Dómstólaleit

A höfðaði mál gegn V hf. og krafðist þess að viðurkennd yrði bótaskylda félagsins vegna líkamstjóns sem A varð fyrir 12. maí 2022 um borð í fiskveiðiskipi. Kvaðst A hafa fallið niður brattan stiga milli þilfara í skipinu þegar það lyftist skyndilega og féll síðan snöggt niður á útstími á leið á fiskimið. Héraðsdómur taldi A ekki hafa sannað að þetta atvik hefði átt sér stað og sýknaði V hf. af kröfum hans. Í dómi Landsréttar var rakinn vitnisburður tveggja vitna og mat lækna um að einkenni A væri að rekja til áverka en ekki sjúkdóms eða annars innra ástands í líkama hans. Taldi rétturinn sannað að A hefði fallið niður stiga á milli þilfara í skipinu og hlotið áverka á hálsi. Taldi rétturinn enn fremur að A hefði í umrætt sinn orðið fyrir slysi sem hefði hlotist af skyndilegum og utanaðkomandi atburði. Var viðurkenningarkrafa A því tekin til greina.

A var skipverji um borð í fiskiskipi í veiðiferð sem hófst 27. september 2020. Veiðiferðinni lauk 20. október sama ár þar sem veikindi vegna heimsfaraldurs Covid- 19 herjuðu á áhöfnina. A höfðaði mál á hendur S, skipstjóra skipsins, E, framkvæmdastjóra útgerðar skipsins og V, útgerðarstjóra, og krafði þá um greiðslu miskabóta vegna heilsutjóns sem hann rakti til háttsemi þeirra í tengslum við veikindi A í veiðiferðinni. Með dómi héraðsdóms var S dæmdur til að greiða A miskabætur en E og V voru sýknaðir af kröfum A. Var niðurstaða héraðsdóms byggð á því að S hefði sýnt af sér stórfellt gáleysi gagnvart heilsu A og velferð hans með tilgreindri háttsemi en E og V voru hvorki taldir bera ábyrgð á skipverjum um borð í fiskiskipinu né ábyrgð á verkum S. Í dómi Landsréttar var talið að ekki lægi fyrir að S hefði með viðbrögðum sínum við veikindum skipverja, þar á meðal A, sýnt af sér stórfellt gáleysi. Var hann því sýknaður af miskabótakröfu A. Þá var niðurstaða héraðsdóms um sýknu E og V staðfest.

A höfðaði mál á hendur B hf. til heimtu ógreiddra forfallalauna vegna tímabilsins 9. ágúst til 16. október 2016, þegar A var óvinnufær vegna slyss á hægra hné við störf hjá B hf. Samkvæmt ráðningarsamningi aðila tók A laun eftir skiptimannakerfi, sem fól í sér að hann fór aðra hverja veiðiferð með skipinu en var hina í fríi og fékk greiddan hálfan hásetahlut fyrir hverja veiðiferð skipsins. Fékk A greidd laun í samræmi við það í forföllum sínum á fyrrgreindu tímabili, en A taldi sig hins vegar eiga rétt á fullum staðgengislaunum í samræmi við 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Því hefði B hf. að réttu lagi átt að greiða honum heilan hásetahlut, tvöfalda þá fjárhæð sem hann innti af hendi til A. Byggði B hf. á hinn bóginn á því að með lokauppgjöri sínu gagnvart A, eftir starfslok hans, hefði félagið í reynd ofgreitt honum forfallalaun. Í hinum áfrýjaða dómi var talið að, þrátt fyrir að B hf. hefði vanrækt skyldu sína samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga til að greiða A óskertan aflahlut í forföllunum, hefði félagið bætt A það upp með greiðslu umfram skyldu á uppsagnarfresti og var B hf. sýknað af kröfum A. Fyrir Landsrétti krafðist A ómerkingar hins áfrýjaða dóms á þeim grundvelli að framangreind niðurstaða dómsins um sýknu B hf. hefði verið reist á málsástæðu sem hefði ekki verið höfð uppi í málinu. Í niðurstöðu Landsréttar var rakið að B hf. hefði byggt á því í greinargerð sinni til héraðsdóms að ekki skyldi litið fram hjá því að við lokauppgjör gagnvart A hefði B hf. greitt honum full laun síðustu þrjá mánuði hans í starfi og að ekki yrði litið hjá því við mat á því hvort forfallalaun til A hefðu verið vangreidd. Þá mátti ráða af greinargerð B hf. að félagið teldi að A hefði verið skylt að draga frá kröfu sinni það sem hann hefði fengið ofgreitt miðað við 36. gr. sjómannalaga. Var kröfu A um ómerkingu því hafnað. Þá var rakið að ákvæði 1. málsliðar 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga hefði verið skýrt þannig í dómaframkvæmd að það veitti skipverja tilkall til fulls hásetahlutar í veikindaforföllum jafnvel þótt ráðningarsamningur kvæði aðeins á um greiðslu hálfs hásetahlutar fyrir hverja veiðiferð. Var því fallist á að A hefði átt tilkall til greiðslu fulls hásetahlutar í forföllum sínum 9. ágúst til 15. október 2016. Á hinn bóginn þótti ljóst af gögnum málsins að B hf. hefði greitt A hærri forfallalaun við starfslok hans en hann átti tilkall til á grundvelli 36. gr. sjómannalaga, vegna forfalla A í desember 2015 til apríl 2016 og síðan í apríl til júní 2017. Varð ekki séð að því hefði verið hnekkt af hálfu A heldur var því mótmælt að ofgreiddum forfallalaunum vegna fyrra slyss A yrði skuldajafnað við það sem væri vangreitt í kjölfar seinna slyssins. Að virtum atvikum málsins og einkum þeim tölvupóstsamskiptum sem lágu fyrir í málinu var talið ljóst að B hf. hefði allt frá því að A setti fyrst fram kröfu sína vísað til þess að B hf. teldi sig hafa ofgreitt forfallalaun og ítrekað þá afstöðu sína í síðari samskiptum. Var gagnkrafa B hf. þar að lútandi samrætt dómkröfu A og því tæk til skuldajöfnunar. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu B hf.af kröfum A.

Í málinu var deilt um hvort A hefði orðið fyrir slysi í skilningi vátryggingarskilmála slysatrygginga sjómanna. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var í Landsrétti var talið ósannað að A hefði skrikað fótur á hálum gúmmímottum og það valdið slæmum hnykk á öxl og upphandlegg. Þá tókst A ekki sönnun þess að líkamstjón hans hafi verið með öðrum hætti að rekja til skyndilegs utanaðkomandi atburðar. Vísað var til þess að atvikalýsingar í tilkynningu til Sjúkratrygginga Íslands og í skipsdagsbók þóttu ekki fela í sér lýsingu á slysi í skilningi skilmála vátryggingarinnar. Ekki þótti tækt að leggja aðrar atvikalýsingar til grundvallar í málinu, hvorki þær sem lágu fyrir í öðrum gögnum málsins né þær sem fram komu í framburðum fyrir dómi. Var T hf. því sýknað af kröfum A.

A höfðaði mál gegn S hf. til viðurkenningar á bótaskyldu S hf. úr slysatryggingu sjómanna. Í málinu deildu aðilar um hvort A hefði orðið fyrir slysi um borð í nánar tilgreindum báti 19. nóvember 2017 og ef svo væri, hvort það félli undir slysahugtak vátryggingaréttar. Í dómi Landsréttar var talið sannað að slysið hefði átt sér stað, enda fengi framburður A um það stoð í ýmsum fyrirliggjandi gögnum. Þá væri ljóst af fyrirliggjandi lýsingum á atvikum að slysið hefði ekki falist í dæmigerðu misstigi. Þannig styddu lýsingar tveggja skipstjóra og bæklunarlæknis eindregið þann framburð A að hann hafi vegna vinnu á bátnum þurft að príla yfir troll sem hafði verið komið fyrir á dekkinu, vegna þess að veiðafæri slitnaði, og orðið fyrir slysi er hann steig niður. Þá væru elstu lýsingar á atvikum er hann steig niður flestar í góðu samræmi við framburð hans fyrir dómi um að hann hefði runnið, fest fótinn á milli gúmmíhólka og fóturinn snúist. Var því talið sannað að slysið hefði orðið með þeim hætti sem A lýsti og þar með færi ekki á milli mála að það félli undir slysahugtak vátryggingaréttar. Loks var A talinn hafa fullnægt þeim lágmarksskilyrðum sem gerðar eru til sönnunar tjóns í viðurkenningarmálum. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur um viðurkenningu á bótaskyldu S hf.

A höfðaði mál gegn S hf. og krafðist frekari bóta vegna varanlegs miska og varanlegrar örorku en þeirra sem þegar hefðu verið greiddar úr slysatryggingu hans hjá S hf. vegna slyss sem hann varð fyrir í starfi sínu. Byggðist krafa A um frekari bætur á áliti örorkunefndar sem lá fyrir í málinu. S hf. hélt því fram að samkvæmt ákvæðum slysatryggingarinnar bæri tjónþolum undantekningarlaust að afla matsgerðar um varanlegar afleiðingar slyss í síðasta lagi þremur árum eftir það. A taldi að fyrirvari í upphaflegu bótauppgjöri hefði vikið til hliðar ákvæðum skilmálanna um frest til öflunar matsgerða um varanlegar afleiðingar slyssins. Þá taldi hann að ákvæði skilmálanna um fyrrnefndan frest ætti ekki við um skilmála slysatryggingarinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að með fyrirvaranum við uppgjörið hefði A áskilið sér rétt til að gera frekari kröfur um bætur ef endurmat á örorku og miska leiddi í ljós meira tjón en hefði legið fyrir við uppgjörið. Var litið svo á að uppgjöri vegna líkamstjónsins hefði ekki verið að fullu lokið að því er viðvék varanlegri örorku A. Vegna fyrirvarans hefði A verið heimilt að afla nánari gagna um ætlaða varanlega örorku sína vegna slyssins og krefjast frekari bóta. Þá lægi jafnframt fyrir í málinu að S hf. hefði lengst af ekki borið fyrir sig ákvæði í tryggingaskilmálum um tímafrest við þær aðstæður sem uppi væru í málinu. S hf. hefði engum andmælum hreyft gegn fyrirvaranum eða gildissviði hans, né gert sérstakan áskilnað um að nýtt mat yrði að leggja fram innan þriggja ára frá slysdegi í samræmi við ákvæði tryggingaskilmálanna. Yrði S hf. látið bera hallann af því að hafa ekki skilmerkilega áréttað þann áskilnað. Álit örorkunefndar var því lagt til grundvallar við mat á varanlegri örorku A vegna slyssins. Kröfur A voru því teknar til greina.

A krafði B hf. um staðgengilslaun fyrir tímabilið frá 4. mars til 4. maí 2019 vegna óvinnufærni hans. Í dómi Landsréttar kom fram að sannað væri að A hefði um langt skeið glímt við andleg veikindi, að hann hefði orðið óvinnufær vegna sjúkdóms í starfi sínu hjá B hf. í skilningi 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og að óvinnufærni hans hefði varað lengur en í tvo mánuði. Dregist hafði í rúmlega þrjá mánuði að A tilkynnti B hf. um veikindi sín en þegar litið var til allra atvika málsins var ekki fallist á það með B hf. að tilkynning A hefði komið fram svo seint að það gæti varðað missi A á þeim réttindum sem hann naut samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga. Einnig var fallist á að A hefði ekki vanrækt skyldu sína samkvæmt ráðningarsamningi við B hf. til þess að upplýsa um veikindi sem hefðu hrjáð hann áður en til ráðningar hans kom. Voru kröfur A því teknar til greina.

Ó sem var skipverji á fiskiskipi B hf. varð óvinnufær sökum veikinda á nánar tilgreindu tímabili. Á tímabilinu stóð yfir verkfall sjómanna. Deildu aðilar um hvernig skýra bæri 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985 og hvort réttur Ó til veikindalauna hefði stofnast við upphaf óvinnufærni hans eða þegar skipið hélt á ný til veiða að loknu verkfalli. Í dómi Landsréttar kom fram að við túlkun á framangreindu ákvæði skyldi leggja til grundvallar þá almennu reglu að þegar launþegi eigi rétt til launa í forföllum vegna veikinda eða slyss hefjist réttindatímabilið við upphaf veikinda eða þegar slys beri á höndum, sbr. dóm Hæstaréttar 7. nóvember 1996 í máli nr. 306/1995. Þá taldi rétturinn að 2. málsliður fyrrgreinds ákvæðis ætti ekki við um skipverja í verkfalli. Var B hf. því sýknað af kröfum Ó.