Aðila greindi á um hvort viðmiðunarlaun eftirlauna stefnanda skyldu áfram taka mið af launabreytingum forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins eða hvort forsendur hafi brostið fyrir því launaviðmiði við það að hluti verkefna Tryggingastofnunar ríkisins hafi árið 2008 verið með lögum fært til Sjúkratrygginga. Ekki var á það fallist að launaþróun viðmiðunarlaunanna sem stjórn stefnda hafði ákveðið að breyting á lífeyri hans tæki mið af, sbr. 2. mgr. 35.gr. laga umlífeyrissjóð starfsmanna ríkisins nr. 1/1997 og sambærileg ákvæði samþykkta stefnda, hafi verið óeðlileg. Þá var ekki fallist á að umfang, eðli og ábyrgð annarra starfa sem stefnandi byggði dómkröfur sínar á, gerði laun fyrir þau störf tæk til viðmiðunar. Ekki var fallist á þrautavarakröfu stefnanda um ógildi ákvörðunar stjórnar stefnda um höfnun endurskoðunar viðmiðunarlaunanna. Þrátt fyrir að stefndi sé lífeyrissjóður og ákvarðanir hans teljist ekki stjórnvaldsákvarðanir þótti mega til grundvallar að stjórn stefnda bæri engu að síður að gæta þeirra meginsjónarmiða sem liggja að baki reglum stjórnsýsluréttar. Var ekki talið gegn þeim ákvæðum brotið og ekki fallist á að stjórnin hafi ekki fylgt samþykktum sínum við afgreiðslu erinda stefnanda.
Aðila greindi á um hvort viðmiðunarlaun eftirlauna stefnanda skyldu áfram taka mið af launabreytingum forstjóra Tryggingastofnunar ríkisins eða hvort forsendur hafi brostið fyrir því launaviðmiði við það að hluti verkefna Tryggingastofnunar ríkisins hafi árið 2008 verið með lögum fært til Sjúkratrygginga. Ekki var á það fallist að launaþróun viðmiðunarlaunanna sem stjórn stefnda hafði ákveðið að breyting á lífeyri hans tæki mið af, sbr. 2. mgr. 35.gr. laga umlífeyrissjóð starfsmanna ríkisins nr. 1/1997 og sambærileg ákvæði samþykkta stefnda, hafi verið óeðlileg. Þá var ekki fallist á að umfang, eðli og ábyrgð annarra starfa sem stefnandi byggði dómkröfur sínar á, gerði laun fyrir þau störf tæk til viðmiðunar. Ekki var fallist á þrautavarakröfu stefnanda um ógildi ákvörðunar stjórnar stefnda um höfnun endurskoðunar viðmiðunarlaunanna. Þrátt fyrir að stefndi sé lífeyrissjóður og ákvarðanir hans teljist ekki stjórnvaldsákvarðanir þótti mega til grundvallar að stjórn stefnda bæri engu að síður að gæta þeirra meginsjónarmiða sem liggja að baki reglum stjórnsýsluréttar. Var ekki talið gegn þeim ákvæðum brotið og ekki fallist á að stjórnin hafi ekki fylgt samþykktum sínum við afgreiðslu erinda stefnanda.
A varð fyrir líkamstjóni vegna umferðarslyss árið 2018. Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort telja skyldi mótframlag vinnuveitanda A í séreignasjóð til árslauna í skilningi 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Einnig ríkti ágreiningur um hvort fyrirvari A við uppgjör bóta vegna varanlegrar örorku hefði verið fullnægjandi svo hann gæti sett fram frekari kröfur um bætur vegna slyssins. Niðurstaða Landsréttar var að uppgjör málsaðila hefði ekki falið í sér fullnaðaruppgjör og gæti A samkvæmt því haft uppi þá viðbótarkröfu sem ágreiningur málsins tók til. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði fallist á að nein lagarök stæðu til þess að mótframlag vinnuveitanda í séreignasjóð skyldi ekki telja til atvinnutekna tjónþola og þar með árslauna í skilningi 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga. Enginn tölulegur ágreiningur ríkti í málinu, yrði fallist á þá málsástæðu A að telja mótframlag vinnuveitanda A í séreignasjóð á viðmiðunartímabilinu til árslauna. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur og V hf. gert að greiða A 302.639 krónur með nánar tilgreindum vöxtum.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi A og B við opinber skipti til fjárslita við lok hjúskapar þeirra. Með hinum kærða úrskurði var kröfu A um að lífeyrisréttindi B kæmu til skipta við fjárslit þeirra hafnað. Lífeyrisréttindi B sem deilt var um skiptust í annars vegar almenn lífeyrisréttindi og hins vegar séreignalífeyrisréttindi. Landsréttur féllst á það með B að almenn lífeyrisréttindi hans féllu utan skipta á grundvelli 2. töluliðar 1. mgr. 102. hjúskaparlaga nr. 31/1993. Varðandi séreignalífeyrisréttindi B þá komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að hluti þeirra, eða 26.013.057 krónur, hefðu ekki endurkaupsvirði á viðmiðunardegi skipta og féllu því utan þeirra á grundvelli sama ákvæðis. Önnur séreignalífeyrisréttindi B, samtals að fjárhæð 67.471.444 krónur, höfðu hins vegar endurkaupsvirði á viðmiðunardegi skipta og töldust því til hjúskapareignar B. Átti A því tilkall til helmings þeirra réttinda nema annað yrði leitt af ákvæðum laga. Ekki var fallist á með B að bersýnilega ósanngjarnt yrði að beita meginreglunni um helmingaskipti um séreignalífeyrisréttindi B að þessu leyti og komu þau því til skipta við fjárslit A og B að frádregnum skattskuldbindingum á útgreiðsludegi.
Hinn stefndi lífeyrissjóður var sýknaður af kröfum stefnanda um viðurkenningu á rétti hans til örorkulífeyris.
A höfðaði mál gegn S og krafðist viðurkenningar á því að S hefði frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til hans með því að telja honum til tekna barnalífeyri frá Tryggingastofnun. Þá krafðist A jafnframt viðurkenningar á því að S væri skylt að greiða sér vangoldnar lífeyrisgreiðslur vegna skerðingarinnar. Vísaði Hæstiréttur fyrri dómkröfunni frá héraðsdómi enda fæli hún í sér málsástæðu að baki þeirri síðari. Ágreiningur aðila laut efnislega að því hvort stefnda hefði verið heimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til áfrýjanda með því að telja honum til tekna, í skilningi 1. mgr. 15. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og 1. mgr. greinar 19.3. þágildandi samþykkta stefnda, barnalífeyri sem hann fékk greiddan frá Tryggingastofnun á grundvelli þágildandi 20. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar. Aðilar deildu meðal annars um hvort skerðingin hefði átt sér viðhlítandi stoð í lögum og hvílt á málefnalegum ástæðum, svo og hvort staðið hafi verið að henni með réttum hætti gagnvart A. Til grundvallar kröfum sínum vísaði A til eignarréttarákvæðis 72. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 og þeirrar verndar sem virk lífeyrisréttindi njóti á grundvelli hennar. Þá var deilt um það hvort ákvörðunin hefði samrýmst 76. gr. stjórnarskrárinnar. Hæstiréttur féllst ekki á að sú afstaða S að taka tillit til barnalífeyris almannatrygginga við ákvörðun örorkulífeyris honum til handa hefði farið í bága við lög nr. 129/1997 og samþykktir S eins og viðkomandi ákvæði yrðu almennt skýrð með hliðsjón af 72. gr. stjórnarskrár. Leggja yrði til grundvallar að það samrýmdist almennt stjórnarskrárgreininni að réttur sjóðfélaga til örorkulífeyris tæki mið af fjárhæð sem gerði hann jafnsettan og ef skerðing á aflahæfi hans hefði ekki orðið. Slík sjónarmið væru málefnaleg, samrýmdust jafnræði og brytu þess utan ekki í bága við 1. og 3. mgr. 76. gr. stjórnarskrár. Á hinn bóginn taldi Hæstiréttur að hvað sem liði þeirri efnislegu niðurstöðu að S hefði samkvæmt lögum og samþykktum sínum almennt verið heimilt að taka tillit til barnalífeyris A frá Tryggingastofnun við ákvörðun heildartekna hans hefði S borið að vanda til málsmeðferðar við undirbúning ákvörðunar þess efnis. Honum hefði verið skylt að gæta þess að hún raskaði ekki hagsmunum lífeyrisþega í ríkari mæli en nauðsynlegt var og borið að upplýsa þá fyrir fram um tilefni og ástæður breyttrar framkvæmdar, enda um að ræða ákvörðun sem fól í sér breytingu á virkum réttindum sjóðfélaga, sem hann hafði notið um árabil. Umrædd ákvörðun, sem upphaflega var ranglega tekin á vettvangi Greiðslustofu lífeyrissjóða 19. mars 2015, ætti ekki rætur að rekja til afkomu S og að engin tryggingafræðileg athugun hafi legið henni til grundvallar. Óupplýst væri því í málinu hvers vegna S hefði á árinu 2015 breytt þeirri áralöngu framkvæmd að líta ekki til greiðslu barnalífeyris frá Tryggingastofnun við ákvörðun örorkulífeyris. Þá hefði undirbúningur og málsmeðferð stjórnar S sem staðfesti svokallaða ákvörðun greiðslustofunnar á fundi sínum 14. mars 2016 verið ófullnægjandi. Að þessu virtu og að gættum réttmætum væntingum A væri ekki unnt að líta svo á að S hefði lagt fullnægjandi grundvöll að ákvörðun um að skerða bætur til handa áfrýjanda með tilliti til þess barnalífeyris sem hann fékk þá greiddan frá Tryggingastofnun. Væri sú ákvörðun ólögmæt og gæti ekki, eins og að henni var staðið, haft þau réttaráhrif að skerða réttindi áfrýjanda til örorkulífeyris úr hendi S. Var því fallist á kröfu A um greiðsluskyldu S vegna vangoldinna lífeyrisgreiðslna.
A höfðaði mál gegn S og krafðist viðurkenningar á því að S hafi frá og með 1. janúar 2015 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til stefnanda með því að telja A til tekna barnalífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins. Deildu aðilar um það hvort S hafi frá árinu 2015 verið heimilt að skerða þannig örorkulífeyrisgreiðslur til A og laut ágreiningur þeirra bæði að því hvort fullnægt væri efnislegum og formlegum skilyrðum fyrir breyttri framkvæmd að þessu leyti. Fram kom í dómi Landsréttar að allan þann tíma sem S og forveri hans hafi greitt A örorku- og barnalífeyri hafi í samþykktum sjóðanna verið kveðið á um að samanlagður örorkulífeyrir og barnalífeyrir sem sjóðirnir greiddu skyldi ekki vera hærri en sem næmi sannanlegum tekjumissi sjóðfélaga vegna örorkunnar. Með breytingum á samþykktum forvera S árið 2006 hafi verið sett ítarlegri fyrirmæli í grein 19.3 um takmörk örorkulífeyris að þessu leyti og tekið fram að tekjur af lífeyris- og bótagreiðslum frá almannatryggingum teldust til heildartekna. Í ákvæðinu hafi einnig komið fram að í úrskurði um lífeyri skyldi greina hvaða heildartekjur væru lagðar til grundvallar útreikningi. Í framlögðum gögnum kæmi fram að ákveðið hafi verið á ársfundi Greiðslustofu lífeyrissjóða 19. mars 2015 að barnalífeyrir almannatrygginga yrði tekinn með í tekjuathugun frá og með 1. janúar 2015. Á stjórnarfundi S 14. mars 2016 hafi stjórn S staðfest fyrrgreinda ákvörðun greiðslustofunnar. Landsréttur tók fram að lífeyrissjóðum væri með lögum veitt umtalsvert svigrúm til að ákveða í samþykktum sínum hvernig greiðslu lífeyris og útreiknings skyldi hagað. Væri það eðlilegt í ljósi þeirrar skyldu lífeyrissjóðs að tryggja hverju sinni að hann geti staðið við skuldbindingar sínar. Af því leiddi að sjóðfélagi í lífeyrissjóði gæti ekki vænst þess að réttindi hans héldust að öllu leyti óbreytt þótt hann væri byrjaður að fá greiddan lífeyri úr sjóðnum. Taldi Landsréttur að skerðing á lífeyrisgreiðslum A frá september 2015 til nóvember 2017 ætti sér skýra stoð í grein 19.3 í samþykktum S eins og hún hafi hljóðað allt frá árinu 2007. Ekki var á það fallist að börn A hafi með breytingunni 2015 verið svipt þeirri lögbundnu vernd sem ákvæði um barnalífeyri í lögum nr. 100/2007 um almannatryggingar hafi veitt þeim. Þá var hvorki fallist á að sú lækkun, sem varð á lífeyrisgreiðslum til A á framangreindum tíma, hafi byggst á ómálefnalegum ástæðum, né að með henni hafi verið brotið gegn jafnræðisreglu stjórnskipunarréttar. Ekki hafi heldur verið færð viðhlítandi rök fyrir því að með þeirri lækkun hafi verið gengið lengra en þörf væri á til að mæta því lögmæta markmiði að tryggja að réttur sjóðfélaga til örorkulífeyris yrði ekki meiri en sem næmi þeirri tekjuskerðingu sem hann hafi orðið fyrir af völdum orkutapsins. Stæðu ekki rök til þess að gera greinarmun á tekjum sjóðfélaga vegna barnalífeyris og tekjum vegna annarra lífeyris- og bótagreiðslna. Þá hafi umrædd lækkun átt sér stoð í 15. gr. laga nr. 129/1997, sbr. 27. gr. sömu laga. Hvorki var á það fallist að umrædd skerðing hafi gengið gegn 1. mgr. 72. gr. né 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að Greiðslustofa lífeyrissjóða hafi ekki haft heimild til að taka efnislega ákvörðun um breyttar forsendur fyrir útreikningi lífeyrisgreiðslna sjóðfélaga S sem leiddu til skerðingar á réttindum þeirra. Ákvörðun greiðslustofunnar 19. mars 2015 hafi því ekki getað haft áhrif til skerðingar á réttindum A. Stjórn S hafi aftur á móti staðfest þessa ákvörðun 14. mars 2016 og yrði að líta svo á að frá og með þeim tíma hafi lögmæt ákvörðun legið fyrir. Allt til þess dags hafi sú skerðing sem A sætti á greiðslu örorkulífeyris því verið óheimil. Var því fallist á kröfu A um viðurkenningu á því að S hafi til 14. mars 2016 verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur til A með því að telja honum til tekna barnalífeyri sem hann fékk greiddan frá Tryggingastofnun ríkisins. Einnig var viðurkennt að A ætti kröfu um að S greiddi honum vangoldnar örorkulífeyrisgreiðslur til þess dags og að krafan bæri dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá og með gjalddögum hverrar vangoldinnar greiðslu. Kröfu A um viðurkenningu á fyrningarslitum kröfu hans var á hinn bóginn vísað frá héraðsdómi.
Sjóðfélagi í L krafðist m.a. ógildingar á ákvæði í viðauka sem bætt var við samþykktir stefnda á aðalfundi sjóðsins. Með ákvæðinu voru áunnin lífeyrisréttindi sjóðfélaga lækkuð, mismikið eftir fæðngarárgöngum. Að sama skapi voru réttindi sjóðfélaga hækkuð með öðru ákvæði sem bætt var við samþykktirnar á sama tíma. Heildaráhrif beggja ákvæðanna urðu þau að réttindi sjóðfélaga sem fæddir voru eftir 1979 lækkuðu, mismikið, en réttindi þeirra sem fæddir voru fyrir 1979 hækkuðu, mismikið. Var ekki fallist á að breytingin félli innan svigrúms sjóðsins skv. lögum nr. 129/1997 til að breyta réttindum sjóðfélaga, einkum þar sem um væri að ræða skerðingu áunninna réttinda aftur í tímann. Var talið að áunnin lífeyrisréttindi væru eignarréttindi og til að skerða þau þyrftu skilyrði 1.mgr. 72.gr. stjórnarskrár að vera uppfyllt, þ.m.t. skilyrðið um lagafyrirmæli til skerðinganna. Í þessu tilviki væri einungis unnt að líta til 2. mgr. 39. gr. laga nr. 129/1997 sem hugsanlegrar lagastoðar. Þar sem skilyrði þess ákvæðis voru ekki uppfyllt var ekki talin hafa verið lagastoð fyrir skerðingunum og ákvæði viðauka samþykktanna sem mælti fyrir um þær, ógilt.
Deilt var um heimild stefnanda til að greiða í B-deild Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins miðað við 100% starfshlutfall. Taldi dómurinn með vísan til 2. mgr. 30. gr. laga nr. 1/1997 með síðari breytingum að í þeim tilvikum þegar staða sjóðfélaga sem greitt hefði í B-deild lífeyrissjóðsins væri lögð niður skyldu áframhaldandi iðgjaldagreiðslur í sjóðinn miðaðst við það starfshlutfall og þau laun sem greitt var af í sjóðinn þegar staðan var lögð niður.
Lífeyrissjóðurinn LB höfðaði mál gegn stefndu og krafðist breytinga á samkomulagi LB og aðildarfyrirtækja sjóðsins frá 1997, sem gert var í tengslum við setningu laga um einkavæðingu bankanna LÍ og B. Með samkomulaginu, sem byggt var á nánar tilgreindum tryggingarfræðilegum forsendum, skuldbundu aðildarfyrirtækin sig til að inna af hendi viðbótargreiðslu til LB sem skiptist niður á þau hlutfallslega, auk þess sem kveðið var á um hækkun á iðgjaldahlutfalli launagreiðanda. Aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB byggðu einkum á því að samkomulagið hafi verið ósanngjarnt og forsendur þess brostið. Ættu stefndu því, í tilteknum hlutföllum, að inna af hendi viðbótargreiðslu í samræmi við niðurstöðu matsgerðar frá 2017 og að frá 1. janúar 2015 ættu stefndu að bera ábyrgð á skuldbindingum svokallaðrar Hlutfallsdeildar LB umfram eignir á hverjum tíma. Þriðja varakrafa LB laut að því að viðurkennt yrði að stefndi Í bæri ábyrgð frá 1. janúar 1998 gagnvart LB á lífeyrisskuldbindingum þeirra sjóðfélaga í Hlutfallsdeild sem voru starfsmenn LÍ fyrir þann dag. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu LÍ vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að aðalkrafa og fyrsta og önnur varakrafa LB yrðu ekki teknar til greina á grundvelli 36. gr. samningalaga, og að tilvísanir LB til 65. gr. og 72. gr. stjórnarskrárinnar breyttu engu þar um. Með sömu röksemdum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um að hafna málsástæðum LB fyrir aðalkröfu og tveimur varakröfum hans sem lutu að óskráðum reglum um brostnar forsendur og óréttmæta auðgun, sem og þriðju varakröfu LB. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóm um sýknu stefndu af kröfum LB.
Fallist var á kröfu stefnanda um að stefnda hafi verið óheimilt að skerða örorkulífeyrisgreiðslur stefnanda með því að líta á barnalífeyri sem hann naut frá Tryggingastofnun ríkisins sem tekjur. Var skerðingin haldin bæði formlegum og efnislegum annmörkum og talin brjóta í bága við eignarréttindi stefnanda sem varin væru af 72. gr. stjórnarskrárinnar auk þess sem ákvörðun um skerðingu hafði ekki verið tekin af þar til bærum aðila.
Hafnað var kröfum Lífeyrissjóðs, sem vörðuðu einkum breytingu samnings með vísan til reglna um óréttmæta auðgun, brostnar forsendur og sanngirnissjónarmið samkvæmt 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga.
H höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning í fasteign hans til tryggingar skuldar sonar hans við G samkvæmt veðskuldabréfi. Hann krafðist þess einnig að allar skuldbindingar hans samkvæmt veðskuldabréfinu yrðu felldar úr gildi sem og að G yrði gert skylt að aflétta veðskuldabréfinu af fasteigninni. Byggði H á því að G hefði vanrækt skyldu sína til að upplýsa H með sannanlegum hætti um þá skuldbindingu sem hann væri að taka á sig, G hefði borið að gera greiðslumat á lántaka og G hefði ekki lagt mat á hæfi H og eiginkonu hans til þess að gangast í ábyrgð vegna veðskuldabréfsins. Taldi H að forsendur væru fyrir því að víkja ábyrgðarskuldbindingunni og veðheimildinni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. einnig ólögfestar reglur samningaréttar um brostnar forsendur. Þá hafi G haft yfirburðastöðu við samningsgerðina og búið yfir sérfræðiþekkingu sem H og eiginkona hans höfðu ekki. Af hálfu G var krafist sýknu á þeim grundvelli að lánveitingin hafi í einu og öllu verið lögmæt, þar með talin veðsetning fasteignar H, og að G hafi á engan hátt vanrækt skyldur sínar sem lánveitandi gagnvart lántaka eða H sem veðsala. Héraðsdómur sló því föstu að engin skylda hafi hvílt á G að til að láta greiðslumeta lántaka og kynna þeim sem gengjust í ábyrgð niðurstöðu slíks greiðslumats. Þá var málsástæðum H sem lutu að ólögfestum reglum samningaréttar um brostnar forendur hafnað. Héraðsdómur vísaði jafnframt til þess að ekkert hefði fram komið sem benti til annars en að H hafi á þeim tíma er veðsetningin fór fram mátt gera sér fulla grein fyrir þýðingu þeirrar skuldbindingar sem hann gekkst undir. Ósannað væri að fjárhagur lántaka hafi verið með slíku móti er lántakan fór fram að varhugavert hafi verið að veita honum umrætt lán. Þá var ekki fallist á að G hefði notið slíkrar yfirburðastöðu miðað við H að hún ætti að leiða til ógildingar veðskuldbindingarinnar. Féllst héraðsdómur ekki á að ósanngjarnt væri af G eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera fyrir sig veðskuldbindingu H. Ekki væru því efni til þess að víkja þeirri skuldbindingu til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var G því sýknaður af kröfum H. Í dómi Landsréttar kom fram að þó svo að hluti af starfsemi G fælist í lánveitingum til sjóðsfélaga og þrátt fyrir þann aðstöðumun sem í því kynni að felast væri ekki á það fallist að hann ætti að leiða til ógildingar veðskuldbindingarinnar. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var hann staðfestur.
Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins var sýknaður af öllum dómkröfum stefnanda, en hann krafðist þess í málinu að ákvörðun stjórnar sjóðsins um að miða fjárhæð iðgjalda stefnanda í lífeyrissjóðinn við tiltekin viðmiðunarlaun yrði ógilt og að viðurkennt yrði að við ákvörðun lífeyrissjóðsiðgjalda hans bæri að miða við raunveruleg grunnlaun hans. Var ekki fallist á að ákvörðun sjóðsins færi í bága við ákvæði 23. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. Íslenska ríkið var einnig sýknað af dómkröfum stefnanda, en á hendur því voru þær kröfur einar gerðar að því yrði gert að þola dóm í málinu.
A krafði V hf. um eftirstöðvar skaðabóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við störf um borð í fiskiskipi. Í málinu deildu aðilar um rétt V hf. til að draga frá bótum vegna varanlegrar örorku eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. V hf. byggði á því að miða skyldi áætlaðar framtíðargreiðslur til A við þær greiðslur sem hann naut frá lífeyrissjóðum á stöðugleikapunkti en til vara að miða skyldi rétt A til greiðslna frá lífeyrissjóðum við 50% varanlega örorku A. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þótt upplýsingar um greiðslur sem tjónþoli hefði notið á stöðugleikapunkti gæfu að jafnaði vísbendingu um hvaða greiðslna hann mætti vænta til framtíðar, yrðu þær upplýsingar ekki einar og sér lagðar til grundvallar við ákvörðun um frádrátt. Þá ákvörðun yrði að byggja á heildarmati á því hvort og þá hvaða réttinda til greiðslna tjónþoli myndi njóta í framtíðinni. Til grundvallar matinu yrði að leggja allar upplýsingar sem fyrir lægju þegar það færi fram og unnt væri að draga af ályktanir um hvernig réttindi til slíkra greiðslna myndu þróast í framtíðinni. Hæstiréttur leit til þess að greiðslur sem A naut á stöðugleikapunkti voru tímabundnar til þriggja ára og að gera mátti ráð fyrir því að þær tækju breytingum að þeim tíma liðnum vegna ólíkra matsforsendna í samþykktum lífeyrissjóðsins LV. Þá hefði legið fyrir við bótauppgjörið endurmat trúnaðarlæknis lífeyrissjóðsins LV, um að örorka A til almennra starfa væri minni en 40%, sem leiddi til þess að A naut ekki örorkulífeyris þegar það fór fram né síðar. Með hliðsjón af því var ekki fallist á með V hf. að miða ætti áætlun um rétt A til örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum í framtíðinni við þær greiðslur sem hann naut á stöðugleikapunkti. Þá var ekki fallist á með V hf. að rétt væri að miða við að A myndi í framtíðinni njóta örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum miðað við áætlaða 50% örorku. Í því tilliti var litið til ólíkra forsendna að baki mati á fjárhagslegri örorku samkvæmt skaðabótalögum annars vegar og örorkumati trúnaðarlæknis lífeyrissjóðsins LV hins vegar. Þá hefði V hf. ekki freistað þess að hnekkja forsendum eða niðurstöðum þess örorkumats sem lífeyrissjóðurinn byggði á þá ákvörðun sína að greiða A ekki örorkulífeyri. Loks renndu gögn um tekjur A fyrir fullt starf í landi á árunum 2018 til 2020 stoðum undir að A hefði ekki haft réttmæta ástæðu til að fá örorkumat lífeyrissjóðsins endurskoðað í þeim tilgangi að sækja örorkulífeyri úr sjóðnum. Voru kröfur A því teknar til greina.
Stefnandi krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning á eignarhluta hennar í tiltekinni fasteign sem fram fór til tryggingar á skuld samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af tengdasyni hennar. Ekki var talið að stefndi hefði brotið gegn lánareglum sínum eða þeim lögum og reglum sem giltu á þeim tíma sem um ræðir. Þá var ekki fallist á að það væri ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu stefnda að bera fyrir sig þá ábyrgðarskuldbindingu sem stefnandi hafði gengist undir. Stefndi var því sýknaður af kröfum stefnanda.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu B ehf. þess efnis að fella úr gildi fjárnám í ökutæki og fjármunum á biðreikningi hjá lífeyrissjóði. Í úrskurði Landsréttar var meðal annars vísað til þess að af lokamálslið 5. mgr. 6. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða og lögskýringargögnum væri ljóst að löggjafinn hefði ákveðið að leggja þá skyldu á S að innheimta lífeyrisiðgjald hjá einstaklingi sem ekki hefði tilgreint lífeyrissjóð á skattframtali. Starfsmenn B ehf. hefðu í samræmi við ákvæði 4. mgr. 6. gr. sömu laga tilgreint slík gjöld og lífeyrissjóð í skattframtölum sínum. Því væri ekki uppfyllt skilyrði lokamálsliðar 5. mgr. 6. gr. laganna fyrir því að S innheimti iðgjöldin. Hinn kærði úrskurður var því staðfestur.
Í málinu krafðist SG þess að felld yrði úr gildi veðsetning fasteignar hennar sem veitt var sem trygging á skuld samkvæmt veðskuldabréfi sem barnabarn hennar gaf út til BL árið 2007 og að BL yrði gert að aflýsa veðinu. Þá krafðist SG endurgreiðslu úr hendi BL. Í dómi Landsréttar kom fram að SG hefði ekki sýnt fram á það að BL hefði borið skylda til þess að framkvæma greiðslumat á lántaka við lántökuna. Slík skylda yrði ekki leidd af nánar tilgreindum lögum, viðskiptavenju eða lánareglum BL. Jafnframt féllst rétturinn ekki á að efni væru til að víkja skuldbindingu SG til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var BL því sýknað af kröfum SG.
Ágreiningur um frádrátt frá bótum vegna varanlegrar örorku.
Aðilar deildu um hvort L hefði verið heimilt að lögum að greiða G örorkulífeyri tvö ár aftur í tímann frá því að umsókn hans barst sjóðnum í stað þess að greiða honum lífeyrinn frá fyrra tímamarki eins og G gerði kröfu um í málinu. Talið var að játa yrði lífeyrissjóðum verulegu svigrúmi til að setja reglur um frekari skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris en mælt væri fyrir um í lögum nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, sbr. 7. mgr. 15. gr. og 8. tölulið 2. mgr. 27. gr. þeirra, að því tilskildu að slík skilyrði væru málefnaleg og jafnræðis gætt gagnvart sjóðsfélögum. Sú regla, sem væri að finna í samþykktum L þar sem kveðið væri á um að örorkulífeyri skyldi ekki greiða lengur aftur í tímann en tvö ár frá því að umsókn barst honum, styddist við málefnaleg rök og þar væri jafnframt gætt meðalhófs gagnvart sjóðsfélögum án þess að þeim væri mismunað. Var því talið að reglan hefði fullnægjandi lagastoð. Réttur G til örorkulífeyris frá L hefði verið háður því að sótt væri sérstaklega um lífeyrinn. Samkvæmt þessu hefði sá réttur ekki orðið virkur fyrr en G hafði sótt um greiðslu lífeyrisins úr hendi L og þá tvö ár aftur í tímann frá því tímamarki. Var L því sýknaður af kröfu G.
B höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að ógilt yrði samþykki hans og undirritun á veðskuldabréf um að veita G veð í fasteign sem hann átti og að G yrði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af annarri fasteign hans sem veðið hafði verið flutt yfir á. Reisti B kröfu sína meðal annars á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ágreiningslaust var að ekki hafði farið fram mat á greiðslugetu lántaka í aðdraganda lánveitingarinnar. Þar sem G hafði ekki átt aðild að samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 2001 var ekki talið að honum hefði á grundvelli þess verið skylt að meta greiðslugetu lántaka. Þá hefðu hvorki samþykktir né lánareglur sjóðsins mælt fyrir um slíka skyldu. Hefði B í tengslum við lánsumsókn útgefanda veðskuldabréfsins undirritað yfirlýsingu þess efnis að hann gerði sér grein fyrir skuldbindingu sinni. Auk þess hafði skilmálum lánsins verið breytt þrisvar sinnum þar sem kom fram í öllum tilvikum að lánið væri í vanskilum og hafði B undirritað skilmálabreytingarnar sem eigandi hinnar þinglýstu eignar án athugasemda. Var því ekki talið að það væri ósanngjarnt af hálfu G að bera fyrir sig samþykki B fyrir veðsetningunni. Var G því sýknaður af kröfu B.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um ógildingu veðsetningar og skuldskeytingar.
Ágreiningur aðila laut að gildi veðsetningar sem J veitti í fasteign sinni með áritun á þremur skuldabréfum til tryggingar lánum sem V tók hjá lífeyrissjóðnum S, sem síðar fékk heitið B, á árinu 2008. Í dómi Hæstaréttar kom fram að það hefði verið samrýmanlegt hljóðan lánareglna lífeyrissjóðsins að veita V, sem gegndi á þessum tíma starfi skrifstofustjóra hjá sjóðnum, umrædd lán. Það eitt gæti þó ekki leitt til niðurstöðu um hvort skilyrði væru til að verða við kröfum J um að veðréttindi þessi yrðu felld úr gildi eða þau takmörkuð með stoð í 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Að virtri skýrslu framkvæmdastjóra S fyrir dómi um verklag við afgreiðslu umsókna um lán, sem ekki var gert ráð fyrir í lánareglunum og sjóðurinn átti að vinna eftir, var litið svo á að frávik frá þeirri framkvæmd gætu haft sömu afleiðingar í för með sér og ef vikið hefði verið frá lánareglunum sem slíkum. Að þessu gættu og með hliðsjón af atvikum málsins var talið að lífeyrissjóðurinn hefði ekki tekist að færa sönnur á að kannanir, sem sjóðurinn átti að hafa gert á greiðslugetu V við ítrekaðar lánveitingar til hans á árunum 2007 til 2009, hefðu sýnt að hann hefði verið fær um að standa undir greiðslubyrði af lánunum. Þá hlytu veðsetningar af þessum toga fyrir háum fjárhæðum, sem fasteign V gat ekki borið, að hafa átt að vekja starfsmenn lífeyrissjóðsins til hugsunar um hvort lánveitingarnar gætu verið eðlilegar, hvað þá þegar horft væri til þess að tvö af lánunum hefðu verið tekin eftir efnahagshrun haustið 2008. Hefði lífeyrissjóðurinn fylgt fyrrgreindu verklagi hefði hann að réttu lagi átt að hafna umsóknum V um lán gegn veði í fasteign J. Að þessu virtu og með skírskotun til mismunandi stöðu aðila við samningsgerðina var talið ósanngjarnt að L fengi að bera fyrir sig samningsbundin veðréttindi sín í fasteign J, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Voru þau því felld úr gildi.
Ágreiningur aðila laut að gildi veðleyfis sem P veitti í fasteign sinni með samþykki á skuldabréfi útgefnu af J til L árið 2006 og síðar við skuldskeytingu árið 2009. Ekki var fallist á með P að L hefði við umrædda lánveitingu og töku veðs til tryggingar láninu farið á svig við lánareglur sínar þegar hann lagði mat á greiðslugetu J. Hvað varðaði skuldskeytinguna var vísað til þess að P hefði veitt samþykki sitt fyrir skuldaraskiptum með undirritun á skjali þar sem kom fram að lánið væri í vanskilum og að samhliða skuldaraskiptum ætti sér stað tiltekin skuldbreyting að ósk nýs skuldara, þar á meðal að endurgreiðsluskilmálum yrði breytt. Þá var talið að ganga yrði út frá því að það hefði verið forsenda fyrir skuldaraskiptum af hálfu L að veðréttur hans í fasteign P stæði óhaggaður við þau. Með þessu var litið svo á að skuldskeytingin hefði tekið gildi og að með henni hefði staða P ekki orðið lakari en verið hafði fyrir hana. Að þessu gættu og með hliðsjón af atvikum málsins gæti P ekki borið það fyrir sig að ákvæði 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga og önnur lagaákvæði sem byggt var á til stuðnings aðal- og varakröfu hans ættu að leiða til þess að veðréttur í fasteign hans, sem stofnað hafði verið til árið 2006, yrði felldur úr gildi. Af því leiddi að ekki kæmi til álita kröfur P um viðurkenningu á bótarétti hans vegna saknæmrar háttsemi L við öflun veðs frá honum í tilefni af lántökunni og við skuldskeytinguna. Var L sýknað af kröfum P.
Í málinu kröfðust HS og HT þess að fellt yrði úr gildi veð sem þau veittu í fasteign sinni með samþykki á veðskuldabréf útgefnu af syni HT og að L yrði gert að aflýsa því. Þá krafðist HT endurgreiðslu úr hendi L. Reistu þau kröfur sínar meðal annars á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var talið að HS og HT hefðu ekki sýnt fram á að L hefði við lánveitingarnar vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu, meðal annars um að óska ekki eftir greiðslumati á lánsumsækjanda. Þá var vísað til þess að HS og HT hefðu ritað nafn sitt undir sérstakt skjal þar sem athygli þeirra var vakin á áhrifum vanskila og nauðsyn þess að þau bæru traust til lántakans. Var ekki talið ósanngjarnt af hálfu L að bera fyrir sig veðsetninguna og var L því sýknað af kröfum HS og HT
Dánarbú M og krafðist þess að ógilt yrði veðsetning sem M veitti í fasteign sinni með áritun á skuldabréf vegna láns sem G veitti Þ. Ágreiningslaust var að ekki fór fram mat á greiðslugetu Þ í aðdraganda lánveitingarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að G væri ekki aðili að samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001 og ekki væri fram komið að hann hefði með öðrum hætti verið skuldbundinn til að hlíta ákvæðum þess. Hefði G því verið óbundinn af ákvæðum samkomulagsins við veitingu lánsins. Samkvæmt lánareglum G, sem hann hafði sett sér í samræmi við 27. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, hefði honum verið heimilt en ekki skylt að óska eftir greiðslumati lántaka. Samkvæmt því hefði dánarbú M ekki sýnt fram á að G hefði við lánveitinguna og töku veðs til tryggingar láninu vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu. Var því ekki fallist á með dánarbúi M að skilyrði væru til að fella úr gildi með vísan til 33. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga veðsetningu M á fasteigninni. Var G því sýknaður af kröfu dánarbús M.
Í málinu krafðist A þess aðallega að fellt yrði úr gildi veð sem hún veitti í fasteign sinni til tryggingar tveggja lána sem bróðir hennar tók hjá S á árunum 2005 og 2006 og að S yrði gert að aflýsa þeim, en til vara að viðurkenndur yrði bótaréttur hennar vegna saknæmrar háttsemi S við öflun veðanna. Reisti hún kröfur sínar meðal annars á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að S hefði við lánveitingarnar vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu, meðal annars um að óska ekki eftir greiðslumati á lánsumsækjanda. Voru því ekki skilyrði til að fella veðsetninguna úr gildi með vísan til 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Af þeirri niðurstöðu leiddi að skilyrði skorti til að taka til greina varakröfu A. Var S því sýknaður af kröfum A.
Stefnda gert að afhenda læknisvottorð til Lífeyrissjóðs Vestmannaeyja, um að heilsufar hans dragi ekki úr lífslíkum eða heilbrigðisvottorð að öðrum kosti, vegna skilnaðarsamnings hans og stefnanda um skiptingu lífeyrisréttinda. Uppfylli stefndi ekki skyldu sína innan tveggja mánaða ber honum að greiða dagsektir til stefnanda, 20.000 krónur á dag.
Lífsverk gegn
Birnu,
Pálu Kristinsdóttir,
Birni,
Z. Ásgrímssyni,
Kristbjörgu,
Þórhallsdóttir,
Kristjáni,
M. Ólafssyni,
Sigurði,
Áss Grétarssyni,
Stefáni,
Halldórssyni,
Þóri,
Guðmundssyni (
Jónas Friðrik Jónsson hdl) og
Vátryggingafélagi Íslands hf (
Ólafur Eiríksson hrl)
Fyrrverandi stjórnarmenn og framkvæmdastjóri í lífeyrissjóði voru taldir hafa farið út fyrir heimildir lífeyrissjóða til fjárfestinga samkvæmt lögum nr. 129/1997, um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, þegar þeir tóku ákvörðun um að gera afleiðusamninga fyrir hönd lífeyrissjóðsins sem tengd voru viðskiptum með skuldatryggingar Glitnis og Kaupþings og einnig greiðslufalli, gjaldþroti og fjárhagslegri endurskipulagningu sömu banka. Talið var að stjórnarmennirnir og framkvæmdastjórinn væru skaðabótaskyldir gagnvart sjóðinum en að ábyrgðartrygging tæki til þess tjóns sem orðið hefði. Bótakröfur lífeyrissjóðsins voru hins vegar lækkaðar þar sem ekki var talið að unnt hefði verið að sjá fyrir það viðbótartjón sem varð á hagsmunum sjóðsins vegna setningar laga nr. 125/2008. Tryggingarfélagi lífeyrissjóðsins var gert að greiða sjóðinum alls 852.511.441 kr. Þá var stjórnarmönnunum og framkvæmdastjóranum sameiginlega gert að greiða lífeyrissjóðinum alls 36.000.000 kr., þar sem dæmd bótafjárhæð var umfram hámark bóta samkvæmt skilmálum vátryggingar.
R starfaði hjá IÐ hf. á árunum 1976 til ársloka 1989 þegar bankinn sameinaðist þremur öðrum bönkum og varð að ÍS hf. Við sameininguna fluttust yfir til ÍS hf. lífeyrisskuldbindingar gagnvart R vegna starfa hans hjá IÐ hf. Árið 1993 samdi R við ÍS hf. um starfskjör og var þar um að ræða nokkra breytingu frá eldri samningi hans við IÐ hf., einkum að því er varðaði verðtryggingu lífeyrisréttinda. Ágreiningur aðila laut að því með hvaða hætti reikna skyldi lífeyrisréttindi R vegna starfa hans hjá IÐ hf. R vildi miða við laun bankastjóra ÍS hf. í lok árs 2009, en ella við laun hæstaréttardómara frá sama tímamarki. S taldi á hinn bóginn að í samningnum frá árinu 1993 hefði falist að réttindin hefðu runnið saman við réttindi þau sem R hafði áunnið sér vegna starfa sinna hjá ÍS hf. með þeim hætti að grundvallarlaun til útreiknings lífeyris skyldu vera síðustu fullu mánaðarlaun hans hjá ÍS hf. fyrir töku lífeyris og taka breytingum í samræmi við launavísitölu. Í dómi Hæstaréttar kom fram að R hafði áunnið sér veruleg lífeyrisréttindi er ÍS hf. yfirtók skyldu IÐ hf. gagnvart honum við sameiningu bankanna. Nytu slík réttindi verndar 1. mgr. 72. gr. stjórnarskrárinnar. Við gerð nýs samnings við R um lífeyrisrétt hans hefði því verið brýnt að tilgreina skýrlega ef hann ætti að missa eitthvað af réttindum sínum sem hann hafði áður sérstaklega samið um og áunnið sér. Ekki yrði séð af ákvæðum samningsins frá árinu 1993 að svo hefði verið, auk þess sem nánar tilgreint minnisblað, sem ritað hafði verið á þeim tíma sem samningurinn var gerður, væri því heldur ekki til stuðnings. Var því ekki fallist á með S að áunnin lífeyrisréttindi R vegna starfa hans hjá IÐ hf. skyldu verðtryggð samkvæmt svonefndri eftirmannsreglu. Þá var ekki talið að slík tengsl væru milli þess nýja banka sem var stofnaður í október 2008 og IÐ hf. að miða bæri við laun bankastjóra ÍS hf. árið 2009 þegar metin væru ákvæði samninga R við IÐ hf. 20 árum áður og lægju til grundvallar rétti hans að þessu leyti. Var því fallist á þrautavarakröfu R um að miða bæri lífeyrisréttindi hans við laun hæstaréttardómara.
F höfðaði mál gegn FL og krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning í fasteign hennar sem sett hafði verið til tryggingar skuld samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af Ó. Talið var að FL hefði brotið gegn 9. grein lánareglna sjóðsins með því að heimila lánveitingu gegn veði í fasteign F þar sem hún var ekki skyld lántaka. Af þeim sökum hefði F notið lakari réttarverndar en skyldmenni lántaka, þar sem í þeim tilvikum bar að leggja fram yfirlýsingu þess sem veðsetningu heimilaði um að hann gerði sér grein fyrir skuldbindingum sínum. Þá lægi fyrir að FL hefði ekki óskað eftir greiðslumati á lántaka eins og hann gat áskilið sér samkvæmt 10. gr. lánareglnanna. Meðal annars að virtum atvikum við samningsgerð, þar á meðal því hversu hátt hlutfall lánsfjárhæðin var af söluvirði fasteignar F, og aðstöðumun aðila var talið að F hefði sýnt fram á að ósanngjarnt væri og andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu FL að bera fyrir sig samþykki F við að veðsetja fasteign sína, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, enda hefði FL brotið í bága við lánareglur sínar við lánveitinguna og ekki skeytt um þær skyldur sem á sjóðnum hefðu hvílt um vönduð vinnubrögð við lánveitingar. Var krafa F því tekin til greina. Jafnframt var fallist á kröfu hennar um að FL yrði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af eignarhluta hennar að viðlögðum dagsektum.
Í málinu kröfðust H ehf. og A endurgreiðslu á fjárhæðum sem þeir höfðu innt af hendi til Í, annars vegar fyrir svonefnda tollkvóta og hins vegar sem greiðslu á magntolli fyrir landbúnaðarafurðir sem þeir hefðu flutt inn á grundvelli heimildar sem þeir hefðu áunnið sér með greiðslu fyrir tollkvóta. Talið var að þótt A hefði samkvæmt gögnum málsins sótt um tollkvóta í eigin nafni og fengið honum úthlutað og innt af hendi þær greiðslur til Í, sem krafist væri endurgreiðslu á, yrði að líta svo á að það hefði verið gert í umboði H ehf. A, sem deild í félaginu, gæti ekki átt sjálfstæð réttindi eða borið slíkar skyldur að deildin fullnægði skilyrðum 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til þess að geta átt aðild að dómsmáli. Fór H ehf. því einn með þá hagsmuni sóknarmegin, sem deilt var um í málinu. Ekki var fallist á með H ehf. að gildandi viðmið við álagningu á magntolli samkvæmt 1. mgr. 12. gr. tollalaga nr. 88/2005 færi í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að reglur 65. gr., sbr. 65. gr. B, í búvörulögum nr. 99/1993 um að ráðherra hefði frjálst val um það, þegar umsóknir bærust um meiri innflutning vöru en tollkvóta hennar nam hverju sinni, hvort hlutkesti skyldi ráða úthlutun eða hvort leita skyldi tilboða í heimildir til innflutnings samkvæmt tollkvótunum, hefði farið í bága við fyrrgreind ákvæði stjórnarskrárinnar. Í þessari skipan hefði falist að ráðherra gæti einhliða ákveðið hvort greiða skyldi gjald fyrir tollkvóta eða ekki, en slík gjaldtaka væri allsherjarréttarlegs eðlis og teldist skattheimta að því leyti til að lagaheimildir til hennar þyrftu að uppfylla skilyrði þau, sem gerð væru til fullgildrar sköttunarheimildar. Loks var talið að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta, sem með réttu væri reist á lögum nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, væri ekki bundin því skilyrði að sá, sem hana gerði, sannaði að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu skattheimtu, þótt sú regla kynni að hafa gilt fyrir gildistöku laganna. Yrði eðli málsins samkvæmt að miða við að álagning gjaldsins hefði haft áhrif á rekstur H ehf. og að sönnunarbyrði um annað hvíldi á Í. Samkvæmt framansögðu var fallist á endurgreiðslukröfu H ehf. vegna þeirra fjárhæða sem hann hafði greitt fyrir tollkvóta.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála.
Ágreiningur um viðmiðunarlaun sem lágu til grundvallar lífeyrisgreiðslum til stefnanda.
Lífeyrisskuldbindingar.
Fjárdráttur - Brot á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeysissjóða - Ákvörðun refsingar frestað skilorðsbundið til eins árs - Dráttur á máli
Fjárdráttur - Brot á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeysissjóða - Ákvörðun refsingar frestað skilorðsbundið til eins árs - Dráttur á máli
D höfðaði mál gegn lífeyrissjóðnum L og krafðist þess í fyrsta lagi að felld yrði úr gildi ákvörðun stjórnar L um að lífeyrir D skyldi miðast við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákvörðuð af kjararáði 23. febrúar 2010. Í öðru lagi að viðurkennt yrði að lífeyrir D skyldi frá 1. febrúar 2010 miðast við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákvörðuð af kjararáði 4. júlí 2008. Í þriðja lagi að viðurkennt yrði að lífeyrisgreiðslur samkvæmt öðrum kröfulið ættu frá sama degi að taka breytingum í samræmi við 3. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins. D hafði gegnt starfi forstjóra ríkisspítala fram til ársins 1995 og var ekki um það deilt að honum hefði verið heimilt að velja að lífeyrir hans yrði miðaður við laun forstjóra Landspítalans. D hóf töku lífeyris 1. febrúar 2010. Talið var að ákvörðun stjórnar L um að miða lífeyri D við ákvörðun kjararáðs um laun forstjóra Landspítalans 23. febrúar 2010 hefði ekki samræmst 2. og 6. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997, enda hefði borið að miða upphaflegan lífeyri D við laun forstjóra Landspítalans eins og þau voru við starfslok hans. Aftur á móti var ekki fallist á kröfu D um að miðað yrði við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákveðin af kjararáði 4. júlí 2008 þar sem ráðið hafði í ákvörðun sinni ekki greint milli launa fyrir dagvinnu og yfirvinnu. Í dómi Hæstaréttar kom síðan fram að D hefði samkvæmt 1. mgr. 35. gr. laga nr. 1/1997 haft val um það hvort lífeyrisgreiðslur til hans breyttust til samræmis við breytingar sem yrðu á launum er á hverjum tíma væru greidd forstjóra Landspítalans eða hvort þær skyldu breytast samkvæmt ákvæðum 3. mgr. 24. gr. laganna. Veldi D síðari kostinn yrði hann að hlíta því sem fram kæmi í 4. mgr. 28. gr. laganna um að miða bæri lífeyri hans við breytingar á launum fyrir það starf til ársloka 1996 en eftir það breyttist lífeyririnn í samræmi við meðalhækkanir á launum opinberra starfsmanna fyrir dagvinnu samkvæmt 3. mgr. 24. gr., sbr. 3. mgr. 28. gr. laganna. Var L því sýknaður af þeirri kröfu D að viðurkennt yrði að lífeyrisgreiðslur til hans, sem miðast skyldu við launakjör forstjóra Landspítalans eins og þau voru ákveðin af kjararáði 4. júlí 2008, ættu frá og með 1. febrúar 2010 að taka breytingum í samræmi við 3. mgr. 24. gr. laga nr. 1/1997.
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 4. desember 2003. Bótauppgjör fór fram 13. apríl 2005 á grundvelli matsgerðar sem þá lá fyrir og aðilar öfluðu sameiginlega. Tók A við bótum úr hendi T hf. með fyrirvara varðandi varanlegan miska og varanlega örorku. A aflaði á árinu 2011 einhliða annarrar matsgerðar. Á grundvelli hennar krafði hann T hf. um bætur umfram það sem hann hafði þegar fengið greitt og byggði á því að með matsgerðinni væri sýnt fram að heilsufar hans hafi versnað frá fyrra mati. T hf. og B töldu fyrri matsgerð ekki hafa verið hnekkt með þeirri síðari og að kröfur A væru fyrndar sbr. 99. gr. umferðarlaga nr. 50/1987. Hæstiréttur taldi síðari matsgerðina ekki hnekkja þeirri fyrri sem málsaðilar hefðu aflað sameiginlega og samið um að leggja til grundvallar bótauppgjörinu. Hafi A því ekki sýnt fram á að hann hafi öðlast viðbótarkröfu á hendur T hf. og B vegna þess að heilsufar hans hafi versnað frá því fyrra matið fór fram. Af því leiddi og að A hefði heldur ekki sýnt fram á að ófyrirséðar breytingar hafi orðið á heilsufari hans frá fyrra mati í skilningi 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. Þá taldi Hæstiréttur kröfu A um miskabætur samkvæmt a. lið 1. mgr. 26. gr. laganna fyrnda. Í árslok 2005 hafi legið fyrir allar upplýsingar um heilsufar A sem gerðu honum kleift að leita fullnustu kröfu sinnar sbr. 99. gr. laga nr. 50/1987 en málið hafi verið höfðað 23. júní 2011. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um sýknu T hf. og B.
A varð fyrir líkamstjóni í umferðarslysi 26. september 2005 sem óumdeilt var að V hf. og B báru bótaábyrgð á. Fyrir Hæstarétti snerist ágreiningur aðila aðallega um hvort draga bæri frá skaðabótum vegna umferðarslyssins bætur A frá Tryggingastofnun ríkisins og lífeyrissjóðum. Hæstiréttur féllst ekki á þau sjónarmið A að frádráttur slíkra bóta af félagslegum toga bryti í bága við rétt hans samkvæmt 65. gr. og 72 gr. stjórnarskrárinnar. Þá taldi Hæstiréttur að skýra bæri 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 sbr. og 4. mgr. 4. gr. þeirra á þann hátt að frá skaðabótum skyldi draga þær bætur almannatrygginga og lífeyrissjóða sem stöfuðu beinlínis af sama slysi og skaðabæturnar væru greiddar fyrir. Samkvæmt matsgerð sem aflað hafði verið eftir uppkvaðningu hins áfrýjaða dóms hafði örorka A verið metin „á grundvelli afleiðinga umferðarslyssins eingöngu eða því sem næst“. Í ljósi þess var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms, sem skipaður var sérfróðum meðdómsmönnum, að fyrrgreindar bótagreiðslur skyldu koma til frádráttar þeim skaðabótum sem V hf. hafði þegar innt af hendi til A.
Kröfu sem L lýsti við slitameðferð K var hafnað þar sem L taldist hafa sýnt af sér tómlæti við að halda kröfunni fram.
M krafðist þess að viðurkennt yrði með dómi að ákvörðun stjórnar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins (L) um að hafna umsókn hennar um aðild að A-deild lífeyrissjóðsins væri ólögmæt og að L yrði gert að viðurkenna rétt hennar til aðildar. Hæstiréttur féllst ekki á það með M að ákvæði í samþykktum L, sem takmarkaði aðild að A-deild hans við þá sem ekki ættu kost á að vera í stéttarfélagi, ætti sér ekki viðhlítandi lagastoð eða færi í bága við ákvæði 4. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997. Var það ekki talið ómálefnalegt af hálfu L að takmarka aðildina með þessum hætti. Þá var fallist á það með héraðsdómi að M ætti ekki rétt til aðildar að A-deild L á grundvelli 5. mgr. 3. gr. laga nr. 1/1997 sem og að ákvæði stjórnsýslulaga giltu ekki um ákvarðanir stjórnar L. Var L sýknað af kröfu M.
Fallist var kröfu D um að felld yrði úr gildi ákvörðun LSR um að miða lífeyri hans við ákvörðun Kjararáðs, um laun fyrir hliðstætt starf, sem tekin hafði verið eftir að hann hóf töku lífeyris. Hins vegar var hafnað kröfu hans um að viðurkennt væri að miða bæri við fyrri ákvörðun Kjararáðs þar sem sú ákvörðun hafði miðast við heildarlaun en ekki föst dagvinnulaun.
Lögbundin ábyrgð vinnuveitanda gagnvart lífeyrissjóði á hækkun lífeyris ekki talin forgangskrafa við slit fjármálafyrirtækis.
Þ krafðist viðurkenningar á því að hann ætti rétt til lífeyrisgreiðslna úr B-deild L fyrir tímabil er hann gegndi starfi framkvæmdastjóra S og greiddi í A-deild sjóðsins. Starf Þ hjá S uppfyllti skilyrði laga nr. 1/1997 um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins til aðildar að L. Með vísan til 8. mgr. 24. gr. laganna átti Þ því ekki, auk launa, jafnframt rétt til ellilífeyris úr hendi L meðan hann gegndi starfi hjá S. Taldi Hæstiréttur að með því að synja Þ um greiðslu ellilífeyris úr B-deild meðan hann gegndi enn starfi sem veitti rétt til aðildar að L hefði sjóðurinn ekki skert áunninn lífeyrisrétt hans. Þá þóttu engin rök standa til þess að gagnálykta frá lagaskilareglu 1. mgr. 37. gr. laganna á þann veg að Þ hafi, þrátt fyrir áðurnefnda 8. mgr. 24. gr. laganna, átt rétt til töku ellilífeyris samhliða því starfi sem hann gegndi, þar sem hann hafi ekki átt kost á að velja á milli þess að greiða iðgjöld til A- eða B-deildar L. Var L því sýknaður af kröfu Þ.
Stjórn og framkvæmdastjóra lífeyrissjóðs var í fyrsta lagi gefið að sök að hafa ávaxtað fé sjóðsins með ólögmætum hætti með ítrekuðum lánveitingum til bæjarfélags í formi peningamarkaðslána. Í dómnum er rakið að undir hugtakið verðbréf falla ýmsir gerningar. Í 1. mgr. 36. gr. laga nr. 129/1997 eru talin upp ýmis verðbréf sem lífeyrissjóðum er heimilt að fjárfesta í og í 9. tl. 1. mgr. er sérstaklega heimilað að fjárfesta í "öðrum verðbréfum". Skv. 3. mgr. 36. gr. mega það vera upp að vissu marki verðbréf sem ekki eru skráð á skipulegum markaði. Fjárfestingum eru svo settar skorður í 5. mgr. 36. gr. Þá segir í dómnum að um var að ræða framseljanlegar kröfur og eðlismunur þeirra og t.d. skuldabréfa í raun enginn. Að öllu þessu virtu var það niðurstaða dómsins að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sýna fram á að ákærðu hafi verið óheimilt að ávaxta fé sjóðsins með umræddum hætti og voru þau því sýknuð. Í öðru lagi voru þau ákærð fyrir að hafa gefið FME rangar upplýsingar 15. janúar 2009 með því að lýsa því yfir að fjárfestingar sjóðsins samrýmdust 36. gr. laga nr. 129/1997. Í yfirlýsingunni var ekki getið láns sem var veitt 6. janúar 2009 en með því fóru fjárfestingar sjóðsins út fyrir heimildir skv. 3. og 5. mgr. 36. gr. Yfirlýsingin var því röng og voru B og E, sem undirrituðu hana, sakfelld en A, C, D og F voru sýknuð þar sem þeim var ekki kunnugt að í yfirlýsingunni var fullyrt að fjárfestingar væru í samræmi við 36. gr.
Stefndi, Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins, sýknaður af kröfu stefnanda um aðild að sjóðnum.
Sýknað var af kröfum stefnanda um greiðslu lífeyris tiltekið tímabil, sem ákveðinn yrði í samræmi við eftirmannsreglu 1. mgr. 35. gr. laga nr. 1/1997. Talið var að viðmiðunarlaun stefnanda væru réttilega miðuð við það starf sem hann gegndi síðast.
Fallist á kröfu stefnanda um viðurkenningu á því að stefnda, Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins, bæri að greiða honum ellilífeyri úr B-deild stefnda í samræmi við áunnin réttindi hans. Þótti synjun stefnda um greiðslu ellilífeyris ekki byggð á skýrri lagaheimild.
Magnús Ingiberg Jónsson (sjálfur) gegn
Söfnunarsjóði lífeyrisréttinda (
Ásgeir Jónsson hrl)
Hafnað kröfu um ógildingu aðfarargerðar vegna ógreiddra lífeyrissjóðsiðgjalda.