Dómstólaleit

BR höfðaði mál og krafðist þess að A yrði svipt forsjá tveggja dætra sinna á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Héraðsdómur féllst á með BR að skilyrðum beggja greindra stafliða væri fullnægt. Þá taldi dómurinn að vægari úrræði kæmu ekki til álita eins og málið væri vaxið og að meðalhófs hefði verið gætt í samræmi við 7. mgr. 4. gr. barnaverndarlaga og 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti voru ný gögn lögð fram. Í þeim kom fram að A ætti enn mjög langt í land í meðferðarvinnu sinni. Þá væri sú afstaða dætra hennar sem í gögnunum birtist að meginstefnu til hin sama og komið hefði fram í fyrri viðtölum talsmanns stúlknanna við þær og samtölum þeirra við dómendur í héraði. Með vísan til hinna nýju gagna en að öðru leyti til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem ráðstöfun um vistun barns A utan heimilis var framlengd um 12 mánuði.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem ráðstöfun um vistun barns A utan heimilis var framlengd um 12 mánuði.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felldur yrði úr gildi úrskurður umdæmisráðs Barnaverndar Reykjavíkur um vistun sonar hans B utan heimilis í fjóra mánuði og jafnframt fallist á þá kröfu að B yrði vistaður utan heimilis í tvo mánuði til viðbótar.

BR höfðaði mál þetta og krafðist þess að A yrði sviptur forsjá dóttur sinnar B á grundvelli d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í hinum áfrýjaða dómi var fallist á að skilyrði d-liðar 1. mgr. 29. gr. laganna væri uppfyllt. Dómurinn taldi hins vegar að krafa um forsjársviptingu á þessu stigi máls væri í andstöðu við meðalhófsreglu 2. mgr. 29. gr. og 7. mgr. 4. gr. sömu laga. Var kröfu BR um forsjársviptingu því hafnað. Í dómi Landsréttar kom fram að þegar litið væri til þess hvort BR hafi verið eða væri unnt að grípa til annarra og vægari úrræða en að krefjast forsjársviptingar bæri að hafa í huga að tímabundin vistun barns utan heimilis væri meðal slíkra úrræða en B hefði verið vistuð utan heimilis allt frá fæðingu. Með vísan til atvika málsins og fyrirliggjandi matsgerðar um forsjárhæfni A, taldi Landsréttur það hafið yfir vafa að hagsmunir barnsins fælust í því að komast sem fyrst í varanlegt fóstur aðila með fulla forsjárhæfni. Þeir hagsmunir færu í bága við hagsmuni A sem fælust í því að fá lengri tíma til að öðlast foreldrahæfni, greiða úr óvissu varðandi búsetu og eftir atvikum að koma sér fyrir á Íslandi, stæði vilji hans til þess og fengi hann dvalarleyfi hér á landi. Það væru grundvallarréttindi barna að búa við stöðugleika í uppvexti og þroskvænleg skilyrði og takmarkaðist forsjárréttur foreldra af þeim mannréttindum barna að njóta forsvaranlegra uppeldisskilyrða. Þegar hagsmunir barns og foreldris stangist á vega hagsmunir barnsins, og hvað því er fyrir bestu, þyngra og yrðu hagsmunir foreldris þá að víkja við þessar kringumstæður. Var krafa BR um að A yrði sviptur forsjá B því tekin til greina.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um málskostnað og kveðið á um gjafsóknarkostnað A í máli sem að öðru leyti lauk með dómsátt. Krafðist A endurskoðunar á ákvörðun gjafsóknarkostnaðar og taldi þóknun lögmanns síns of lága. Að virtu umfangi og gögnum málsins var þóknun lögmanns A hækkuð.

BR höfðaði mál þetta og krafðist þess að A yrði svipt forsjá sonar síns á grundvelli a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir lægi matsgerð um forsjárhæfni A. Í matsgerðinni væri komist að þeirri niðurstöðu að A byggi ekki yfir nauðsynlegri og nægjanlegri hæfni til að veita drengnum fullnægjandi uppeldisskilyrði í framtíðinni. Þá leiddi mikið innsæisleysi A og skortur á vilja til eigin bata til þess að velferð og þroski drengsins væri ekki tryggður við þau uppeldisskilyrði sem A gæti veitt honum. Þessu til viðbótar lægi fyrir að A hefði ekki auðnast að takast á við eigin vanda og hefði að undanförnu ekki sinnt umgengni við drenginn. Þætti ljóst að A hefði ekki til að bera nægilega hæfni til að sinna forsjárskyldum sínum og uppfyllt væru skilyrði a- og d-liðar 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga til forsjársviptingar, en vægari úrræði hefðu verið reynd án viðunandi árangurs. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um annað en gjafsóknarkostnað og A svipt forsjá sonar síns.

Að kröfu V og A var málið fellt niður fyrir Landsrétti með vísan til c-liðar 1. mgr. 105. gr., sbr. 1. mgr. 166. gr., laga nr. 91/1991. Með úrskurði Landsréttar var málskostnaður felldur niður en kveðið á um að gjafsóknarkostnaður A greiddist úr ríkissjóði.

A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda félagsins vegna líkamstjóns sem A varð fyrir 12. maí 2022 um borð í fiskveiðiskipi. Kvaðst A hafa fallið niður brattan stiga milli þilfara í skipinu þegar það lyftist skyndilega og féll síðan snöggt niður á útstími á leið á fiskimið. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sannað að þetta atvik hefði átt sér stað og sýknaði V hf. af kröfum hans. Í dómi Landsréttar var rakinn vitnisburður tveggja vitna og mat lækna um að einkenni A væri að rekja til áverka en ekki sjúkdóms eða annars innra ástands í líkama hans. Taldi rétturinn sannað að A hefði fallið niður stiga á milli þilfara í skipinu og hlotið áverka á hálsi. Taldi rétturinn enn fremur að A hefði í umrætt sinn orðið fyrir slysi sem hefði hlotist af skyndilegum og utanaðkomandi atburði. Var viðurkenningarkrafa A því tekin til greina.

Að kröfu A var málið fellt niður fyrir Landsrétti með vísan til c-liðar 1. mgr. 105. gr., sbr. 1. mgr. 166. gr. laga nr. 91/1991. Með úrskurði Landsréttar var málskostnaður felldur niður en kveðið á um að gjafsóknarkostnaður A greiddist úr ríkissjóði.

Staðfestir voru úrskurðir héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu Barnaverndar Reykjavíkur um vistun barna A og B utan heimilis. Þá var staðfest sú niðurstaða hinna kærðu úrskurða um áframhaldandi vistun barnanna utan heimilis.

Í málinu var deilt um hvort miða ætti bætur fyrir varanlega örorku A við lágmarkslaun samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 eða hvort árslaun skyldu metin sérstaklega þar sem óvenjulegar aðstæður væru fyrir hendi, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Í dómi Landsréttar var rakið að í dómum Hæstaréttar hafi verið lagt til grundvallar við mat á því hvort námslok teldust fyrirsjáanleg að tjónþoli hafi verið kominn langt á veg í námi sínu svo honum yrðu dæmdar bætur samkvæmt 2. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Einnig hafi dómaframkvæmdin verið skýr um að námslok teldust ekki fyrirsjáanleg hafi tjónþoli aðeins lokið um það bil helmingi náms. Þá hafi verið litið til náms í heild sinni, bæði bóklegs og verklegs. Var í dómi Landsréttar vísað til þess að þegar A varð fyrir slysinu hafði hún lokið tæplega helmingi þeirra námseininga sem þurfi til að ljúka námi. Þá hafi A stundað verklegt nám á sama misseri er slysið varð og lokið námi rúmlega sjö mánuðum eftir slysið. Með hliðsjón af dómaframkvæmd Hæstaréttar var talið að námslok A hafi ekki verið fyrirsjáanleg á slysdegi og því ekki tilefni til að víkja frá lágmarkslaunum samkvæmt 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Var því fallist á með V að við uppgjör á tjóni A skyldi farið eftir 3. mgr. 7. gr. skaðabótalaga og krafa V um sýknu því tekin til greina.

A krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna líkamstjóns sem A taldi sig hafa orðið fyrir á L 14. og 16. september 2016 með því að starfsmönnum á bráðamóttöku hefði yfirsést að greina og veita meðferð við blóðtappa í framhaldi af komu hennar þangað. Í dómi Landsréttar var rakið að við úrlausn málsins yrði ekki byggt á álitsgerð, sem gerð hefði verið að beiðni SÍ vegna umsóknar A um bætur úr sjúklingatryggingu, en þar hefði engin afstaða verið tekin til þess hvort tjón A væri að rekja til saknæmrar háttsemi starfsmanna L. Enn fremur taldi rétturinn, sem skipaður var sérfróðum meðdómanda, að með hliðsjón af umkvörtunarefni og ástæðu komu A á bráðamóttöku L 14. og 16. september 2016, einkennum og reglulegum mælingum á lífsmörkum A síðari daginn og þess að endurtekin ómskoðun á vinstri fótlegg A umrædda daga hefði ekki sýnt ummerki um blóðtappa, hefði ekki verið nægilegt tilefni til að álykta að um blóðtappa í lungum væri að ræða. Því hefði ekki verið ástæða til að láta taka sneiðmynd af lungum A. Meðal annars að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur. Var Í því sýknað af kröfu A.

A og B deildu um forsjá sonar síns, C, lögheimili, umgengni og meðlag. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá drengsins. Lögheimili C skyldi vera hjá B en hann dvelja viku og viku í senn hjá hvoru foreldri sínu. Þá var A gert að greiða einfalt meðlag með drengnum. Í dómi Landsréttar var talið að ekkert hefði komið fram sem væri til þess fallið að hnekkja því mati héraðsdóms að það væri C fyrir bestu að forsjá yrði áfram sameiginleg og lögheimili hans hjá B. Taldi rétturinn þvert á móti að ný gögn og skýrslur styrktu þá niðurstöðu. Var niðurstaða héraðsdóms er varðaði forsjá, lögheimili og meðlag því staðfest. Landsréttur taldi að það þjónaði best hagsmunum C og stöðugleika í lífi hans að leggja til grundvallar tillögu yfirmatsmanna um að hann yrði meira hjá B en í ríflegri umgengni við A. Var því mælt fyrir um að A nyti umgengni við C aðra hvora viku frá lokum skóla á fimmtudegi eða eftir atvikum klukkan 16 ef ekki væri skóladagur fram til mánudagsmorguns. Einnig var mælt fyrir um umgengni um sumar og á hátíðisdögum um jól og páska en aðilum að öðru leyti látið eftir að semja um umgengni drengsins sín á milli.

BR krafðist þess að A yrði svipt forsjá dætra sinna C, D, E og F, sbr. a- og d-lið 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002. Fyrir Landsrétt voru lagðar fram greinargerðir sálfræðings, B, um stöðu C og D. Í dómi Landsréttar kom fram að skýrlega yrði ráðið af greinargerðum B að C og D byggju við alvarlegan tilfinningalegan og félagslegan vanda sem rekja mætti til margháttaðrar vanrækslu, óstöðugleika og alvarlegra atvika í uppvexti þeirra. Einnig þætti ljóst af gögnum málsins að A glímdi við vanda vegna margvíslegra og alvarlegra áfalla og væri skammt á veg komin í bataferli sínu. Vegna þessa væri A álitin vanhæf til að annast dætur sínar, vernda þær og takast á við flóknar þarfir þeirra og krefjandi áskoranir við uppeldi þeirra. Jafnframt taldi dómurinn að af sömu ástæðum yrði einnig að telja að andlegri heilsu og þroska dætra A væri hætta búin í umsjón hennar. Að teknu tilliti til framangreinds en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um sviptingu forsjár A yfir C, D, E og F.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A og B um að felldur yrði úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem staðfestur var úrskurður umdæmisráðs D um að barn A og B yrði vistað utan heimilis í fjóra mánuði.

A og B deildu um forsjá dóttur sinnar C, lögheimili og umgengni. Með dómi héraðsdóms var ákveðið að A og B færu áfram sameiginlega með forsjá stúlkunnar. Lögheimili C skyldi vera hjá A en kveðið var á um umgengni B við stúlkuna með tilgreindum hætti. Í dómi Landsréttar var talið að eins og málið lægi fyrir réttinum yrði engu slegið föstu um ætlað ofbeldi sem A kvaðst hafa orðið fyrir af hálfu B eða að C stafaði hætta af B. Lagt var til grundvallar að A og B væru bæði hæf til að fara með forsjá stúlkunnar. Þá taldi rétturinn mega ráða af gögnum málsins að þau hefðu leitast við að efla forsjárhæfni sína að gengnum dómi héraðsdóms og bæta samskipti sín í kringum umgengni B við C. Einnig taldi Landsréttur að ekki yrði horft framhjá áhyggjum sem dómkvaddur matsmaður lýsti í skýrslu sinni fyrir réttinum af umgengni B við barnið ef A færi ein með forsjá þess. Að öllu virtu féllst Landsréttur á það með héraðsdómi að það þjónaði hagsmunum C best að A og B færu áfram með sameigin- lega forsjá hennar og að lögheimili hennar héldist óbreytt. Mælt var fyrir um nánari tilhögun þeirrar umgengni sem ákveðin var í hinum áfrýjaða dómi en niðurstaða hans um umgengni var að öðru leyti staðfest með vísan til forsendna.

JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.

A höfðaði mál gegn V og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins R hjá V vegna líkamstjóns sem hann hlaut í frítímaslysi í nánar tiltekinni sundlaug. Með hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að meginorsök slyss A mætti rekja til óhappatilviks sem vátryggingartaka og starfsmönnum sundlaugarinnar yrði ekki kennt um. Var V því sýknað af kröfum A. Landsréttur taldi áfrýjanda á hinn bóginn hafa fært fyrir því rök að þeim tröppum sem hann rann í, og umbúnaði þeirra, hefði verið ábótavant án þess að R hefði gert ráðstafanir til að bæta úr þeim vanköntum til að auka öryggi og koma í veg fyrir slys, en á R hvíldu ríkar skyldur í þeim efnum samkvæmt ákvæðum reglugerðar nr. 814/2010 um hollustuhætti á sund- og baðstöðum. Voru umbúnaður trappanna og athafnaleysi R því metin honum til sakar og fallist á kröfu A um viðurkenningu á bótaskyldu úr frjálsri ábyrgðartryggingu sveitarfélagsins R hjá V vegna líkamstjóns A. Ekki voru talin efni til að skerða bótarétt A vegna eigin sakar.

A krafðist viðurkenningar á því að V hf. og R bæru fulla skaðabótaábyrgð vegna afleiðinga líkamstjóns hennar af völdum slyss sem hún varð fyrir á útisvæði S árið 2019 þegar hún rann á stétt við heitan pott. Ágreiningur aðila laut einungis að því hvort A skyldi bera hluta tjóns síns sjálf vegna eigin sakar. Í forsendnum hins áfrýjaða dóms, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var meðal annars vísað til þess að A hefði verið kunn staðháttum í sundlaugunni og vitað af vandkvæðum við að hálkuverja útisvæði laugarinnar. Þá hefði hún valið að fara óhefðbundna leið upp úr pottinum, í stað þess að ganga upp úr honum um tröppur sem voru með handriði. Var því talið rétt að skerða bótarétt A um þriðjung.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem skorið var til bráðabirgða úr ágreiningi aðila um forsjá barna þeirra, lögheimili, meðlag og umgengni.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem A var vistaður utan heimilis á vegum H í sex mánuði. Landsréttur rakti að fyrir lægi að unnið hefði verið með mál A í nokkurn tíma án þess að þau úrræði sem gripið hefði verið til hefðu skilað nægum árangri. Að því gættu og með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var fallist á að brýnir hagsmunir A kröfðust þess að hann yrði vistaður utan heimilis og að vægari úrræði hefðu verið reynd án árangurs. Þá taldi Landsréttur að ekki yrði séð að annmarkar hefðu verið á málsmeðferð H sem leitt gæti til þess að kröfu hans yrði synjað. Í úrskurði Landsréttar var jafnframt rakið að eftir uppkvaðningu úrskurðar hérðasdóms hefði A verið færður í neyðarvistun eftir að hann ógnaði starfsfólki þess meðferðarúrræðis sem hann var vistaður á og gekk berserksgang þar. Að virtum þeim skamma tíma sem liðinn hefði verið frá því atviki féllst Landsréttur á það með H að hagsmunum A væri best borið með áframhaldandi vistun á vegum H í allt að 12 mánuði.

A höfðaði mál á hendur B og V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði skaðabótaskylda B og réttur A til greiðslu bóta úr frjálsri ábyrgðartryggingu B hjá V hf. vegna líkamstjóns sem A hlaut í starfi sínu hjá B er hann féll 1,55 m til jarðar af palli flatvagns. Þegar slysið varð var A að vinna við að hífa steypueiningar á og af pallinum. A byggði meðal annars á því í málinu að verklagi við hífingar hjá B hefði verið ábótavant og að engar vinnureglur hefðu gilt um framkvæmd verksins. Þá hefði verulega skort á að skipulag vinnu hefði verið öruggt og hefði A verið í fallhættu við framkvæmd verksins. Í dómi Landsréttar var því slegið föstu, meðal annars á grundvelli umsagnar Vinnueftirlitsins, að verklag B hefði haft í för með sér hættu, sem hægt hefði verið að afstýra án mikilla vandkvæða, og að vinnulagið hefði verið orsök þess að A féll af pallinum og slasaðist. Skilyrði sakarreglunnar voru því talin vera uppfyllt í málinu. Var fallist á kröfur A um viðurkenningu á skaðabótaskyldu B og rétti A til greiðslu bóta úr frjálsri ábyrgðartryggingu B hjá V hf.