræmi við dóm Landsréttar, fyrst fyrsta laugardag eftir uppkvaðningu úrskurðar þessa.

Varnaraðili mótmælir kröfum sóknaraðila og kvaðst fyrir dóminum ekki munu una niðurstöðu dóms Landsréttar í máli nr. 577/2022 varðandi niðurstöðuna um umgengni. Taldi varnaraðili þá niðurstöðu vera mjög undarlega og ekki með hagsmuni barnsins að leiðarljósi.

Í greinargerð varnaraðila kemur fram að málsatvikalýsing sóknaraðila eins og rakið sé í greinargerð hans sé meira og minna röng. Tekur dómurinn ekki undir það með vísan til þeirra gagna sem styðja frásögn sóknaraðila.

Varnaraðili krefst þess í fyrsta lagi að máli þessu verði vísað frá dómi en í öðru lagi að kröfu sóknaraðila verði hafnað.

Varnaraðili byggir frávísunarkröfu sína m.a. á því að innsetningarkrafa sóknaraðila sé óskýr og samræmist ekki nægilega þeirri aðfararheimild sem vísað er til. Dómur Landsréttar nr. 577/2022 mæli fyrir um nánar tilgreint fyrirkomulag umgengni en krafa sóknaraðila hljóði einfaldlega upp á „umgengni fyrsta mögulega laugardag kl. 9.00 í samræmi við dóm Landsréttar nr. 577/2022 og annan hvern laugardag upp frá því“. Telur sóknaraðili sérstaklega ótækt að gera kröfu um að aðför fari fram „annan hvern laugardag upp frá því“. Orðalag kröfunnar sé allt of víðtækt og gæti talið til tímabils sem nær út í hið óendanlega. Sé horft til þeirra sjónarmiða sem fram koma í 2. mgr. 50. gr. bl. komi þar fram að dómari geti að kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn úrskurðað að umgengni verði komið á með aðför í eitt skipti eða á vissu tímabili með aðfarargerð. Krafa sóknaraðila er hins vegar hvorki sett fram á þann veg að hún taki til eins skiptis né tiltekins tímabils, heldur sem fyrr greinir á þann veg að krafan teygir sig út í hið óendanlega, af orðalagi kröfunnar mætti ætla að ef fallist yrði á hana mætti einfaldlega koma umgengni endurtekið á til frambúðar með aðfarargerð.

Þá byggir varnaraðili á því að krafan samræmist ekki 2. mgr. 50. gr. bl., en þar að auki bendir varnaraðili á að sóknaraðili reisi málsóknina alls ekki á 50. gr. bl. Byggir varnaraðili því í öðru lagi á því að uppgefnar málsástæður sóknaraðila samræmist ekki kröfugerð hans. Á bls. 4 aðfararbeiðninnar komi fram að innsetningarkrafan sé byggð á barnalögum og að varnaraðili aftri sóknaraðila með ólögmætum hætti að sinna „forsjárskyldum sínum“. Ljóst sé þó að sóknaraðili fari ekki með forsjá barnsins og beri hann því engar forsjárskyldur. Næst segir í aðfararbeiðninni að sóknaraðila sé rétt að krefjast dómsúrskurðar um að innsetning fari fram í samræmi við 45. gr. bl., þ.e. ákvæði er varði framkvæmd ákvörðunar um forsjá eða lögheimili, en ekki umgengni. Réttilega hefði sóknaraðila borið að reisa málið á 50. gr. bl., sem varði einmitt umgengni. Sú staðreynd að sóknaraðili vísi bæði um málsástæður og lagarök, sbr. framangreint, til forsjár eða reglna sem gilda um forsjár, þrátt fyrir að málið hverfist um umgengni, leiði að mati varnaraðila til þess að óhjákvæmilega beri að vísa kröfum sóknaraðila frá dómi.

Í framangreindu sambandi bendir varnaraðili á að lög um meðferð einkamála nr. 91/1991 (eml.) gildi að því leyti sem lög um aðför nr. 90/1989 (afl.) mæli ekki um á annan veg um meðferð málsins fyrir dómi, sbr. 1. mgr. 84. gr. afl. Vísað sé til e-liðar 1. mgr. 80. gr. eml. þar sem fram komi að lýsing málsástæðna sem málsókn sé byggð á og önnur atvik sem þurfi að greina til þess að samhengi málsástæðna verði ljóst skuli vera gagnorð og svo skýr að ekki fari milli mála hvert sakarefnið sé. Varnaraðili telur að svo sé ekki varðandi aðfararbeiðnina og því beri sem fyrr segi að vísa málinu frá dómi.

Sóknaraðili lagði fram bókun þann 18. desember sl. þar sem tekið var fram að krafa hans um aðför byggði á 50. gr. bl. svo og að fyrsta umgengni yrði frá klukkan 13.00 til klukkan 17.00 en ekki frá klukkan 9.00 til að vera í samræmi við dóm Landsréttar í máli nr. 577/2022.

Í ljósi forsögu þessa máls, aðdraganda og gagna telur dómurinn að málsatvik og málsástæður í kröfugerð sóknaraðila séu ekki svo óljós að varði frávísun frá dómi. Þá liggur einnig ljóst fyrir að sóknaraðili er að krefjast innsetningar á barni og þrátt fyrir að hafa í kröfugerð sinni vísað til 45. gr. barnalaga en ekki 50. gr., eins og lagfært er í bókun, hefur það ekki komið niður á vörnum varnaraðila og er ekki slíkur formgalli að varði frávísun málsins frá dómi. Er frávísunarkröfu varnaraðila því hafnað.

Eins og rakið er að framan eiga aðilar saman drenginn C, sem er fæddur [...] 2020. Varnaraðili fer ein með forsjá drengsins samkvæmt dómi Landsréttar í máli nr. 577/2022. Eiga þau sér bæði langa sögu um neyslu ávana- og fíkniefna. Varnaraðili kveðst hafa verið án ávana- og fíkniefna frá árinu 2016 og sóknaraðili frá árinu 2022 en með falli á árinu 2023.

Í niðurstöðu dóms Landsréttar í máli nr. 577/2022 segir m.a. að umgengni sóknaraðila þessa máls við drenginn verði annan hvern laugardag í fjórar klukkustundir í senn, frá klukkan 13.00 til klukkan 17.00, í fyrsta sinn 4. mars 2023, undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Frá og með 2. september 2023 verði umgengni án eftirlits og fari fram annan hvern laugardag frá klukkan 9.00 til klukkan 17.00. Frá og með 1. mars 2024 verði umgengni aðra hvora helgi frá klukkan 17.00 á föstudegi til klukkan 17.00 á laugardegi og frá og með 6. september 2024 aðra hvora helgi frá klukkan 17.00 á föstudegi til klukkan 17.00 á sunnudegi.

Þessari niðurstöðu hefur ekki verið hnekkt og liggur fyrir að sóknaraðili á sannanlega þau réttindi sem 78. gr. aðfararlaga nr. 90/1989 áskilur og verður kröfu sóknaraðila ekki hafnað á þeim grundvelli að réttindi sóknaraðila séu  ekki svo ljós að sönnur verði ekki færðar fyrir þeim skv. 83. gr. sömu laga.

Sóknaraðili byggir kröfu sína á 50. gr. barnalaga nr. 76/2003 en í 1. mgr. segir að tálmi forsjármaður umgengni þrátt fyrir úrskurð um dagsektir og fjárnám fyrir ógreiddum dagsektum geti héraðsdómari, að kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn, heimilað að henni verði komið á með aðfarargerð. Þegar hafa verið lagðar dagsektir á varnaraðila og árangurslaust fjárnám verið gert hjá henni eins og að framan greinir.

Í 2. mgr. segir að dómari geti, að kröfu þess sem rétt á til umgengni við barn, úrskurðað að umgengni verði komið á með aðför í eitt skipti eða að umgengni á vissu tímabili verði komið á með aðfarargerð.

Liggur því fyrir að lagaheimild er til að koma á lögmætri skipan samkvæmt dómi Landsréttar vegna umgengni sóknaraðila og drengsins.

Drengurinn er fæddur [...] 2020. Samkvæmt gögnum málsins höfðu aðilar þá slitið samvistir en voru gift á þeim tíma. Forsjá var því sameiginleg með aðilum fram að dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-[...]/2021, sem staðfestur var með dómi Landsréttar í máli nr. 577/2022, er móður var einni dæmd forsjá drengsins svo og að lögheimili yrði hjá henni. Í framhaldi af niðurstöðu héraðsdóms, sem kveðinn var upp 9. júní 2022, fór umgengni fram undir eftirliti þann 2. júlí 2022 milli klukkan 13.00 og klukkan 17.00, 30. júlí, 13. og 27. ágúst og 10. september 2022. Samkvæmt umsögn eftirlitsaðila gekk umgengnin í öll skiptin vel. Umgengni átti að fara fram 24. september 2022 en þann dag var drengurinn veikur. Þann 22. ágúst 2022 segir móðirin að umgengni hafi ekki gengið vel. Umgengni átti að fara fram 8. október 2022 en þá tilkynnti sóknaraðili að hann væri veikur og gæti ekki tekið við drengnum af þeim sökum. Umgengni fór aftur fram 22. október 2022 undir eftirliti og gekk vel samkvæmt eftirlitsaðila. Umgengni átti að fara fram þann 28. desember 2022 og 1. janúar 2023 en sóknaraðili lét ekki heyra frá sér. Þá fór umgengni þann 11. janúar 2023 ekki fram þar sem ekki náðist í sóknaraðila. Varnaraðili hefur lagt fram afrit héraðsdóma þar sem sóknaraðili var sakfelldur fyrir umferðarlagabrot á árunum 2016, 2017, 2018 og í mars 2022. Lágu þessi gögn fyrir við úrlausn héraðsdóms og Landsréttar í máli nr. 577/2022 og hefur ekki áhrif við úrlausn þessa ágreinings. Þá liggja fyrir gögn frá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu vegna afskipta lögreglu af varnaraðila og eru þau síðast í september árið 2018 þar sem hún var ítrekað handtekin af lögreglu vegna þjófnaðar og aksturs bifreiðar án tilskilinna réttinda. Lágu þessi gögn einnig fyrir við úrlausn Landsréttar og hafa ekki áhrif við úrlausn málsins nú.

Sóknaraðili fór í áfengis- og vímuefnameðferð í desember 2019 og kveðst hafa verið edrú til desember 2021. Sóknaraðili var tekinn af lögreglu þann 4. september 2023 fyrir akstur undir áhrifum ávana- og fíkniefna. Sóknaraðili lagðist inn á Vog þann 17. nóvember 2023 en samkvæmt hans eigin frásögn féll hann um haustið 2023.

Þann 22. maí 2023 fór sóknaraðili fram á að sýslumaður legði dagsektir á varnaraðila þar sem hún tálmaði umgengni. Voru dagsektir lagðar á varnaraðila samkvæmt úrskurði sýslumanns þann 1. september 2023. Í framhaldi var gert árangurslaust fjárnám hjá varnaraðila.

Við aðalmeðferð málsins nú leitaði dómari sátta milli aðila. Sóknaraðili kvaðst gera það sem krafist væri af honum til að umgengni kæmist aftur á en varnaraðili neitaði öllum tillögum um sættir.

Samkvæmt 4. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hefur dómur fullt sönnunargildi um þau málsatvik sem í honum greinir þar til það gagnstæða er sannað.

Samkvæmt þessu verður niðurstöðu dóms Landsréttar í máli nr. 577/2022 ekki breytt í máli þessu.

Við úrlausn þessa máls verður því að líta til þess hvort annað og nýtt hafi komið í ljós eftir uppkvaðningu dóms Landsréttar sem breytt geti niðurstöðu hans varðandi umgengni eftir að dómur Landsréttar lá fyrir. Varnaraðili rekur í greinargerð sinni ástand á sóknaraðila áramótin 2021/2022 og innlögn á Vog í febrúar 2022 og kveður þar með brostnar allar forsendur fyrir ákvörðun Landsréttar um umgengni. Það athugast að þessar upplýsingar lágu fyrir undir rekstri málsins hjá Landsrétti en sá dómur var kveðinn upp í febrúar 2023.

Samkvæmt 1. mgr. 46. gr. barnalaga nr. 76/2003 á barn rétt á að umgangast með reglubundnum hætti það foreldra sinna, sem það býr ekki hjá, enda sé það ekki andstætt hagsmunum þess. Með umgengni er átt við samveru og önnur samskipti. Þegar foreldrar búa ekki saman hvílir sú skylda á þeim báðum að grípa til þeirra ráðstafana sem við verður komið til að tryggja að þessi réttur barnsins sé virtur.

Samkvæmt 2. mgr. á foreldri sem barn býr ekki hjá í senn rétt og ber skylda til að rækja umgengni við barn sitt. Foreldri sem barn býr hjá er skylt að stuðla að því að barn njóti umgengni við hitt foreldri sitt nema hún sé andstæð hag og þörfum barns að mati dómara eða lögmælts stjórnvalds.

Eins og kveðið er á um í 46. gr. laganna á barn rétt á að umgangast það foreldri sem það býr ekki hjá, enda sé það ekki andstætt hagsmunum barnsins. Þarf því að huga að því hvort umgengni nú og til framtíðar sé andstætt hagsmunum barnsins.

Fyrir liggur að sé foreldri undir áhrifum ávana- og fíkniefna er það andstætt hagsmunum barnsins að vera í umgengni við slíkt foreldri og jafnframt ber því foreldri sem barn býr hjá skylda til að gæta hagsmuna barnsins og setja það ekki í slíkar aðstæður sem geta verið barninu hættulegar.

Óumdeilt er að báðir aðilar voru í neyslu ávana- og fíkniefna fyrir og á þeim tíma er drengurinn fæddist. Ekki eru gögn um að lögregla hafi haft afskipti af varnaraðila eftir árið 2018 og síðast af sóknaraðila í september 2023 er hann var stöðvaður af lögreglu vegna gruns um akstur undir áhrifum fíkniefna. Í framhaldi fór sóknaraðili í meðferð og er staðfest með vottorði SÁÁ þann 4. júlí 2024 að sóknaraðili hafi innritast á Vog og verið þar dagana [...] nóvember 2023 og hafi í framhaldi innritast í viðhaldsmeðferð vegna ópíóíðafíknar þann [...] desember 2023. Hann taki lyfið Suboxone. Hann sæki lyfin sín á Vog einu sinni í viku og mæti einnig reglulega í viðtal til lækna á Vog. Fyrir dómi kvaðst sóknaraðili sækja reglulega AA-fundi og hafa leiðbeinanda svo og að þá sé hann sjálfur orðinn „sponsor“.

Varnaraðili heldur því fram að sóknaraðili sé enn í neyslu fíkniefna. Kvaðst hún heyra það frá aðilum sér tengdum svo og að hann hafi verið undir áhrifum við aðalmeðferð málsins nú. Engin gögn hafa verið lögð fram því til staðfestu. Þessu neitar sóknaraðili.

Þrátt fyrir að sóknaraðili hafi fallið í neyslu ávana- og fíkniefna haustið 2023 leitaði hann sér aðstoðar til að losna undan þeirri áþján. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að sóknaraðili hafi verið í neyslu frá þeim tíma. Verður ekki byggt á sögusögnum sem varnaraðili kveður ákvörðun sína um að hafna umgengni vera reista á. Ekkert nýtt er því fram komið sem ekki lá fyrir við úrlausn Landsréttar er hann kvað upp dóm sinn þann 24. febrúar 2023 utan að sóknaraðili féll haustið 2023 en hann leitaði sér þá aðstoðar eins og áður segir.

Sú umgengni sem fór fram á árinu 2022 og síðast er sóknaraðili hitti son sinn, í maí 2023, var undir eftirliti sérfræðings frá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu í barnamálum. Í síðari heimsóknum kveður eftirlitsaðili drenginn hafa verið óviljugan til að fara frá móður til föður en um leið og sá þröskuldur var yfirstiginn hafi drengurinn unað sér vel með föður sínum. Ekkert er komið fram um annað en að farið hafi vel á með þeim feðgum þegar umgengni fór fram.

Í ljósi þessa telur dómurinn að ekkert nýtt hafi komið fram sem breyta ætti niðurstöðu Landsréttar í máli nr. 577/2022 eða að umgengni sé andstæð hagsmunum drengsins. Verður krafa sóknaraðila því tekin til greina.

Þrátt fyrir að umgengni hafi farið af stað eftir dóm héraðsdóms á árinu 2022 þykir ekki tækt að líta svo á að sá hluti dóms Landsréttar um umgengni undir eftirliti sé þegar uppfylltur.

Getur niðurstaða í máli þessu, með hagsmuni drengsins að leiðarljósi, ekki orðið önnur en að líta svo á að umgengnisþáttur dóms Landsréttar sé ekki fullnustaður.

Verður aðalkrafa sóknaraðila því tekin til greina þannig að sonur aðila, C, verður með beinni aðfarargerð tekinn úr umráðum varnaraðila og afhentur sóknaraðila þannig að umgengni fari fram samkvæmt dómi Landsréttar í máli nr. 577/2022, í fyrsta sinn annan laugardag frá uppkvaðningu úrskurðar þessa. Báðir aðilar krefjast málskostnaðar eins og mál þetta væri eigi gjafsóknarmál. Sóknaraðili fékk gjafsókn 15. maí 2024. Verður allur gjafsóknarkostnaður hans, sem er málflutningslaun lögmanns hans, Gunnhildar Pétursdóttur, samkvæmt tímaskýrslu, 1.482.000 krónur, greiddur úr ríkissjóði. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Varnaraðili fékk gjafsókn þann 2. júlí 2024. Skal allur gjafsóknarkostnaður hennar, sem er málflutningslaun lögmanns hennar, Jóns Sigurðssonar, samkvæmt tímaskýrslu, 1.521.000 krónur, greiddur úr ríkissjóði. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Í ljósi þess að sóknaraðila var ekki annarra kosta völ en að fara í mál þetta og þess að varnaraðili hefur ekki látið af tálmunum þrátt fyrir úrskurð um dagsektir og árangurslaust fjárnám, auk þess að hafna sáttaumleitunum, verður henni gert að bera málskostnað sóknaraðila, sbr. 130. gr. laga nr. 91/1991, sem þykir hæfilegur 1.482.000 krónur og skal greiddur í ríkissjóð. Hefur þá ekki verið tekið tillit til virðisaukaskatts.

Ekki eru lagaskilyrði til að úrskurða um kostnað vegna innsetningargerðarinnar og er þeirri kröfu vísað frá dómi. Í ljósi alls þessa frestar kæra til æðri dóms ekki réttaráhrifum úrskurðar þessa. Ástríður Grímsdóttir héraðsdómari kveður upp úrskurð þennan.

Úrskurðarorð:

Krafa sóknaraðila, B, um að sonur hans og varnaraðila, C skuli tekinn úr umráðum varnaraðila, A, með beinni aðfarargerð til að fara í umgengni eins og kveðið er á um í dómi Landsréttar nr. 577/2022, uppkveðnum 24. febrúar 2023, í fyrsta sinn annan laugardag frá uppkvaðningu úrskurðar þessa, er tekin til greina.

Allur gjafsóknarkostnaður sóknaraðila, þar með talin málflutningslaun lögmanns hans, Gunnhildar Pétursdóttur, 1.482.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði.

Allur gjafsóknarkostnaður varnaraðila, þar með talin málflutningslaun lögmanns hennar, Jóns Sigurðssonar, 1.521.000 krónur, greiðist úr ríkissjóði. Varnaraðili skal greiða í málskostnað 1.482.000 krónur sem greiðist í ríkissjóð. Krafa sóknaraðila um að kostnaður vegna innsetningargerðarinnar verði greiddur af varnaraðila er vísað frá dómi. Kæra til Landsréttar frestar ekki réttaráhrifum aðfarargerðar.