Dómstólaleit

BR höfðaði mál og krafðist þess að A yrði svipt forsjá tveggja dætra sinna á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Héraðsdómur féllst á með BR að skilyrðum beggja greindra stafliða væri fullnægt. Þá taldi dómurinn að vægari úrræði kæmu ekki til álita eins og málið væri vaxið og að meðalhófs hefði verið gætt í samræmi við 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti voru ný gögn lögð fram. Í þeim kom fram að A ætti enn mjög langt í land í meðferðarvinnu sinni. Þá væri sú afstaða dætra hennar sem í gögnunum birtist að meginstefnu til hin sama og komið hefði fram í fyrri viðtölum talsmanns stúlknanna við þær og samtölum þeirra við dómendur í héraði. Með vísan til hinna nýju gagna en að öðru leyti til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

X var í ákæru gefið að sök kynferðisbrot gegn dóttur sinni með nánar tilgreindri háttsemi. Var brotið talið varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hinum áfrýjaða dómi var X sýknaður af öðrum sakargiftum en þeim að hafa sett munn sinn yfir munn A og reynt að setja tunguna upp í hana og var fyrir Landsrétti eingöngu til endurskoðunar sú háttsemi sem sakfellt var fyrir í héraði. Í dómi Landsréttar kom fram að X yrði ekki sakfelldur fyrir brot samkvæmt ákæru nema fyrir lægi sönnun um ásetning hans til þess að viðhafa háttsemi gagnvart A sem væri kynferðislegs eðlis. Vísað var til þess að X hefði eindregið hafnað því að hafa viðhaft kynferðislega háttsemi gagnvart A og hefði framburður hans verið staðfastur hjá lögreglu og fyrir dómi. Ekkert væri fram komið sem væri til þess fallið að draga úr trúverðugleika framburðar hans að þessu leyti. Á hinn bóginn drægju ákveðnir þættir og aðstæður úr sönnunargildi og áreiðanleika framburðar A um atvik umrætt kvöld og gæti endursögn móður A, sálfræðings og annarra á frásögn hennar ekki breytt því. Að öllu virtu þótti lýsing A ekki fá þá stoð í gögnum málsins að nægði til þess, gegn eindreginni neitun X, að sannað væri svo hafið væri yfir skynsamlegan vafa að hann hefði af ásetningi viðhaft þá kynferðislegu háttsemi sem lýst væri í ákæru. Var X því sýknaður af kröfum ákæruvaldsins.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að héraðsdómarinn C viki sæti í málinu. Við fyrirtöku málsins í héraði krafðist A þess að dómarinn viki sæti í málinu á grundvelli vanhæfis samkvæmt g-liðar 5. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í hinum kærða úrskurði sem Landsréttur staðfesti var það ekki talið leiða til vanhæfis dómara í forsjársviptingarmáli að hann hafi áður úrskurðað um vistun barnanna utan heimils á grundvelli 28. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í því máli voru ekki gerðar sömu kröfur og í þessu máli og því um tvö aðskilin mál að ræða. Fyrri úrskurður var reistur á þeim gögnum sem lágu fyrir á þeim tíma sem málið var til úrlausnar fyrir dómi. Því voru ekki talin vera fyrir hendi atvik eða aðstæður sem væru til þess fallin að draga óhlutdrægni héraðsdómarans með réttu í efa, sbr. g-lið 5. gr. laga nr. 91/1991.

X var sakfelldur fyrir nauðgun og kynferðisbrot gegn barni með því að hafa, án samþykkis og með því að beita ólögmætri nauðung, haft samræði við B, sem þá var 13 ára. Þá var X sakfelldur fyrir kynferðislega áreitni með því að hafa í nokkur skipti á um sex mánaða tímabili áreitt A kynferðislega með því að þukla að minnsta kosti þrisvar sinnum á brjóstum A innanklæða og reyna í tvígang að færa hönd að kynfærum hennar, rasskellt hana einu sinni og sagt að hún væri með flottan rass. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X hefði gerst sekur um kynferðisbrot gegn tveimur stúlkum á barnsaldri. Brot hans væru alvarleg og beindust að mikilsverðum hagsmunum. X væri ungur að árum en ætti sér ekki málsbætur að öðru leyti. Var refsing hans ákveðin fangelsi í þrjú ár og sex mánuði. Þá var X gert að greiða A 1.200.000 króna miskabætur og B 2.000.000 króna. Þar sem upplýst var að þær hefðu þegar fengið þær fjárhæðir að fullu greiddar úr ríkissjóði voru ekki efni til að verða við kröfu þeirra um hærri miskabætur og var X því sýknaður af kröfum um greiðslu hærri miskabóta.

D var gefið að sök brot í nánu sambandi gagnvart þáverandi stjúpsonum sínum, A og B, á tímabilinu 6. mars 2013 til 25. nóvember 2019, með því að hafa á sameiginlegu heimili þeirra ítrekað, endurtekið og á alvarlegan hátt, með nánar tilgreindri háttsemi, ógnað lífi, heilsu og velferð þeirra, með líkamlegu og andlegu ofbeldi og með þeirri háttsemi sinni ítrekað misþyrmt og misboðið þeim þannig að líkamlegri og andlegri heilsu þeirra var hætta búin, sýnt af sér vanvirðandi háttsemi, ruddalegt og ósiðlegt athæfi gagnvart þeim, beitt þá líkamlegum refsingum, móðgað þá og sært. Var háttsemi hans í ákæru aðallega talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með dómi héraðsdóms, sem Landsréttur staðfesti, var D fundinn sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök á tímabilinu frá 5. apríl 2016 til 1. apríl 2019, að öðru leyti en því að D var sýknaður af þeirri háttsemi sem lýst var í þremur tilgreindum undirliðum ákæru. D var hins vegar sýknaður vegna tímabilsins fyrir 5. apríl 2016 og eftir 1. apríl 2019. Við ákvörðun refsingar D var litið til 1., 2. og 3. töluliðar 1. mgr. og 3. mgr. 70. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing D ákveðin fangelsi í 12 mánuði, auk þess sem honum var gert að greiða A og B miskabætur.

A höfðaði mál á hendur S til heimtu 10.000.000 króna miskabóta. Málið átti rætur að rekja til ákvörðunar barnaverndarþjónustu S um að taka forsjá dætra A í sínar hendur. Ákvörðunin var reist á grundvelli 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 og því að Þjóðskrá hefði breytt skráningu forsjár þannig að stúlkurnar væru forsjárlausar af öðrum ástæðum en greindi í 1. mgr. ákvæðisins. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á að S hefði með einhverju móti hlutast til um eða borið ábyrgð á ákvörðun Þjóðskrár. Þá var rakið að barnaverndarþjónustu S hefði ekki verið rétt að líta svo á að stúlkurnar væru „forsjárlausar“ í skilningi 2. mgr. 32. gr. barnaverndarlaga vegna breyttrar skráningar Þjóðskrár þannig að uppfyllt væru skilyrði til að taka við forsjánni án frekari málsmeðferðar. Í þeim efnum hefði ekki síst þýðingu vitneskja um að forsjáraðilar væru til staðar og íþyngjandi eðli ráðstöfunarinnar. Við þessar aðstæður hefði borið að kanna til hlítar hvort stúlkurnar gætu í reynd talist forsjárlausar og hefðu ekki staðið rök til að horfa fram hjá meginreglum um málsmeðferð í barnaverndarmálum. Hefði ákvörðun barnaverndarþjónustu S því brostið lagastoð og teldist hún ólögmæt. Var fallist á að ákvörðunin væri til þess fallin að valda A miska og að hann ætti rétt til 800.000 króna miskabóta.

Í málinu var deilt um hvernig haga skyldi lögheimili tveggja drengja A og B og inntak umgengnisréttar. Með hinum áfrýjaða dómi var ákveðið að lögheimili drengjanna skyldi vera hjá B. Þá var mælt fyrir um að regluleg umgengni A við börnin skyldi vera aðra hverja viku auk þess sem kveðið var á um umgengni í sumarleyfi, um jól, áramót og páska. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að aðstæður hefðu breyst eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms en B hefði flutt frá […], þar sem drengirnir hefðu verið búsettir um árabil, til höfuðborgarsvæðisins. Tengsl A og B við drengina væru góð og þau bæði hæf til að fara með lögheimili þeirra. Þá væru þau sammála um að miða bæri umgengni við langar helgar byggju þau ekki í sama bæjarfélagi. Taldi Landsréttur ekkert benda til annars en að líðan drengjanna væri góð við núverandi aðstæður. Féllst Landsréttur á með héraðsdómi að stöðugleiki ríkti í lífi þeirra og að þeim væri fyrir bestu að sem minnst röskun yrði á högum þeirra. Meðal annars að þessu gættu staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að lögheimili drengjanna skyldi vera hjá B. Að virtri breyttri búsetu A taldi Landsréttur það ekki þjóna hagsmunum drengjanna að dvelja viku og viku í senn hjá hvorum aðila. Í ljósi aðstæðna, þar með talið skólagöngu og fjarlægðar á milli dvalarstaða, þætti það í bestu samræmi við hagsmuni drengjanna að reglubundin umgengni við A miðaðist við langa helgi á fjögurra vikna fresti. Þá var mælt fyrir um umgengni í sumar-, haust- og vetrarleyfum. Loks staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um umgengni um jól, páska og áramót.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um öflun matsgerðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að dómkvaddir yrðu yfirmatsmenn til að meta forsjárhæfni þeirra. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ýmis gögn lægju fyrir í málinu um aðstæður A og B og samskipti þeirra við barnaverndaryfirvöld. Ekkert gæfi til kynna að breytingar hefðu orðið á högum þeirra sem röskuðu grundvelli þeirrar matsgerðar sem nýverið hefði verið aflað um forsjárhæfni þeirra. Þá væri til þess að líta að málið sætti flýtimeðferð samkvæmt 53. gr. b barnaverndarlaga nr. 80/2002 og að samkvæmt 1. mgr. 54. gr. laganna skyldi kveðja sérfróðan meðdómsmann eða meðdómsmenn til setu í dómi. Við aðalmeðferð málsins ættu A og B kost á því að koma fyrir dóminn til skýrslugjafar auk þess sem þau gætu lagt fram frekari gögn málatilbúnaði sínum til stuðnings. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur og beiðni A og B um dómkvaðningu yfirmatsmanna hafnað.

A og B deildu um hvernig haga skyldi lögheimili tveggja barna þeirra og greiðslu meðlags. Í dómi héraðsdóms var lögð áhersla á að stöðugleiki í lífi barnanna yrði betur tryggður með því að lögheimili þeirra væri hjá B þar sem með því móti væri lögheimili þeirra og leikskólaganga óbreytt frá því sem var fyrir sambúðarslit aðila en A hafði þá flutt í annað sveitarfélag. Fyrir Landsrétti var upplýst að A hefði nú flutt í sama hverfi og B og kom jafnframt fram í dómi Landsréttar að með hliðsjón af ungum aldri barnanna og þeirri staðreynd að báðir aðilar byggju við tryggar húsnæðisaðstæður velti niðurstaða um lögheimili barnanna ekki á þessu atriði. Við mat á því hvar börnunum væri fyrir bestu að hafa lögheimili var talið að horfa bæri til þess hvor aðili væri betur til þess fallinn að sinna þeim skyldum sem hvílir á lögheimilisforeldri. Með hliðsjón af matsgerð og viðbótarmatsgerð sem lágu fyrir í málinu, skýrslutökum aðila fyrir dómi og gögnum málsins að öðru leyti var talið ágreiningslaust að A hefði tekið meiri ábyrgð á ýmsum þáttum í uppeldi barnanna og hefði meiri sveigjanleika varðandi vinnutíma og, ólíkt B, tök á að vinna fjarvinnu. Þá hefði A sýnt í verki að hún væri reiðubúin til að sýna meiri sveigjanleika en B bæði í samskiptum við hann og hvað varðar umönnun barna þeirra. Var því talið henta best hag og þörfum barnanna að lögheimili þeirra yrði hjá A og var B gert að greiða einfalt meðlag með hvoru barni til 18 ára aldurs þeirra.

A og B deildu um forsjá tveggja barna sinna, C og D, lögheimili þeirra og meðlag. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B færi ein með forsjá barnanna, lögheimili þeirra yrði hjá henni og A gert að greiða B einfalt meðlag með hvoru barni. Þá var hafnað kröfu um að kveðið yrði á um inntak umgengnisréttar barnanna við A. Í dómi Landsréttar var bent á að börn aðila væru nú á átjánda og fimmtánda aldursári. Fyrir lægi skýrsla dómkvadds matsmanns sem rætt hafi við börnin, sem og skýrsla sérfræðings í málefnum barna sem héraðsdómur hafi aflað til að kanna afstöðu barnanna. Í viðtölum við matsmann og sérfræðing hefðu börnin verið afgerandi um að þau vildu hvorki vera með A né eiga við hann samskipti og sama afstaða hefði komið fram er dómendur í héraði ræddu við börnin. Ekki væru forsendur til að líta fram hjá einarðri afstöðu þeirra að þessu leyti. Þótt taka mætti undir með dómkvöddum matsmanni að B hafi ekki stutt nægilega við börnin í að umgangast A gæti það ekki talist þjóna hagsmunum þeirra að A og B færu sameiginlega með forsjá þeirra eða að lögheimili þeirra yrði fært til A. Hið sama ætti við um þá kröfu A að kveðið yrði á um umgengni við börnin í dómi. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en málskostnað, en málskostnaður var felldur niður á báðum dómstigum.

BR höfðaði mál þetta og krafðist þess að A yrði sviptur forsjá dóttur sinnar B á grundvelli d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á að skilyrði d-liðar 1. mgr. 29. gr. laganna væri uppfyllt. Dómurinn taldi hins vegar að krafa um forsjársviptingu á þessu stigi máls væri í andstöðu við meðalhófsreglu 2. mgr. 29. gr. og 7. mgr. 4. gr. sömu laga. Var kröfu BR um forsjársviptingu því hafnað. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar litið væri til þess hvort BR hafi verið eða væri unnt að grípa til annarra og vægari úrræða en að krefjast forsjársviptingar bæri að hafa í huga að tímabundin vistun barns utan heimilis væri meðal slíkra úrræða en B hefði verið vistuð utan heimilis allt frá fæðingu. Með vísan til atvika málsins og fyrirliggjandi matsgerðar um forsjárhæfni A, taldi Landsréttur það hafið yfir vafa að hagsmunir barnsins fælust í því að komast sem fyrst í varanlegt fóstur aðila með fulla forsjárhæfni. Þeir hagsmunir færu í bága við hagsmuni A sem fælust í því að fá lengri tíma til að öðlast foreldrahæfni, greiða úr óvissu varðandi búsetu og eftir atvikum að koma sér fyrir á Íslandi, stæði vilji hans til þess og fengi hann dvalarleyfi hér á landi. Það væru grundvallarréttindi barna að búa við stöðugleika í uppvexti og þroskvænleg skilyrði og takmarkaðist forsjárréttur foreldra af þeim mannréttindum barna að njóta forsvaranlegra uppeldisskilyrða. Þegar hagsmunir barns og foreldris stangist á vega hagsmunir barnsins, og hvað því er fyrir bestu, þyngra og yrðu hagsmunir foreldris þá að víkja við þessar kringumstæður. Var krafa BR um að A yrði sviptur forsjá B því tekin til greina.

BJC var sakfelldur fyrir kynferðisbrot, kynferðislega áreitni og barnaverndarlagabrot með því að hafa viðhaft kynferðislegt tal eða átt í kynferðislegum samskiptum við brotaþola sem voru fimmtán stúlkubörn, auk þess sem hann sendi sumum þeirra kynferðislegt myndefni og fékk þær til að senda kynferðislegar myndir af sjálfum sér. Þá var B var einnig sakfelldur fyrir brot gegn lögum um nikótínvörur o.fl. með því að hafa afhent brotaþolanum H rafrettu. Varnir BJC fyrir Landsrétti byggðu einkum á því að hann hafi ekki talið brotaþola jafn ungar og raun bar vitni og hann ekki haft ásetning til að eiga í kynferðislegum samskiptum við börn. Í dómi Landsréttar kom fram að í tilviki margra brotaþola fullyrtu þær að þær hefðu gert BJC grein fyrir aldri sínum í upphafi samskipta við hann og báru þær með svipuðum hætti um hvernig það bar á góma í samskiptum við BJC, sem auki á trúverðugleika framburðar þeirra hvað það atriði varði. Þá beri gögn málsins með sér að í mörgum tilvikum hafi í notendanafni brotaþolanna á Snapchat verið tilvísun í fæðingarár þeirra. Hluti brotaþola hafi greint frá því að BJC hafi í sumum tilvikum boðið þeim gjafir, svo sem sælgæti, og boðist til að útvega þeim rafrettur og kynlífshjálpartæki en út frá því mætti álykta að um ungmenni væri að ræða. Var því slegið föstu að BJC hefði látið sér í léttu rúmi liggja aldur brotaþolanna allra og hann hafi ekki látið aldur þeirra hindra sig í kynferðislegum samskiptum við þær, í trausti þess að þau færu leynt. Þá hefði BJC jafnframt látið sér í léttu rúmi liggja afleiðingar verknaðar síns. Var BJC dæmdur hegningarauki og gert að sæta fangelsi í þrjú ár og greiða brotaþolum nánar tilgreindar fjárhæðir í miskabætur.

BR krafðist þess að A og B yrðu svipt forsjá þriggja barna sinna, C, D og E á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 hvað öll börnin varðaði og að auki b-liðar sama ákvæðis er varðaði yngsta barnið. Með dómi Landsréttar var ekki fallist á með A og B að næg úrræði hefðu ekki verið reynd eða að málið gæti ekki talist rannsakað svo fullnægjandi væri. Þá hafi fyrirliggjandi álitsgerðir borið það afdráttarlaust með sér að A og B væru ekki hæf til að tryggja börnum sínum viðeigandi uppeldisaðstæður. Jafnframt að gögn málsins bentu óyggjandi til þess að börnunum liði betur eftir að þau voru vistuð utan heimilis. Í ljósi þessa væri ekki hægt að láta vilja barnanna til að vera hjá foreldrum sínum ráða í þessum efnum. Það væri því börnunum fyrir bestu að búa ekki hjá þeim. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um að fullnægt væri framangreindum skilyrðum fyrir forsjársviptingu vegna barnanna þriggja.

A, C og D höfðuðu mál gegn H til heimtu bóta vegna tjóns sem þau töldu sig hafa orðið fyrir vegna íhlutana í fjölskyldulíf þeirra með aðgerðum H á tímabilinu 26. október 2015 til 12. maí 2023. Aðgerðirnar komu til vegna barnaverndarmáls sem hófst haustið 2015 þegar C lýsti ætluðum kynferðisbrotum B, föður síns, gagnvart sér. Börnin voru í kjölfarið vistuð utan heimilis, upphaflega með samþykki móður þeirra en síðar án samþykkis foreldra með úrskurðum H sem staðfestir voru af dómstólum. Í kjölfar vistunar barnanna utan heimilis greindi D jafnframt frá kynferðisbrotum B gagnvart sér. B var ákærður fyrir ætluð kynferðisbrot í mars 2017 en sýknaður af öllum sakargiftum með dómi héraðsdóms í nóvember sama ár. H höfðaði árið 2017 forsjársviptingarmál á hendur A og B sem lauk með því að þau voru svipt forsjá með dómi Hæstaréttar í mars 2020. A og B fengu forsjá C og D að nýju með dómsátt sem gerð var vorið 2023 í máli sem þau höfðuðu til endurheimtu forsjárinnar. Fyrir Landsrétti var einungis til úrlausnar krafa stefndu gegn H um greiðslu miskabóta vegna framgöngu H í málum þeirra. Í dómi Landsréttar var rakið að H hefði tekið fjölda ákvarðana sem fólu í sér íhlutun í fjölskyldulíf stefndu, svo sem um vistun barnanna utan heimilis, með því að gera kröfu um forsjársviptingu og kveða upp úrskurði um umgengni milli A, B, C og D. Á hinn bóginn benti ekkert til annars en að umræddar ákvarðanir hafi í öllum tilvikum verið efnislega réttmætar á þeim tíma sem þær voru teknar og sönnun um hið gagnstæða hefði ekki tekist. Ákvarðanirnar hafi ítrekað verið staðfestar af dómstólum og æðra settum stjórnvöldum, auk þess sem þær voru í öllum aðalatriðum í samræmi við vilja barnanna. Ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að starfsmenn H hefðu tekið ákvarðanir og beitt ráðstöfunum sem þeir töldu á hverjum tíma að væru börnunum fyrir bestu og ekki gengið lengra við skerðingu á rétti aðilanna til fjölskyldulífs en leiddi af ákvæðum barnaverndarlaga, stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu. Stefndu hefði þannig ekki tekist sönnun um að aðgerðir H hafi, hvorki virtar sjálfstætt né heildstætt, falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart þeim þannig að uppfyllt væru skilyrði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Var því H sýknaður af kröfum A, C og D.

Málið varðaði miskabótakröfu A, vegna aðgerða Barnaverndar R, í kjölfar þess að A, faðir stúlkunnar C, lét sækja hana í frímínútur á miðjum skóladegi, og fór með hana til foreldra sinna en á þeim tíma var stúlkan í umsjá móður sinnar B. Lögreglu og barnaverndaryfirvöldum var tilkynnt um brotthvarf stúlkunnar og fóru þau að heimili foreldra A. Í dómi Landsréttar kom fram að í ljósi þess sem á undan hefði gengið, einkum því hvernig dóttir A var fyrirvaralaust tekin úr skóla á miðjum skóladegi, yrði að játa starfsmönnum Barnaverndar R svigrúm til að bregðast við og grípa til ráðstafana. Því hafi verið réttmætt af hálfu Barnaverndar R að fara á heimili foreldra A og kanna aðstæður stúlkunnar. Þegar þangað var komið hafi starfsmönnum stefnda borið að gæta fyllstu aðgæslu við aðgerðir sínar, og að efni hafi verið til að staldra við og endurmeta aðstæður þegar á vettvangi kom upp vafi um hvort A kynni að njóta umgengnisréttar við dóttur sína. Á hinn bóginn leit Landsréttur til þess að A hafði sjálfur ekki virt niðurstöðu dómstóla um forsjárrétt móður stúlkunnar og fyrirkomulag umgengni, auk þess sem hann hafði stuðlað að afskiptum barnaverndar með því að taka dóttur sína fyrirvaralaust úr skóla á miðjum skóladegi. Var því ekki talið að aðgerðir starfsmanna R hefðu falið í sér ólögmæta meingerð í skilningi b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga, og R því sýknuð af kröfu A.

A höfðaði mál gegn H, D og E til heimtu bóta vegna fjártjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir á tímabilinu 26. október 2015 til 5. maí 2023 við meðferð barnaverndar- máls, er leiddi til sviptingar forsjár barna hans. Þá krafðist hann jafnframt miskabóta sameiginlega úr hendi þeirra. Aðgerðirnar komu til vegna barnaverndarmáls sem hófst haustið 2015 þegar F lýsti ætluðum kynferðisbrotum A, föður síns, gagnvart sér. Börnin voru í kjölfarið vistuð utan heimilis hjá D og E, upphaflega með samþykki móður þeirra en síðar án samþykkis foreldra með úrskurðum H sem staðfestir voru af dómstólum. Í kjölfar vistunar barnanna utan heimilis greindi G jafnframt frá kynferðisbrotum A gagnvart sér. A var ákærður fyrir ætluð kynferðisbrot í mars 2017 en var sýknaður af öllum sakargiftum með dómi héraðsdóms í nóvember sama ár. H höfðaði árið 2017 forsjársviptingamál á hendur A og B sem lauk með því að þau voru svipt forsjá með dómi Hæstaréttar í mars 2020. A og B fengu forsjá F og G að nýju með dómsátt sem gerð var vorið 2023 í máli sem þau höfðuðu til endurheimtu forsjárinnar. Fyrir Landsrétti krafðist A þess annars vegar að viðurkennd yrði sameiginleg bótaskylda H, D og E vegna fjártjóns sem A kvaðst hafa orðið fyrir á tímabilinu 26. október 2015 til 5. maí 2023 og hins vegar kröfu um miskabætur óskipt úr hendi H, D og E að fjárhæð 90.000.000 króna. Í dómi Landsréttar var rakið að H hafi tekið fjölda ákvarðana sem fólu í sér íhlutun í fjölskyldulíf A, svo sem um vistun barnanna utan heimilis, með því að gera kröfu um forsjársviptingu og með því að synja A um umgengni við börn sín. Á hinn bóginn benti ekkert til annars en að umræddar ákvarðanir hafi í öllum tilvikum verið efnislega réttmætar á þeim tíma sem þær voru teknar og sönnun um hið gagnstæða hefði ekki tekist. Ákvarðanirnar hafi ítrekað verið staðfestar af dómstólum og æðra settum stjórnvöldum, auk þess sem þær voru í öllum aðalatriðum í samræmi við vilja barnanna. Ekki yrði annað ráðið af gögnum málsins en að starfsmenn H hafi tekið ákvarðanir og beitt ráðstöfunum sem þeir töldu á hverjum tíma að væru börnunum fyrir bestu og ekki gengið lengra við skerðingu á rétti aðilanna til fjölskyldulífs en leiddi af ákvæðum barnaverndarlaga, stjórnarskrár og mannréttindasáttmála Evrópu. Hvað varðaði kröfu A um viðurkenningu á bótaskyldu vegna fjártjóns var til þess að líta að þótt annmarkar hafi verið á fyrstu stigum meðferðar málsins af hálfu H hafði A ekki sýnt fram á að H hafi stuðlað að þeim annmörkum með saknæmum hætti. Auk þess hafði A á engan hátt sýnt fram á að þeir annmarkar hafi orsakað ætlað fjárhagstjón hans, enda höfðu þeir í engum tilvikum áhrif á efnislegar niðurstöður stjórnvalda eða dómstóla í málefnum hans. Þá hafði A ekki sýnt fram á að aðgerðir H hafi, hvorki virtar sjálfstætt að heildstætt, falið í sér ólögmæta meingerð gagnvart honum þannig að uppfyllt væru skilyrði b-liðar 1. mgr. 26. gr. skaðabótalaga. Var H, D og E því sýknuð af kröfum A.

BR höfðaði mál þetta og krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir lægi matsgerð um forsjárhæfni A. Í matsgerðinni væri komist að þeirri niðurstöðu að A byggi ekki yfir nauðsynlegri og nægjanlegri hæfni til að veita drengnum fullnægjandi uppeldisskilyrði í framtíðinni. Þá leiddi mikið innsæisleysi A og skortur á vilja til eigin bata til þess að velferð og þroski drengsins væri ekki tryggður við þau uppeldisskilyrði sem A gæti veitt honum. Þessu til viðbótar lægi fyrir að A hefði ekki auðnast að takast á við eigin vanda og hefði að undanförnu ekki sinnt umgengni við drenginn. Þætti ljóst að A hefði ekki til að bera nægilega hæfni til að sinna forsjárskyldum sínum og uppfyllt væru skilyrði a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga til forsjársviptingar, en vægari úrræði hefðu verið reynd án viðunandi árangurs. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um annað en gjafsóknarkostnað og A svipt forsjá sonar síns.

X var ákærður fyrir kynferðisbrot gegn barni og brot í nánu sambandi með því að hafa brotið gegn stjúpdóttur sinni, A, með nánar tilgreindri háttsemi í fjölda skipta á tilgreindu tímabili þegar A var sjö til átta ára. X byggði sýknukröfu sína öðrum þræði á því að hann hefði verið sofandi þegar hann sýndi af sér ætlaða háttsemi og að hann væri haldinn kynferðislegri djúpsvefnröskun (e. sexsomnia). Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að dómurinn, sem skipaður væri sérfróðum meðdómsmanni, teldi matsgerð dómkvadds matsmanns, þar sem talið var afar ólíklegt að ákærði hefði verið sofandi og ómeðvitaður um eigin gjörðir þegar atvik áttu sér stað, vel rökstudda og að í henni væri stuðst við nægar upplýsingum um svefnhegðun X eftir að hann varð fullorðinn, auk svefnrannsóknar á honum. Jafnframt væri til þess að líta að lýsing á háttsemi X í garð brotaþola benti eindregið til þess að hún ætti ekki rætur að rekja til kynferðislegrar svefnröskunar. Þótti sannað, þannig að ekki yrði vefengt með skynsamlegum rökum, að X hefði verið vakandi og því meðvitaður um athafnir sínar þegar hann framdi umrædd brot. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot X voru endurtekin, framin af skýrum ásetningi og sérlega vítaverð, þar sem þau beindust að mikilvægum hagsmunum ungrar stjúpdóttur hans. X hefði með háttsemi sinni stefnt velferð og andlegu heilbrigði A í augljósa hættu. Þótti refsing X hæfilega ákveðin fangelsi í tólf mánuði og í ljósi alvarleika brota X þóttu ekki efni til að binda hana skilorði. Þá var X gert að greiða A 2.000.000 króna í miskabætur.

Málið varðaði kröfu stefnda BR um að A og B yrðu svipt forsjá dóttur sinnar, C. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að rótleysi og óstöðugleiki hefði einkennt líf C, en fyrstu afskipti barnaverndaryfirvalda af málefnum hennar höfðu byrjað þegar hún var enn í móðurkviði og höfðu barnaverndaryfirvöld víða um land haft málefni hennar til meðferðar allt frá þeim tíma. Að því er varðaði áfrýjanda A leit Landsréttur meðal annars til niðurstöðu dómkvadds matsmanns um að A væri ekki hæf til að fara með forsjána, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um forsjársviptingu hennar. Hvað B varðaði leit Landsréttur einnig til afdráttarlausrar niðurstöðu hins dómkvadda matsmanns um að B væri óhæfur til að gegna forsjárhlutverki, og til þess að hann hefði á síðustu árum verið heimilislaus og setið í fangelsi, en síðustu misseri hefði hann dvalið á áfangaheimilum og dveldi nú í gistiskýli í miðbæ Reykjavíkur- borgar. Var niðurstaða um forsjársviptingu hans því einnig staðfest.

A og B deildu um forsjá dóttur þeirra, C, lögheimili hennar, meðlag og umgengni. Í dómi héraðsdóms var kveðið á um að forsjá og lögheimili C skyldi vera hjá B en niðurstaða héraðsdóms var byggð á því að forsjárhæfni A, sem hafði verið aðalumönnunaraðili C frá fæðingu, væri háð verulegum annmörkum. Var kveðið á um að A skyldi greiða B einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs. Þá var kröfum málsaðila um að dómurinn kvæði á um inntak umgengnisréttar vísað frá dómi þar sem ekki lá fyrir að sáttameðferð hefði farið fram um umgengnisrétt barnsins við B áður en málið var höfðað. Við meðferð málsins hjá Landsrétti lögðu málsaðilar fram samning um fyrirkomulag umgengni C við B. Í dómi Landsréttar var rakið að í sálfræðilegri yfirmatsgerð sem aflað var fyrir réttinum kæmi fram að báðir málsaðilar væru með góða forsjárhæfni þótt minna hefði reynt á getu B að því leyti. Í yfirmatsgerðinni var ekki að öllu leyti fallist á niðurstöðu undirmatgerðar um takmarkanir á forsjárhæfni A en yfirmatsmenn töldu áfrýjanda úrræðagóða og sjálfstæða ásamt því að hún sýndi frumkvæði og dug við uppeldi barnsins. B, sem hafði frá fæðingu C notið takmarkaðrar umgengni við hana, upplýsti meðal annars í skýrslugjöf fyrir réttinum að markmið hans með málsókn á hendur A hefði fyrst og fremst verið til að tryggja umgengni barnsins við hann. Þá kom fram í dómi Landsréttar að samskipti A og B hefðu í gegnum tíðina verið erfið af ýmsum ástæðum en yfirmatsmenn og raunar málsaðilar sjálfir staðfest fyrir réttinum að samskiptin hefðu batnað töluvert og að umgengni hefði aukist. Í ljósi þess að viðhorf aðila til réttinda hvors annars og barnsins hefðu breyst til batnaðar frá því að dómur héraðsdóms féll var það mat Landsréttar að A og B væru líkleg til að geta unnið í sameiningu að velferð C og að farsælast væri fyrir barnið og málsaðila sjálfa að þau færu sameiginlega með forsjá þess. Um lögheimili C var litið til þess að það hafði frá fæðingu verið hjá A. Með vísan til tengsla A og C og með hliðsjón af yfirmatsgerð var talið skynsamlegast að viðhalda stöðugleika C og því ákveðið að lögheimili barnsins yrði hjá A. Þá var B gert að greiða A einfalt meðlag með barninu til 18 ára aldurs þess.

Í málinu var ákærða gefið að sök að hafa haft í vörslum sínum kynferðislegt myndefni af börnum og myndefni þar sem var verið að misnota börn, en efnið fannst í farsíma sem ákærði átti. Í héraðsdómi var ákærði sakfelldur fyrir þessa háttsemi en sýknaður af sakargiftum um dreifingu myndefnisins. Í hinum áfrýjaða dómi kom fram að í samantekt um skýrslugjöf ákærða hjá lögreglu hefði ekki komið fram að honum hefði verið kynnt að hann ætti rétt á verjanda við skýrslutökuna, þegar réttarstöðu hans var breytt úr stöðu vitnis í stöðu sakbornings. Fyrir Landsrétt lagði ákæruvaldið fram hljóð- og myndupptöku af umræddri skýrslugjöf, en þar kom fram að ákærða hefði verið leiðbeint um réttindi sín sem sakbornings, þar á meðal um rétt hans til að fá tilnefndan verjanda. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sakfellingu ákærða og 30 daga skilorðsbundna fangelsisrefsingu.

Í málinu deildu A og B, foreldrar stúlknanna C og D, um hvoru þeirra skyldi falin forsjá stúlknanna og hjá hvoru þeirra stúlkurnar skyldu hafa lögheimili, auk þess sem bæði kröfðust þess að dæmt yrði um inntak umgengni þeirra við dæturnar. Með hinum áfrýjaða dómi var kveðið á um að forsjáin skyldi vera sameiginleg, að lögheimili stúlknanna skyldi vera hjá A og að B skyldi að greiða einfalt meðlag með dætrunum, auk þess sem kveðið var á um nánar tiltekið inntak umgengnisréttar. Í dómi Landsréttar var litið til þess að í lögskýringargögnum með breytingalögum frá 2012 við barnalög nr. 74/2003 kæmi fram að sameiginleg forsjá foreldra kynni að eiga rétt á sér þótt foreldrar væru ekki sammála um allt og jafnvel þó að ágreiningur á milli þeirra væri slíkur að þeir þyrftu aðstoð við að leysa úr honum. Sameiginleg forsjá kynni að hafa jákvæð áhrif á samstarfsvilja foreldra, vera til þess fallin að hvetja til aukinnar samábyrgðar og þátttöku beggja foreldra og auka líkur á tengslum barns við þá báða. Þá leit Landsréttur til þeirrar niðurstöðu matsgerðar dómkvadds matsmanns að forsjárhæfni beggja foreldra væri góð og án alvarlegra athugasemda, en forsjárhæfni A væri að nokkru leyti sterkari. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að A og B skyldu fara sameiginlega með forsjá dætra sinna. Jafnframt staðfesti Landsréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að lögheimili dætranna skyldi vera hjá A. Var enn fremur staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að B skyldi greiða einfalt meðlag með dætrunum til 18 ára aldurs þeirra. Að lokum leit Landsréttur til þess að sú tilhögun umgengni C og D við A og B sem hafði verið ákveðin í héraðsdómi hefði í öllum meginatriðum gengið vel. Að því gættu, og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þar um, var staðfest niðurstaða hans um inntak umgengnisréttar.

Staðfestir voru úrskurðir héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu Barnaverndar Reykjavíkur um vistun barna A og B utan heimilis. Þá var staðfest sú niðurstaða hinna kærðu úrskurða um áframhaldandi vistun barnanna utan heimilis.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, lögheimili, umgengni og meðlag. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá drengsins. Lögheimili C skyldi vera hjá B en hann dvelja viku og viku í senn hjá hvoru foreldri sínu. Þá var A gert að greiða einfalt meðlag með drengnum. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram sem væri til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það væri C fyrir bestu að forsjá yrði áfram sameiginleg og lögheimili hans hjá B. Taldi rétturinn þvert á móti að ný gögn og skýrslur styrktu þá niðurstöðu. Var niðurstaða héraðsdóms er varðaði forsjá, lögheimili og meðlag því staðfest. Landsréttur taldi að það þjónaði best hagsmunum C og stöðugleika í lífi hans að leggja til grundvallar tillögu yfirmatsmanna um að hann yrði meira hjá B en í ríflegri umgengni við A. Var því mælt fyrir um að A nyti umgengni við C aðra hvora viku frá lokum skóla á fimmtudegi eða eftir atvikum klukkan 16 ef ekki væri skóladagur fram til mánudagsmorguns. Einnig var mælt fyrir um umgengni um sumar og á hátíðisdögum um jól og páska en aðilum að öðru leyti látið eftir að semja um umgengni drengsins sín á milli.

A og B deildu um forsjá C, lögheimili, meðlag og umgengni. Með vísan til forsendna héraðsdóms staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu að B skyldi fara með forsjá og lögheimili C og að regluleg umgengni og önnur umgengni skyldi vera með nánar tilgreindum hætti. Í dómi héraðsdóms kom fram að eftir skýringar yfirmatsmanna fyrir dómi þætti ekkert fram komið um að ekki mætti líta til yfirmatsgerðar um niðurstöðu málsins. Taldi héraðsdómur að það væri barninu fyrir bestu og mætti best hagsmunum þess að umgengni við A skyldi vera með nánar tilgreindum hætti.

BR krafðist þess að A yrði sviptur forsjá sonar síns, B, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á að skilyrðum beggja stafliða væri fullnægt. Þá kæmu vægari úrræði ekki til álita eins og málið væri vaxið og að meðalhófs hefði verið gætt í samræmi við 7. mgr. 4. gr. og 2. mgr. 29. gr. laganna. Með vísan til röksemda hins áfrýjaða dóms og þeirra gagna sem lögð voru fyrir Landsrétt var í dómi Landsréttar fallist á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að skilyrðum d-liðar 1. mgr. 29. gr. væri fullnægt. Þá kom fram að frá því að B fór úr umsjá A hafi félagsþroski hans aukist til mikilla muna og líðan B, hegðun og nám tekið stórstígum framförum. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms þótti einnig nægjanlega fram komið að skilyrðum a-liðar 1. mgr. 29. gr. væri fullnægt. Var svipting forsjár A yfir B því staðfest.

BR krafðist þess að A yrði svipt forsjá dætra sinna C, D, E og F, sbr. a- og d-lið 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Fyrir Landsrétt voru lagðar fram greinargerðir sálfræðings, B, um stöðu C og D. Í dómi Landsréttar kom fram að skýrlega yrði ráðið af greinargerðum B að C og D byggju við alvarlegan tilfinningalegan og félagslegan vanda sem rekja mætti til margháttaðrar vanrækslu, óstöðugleika og alvarlegra atvika í uppvexti þeirra. Einnig þætti ljóst af gögnum málsins að A glímdi við vanda vegna margvíslegra og alvarlegra áfalla og væri skammt á veg komin í bataferli sínu. Vegna þessa væri A álitin vanhæf til að annast dætur sínar, vernda þær og takast á við flóknar þarfir þeirra og krefjandi áskoranir við uppeldi þeirra. Jafnframt taldi dómurinn að af sömu ástæðum yrði einnig að telja að andlegri heilsu og þroska dætra A væri hætta búin í umsjón hennar. Að teknu tilliti til framangreinds en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sviptingu forsjár A yfir C, D, E og F.

Með dómi héraðsdóms var B sýknuð af kröfu A um breytingu á lögheimili barns þeirra. Í héraðsdómi var lagt til grundvallar að sjónarmið um hæfni foreldra og tengsl þeirra við barnið gætu ekki ráðið úrslitum en niðurstaðan byggð á sjónarmiðum um stöðugleika í lífi barnsins auk þess sem litið var til vilja þess að teknu tilliti til aldurs og þroska. Í dómi Landsréttar kom fram að í fyrirliggjandi matsgerð dómkvadds sálfræðings væri ekki gerður greinarmunur á hæfni málsaðila og tengslum þeirra við barnið. Hefði A, sem byggði á að hann byggi yfir meiri hæfni en B, ekki leitað yfirmats eða lagt fram frekari gögn fyrir Landsrétt. Að því gættu var dómur héraðsdóms staðfestur með vísan til forsendna.

Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir brot í nánu sambandi gegn þáverandi eiginkonu sinni, A, og sonum sínum, B, C og D, en brot ákærða voru talin varða við 1. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga nr. 19/1940. A gaf skýrslu fyrir Landsrétti þar sem hún bar meðal annars um að hún hefði nær daglega sætt barsmíðum ákærða eftir að þau fluttust til landsins auk annars ofbeldis. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki lægi fyrir í málinu að brot ákærða gagnvart A hefðu verið framin með sérstaklega hættulegri aðferð eða leitt af sér stórfellt líkams- eða heilsutjón A. Aftur á móti væri talið sannað að ákærði hafi um rúmlega tveggja ára skeið ítrekað beitt A líkamlegu, andlegu og fjárhagslegu ofbeldi og með því ógnað heilsu hennar og velferð á alvarlegan og sérstaklega sársaukafullan og meiðandi hátt. Þegar litið væri til umfangs ofbeldisins, þess tíma sem það hafi staðið og að X misnotaði yfirburðastöðu sína gagnvart A, yrði að telja brot hans gagnvart henni stórfellt og það réttilega heimfært til 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b almennra hegningarlaga. Hvað varðar syni X, B, C og D, kom fram að þeir hefðu daglega getað búist við því að ákærði beitti líkamlegu eða andlegu ofbeldi. Lagði Landsréttur til grundvallar að vegna háttsemi ákærða hafi myndast alvarlegt og viðvarandi ógnarástand á heimilinu þar sem ógn ákærða beindist að öllu heimilisfólki. Að öllu virtu voru brot ákærða gegn B, C og D einnig heimfærð undir 1., sbr. 2. mgr. 218. gr. b. Að teknu tilliti til verulegra tafa á meðferð málsins sem X yrði ekki kennt um var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði. Í ljósi þess að brot X voru alvarleg og stórfelld þótti ekki rétt að binda refsingu X skilorði.

BR krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns, B, á grundvelli a- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms að skilyrðum d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga væri fullnægt. Féllst Landsréttur á að vegna geðrænna truflana og greindarskorts væri A vanhæf til að fara með forsjá B, enda mætti telja fullvíst að andlegri heilsu B og þroska væri hætta búin vegna þeirrar stöðu sem A væri í. Skipti þar miklu að B glímdi við frávik í taugaþroska sem kalli á sérstaka umönnun og meðhöndlun en gögn málsins bæru skýrt með sér að A bæri takmarkað skynbragð á sérþarfir B. Þá taldi dómurinn skilyrðum a-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga jafnframt fullnægt. Var meðal annars vísað til þess að frá því að B fór úr umsjá A hafi mál- og félagsþroski B aukist til muna, meira en unnt væri að skýra einungis með hækkandi aldri. Gæfi það vísbendingu um að uppeldi og samskipti á heimilinu, meðan B var í umsjá A, hafi haldið aftur af eðlilegum þroska B. Að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til hins áfrýjaða dóms var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sviptingu forsjár A yfir B.

A og B deildu um forsjá þriggja sona sinna, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að B skyldi fara einn með forsjá drengjanna og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Í dómi Landsréttar var talið, meðal annars með vísan til matsgerðar sem lá fyrir í málinu, að forsjárhæfni B væri mun meiri en A. Við meðferð málsins og sönnunarfærslu fyrir Landsrétti kom ekkert fram sem var til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það samrýmdist best högum og þörfum yngri drengjanna tveggja að B færi einn með forsjá þeirra og að lögheimili þeirra yrði hjá honum. Talið var að aðstæður elsta drengsins væru aðrar, en hann hafði flutt til A í byrjun júlí 2025 og hafið nám við framhaldsskóla í sveitarfélaginu. Þá hafði hann lýst eindregnum vilja til að búa áfram hjá A. Að teknu tilliti til atvika og aðstæðna elsta drengsins og vilja hans var það talið helst samræmast hagsmunum hans að A færi ein með forsjá hans og að lögheimili yrði hjá henni. Kveðið var á um inntak umgengni A við yngri drengina í dóminum, en það var ekki talið þjóna hagsmunum elsta drengsins að ákveða umgengni B við hann og var kröfu þar um hafnað.

G var gefið að sök kynferðisbrot gegn A með því að hafa á árinu 2018 til febrúar eða mars 2021, á þáverandi heimili þeirra, brotið gegn stúlkunni með því að slá hana í fjölda skipta á rassinn og í eitt skipti nuddað beran rass hennar, læri og innanverð læri, en á greindu tímabili var stúlkan 12 til 14 ára gömul. Í ákæru var háttsemin talin varða við 2. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Með hinum áfrýjaða dómi var G sakfelldur samkvæmt ákæru. Hvað varðar hið fyrrgreinda nudd rakti Landsréttur að töluvert samræmi hefði verið í framburði G og A um annað en það sem beinlínis laut að þeim sökum sem á ákærða voru bornar í málinu en hann neitaði staðfastlega sök. Í ljósi þessa kom til skoðunar hvort önnur sönnunargögn styddu framburð annars þeirra umfram hitt með afgerandi hætti. Að endingu taldi Landsréttur að ákæruvaldið hefði fært á það sönnur, einkum með trúverðugum framburði vitnisins E, og öðru því sem honum var til stuðnings, gegn neitun G, svo ekki yrði vefengt með skynsamlegum rökum að hann hefði í umrætt sinn nuddað beran rass brotaþola, læri og innanverð læri. Að virtu heildstæðu mati á atvikum taldi Landsréttur að þessi háttsemi G hefði verið kynferðislegs eðlis og falið í sér kynferðislega áreitni eins og hún væri skilgreind í almennum hegningarlögum. Hið sama átti við um þá háttsemi G að slá í rass A í fjölda skipta. Var hann því sakfelldur samkvæmt ákæru.

A og B deildu um lögheimili, greiðslu meðlags og inntak umgengnisréttar barns málsaðila, C. Með hinum áfrýjaða dómi var kveðið á um að lögheimili C skyldi vera hjá B, umgengni við A skyldi vera með nánar tilgreindum hætti og regluleg umgengni þriðju hverja helgi. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að við flutning málsins fyrir Landsrétti hefðu lögmenn upplýst að umgengni C við A hefði frá því að dómur gekk í héraði verið önnur hver helgi og að það fyrirkomulag hefði gengið vel fyrir sig. Þá hefðu dómarar málsins rætt við C sem jafnframt væri sátt við fyrirkomulagið en hefði ekki viljað tjá sig um á hvoru heimilinu hún vildi hafa lögheimili. Var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um lögheimili C og umgengnisrétt að öðru leyti en því að regluleg umgengni skyldi vera aðra hverja helgi.

A og B deildu um forsjá barns síns, C, sem og lögheimili þess, umgengni og greiðslu meðlags. Fyrir Landsrétti var einungis deilt um hvernig haga skyldi lögheimili, greiðslu meðlags og reglulegri umgengni. Í dómi Landsréttar var rakið að við meðferð málsins og sönnunarfærslu fyrir Landsrétti hafi ekkert komið fram sem væri til þess fallið að hnekkja mati héraðsdóms að það væri barninu fyrir bestu að lögheimili hennar væri hjá B. Var því staðfest með vísan til forsendna niðurstaðna hins áfrýjaða dóms er varðaði lögheimili barnsins. Þá var kveðið á um umgengni A við C aðra hverja viku, frá föstudegi til mánudags, með nánar tilgreindum hætti.

Með dómi héraðsdóms var B falin forsjá barna aðila og A gert að greiða einfalt meðlag með börnunum frá uppkvaðningu dóms og þar til þau yrðu fullra 18 ára að aldri. Þá var mælt fyrir um umgengni barnanna við A á tveggja vikna fresti, fjórar klukkustundir í senn, með nánar tilgreindum hætti og undir eftirliti sérfræðings í málefnum barna. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að verulega skorti á að tekin hefði verið rökstudd afstaða til matsgerðar, sem aflað var undir rekstri málsins í héraði, og þeirra málsástæðna A er henni tengdust en þær lutu einkum að ágöllum á matsgerðinni og hugsanlegu vanhæfi matsmannsins. Var dómurinn að þessu leyti ekki talinn samræmast áskilnaði e- og f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá taldi Landsréttur rökstuðning héraðsdóms fyrir niðurstöðu hans um að umgengni barnanna við A skyldi fara fram undir eftirliti svo ófullkominn að færi gegn áskilnaði f-liðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991, sbr. einnig 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Í þeim efnum vísaði Landsréttur meðal annars til þess að niðurstaða héraðsdóms að þessu leyti hefði ekki verið sérstaklega rökstudd og til að mynda ekki útskýrt hvernig hið matskennda skilyrði 4. mgr. 47. gr. barnalaga nr. 76/2003, um sérstaka ástæðu, ætti við. Hinn áfrýjaði dómur var því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Barnaverndarþjónusta B höfðaði mál þetta og krafðist þess að A yrði svipt forsjá sona sinna, E og F á grundvelli a-, c- og d-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að uppfyllt væru skilyrði a- og c-liða 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga svo fallast mætti á kröfu barnaverndarþjónustu B hvað eldri drenginn E varðaði. Aftur á móti var ekki fallist á að skilyrði barnaverndarlaga til forsjársviptingar væru uppfyllt hvað yngri drenginn F varðaði og var A því sýknuð af kröfu barnaverndarþjónustu B að því leyti.

A og B deildu um forsjá barna sinna C og D, sem og lögheimili þeirra, umgengni og meðlag. Í dómi Landsréttar var rakið að sú niðurstaða leiddi af heildarmati á forsjárhæfni foreldra og þarfa barnanna að B færi ein með forsjá þeirra. Af því leiddi að lögheimili þeirra yrði hjá B. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um forsjá og skyldu A til að greiða B einfalt meðlag. A krafðist fyrir Landsrétti endurskoðunar á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um rétt til umgengni við börnin. Krafðist hann þess að fá umtalsvert rýmri rétt til umgengni, auk þess sem hann sætti ekki eftirliti. Með dómi Landsréttar var talið að sá hluti hins áfrýjaða dóms er varðaði umgengni við börn málsaðila væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að ómerkja hann og vísa þeim þætti málsins til héraðsdóms til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.

Úrskurður héraðsdóms felldur úr gildi og krafa A um dómkvaðningu matsmanns á grundvelli matsbeiðni hans tekin til greina.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um forsjá þriggja barna þeirra, lögheimili, umgengni og greiðslu meðlags.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um öflun matsgerðar og yfirmatsgerðar.

BH krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns, C, á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi héraðsdóms var rakin sú niðurstaða matsmanns að færi drengurinn aftur í umsjá A myndi það hafa alvarleg og neikvæð langtímaáhrif á þroska hans, tilfinningar og félagslega stöðu. Úrræði til að styðja við A væru fullreynd og mælti matsmaður ekki með því að C færi aftur í hennar umsjá. Héraðsdómur ályktaði að niðurstaða matsmanns samrýmdist því sem fram kæmi í gögnum málsins. Taldi dómurinn að C bæri merki um alvarlega vanrækslu og þyrfti góðan stuðning, reglu og stöðugleika til langs tíma. Var það niðurstaða héraðsdóms að þarfir og hagsmunir C krefðust þess að A væri svipt forsjá hans. Fyrir Landsrétti var aflað matsgerðar dómkvadds matsmanns á forsjárhæfni A. Rétturinn taldi ekki efni til að hnekkja niðurstöðu héraðsdóms um að C hefði búið við alvarlega vanrækslu af hálfu A og að vægari úrræði en forsjársvipting myndu ekki geta skilað viðhlítandi árangri. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

G var ákærður í tveimur ákæruliðum, annars vegar fyrir brot gegn 4. mgr. 202. gr. laga nr. 19/1940 með því að hafa í samskiptum við A í skilaboðum í síma tilgreint kvöld mælt sér mót við A í því skyni að hafa við hann önnur kynferðismök en samræði og hins vegar brot gegn 1. mgr. 194. gr. og 1. mgr. 202. gr. sömu laga með því að hafa haft við A önnur kynferðismök með nánar tilgreindum hætti og með því að nýta sér yfirburðastöðu sína gagnvart A vegna aldurs- og þroskamunar og þess að hann var einn á ferð með A. Með dómi héraðsdóms var G sakfelldur í báðum ákæruliðum og gert til að sæta 18 mánaða fangelsi og greiða A 1.000.000 króna í miskabætur. Ómerkingarkröfu G var hafnað þar sem ekki voru taldir vera ágallar á aðferð héraðsdóms við sönnunarmatið. Um fyrri lið ákæru kom fram að ekkert væri fram komið um að G hafi, þrátt fyrir að A hafi velt því upp í umræddum samskiptum að hann væri 14 ára, gert nokkurn reka að því að ganga úr skugga um réttan aldur A. Að því gættu og með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var fallist á að G hafi látið það sér í léttu rúmi liggja að A gæti verið 14 ára þegar samskiptin áttu sér stað umrætt sinn. Um síðari lið ákæru kom fram að telja yrði að framburður A fengi nokkurn stuðning í niðurstöðu DNA-rannsóknar, hljóðupptöku af Neyðarlínusímtali og símasamskiptum milli G og A umrætt kvöld. Var talið að framburður brotaþola fengi stuðning í gögnum málsins og væri trúverðugur en framburður G ótrúverðugur. Gegn neitun G var fallist á með héraðsdómi að hann hafi gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í báðum ákæruliðum. Var G gert að sæta tveggja ára óskilorðsbundnu fangelsi og greiða A 1.800.000 krónur í miskabætur