B og S kröfðust þess að veðsetning G ehf. í fasteign þeirra M, með veðskuldabréfi útgefnu 9. desember 2020, til T ehf., væri ógild og að T ehf. yrði gert að aflétta veðskuldabréfinu af eigninni að viðlögðum dagsektum. B og S höfðu keypt fasteignina M með kauptilboði 27. nóvember 2020. Í kauptilboðinu var í engu getið um áhvílandi veðskuldir. Kaupsamningur var gerður á grundvelli kauptilboðsins 13. janúar 2021 og var þá í samningnum getið um tvær áhvílandi veðskuldir en önnur þeirra var veðskuldabréf T ehf. Byggðu B og S kröfur sínar aðallega á því að bindandi kaupsamningur hefði verið kominn á milli þeirra og G ehf. þegar kauptilboðið var samþykkt en eftir það hefði G ehf., sem seljanda eignarinnar, ekki verið heimilt að gera ráðstafanir með samningi sem færu í bága við réttindi kaupenda. Í dómi héraðsdóms kom fram að B og S hefðu skrifað undir kaupsamninginn þrátt fyrir að vita um veðsetninguna og hefði þeim jafnframt verið kunnugt um skilyrði þess að veðbandinu yrði aflétt af hálfu T ehf. Hefðu B og S verið ósátt við veðsetninguna hefði þeim verið í lófa lagið að skrifa ekki undir kaupsamninginn en með undirritun sinni samþykktu þau í raun veðsetninguna. Var ekkert talið fram komið í málinu sem benti til þess að óheiðarlegt eða ósanngjarnt væri fyrir T ehf. að bera veðskuldabréfið fyrir sig og voru G ehf. og T ehf. sýknuð af kröfum B og S. Í dómi Landsréttar kom fram að af skýrslutöku B fyrir héraðsdómi yrði að álykta að bæði honum og S hefði verið kunnugt um áhvílandi veðskuldabréf á fasteigninni þegar þau undirrituðu kaupsamning og að þau hefðu samþykkt það. Þá var einnig litið til þess að B og S sendu G ehf. í tvígang bréf, þann 10. febrúar og 20. júní 2022, þar sem þau kröfðust þess að veðskuldabréfinu yrði aflétt af eigninni. Gerðu B og S ekki athugasemd við veðsetningu eignarinnar fyrr en með héraðsdómsstefnu sem birt var G ehf. og T ehf. 30. nóvember 2022 þar sem þau vísuðu til þess að veðsetningin hefði verið ólögmæt. Var tómlæti B og S talið renna stoðum undir þá niðurstöðu að þau hefðu samþykkt veðsetninguna við undirritun kaupsamningsins. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var hann staðfestur.
Brynjar Örn Gunnarsson og Sigurbjörg Helgadóttir (
Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður)
gegn
Talnabæ ehf, Garðatorgi fasteignum ehf, Talnabær ehf, til réttargæslu Sigurði Jóhanni Tyrfingssyni og Ragnari G. Þórðarsyni (
Þorsteinn Einarsson lögmaður)
Stefndu sýknaðir af kröfum um ógildingu veðsetningar og aflýsingu á veðskuldabréfi af fasteign.
A krafði B ehf. og Í um skaða- og miskabætur vegna þinglýsingar og tilrauna til fullnustugerða á grundvelli veðskuldabréfs sem var útgefið til handhafa og undirritað af C samkvæmt umboði frá A. Krafa A um bætur fyrir fjártjón var í fyrsta lagi byggð á því að Í bæri skaðabótaábyrgð vegna mistaka sem þinglýsingarstjóri hefði gert með því að þinglýsa veðskuldabréfi á fasteign A. Þá var krafa A um bætur í öðru lagi byggð á því að B ehf. og Í bæru óskipta ábyrgð vegna fjártjóns A þar sem skilyrði nauðungarsölu á hinni veðsettu fasteign hans hefðu ekki verið uppfyllt. Í þriðja lagi taldi A að B ehf. og Í bæru óskipta ábyrgð vegna fjártjóns sem A hefði orðið fyrir vegna árangurslauss fjárnáms sem var gert hjá honum án þess að skilyrði fyrir því hefðu verið uppfyllt en það hafi síðar leitt til þess að B ehf. hafi krafist þess fyrir dómi að bú A yrði tekið til gjaldþrotaskipta. Í dómi Landsréttar kom fram að við málsmeðferð sýslumanns hefði verið brotið með ýmsum hætti gegn ákvæðum þinglýsingalaga nr. 39/1978, laga nr. 90/1989 um aðför og laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu. Var það niðurstaða réttarins að Í bæri eftir almennum reglum skaðabótaábyrgð á því fjártjóni sem sannanlega hefði hlotist af því að veðskuldabréfinu var ranglega þinglýst á fasteign A. Þá bæri Í með sama hætti skaðabótaábyrgð vegna þess að framhaldsuppboð á eigninni var auglýst að ósekju. Í bæri aftur á móti ekki ábyrgð á því fjártjóni sem sannanlega kynni að hafa hlotist af aðfarargerðinni sem framkvæmd var á grundvelli veðskuldabréfsins. B ehf. var sýknað af kröfum A um bætur vegna fjártjóns vegna þinglýsingarinnar og þess að hafa krafist nauðungarsölu á fasteign A. Landsréttur taldi B ehf. aftur á móti bera hlutlæga ábyrgð á því fjártjóni sem hlaust af aðfarargerð sem síðar var leitt í ljós að skilyrði skorti til, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989. Taldi Landsréttur að A ætti rétt til bóta úr hendi Í vegna kostnaðar við rekstur dómsmáls gegn B ehf. vegna þinglýsingarinnar en ekki vegna kostnaðar sem rakinn yrði til samskipta lögmanns A við embætti sýslumanns. Þóttu bætur úr hendi Í hæfilega ákveðnar 1.100.000 krónur. Þá var B ehf. á grundvelli 1. mgr. 96. gr. laga nr. 90/1989 gert að greiða A 350.000 krónur í bætur vegna kostnaðar hans af erindisrekstri fyrir sýslumanni vegna aðfarargerðarinnar. B ehf. og Í voru hins vegar sýknuð af kröfu A um miskabætur.
H höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning í fasteign hans til tryggingar skuldar sonar hans við G samkvæmt veðskuldabréfi. Hann krafðist þess einnig að allar skuldbindingar hans samkvæmt veðskuldabréfinu yrðu felldar úr gildi sem og að G yrði gert skylt að aflétta veðskuldabréfinu af fasteigninni. Byggði H á því að G hefði vanrækt skyldu sína til að upplýsa H með sannanlegum hætti um þá skuldbindingu sem hann væri að taka á sig, G hefði borið að gera greiðslumat á lántaka og G hefði ekki lagt mat á hæfi H og eiginkonu hans til þess að gangast í ábyrgð vegna veðskuldabréfsins. Taldi H að forsendur væru fyrir því að víkja ábyrgðarskuldbindingunni og veðheimildinni til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, sbr. einnig ólögfestar reglur samningaréttar um brostnar forsendur. Þá hafi G haft yfirburðastöðu við samningsgerðina og búið yfir sérfræðiþekkingu sem H og eiginkona hans höfðu ekki. Af hálfu G var krafist sýknu á þeim grundvelli að lánveitingin hafi í einu og öllu verið lögmæt, þar með talin veðsetning fasteignar H, og að G hafi á engan hátt vanrækt skyldur sínar sem lánveitandi gagnvart lántaka eða H sem veðsala. Héraðsdómur sló því föstu að engin skylda hafi hvílt á G að til að láta greiðslumeta lántaka og kynna þeim sem gengjust í ábyrgð niðurstöðu slíks greiðslumats. Þá var málsástæðum H sem lutu að ólögfestum reglum samningaréttar um brostnar forendur hafnað. Héraðsdómur vísaði jafnframt til þess að ekkert hefði fram komið sem benti til annars en að H hafi á þeim tíma er veðsetningin fór fram mátt gera sér fulla grein fyrir þýðingu þeirrar skuldbindingar sem hann gekkst undir. Ósannað væri að fjárhagur lántaka hafi verið með slíku móti er lántakan fór fram að varhugavert hafi verið að veita honum umrætt lán. Þá var ekki fallist á að G hefði notið slíkrar yfirburðastöðu miðað við H að hún ætti að leiða til ógildingar veðskuldbindingarinnar. Féllst héraðsdómur ekki á að ósanngjarnt væri af G eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera fyrir sig veðskuldbindingu H. Ekki væru því efni til þess að víkja þeirri skuldbindingu til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var G því sýknaður af kröfum H. Í dómi Landsréttar kom fram að þó svo að hluti af starfsemi G fælist í lánveitingum til sjóðsfélaga og þrátt fyrir þann aðstöðumun sem í því kynni að felast væri ekki á það fallist að hann ætti að leiða til ógildingar veðskuldbindingarinnar. Að þessu gættu, en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms, var hann staðfestur.
Áfrýjað var dómi héraðsdóms þar sem L var sýknaður af kröfu A og V um ógildingu á veðrétti í fasteign þeirra samkvæmt nánar tilgreindu tryggingarbréfi. Upphaflegur skuldari tryggingarbréfsins var M ehf. en með skuldskeytingu 2. júní 2009 samþykktu A og V að veðábyrgð tryggingarbréfsins stæði framvegis til tryggingar á skuldum H ehf. A og V byggðu meðal annars á því að við skuldskeytinguna hefði fjárhagsstaða hins nýja skuldara verið mun lakari en upphaflegs skuldara og að L hefði vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum um ábyrgðarmenn, einkum um að meta og láta A og V í té upplýsingar um greiðslugetu hins nýja skuldara, með slíkum hætti að ógilda ætti veðréttinn samkvæmt 36. gr. samningalaga. Í dómi héraðsdóms var lagt til grundvallar að við skuldskeytinguna hefði stofnast ný veðábyrgð og að lög um ábyrgðarmenn hefðu gilt um þá ráðstöfun. Jafnframt að óumdeilt væri að L hefði ekki uppfyllt skyldur sínar samkvæmt ákvæðum laganna, meðal annars um að meta greiðslugetu hins nýja skuldara og tilkynna A og V um slíkt mat. Hins vegar hefðu A og V hvorki axlað sönnunarbyrði um að M ehf. hefði verið greiðsluhæft félag né að staða þess hefði verið betri en H ehf. þegar skuldskeytingin fór fram. Jafnframt að skuldskeytingin hefði ekki leitt til þess að A og V hefðu aukið við ábyrgð sína gagnvart L. Í dómi Landsréttar var rakið að áfrýjendur hefðu lagt fram ný gögn við meðferð málsins. Ekki var talið að þessi gögn röskuðu mati hins áfrýjaða dóms um fjárhagslega stöðu M ehf. við skuldskeytinguna og þess getið að skuldbinding A og V vegna veðtryggingarinnar hefði lækkað verulega þegar hún fór fram. Að því gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um sýknu L af kröfum A og V.
Stefnandi krafðist þess að felld yrði úr gildi veðsetning á eignarhluta hennar í tiltekinni fasteign sem fram fór til tryggingar á skuld samkvæmt veðskuldabréfi útgefnu af tengdasyni hennar. Ekki var talið að stefndi hefði brotið gegn lánareglum sínum eða þeim lögum og reglum sem giltu á þeim tíma sem um ræðir. Þá var ekki fallist á að það væri ósanngjarnt eða andstætt góðri viðskiptavenju af hálfu stefnda að bera fyrir sig þá ábyrgðarskuldbindingu sem stefnandi hafði gengist undir. Stefndi var því sýknaður af kröfum stefnanda.
Stefndi sýknaður af kröfu stefnanda um ógildingu veðsetningar á fasteign hans,kröfu um aflýsingu veðskuldabréfs af fasteigninni og endurgreiðslukröfu vegna tiltekinna gjalddaga af veðskuldabréfi sem stefnandi hafði innt af hendi.
Lífeyrissjóður var sýknaður af kröfu stefnanda A um ógildingu veðsetningar í fasteign hans til tryggingar veðskuldabréfi og afléttingu þess af fasteigninni. Stefnandi B féll frá öllum kröfum sínum í málinu.
Fallist var á kröfu þrotabús P ehf. um riftun á tilteknum ráðstöfunum, sbr. 131. og 137. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá var stefnda gert að greiða stefnanda fjárhæð sem samsvaraði tjóni þrotabúsins, sbr. 1. mgr. 142. gr. laganna.
Stefndu höfðu gengist í sjálfskuldarábyrgð vegna samnings um leigu V ehf. á húsnæði fyrir matvöruverslun, en tæki og innréttingar í versluninni höfðu jafnframt verið sett að veði til tryggingar á skuldbindingum samkvæmt samningnum. Eftir gjaldþrot V ehf. fékk stefnandi afhent þau veðandlög sem um ræddi, en ekki var talið að hann hefði sýnt fram á að þau hefðu ekki dugað til tryggingar á 10.000.000 króna skuld eins og yfirlýsing um veðsetningu gerði ráð fyrir. Stefnandi byggði á því að heildarskuld samkvæmt samningnum hefði numið hærri fjárhæð og að ábyrgð stefndu tæki að minnsta kosti til þess sem eftir stæði. Eins og málið var lagt fyrir, var ekki talið unnt að ráða með nægilega skýrum hætti hver heildarfjárhæð skuldarinnar væri og að hvaða marki greiðsluskylda stefndu gæti verið fyrir hendi. Var því talið óhjákvæmilegt að vísa málinu af sjálfsdáðum frá dómi.
Í málinu krafðist SG þess að felld yrði úr gildi veðsetning fasteignar hennar sem veitt var sem trygging á skuld samkvæmt veðskuldabréfi sem barnabarn hennar gaf út til BL árið 2007 og að BL yrði gert að aflýsa veðinu. Þá krafðist SG endurgreiðslu úr hendi BL. Í dómi Landsréttar kom fram að SG hefði ekki sýnt fram á það að BL hefði borið skylda til þess að framkvæma greiðslumat á lántaka við lántökuna. Slík skylda yrði ekki leidd af nánar tilgreindum lögum, viðskiptavenju eða lánareglum BL. Jafnframt féllst rétturinn ekki á að efni væru til að víkja skuldbindingu SG til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936. Var BL því sýknað af kröfum SG.
Ákvörðun sýslumanns um að stöðva aðfarargerð var felld úr gildi og ákveðið að gerðinni skyldi framhaldið.
Afstaða skiptastjóra til kröfu sögð bindandi. Deilt um gildi handveðsetningar og þeirrar fjárhæðar sem hún tryggði.
Krafa stefnanda um að veðréttur verði staðfestur á fasteign stefndu tekin til greina. Þá var krafa stefnanda um að stefndu yrði gert að þola að fjárnám verði gert í fasteign hennar einnig tekin til greina.
Hafnað að stefndi hefði vanrækt skyldur sínar sem lánveitandi gagnvart veðhafa, með því kanna ekki greiðslugetu lántaka sem stefnandi hafði heimilað veðsetningu í fasteign sinni.
J höfðaði mál á hendur bankanum A hf. og krafðist þess að veðleyfi, sem hann hafði veitt í 50% eignarhlut sínum í jörð, til tryggingar veðskuldabréfi útgefnu af syni sínum S sem átti hinn helming jarðarinnar, yrði ógilt með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936. Byggði J á því að samkvæmt samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 2001 hafi borið að meta greiðslugetu S og kynna J niðurstöðu þess mats áður en hann veitti veðleyfið. A hf. hélt því fram að ekki hefði verið skylt að framkvæma greiðslumat þar sem lánið hefði verið veitt vegna atvinnurekstrar. Héraðsdómur féllst á málatilbúnað J og ógilti veðleyfið. Í dómi sínum rakti Hæstiréttur hvernig jörðin, ásamt annarri jörð, hafði komist í eigu J og S en hið umþrætta lán hafði S tekið til að greiða upp eldri skuldir sem hann hafði stofnað til vegna kaupa á eignarhlut sínum í jörðunum. Þá rakti rétturinn hvernig jarðirnar hefðu verið nýttar, en S hafði leigt J sinn hluta af jörðunum og starfað hjá honum sem launþegi. Taldi Hæstiréttur að ráða mætti af skattskilum S að hann hefði sjálfur litið svo á að hann hefði á hendi atvinnustarfsemi á sviði landbúnaðar og yrði því að leggja til grundvallar að hann hefði leitað eftir láninu í tengslum við atvinnurekstur. Hefði því ekki borið að fylgja ákvæðum samkomulagsins frá 2001 við lánveitinguna. Við mat á því að öðru leyti hvort beita ætti 36. gr. laga nr. 7/1936 í málinu taldi Hæstiréttur að líta yrði til þess að S hefði tekið lánið til að greiða upp eldra lán sem einnig hefði verið með veði í eignarhlut J í jörðinni og að leggja yrði til grundvallar að J hefði haft hag af kaupum S á eignarhluta í jörðunum. Þá yrði að líta til þess að S hefði aflað stærsta hluta tekna sinna annars vegar með vinnulaunum frá J og hins vegar með leigutekjum af jörðunum og að J hafi hlotið að vera kunnugt um að þær tekjur hefðu ekki dugað fyrir mánaðarlegum greiðslum af láninu. Að lokum yrði að líta til þess að þótt vanhöld hefðu orðið á því að A hf. hefði gætt tilkynningarskyldu sinnar eftir lögum nr. 32/2009 yrði ekki annað ráðið en að hún hafi verið virt frá því að skuldin var síðast sett í skil og þar til eftirstöðvar hennar voru gjaldfelldar. Að virtum þessum atriðum í heild taldi Hæstiréttur að ekki væru efni til að verða við dómkröfu J og var A hf. því sýknaður.
Stefndi lífeyrissjóður var sýknaður af dómkröfum stefnanda þar sem ósannað þótti að lögfræðingur stefnda hefði lofað stefnanda greiðslum vegna íbúðar stefnanda, er seld hafði verið á nauðungarsölu til stefnda, við eftirfarandi sölu íbúðarinnar, þar sem stefndi naut söluhagnaðar umfram veðkröfur. Þá þótti kröfugerð stefnanda að öðru leyti ekki geta sótt stoð í aðrar málsástæður sem stefnandi hafði uppi í málinu, né þótti sýnt að lög nr. 90/1991 um nauðungarsölu gætu leitt til þeirrar niðurstöðu.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem felld var úr gildi nauðungarsala á eignarhluta T í fasteign en T og eiginmaður hennar voru þinglýstir eigendur hennar að jöfnum hlutum. Talið var að undirritun T á veðskuldabréfið, sem L hf. reisti á beiðni sína um nauðungarsölu, bæri ekki glögglega með sér að hún hefði samþykkt veðsetningu síns eignarhluta og önnur gögn veittu ekki vísbendingu um að hún hefði ætlað sér það. Á hinn bóginn bæri undirritun hennar með sér að hún hefði samþykkt veðsetningu eignarhluta eiginmanns síns. Hefði L hf. því ekki fært sönnur á að stofnast hefði til gilds veðréttar í eignarhluta T í fasteigninni.
B höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að ógilt yrði samþykki hans og undirritun á veðskuldabréf um að veita G veð í fasteign sem hann átti og að G yrði gert að aflýsa veðskuldabréfinu af annarri fasteign hans sem veðið hafði verið flutt yfir á. Reisti B kröfu sína meðal annars á 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Ágreiningslaust var að ekki hafði farið fram mat á greiðslugetu lántaka í aðdraganda lánveitingarinnar. Þar sem G hafði ekki átt aðild að samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 2001 var ekki talið að honum hefði á grundvelli þess verið skylt að meta greiðslugetu lántaka. Þá hefðu hvorki samþykktir né lánareglur sjóðsins mælt fyrir um slíka skyldu. Hefði B í tengslum við lánsumsókn útgefanda veðskuldabréfsins undirritað yfirlýsingu þess efnis að hann gerði sér grein fyrir skuldbindingu sinni. Auk þess hafði skilmálum lánsins verið breytt þrisvar sinnum þar sem kom fram í öllum tilvikum að lánið væri í vanskilum og hafði B undirritað skilmálabreytingarnar sem eigandi hinnar þinglýstu eignar án athugasemda. Var því ekki talið að það væri ósanngjarnt af hálfu G að bera fyrir sig samþykki B fyrir veðsetningunni. Var G því sýknaður af kröfu B.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um ógildingu veðsetningar og skuldskeytingar.
Veðsetning fasteignar til tryggingar á láni frá lífeyrissjóði stendur óhögguð.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um ógildingu veðsetningar í fasteign.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
Ara Axel Jónssyni (
Einar Hugi Bjarnason hrl)
A var sakfelldur fyrir skilasvik, sbr. 2. og 4. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa sem eigandi og stjórnarmaður D ehf. ráðstafað öllum vörubirgðum félagsins til DL ehf., sem einnig var í hans eigu, á þann hátt að ekki samrýmdist veðréttindum lánardrottins D ehf. í vörubirgðunum og fyrir óhæfilega lágt verð þannig að það skerti rétt sama lánadrottins til að öðlast fullnægju af eignum félagsins. Þá var hann sakfelldur fyrir skilasvik, sbr. 2. tölulið 1. mgr. 250. gr. sömu laga, með því að hafa sem fyrrverandi eigandi og stjórnarmaður D ehf., sem þá hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta, og eigandi og stjórnarmaður félagsins Sp/F D ráðstafað flutningaskipi, sem þá var skráð eign síðargreinda félagsins, með þeim hætti að ekki fékkst samrýmst tryggingarréttindum þb. D ehf. yfir skipinu samkvæmt kyrrsetningargerð og miðaði að því að eignartilkall þb. D ehf. til skipsins eða krafa þess um endurgjald fyrir skipið kæmi lánadrottnum búsins ekki að notum. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot A hefðu tekið til umtalsverðra verðmæta. Á hinn bóginn var horft til þess að hann hafði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Var refsing A ákveðin fangelsi í átján mánuði en fullnustu fimmtán mánaða hennar var frestað skilorðsbundið í þrjú ár.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu L um að ógilt yrði fjárnám sem sýslumaður gerði fyrir kröfu L hf. í fasteign L á grundvelli tveggja tryggingarbréfa sem J eiginmaður L hafði gefið út með veði í fasteigninni. Byggði L kröfu sína meðal annars á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna hans í Hæstarétti kom fram að talið var ljóst að með undirritun sinni á umrædd tryggingarbréf hefði L heimilað veðsetningu síns eignarhluta sem þinglýstur eigandi en ekki einungis gefið samþykki sitt sem maki þinglýsts eiganda. Þá var ekki fallist á með L að það hefði verið ósanngjarnt af hálfu L hf. eða andstætt góðri viðskiptavenju að bera fyrir sig samþykki L á því að veita veðleyfi í eignarhluta sínum í fasteigninni samkvæmt fyrrnefndum tryggingarbréfum samkvæmt. 36. gr. laga nr. 7/1936. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.
Stefndi var dæmdur til að greiða stefnanda eftirstöðvar skuldar samkvæmt lánssamningi, að teknu tilliti til innborgana vegna ráðstöfunar á handveði og öðrum tryggingum, sem settar höfðu verið til tryggingar greiðslu skuldarinnar. Ágreiningur var um við hvaða tímamörk ætti að miða í þeim efnum og eins hvort stefnandi og fyrirrennari hans hefðu valdið stefnda tjóni með því að bregðast ekki nægilega skjótt við uppgjörstillögum stefnda og beiðnum hans um upplýsingar varðandi stöðu skuldarinnar.
Ágreiningur aðila laut að gildi veðsetningar sem J veitti í fasteign sinni með áritun á þremur skuldabréfum til tryggingar lánum sem V tók hjá lífeyrissjóðnum S, sem síðar fékk heitið B, á árinu 2008. Í dómi Hæstaréttar kom fram að það hefði verið samrýmanlegt hljóðan lánareglna lífeyrissjóðsins að veita V, sem gegndi á þessum tíma starfi skrifstofustjóra hjá sjóðnum, umrædd lán. Það eitt gæti þó ekki leitt til niðurstöðu um hvort skilyrði væru til að verða við kröfum J um að veðréttindi þessi yrðu felld úr gildi eða þau takmörkuð með stoð í 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Að virtri skýrslu framkvæmdastjóra S fyrir dómi um verklag við afgreiðslu umsókna um lán, sem ekki var gert ráð fyrir í lánareglunum og sjóðurinn átti að vinna eftir, var litið svo á að frávik frá þeirri framkvæmd gætu haft sömu afleiðingar í för með sér og ef vikið hefði verið frá lánareglunum sem slíkum. Að þessu gættu og með hliðsjón af atvikum málsins var talið að lífeyrissjóðurinn hefði ekki tekist að færa sönnur á að kannanir, sem sjóðurinn átti að hafa gert á greiðslugetu V við ítrekaðar lánveitingar til hans á árunum 2007 til 2009, hefðu sýnt að hann hefði verið fær um að standa undir greiðslubyrði af lánunum. Þá hlytu veðsetningar af þessum toga fyrir háum fjárhæðum, sem fasteign V gat ekki borið, að hafa átt að vekja starfsmenn lífeyrissjóðsins til hugsunar um hvort lánveitingarnar gætu verið eðlilegar, hvað þá þegar horft væri til þess að tvö af lánunum hefðu verið tekin eftir efnahagshrun haustið 2008. Hefði lífeyrissjóðurinn fylgt fyrrgreindu verklagi hefði hann að réttu lagi átt að hafna umsóknum V um lán gegn veði í fasteign J. Að þessu virtu og með skírskotun til mismunandi stöðu aðila við samningsgerðina var talið ósanngjarnt að L fengi að bera fyrir sig samningsbundin veðréttindi sín í fasteign J, sbr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Voru þau því felld úr gildi.
Deilt var um hvort öll fasteignin hefði verið sett að veði eða einungis eignarhluti útgefanda veðskuldabréfsins.
Stefndi var sýknaður af endurgreiðslukröfu stefnanda.
Í málinu kröfðust HS og HT þess að fellt yrði úr gildi veð sem þau veittu í fasteign sinni með samþykki á veðskuldabréf útgefnu af syni HT og að L yrði gert að aflýsa því. Þá krafðist HT endurgreiðslu úr hendi L. Reistu þau kröfur sínar meðal annars á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Var talið að HS og HT hefðu ekki sýnt fram á að L hefði við lánveitingarnar vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu, meðal annars um að óska ekki eftir greiðslumati á lánsumsækjanda. Þá var vísað til þess að HS og HT hefðu ritað nafn sitt undir sérstakt skjal þar sem athygli þeirra var vakin á áhrifum vanskila og nauðsyn þess að þau bæru traust til lántakans. Var ekki talið ósanngjarnt af hálfu L að bera fyrir sig veðsetninguna og var L því sýknað af kröfum HS og HT
Fallist var á að veðréttur stefnda í fasteign tæki ekki til eignarhluta stefnanda samkvæmt fimm tryggingarbréfum þar sem hún hafði ekki samþykkt veðsetninguna sem veðsali, einungis sem maki útgefanda.
Hafnað kröfu sóknaraðila um ógildingu á nauðungarsölu fasteignar hans.
Í málinu krafðist E þess að viðurkennt yrði aðallega að Í, en til vara ÍR, bæri að greiða sér skaðabætur vegna tjóns sem hún taldi sig hafa orðið fyrir með því að eignarhluti hennar í nánar tilgreindri fasteign var seldur nauðungarsölu árið 2011. Reisti hún kröfu sína annars vegar á því að undirskriftir með nafni hennar á veðskuldabréfi, sem lá til grundvallar nauðungarsölunni, hefðu verið falsaðar og hins vegar að hún hefði þar hvergi samþykkt veðsetningu á sínum eignarhluta í fasteigninni. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af texta veðskuldabréfsins yrði ekki dregin sú ályktun, þótt litið væri framhjá ætlaðri fölsun á nafnritun E, að hún hefði gefið gilt loforð um að veðsetja eignarhluta sinn í fasteigninni. Í væri sérstakur lánasjóður sem byggi yfir mikilli þekkingu og reynslu í viðskiptum með skuldabréf og yrði því gerð til hans krafa um aðgæslu í samræmi við þessa sérþekkingu hans. Hefði honum mátt vera ljóst að E hafði ekki með veðskuldabréfinu veðsett eignarhluta sinn í fasteigninni þótt hún hefði samþykkt að eiginmaður hennar veðsetti sinn hluta eignarinnar. Samkvæmt þessu og með hliðsjón af dómi Hæstaréttar í máli nr. 345/2013 var fallist á aðalkröfu E.
Samþykki veðsala fyrir veðsetningu var dæmt ógilt þar sem viðskiptabanki sá er veitti lán hafði ekki látið meta greiðslugetu skuldara
Dánarbú M og krafðist þess að ógilt yrði veðsetning sem M veitti í fasteign sinni með áritun á skuldabréf vegna láns sem G veitti Þ. Ágreiningslaust var að ekki fór fram mat á greiðslugetu Þ í aðdraganda lánveitingarinnar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að G væri ekki aðili að samkomulagi um notkun ábyrgða á skuldum einstaklinga frá 1. nóvember 2001 og ekki væri fram komið að hann hefði með öðrum hætti verið skuldbundinn til að hlíta ákvæðum þess. Hefði G því verið óbundinn af ákvæðum samkomulagsins við veitingu lánsins. Samkvæmt lánareglum G, sem hann hafði sett sér í samræmi við 27. gr. laga nr. 129/1997 um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða, hefði honum verið heimilt en ekki skylt að óska eftir greiðslumati lántaka. Samkvæmt því hefði dánarbú M ekki sýnt fram á að G hefði við lánveitinguna og töku veðs til tryggingar láninu vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu. Var því ekki fallist á með dánarbúi M að skilyrði væru til að fella úr gildi með vísan til 33. gr. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga veðsetningu M á fasteigninni. Var G því sýknaður af kröfu dánarbús M.
Íslenska ríkinu var gert að greiða stefnanda skaðabætur þar sem láðst hafði að tilkynna honum um fyrirhugaða nauðungarsölu fasteignar sem hann átti veð í. Stefnandi var látinn bera helming tjónsins sjálfur.
Hafnað kröfu um að fella nauðungarsölu úr gildi.
Ágreiningur um uppgjör fjármögnunarleigusamninga og veðréttindi.
Ágreiningur um uppgjör fjármögnunarleigusamninga og veðréttindi.
Ágreiningur um uppgjör kaupleigusamnings og veðréttindi.
Ágreiningur um uppgjör fjármögnunarleigusamninga og veðréttindi.
Stefndi var sýknaður af kröfu um ógildingu á veðsetningu. Af hálfu stefnanda var á því byggt að ógilda bæri veðsetninguna þar sem greiðslugeta skuldara hefði ekki verið metin af viðkomandi lánveitanda þrátt fyrir ótvíræða skyldu í þeim efnum. Fallist var á að veðsetningin hefði verið ógildanleg af þessum ástæðum en hins vegar hefðu slík réttindi glatast vegna verulegs tómlætis veðsala en tæp 16 ár liðu frá stofnun veðsetningarinnar þar til gildi hennar var mótmælt.
Ekki var fallist á að ábyrgð B vegna láns vegna hlutabréfakaupa sem hann tók hjá L hefði verið bundinn við handveðsetta bankainnistæðu og hlutabréf. Þá var ekki fallist á að atvik hefðu verið með þeim hætti við aðdraganda lánssamningsins eða framkvæmd hans að varðaði ógildi. Var því fallist á kröfu L um að B endurgreiddi lánið, eins og það hafði verið endurreiknað.
Í málinu krafðist A þess aðallega að fellt yrði úr gildi veð sem hún veitti í fasteign sinni til tryggingar tveggja lána sem bróðir hennar tók hjá S á árunum 2005 og 2006 og að S yrði gert að aflýsa þeim, en til vara að viðurkenndur yrði bótaréttur hennar vegna saknæmrar háttsemi S við öflun veðanna. Reisti hún kröfur sínar meðal annars á 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Í dómi Hæstaréttar kom fram að A hefði ekki sýnt fram á að S hefði við lánveitingarnar vanrækt skyldur sínar samkvæmt lögum þeim og reglum sem um starfsemi hans giltu, meðal annars um að óska ekki eftir greiðslumati á lánsumsækjanda. Voru því ekki skilyrði til að fella veðsetninguna úr gildi með vísan til 1. mgr. 36. gr. laga nr. 7/1936. Af þeirri niðurstöðu leiddi að skilyrði skorti til að taka til greina varakröfu A. Var S því sýknaður af kröfum A.
Lífeyrissjóður var sýknaður af kröf um að fella úr gildi veðsetningu fasteignar til tryggingar á efndum skuldabréfs.
Lífeyrissjóður var sýknaður af kröfu um að fella úr gildi veðsetningu fasteignar til tryggingar á efndum skuldabréfs.
Leyst var úr ágreiningi um það hvort stefnandi ætti fullnusturétt í fasteign í eigu stefnda á grundvelli tryggingarbréfa fyrir efndum á fjórum lánssamningum. Hluta af kröfu stefnanda var vísað sjálfkrafa frá dómi en að öðru leyti var á hana fallist.
Stefndi var sýknaður af greiðslukröfu stefnanda og kröfu um ógildingu handveðssamnings.
Fjármögnunar- og kaupleigusamningar. Uppgjör. Tryggingarbréf.
Fallist var á að fella úr gildi veðsetningu fasteignar til tryggingar á öðru af tveimur skuldabréfum sem lántaki hafði gefið út til lífeyrissjóðs.
Lífeyrissjóður var sýknaður af kröfu þess efnis að veðsetning fasteignar yrði felld úr gildi.