Dómstólaleit

I, móðir E, F og G, var gift H, föður A, B, C og D. Eftir andlát I sat H í óskiptu búi en eftir andlát hans skiptu A, B, C og D búinu einkaskiptum án þess að arfur væru greiddur til E, F og G. Þau höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess, hvert fyrir sig, að hverju þeirra yrði gert að greiða sér tiltekna fjárhæð. Héraðsdómur féllst á það með E, F og G að fram hjá þeim hefði verið gengið við einkaskiptin eftir H og að kröfur þeirra væru ekki fyrndar. Niðurstaða héraðsdóms var sú að allar eignir búsins hefðu verið hjúskapareignir sem ættu að skiptast milli erfingja I og H eftir reglum 1. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Meðal eigna búsins var fasteign sem A, B, C og D seldu. Dómurinn benti á að í 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. væru ekki fyrirmæli um það við hvaða endurgreiðslufjárhæð skyldi miðað þegar eign, sem erfingi sem gengið var fram hjá við skipti átti rétt til arfshluta í, hefur verið seld. Taldi dómurinn nærtækast að líta svo á að við þær aðstæður eignaðist sá erfingi bótakröfu á hendur þeim sem naut arfs í hans stað sem miðaði að því að gera hann eins settan fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi með þeirri takmörkun sem kæmi fram í niðurlagsákvæði málsgreinarinnar. Leit dómurinn svo á að kröfugerð E, F og G miðaði að því að gera þau eins sett fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi. Þá hefðu A, B, C og D hvorki haft uppi gagnkröfur til skuldajafnaðar vegna ætlaðs kostnaðar þeirra af fasteigninni né lagt fram gögn þar um. Voru kröfur E, F og G teknar til greina, þó þannig að dráttarvextir voru dæmdir frá dómsuppsögu. Landsréttur tók fram að lögbundnar kröfur E, F og G væru um endurgreiðslu arfs sem A, B, C og D hefðu ranglega fengið í stað þeirra. Með þeirri athugasemd staðfesti rétturinn niðurstöðu héraðsdóms um annað en vexti og málskostnað, en dráttarvextir voru dæmdir frá málshöfðun.

Við opinber skipti á dánarbúi A krafðist búið þess að B o.fl. yrði gert að endurgreiða búinu fé sem þau höfðu þegið sem fyrirframgreiddan arf umfram erfðahluta þeirra. Deildu aðilar um það hvort B o.fl. bæri að standa dánarbúi A skil á mismuninum eða hvort 32. gr. erfðalaga nr. 8/1962 stæði slíkri kröfu í vegi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að samkvæmt orðalagi ákvæðisins yrði erfingi sem hlyti fyrirfram meira fé frá arfleifanda en næmi erfðahluta hans ekki skyldaður til að standa búinu skil á mismuninum, nema hann hefði sérstaklega skuldbundið sig til þess. Ákvæðið hefði í dómaframkvæmd verið skýrt samkvæmt orðanna hljóðan en í málinu væri ekkert fram komið um að B o.fl. hefðu skuldbundið sig til þess að standa dánarbúi A skil á því sem þau kynnu að fá umfram arfshluta sinn. Þá var ekki talið að dánarbú A hefði fært sönnur á aðrar ástæður sem leiða ættu til þess að B o.fl. væri skylt að inna slíka endurgreiðslu af hendi. Var kröfu dánarbús A því hafnað.

Aðilar máls deildu um það hvort M hefði verið heimilt að krefja Þ ehf. sem lóðarhafa um greiðslu gjalds vegna byggingarréttar á tilgreindri lóð í Mosfellsbæ. Þ ehf. greiddi gjaldið en höfðaði í kjölfarið mál á hendur M og krafðist endurgreiðslu þess. Í dómi Landsréttar var vikið að því að sveitarfélögum hafi um langt skeið verið talið heimilt að selja byggingarrétt á eignarlóðum sínum. Með því ráðstöfuðu sveitarfélög einkaréttarlegum réttindum sem lytu reglum einkaréttar en ekki reglum stjórnsýslu- réttar um innheimtu gjalda fyrir opinbera þjónustu. Þá var lagt til grundvallar að Þ ehf. hafi mátt vera kunnugt um innheimtu M á gjaldinu þegar þess var krafist og jafnframt hvers eðlis það væri. Var því hafnað að Þ ehf. hafi haft réttmætar væntingar um að hann yrði ekki krafinn um endurgjald vegna byggingarréttar síns. Ekki gat það haft þýðingu þótt ekki hafi verið kveðið á um álagningu gjaldsins í úthlutunarskilmálum M eða með formlegum hætti á vettvangi sveitarstjórnar M eða nefnda á hans vegum. Ekki var heldur á það fallist að M hafi sett ólögmætt skilyrði um greiðslu gjaldsins fyrir útgáfu byggingarleyfis. Var M sýknaður af öllum kröfum Þ ehf.

A ehf. höfðaði mál gegn B og krafðist endurgreiðslu tiltekinnar fjárhæðar sem hafði verið millifærð af bankareikningum A ehf. á bankareikning B með fjölmörgum millifærslum. Héraðsdómur féllst á með A ehf. að greiðslurnar hafi falið í sér ólögmæta lánveitingu til B, sbr. 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, og var B gert að endurgreiða fjárhæðina. Í dómi héraðsdóms var meðal annars vísað til þess að umræddar greiðslur hafi runnið af bankareikningi A ehf. inn á bankareikning B sem hafi ekki tekist að sanna að hann ætti launakröfur á hendur A ehf. né að greiðslurnar hafi verið vegna útlagðs kostnaðar. Þá var málsástæðu B um tómlæti hafnað. Fyrir Landsrétti var meðal annars deilt um hver hafi annast fjármál A ehf. Landsréttur taldi sannað að B hafi sem starfsmaður A ehf. haft fjármál félagsins á sinni könnu og jafnframt að hann hafi haft aðgang að bankareikningi þess. Þá taldi Landsréttur sannað að B hafi fengið greidda umrædda fjármuni og að hann hafi í flestum tilvikum sjálfur greitt þá fjármuni inn á eigin bankareikning. B hafi ekki axlað sönnunarbyrði fyrir því að greiðslurnar væru samþykkt rekstrarútgjöld eða fyrir fram greidd laun. Loks taldi Landsréttur ósannað að B hafi átt kröfu á A ehf. til skuldajafnaðar. Að öðru leyti var hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna.

R höfðaði mál gegn K til endurgreiðslu á 9.000.000 króna auk vaxta. Laut ágreiningur aðila að því hvort A, fyrrum eiginkona K, eða R hafi keypt eignarhluta K í tilgreindri fasteign við skilnað A og K. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á kröfu R. Byggði R á því að á grundvelli skriflegs kauptilboðs hans sem K hafi samþykkt munnlega hafi komist á samningur milli aðila um kaup hans á hlut K í fasteigninni og R hafi innt greiðsluna af hendi í samræmi við skuldbindingar samkvæmt samningnum. Í dómi Landsréttar var rakið að samkvæmt 1. mgr. 7 .gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup sé samningur um kaup á fasteign bindandi þegar skriflegt tilboð hefur verið samþykkt af móttakanda þess með undirskrift. Þar sem kaupsamningur milli aðila um eignarhlutinn lægi ekki fyrir yrði endurgreiðslukrafa ekki grundvölluð á þeirri málsástæðu að K hefði rift samningi þeirra. Að þeirri málsástæðu frágenginni byggði R dómkröfu sína á reglum kröfuréttar um endurgreiðslu ofgreidds fjár. Ekki þyrfti að fjölyrða um rétt R til endurgreiðslu hafi atvik verið með þeim hætti sem hann hélt fram og fengu stoð í yfirlýsingu A. Hvað sem því annars liði væri ekkert komið fram í málinu sem gæfi K tilefni til að ætla að hann hefði öðlast lögmætt tilkall til umræddrar 9.000.000 króna greiðslu. Taldist hann ekki hafa haft réttmæta ástæðu til að líta svo á að R hafi staðið skil á greiðslunni í þágu A gegn því að A eignaðist hlut K í umræddri fasteign eins og raunin varð þegar hann afsalaði eignarhlutanum til hennar. Taldist R hafa innt umrædda greiðslu af hendi án skyldu og K hafi í öllu falli mátt vera það ljóst. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms því staðfest og K gert að greiða R málskostnað fyrir Landsrétti.

Í málinu krafði T ehf. H, sem var framkvæmdastjóri og síðar framleiðslustjóri T, um endurgreiðslu úttekta af greiðslukorti T, sem T taldi óheimilar úttektir til einkaneyslu H. Byggði T kröfu sína á yfirliti hans um úttektir H sem hann taldi óeðlilegar. Í dómi Landsréttar sagði meðal annars að í málinu lægi ekki fyrir nánari athugun á færslunum og bókhaldi T eða frekari útskýringar á því hvernig úttektirnar féllu utan reksturs T. Flestar úttektirnar snertu ferðalög H innanlands og sannað væri að í starfi hans fælust slík ferðalög. Þá væri óumdeilt að úttektirnar hefðu verið færðar í bókhald T sem rekstrarkostnaður og T ekki orðið við áskorunum um frekari framlagningu bókhalds. Að öllu virtu var T ekki talið hafa sannað að H hefði framkvæmt óheimilar úttektir er leitt gætu til þess að krafa T yrði tekin til greina. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

M ehf. höfðaði mál gegn S og krafðist endurgreiðslu fjárhæðar er M ehf. hafði greitt til S í samræmi við samkomulag um kaup á tilgreindri fasteign, innlausn lóðarréttinda og niðurrifs mannvirkja á lóðinni. Byggði M ehf. á því að S hefði með samningnum áskilið sér gjald fyrir útgáfu byggingarleyfis án lagaheimildar. Í dómi Landsréttar var til þess vísað að samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga hefðu sveitarfélög tekjur af eignum sínum, meðal annars af lóðarleigu. Um ráðstöfun slíkra réttinda vikju sjónarmið um skattheimtu og þjónustugjöld og reglur einkaréttarins tækju við. Þó væru sveitarfélög við þær ráðstafanir bundin af meginreglum stjórnsýsluréttar, svo sem um jafnræði og meðalhóf, sbr. dóm Hæstaréttar 1. júní 2022 í máli nr. 3/2022. Í dómi Landsréttar kom fram að umþrætt gjald hefði byggst á samkomulagi M ehf. og S til að mæta tekjutapi og kostnaði sem hlytist hefði af ráðstöfun lóðarinnar. Hefði gjaldið verið greitt á grundvelli samkomulags sem var einkaréttarlegs eðlis og yrði ekki jafnað til skatts eða þjónustugjalds. Breytti engu þótt í samkomulaginu hefði komið fram að gjaldið væri meðal annars vegna byggingarleyfis en fyrir lá að M ehf. greiddi jafnframt fyrir byggingarleyfi í samræmi við gjaldskrá S. Heimta gjaldsins hefði því hvorki farið í bága við lögmætisreglu stjórnsýsluréttarins né ákvæði stjórnarskrár. Þá hefðu málefnaleg sjónarmið legið að baki gerð samkomulagsins auk þess sem gjaldið hefði verið hóflegt og ekki farið í bága við jafnræðisreglu. Jafnframt ættu ógildingarreglur samningaréttarins ekki við um kröfu M ehf. Í málinu krafðist M ehf. jafnframt endurgreiðslu gatnagerðargjalda úr hendi S sem fyrri lóðarhafi greiddi. Taldi Landsréttur M ehf. hvorki hafa sýnt fram á lagagrundvöll fyrir kröfunni né skýrt hvers vegna endurgreiða ætti honum gjöld sem fyrri lóðarhafi greiddi. Loks hafnaði Landsréttur kröfu M ehf. gegn S um endurgjald fyrir lóðarréttindi auk kröfu um endurgreiðslu fasteignagjalda á tilgreindu tímabili. S var því sýknaður af öllum kröfum M ehf.

Við opinber skipti á dánarbúi E kröfðust sóknaraðilar þess að varnaraðila yrði gert að endurgreiða dánarbúinu kröfu sem byggði á skuldayfirlýsingum varnaraðila til E, lánum sem hún tók hjá E, beinum kostnaði E vegna lánanna og millifærslum af bankareikningi hans til varnaraðila. Með hinum kærða úrskurði var varnaraðila gert að greiða dánarbúinu 21.926.988 krónur ásamt vöxtum. Varnaraðili undi þeirri niðurstöðu en með kæru sinni höfðu sóknaraðilar uppi frekari kröfur á hendur henni í samræmi við kröfugerð sína í héraði. Í greinargerð sinni til Landsréttar byggðu sóknaraðilar á því að héraðsdómara hafi láðst að taka tillit til afborgana af svonefndu brúarláni sem E innti af hendi á tímabilinu júlí 2013 til október 2014. Í úrskurði Landsréttar var rakið sóknaraðilar hefðu ekki rennt nægum stoðum undir kröfugerð sína að þessu leyti og var henni því hafnað. Þá var rakið að sú málsástæða sóknaraðila að hluti krafna þeirra á hendur varnaraðila vær ófyrndur af nánar tilgreindum ástæðum hefði fyrst komið fram í greinargerð þeirra til réttarins. Þeim hafi verið í lófa lagið að halda fram þeirri málsástæðu fyrir héraðsdómi og teldist hún því of seint fram komin. Fallist var á kröfu sóknaraðila um dráttarvexti frá 30. nóvember 2020, þegar liðinn var mánuður frá því að þeir lögðu fram kröfur sínar á skiptafundi í dánarbúinu, sbr. 3. mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu. Þá var fallist á það með sóknaraðilum að af gögnum málsins yrði helst ráðið að greiðslu að fjárhæð 1.297.282 krónur, sem samkvæmt hinum kærða úrskurði var látin ganga til lækkunar á kröfu dánarbúsins á hendur varnaraðila, hafi árið 2014 verið ráðstafað af hálfu E inn á þá kröfu hans sem hann tilgreindi jafnan á skattframtölum sínum. Varnaraðili hefði ekki hrakið þær ályktanir sem að þessu leyti mætti draga af gögnum málsins. Með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur að öðru leyti. Samkvæmt því og til samræmis við það sem áður greinir um greiðslu að fjárhæð 1.297.282 krónur og ráðstöfun hennar var viðurkennd krafa dánarbúsins á hendur varnaraðila hækkuð sem þeirri fjárhæð nam.

A áfrýjaði til Landsréttar dómi héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu dánarbús B um að A yrði gert að endurgreiða því lán að fjárhæð 13.650.000 krónur ásamt vöxtum. Við meðferð málsins fyrir Landsrétti féll A frá upphaflegum dómkröfum sínum um sýknu af öllum kröfum dánarbúsins og greiðslu málskostnaðar og krafðist þess í stað lækkunar á niðurstöðu héraðsdóms þannig að honum yrði einungis gert að greiða því 4.000.000 króna án vaxta. Í tilefni af breyttri kröfugerð A féll dánarbúið einnig frá upphaflegum dómkröfum sínum um staðfestingu héraðsdóms og greiðslu málskostnaðar og gerði þess í stað einungis kröfu um að A yrði gert að greiða því 4.000.000 króna í samræmi við kröfugerð A. Í dómi Landsréttar kom fram að af breytingum á kröfugerð aðila yrði ráðið að dánarbú B hefði í kjölfar breytingar á kröfugerð A fyrir Landsrétti fallist á kröfur hans og þar með samþykkt þær í einu og öllu í skilningi 1. mgr. 98. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 166. gr. sömu laga. Samkvæmt því yrði dómur lagður á málið í samræmi við afstöðu dánarbúsins og A gert að greiða því 4.000.000 króna auk þess sem málskostnaður fyrir Landsrétti var felldur niður.

Þrotabú J höfðaði mál gegn JG og krafðist endurgreiðslu nánar tilgreindra fjármuna sem JG hafði ráðstafað til greiðslu á persónulegum útgjöldum sínum og inn á persónulegan reikning. Krafa þrotabús J byggðist á því að JG hefði með ólögmætum hætti og í andstöðu við ákvæði 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög tekið fjármuni úr rekstri félagsins. Af hálfu JG var einkum vísað til þess að þrotabú J hefði staðið í skuld við hann vegna launa og kaupa félagsins á bifreið í hans eigu og að úttektir og millifærslur til hans frá þrotabúi J skyldu koma til frádráttar á þeirri skuld. Í dómi Landsréttar kom fram að JG yrði látinn bera hallann af sönnunarskorti um að samið hefði verið sérstaklega um að félagið myndi greiða fyrir tilgreinda bifreið með úttektum JG af bankareikningi félagsins. Þá var talið ósannað að samkomulag hefði verið á milli félagsins og JG um að félagið greiddi laun JG með úttektum af bankareikningum félagsins til greiðslu á persónulegum útgjöldum. Samkvæmt framangreindu var fallist á það með þrotabúi J að þær úttektir og millifærslur af bankareikningi hins gjaldþrota félags sem dómkrafa þess næði til hefðu stangast á við 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994. Bar JG því að endurgreiða þær fjárhæðir með dráttarvöxtum, sbr. 4. mgr. sömu lagagreinar.

A og B voru í óvígðri sambúð frá árinu 2015. B lést árið 2018 og tók dánarbú hans þá við öllum fjárhagslegum réttindum hans. Dánarbúið höfðaði mál á hendur A og krafðist endurgreiðslu verulegs hluta fjármuna sem B innti af hendi til A á tímabilinu frá 15. apríl 2015 til 28. mars 2018. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að A hafi ekki getað haft réttmætar væntingar um eða mátt treysta því að B hefði innt af hendi umræddar greiðslur til hennar án væntinga um endurgreiðslu. Yrði lagt til grundvallar að greiðslurnar hafi verið lán sem B veitti A sem henni bæri að endurgreiða dánarbúi hans. Þegar af þeirri ástæðu kæmi ekki til álita hvort uppfyllt væru skilyrði þess að ólögfestri reglu kröfuréttar um óréttmæta auðgun yrði beitt í málinu. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur um skyldu A til að greiða dánarbúi B 35.300.000 krónur ásamt dráttarvöxtum.

B ehf. tók að sér, á grundvelli tilboðs, að mala efni í mismunandi stærðarflokka fyrir M sem nota skyldi við endurbætur á Kjósarskarðsvegi en M hafði tekið að sér hluta þeirrar verkframkvæmdar fyrir Vegagerðina á grundvelli útboðs. B ehf. krafðist dóms um skyldu M til að greiða tvo reikninga vegna verksins. M viðurkenndi réttmæti reikninganna en lýsti yfir skuldajöfnuði til greiðslu þeirra með hluta af endurgreiðslukröfu sinni í málinu. Grundvöllur endurgreiðslukröfunnar var að heildarmagn þess efnis sem sprengt var til mölunar var að mati M umtalsvert minna en það efni sem B ehf. krafðist greiðslu fyrir að hafa malað en það taldi M hafa leitt til þess að B ehf. hefði fengið ofgreitt fyrir verkið. Í dómi Landsréttar kom fram að M bæri sönnunarbyrðina fyrir því að B ehf. hefði krafist greiðslu fyrir mölun meira magns efnis en B ehf. fékk til mölunar eða að reikningar B ehf. væru á annan hátt ekki réttir eða í samræmi við samning aðila. Fyrir lægi að M tók ákvörðun um að hverfa frá þeirri aðferð við mælingu malaðs efnis sem fyrirskipuð var í útboðslýsingu Vegagerðarinnar auk þess sem M sá um að bera allt efni sem mala skyldi í B ehf. án þess að mæla það sérstaklega. Þá hafi M kosið, þrátt fyrir áskorun B ehf. þar um, að leggja ekki fram lokauppgjör sitt við Vegagerðina sem staðfest hefði getað það efnismagn sem M kvað B ehf. hafa fengið til mölunar. Þannig lægju ekki fyrir upplýsingar í gögnum málsins um það magn efnis sem B ehf. fékk til mölunar. Samkvæmt því og með hliðsjón af atvikum öllum yrði ekki talið að M hafi axlað þá sönnunarbyrði sem á því hvíldi. Af þeim sökum var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um skyldu M til að greiða B ehf. áðurnefnda reikninga vegna vinnu B ehf. og um sýknu B ehf. af endurgreiðslukröfu M staðfest.

Ágreiningur málsaðila á rætur að rekja til samnings R og þáverandi lóðarhafa á nánar tilgreindu svæði í Reykjavík. Í samningnum gengust lóðarhafar undir þá skyldu að greiða innviðagjald sem ætlað var til að standa straum af uppbyggingu svæðisins til íbúðabyggðar. S ehf. keypti nánar tilgreinda lóð á svæðinu af V ehf. og greiddi R 120.101.383 krónur. Í kjölfarið gaf R út byggingarleyfi á lóðinni. Í málinu krafðist S ehf. endurgreiðslu fjárhæðarinnar þar sem félagið taldi greiðsluna fela í sér ólögmæta gjaldtöku. R vísaði til þess að innviðagjald sem S ehf. var gert að greiða byggði á frjálsum samningi sem lyti almennum reglum samninga- og kröfuréttar. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að líkt og gert væri ráð fyrir í 2. gr. laga nr. 4/1995 um tekjustofna sveitarfélaga öfluðu sveitarfélög sér ekki eingöngu tekna með hefðbundnum þjónustugjöldum og sköttum. Væri þar almennt um að ræða tekjur sem aflað væri á sambærilegum grundvelli og einkaréttarlegir aðilar. Leiddi það til þess að sjónarmið um skattheimtu og þjónustugjöld vikju og reglur einkaréttarins tækju við. Telja yrði að í framangreindu samkomulagi R og þáverandi lóðarhafa hefði falist ráðstöfun einkaréttarlegra réttinda sem í lóðunum fólust. Innviðagjaldinu yrði hvorki jafnað til skatta né þeirra þjónustugjalda sem ekki verða á lögð nema samkvæmt skýrri lagaheimild. Heimta gjaldsins yrði því hvorki talin fara í bága við lögmætisregluna né ákvæði 40., 77. og 2. mgr. 78. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var ekki talið að R hefði brotið gegn meginreglum stjórnsýsluréttar um jafnræði, málefnaleg sjónarmið og meðalhóf við gerð samkomulagsins og innheimtu innviðagjaldsins. Var R því sýknuð af kröfum S ehf. um endurgreiðslu innviðagjaldsins.

J höfðaði mál á hendur A ehf. og krafðist greiðslu nánar tiltekinnar fjárhæðar. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi þar sem málatilbúnaður J væri í slíkri andstöðu við d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að ekki yrði hjá því komist að vísa málinu frá vegna vanreifunar. Í úrskurði Landsréttar sagði að þótt málatilbúnaður J mætti vera skýrari yrði sakarefnið ekki talið fara á milli mála. Segði enda réttilega í hinum kærða úrskurði að málatilbúnaður J væri byggður á því að honum hefði verið seldur gallaður hlutur og hann hefði rift kaupunum og í ljósi þess krefðist hann endurgreiðslu á kaupverðinu og skaðabóta vegna afleidds kostnaðar. Þá kom meðal annars fram í úrskurði Landsréttar að kröfur J yrðu ekki taldar ósamrýmanlegar þannig að frávísun varði. Því síður varði það frávísun þótt dómkrafa J innihéldi samtölu beggja fjárkrafna hans enda væri dómkrafan sundurliðuð í stefnu. Þá yrði frávísun ekki byggð á forsendu um að lögmæt riftunaryfirlýsing gagnvart A ehf. lægi ekki fyrir. Loks væri unnt að heimila riftun þótt sá sem kröfu gerði byði ekki fram tiltekin skil af sinni hálfu. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nánar tilteknum ágreiningi aðila við opinber skipti á dánarbúum D og E. Fyrir Landrétti kom hinn kærði úrskurður aðeins til endurskoðunar um þá kröfu A og B, sem hafnað var í héraði, að C yrði gert að endurgreiða dánarbúi D 18.500.000 krónur. Deilt var um hvort C hefði verið heimilt að taka umrædda fjármuni út af reikningi D. Vísaði C annars vegar til þess að D hefði veitt heimild til úttektanna með handskrifaðri yfirlýsingu sem D undirritaði með nafni og kennitölu og hins vegar til þess að um hefði verið að ræða endurgreiðslu á útlögðum kostnaði C vegna útgjalda í þágu D og E. A og B byggðu í meginatriðum á því að umrædd yfirlýsing D fullnægði ekki skilyrðum gjafagernings svo að á henni væri byggjandi. Í hinum kærða úrskurði, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna hans, var lagt til grundvallar að D hefði ráðstafað fé af bankareikningi sínum með gildum lífsgerningi og að varnaraðili hefði tekið 18.000.000 króna út af reikningi hennar á grundvelli þeirra fyrirmæla sem þar kæmu fram. Þá bæri aðilum saman um að C hefði annast nánar tilgreinda þætti fyrir D og E síðustu æviár þeirra og því ekki sérstaklega mótmælt af hálfu A og B að úttekt 500.000 króna hefði í reynd verið endurgreiðsla á útlögðum kostnaði C. Var því lagt til grundvallar að svo hefði verið og þar með að heimild C hefði staðið til þeirrar úttektar.

K var kaupandi að heitu vatni af V ohf. til upphitunar á sumarbústað í Borgarfirði. Taldi hann vatnið vera gallað þar sem hitastig þess við afhendingu væri undir tilteknu viðmiði og lægra en hjá öðrum notendum á sama þjónustusvæði. K höfðaði mál á hendur V ohf. til endurgreiðslu kostnaðar að hluta miðað við tiltekið tímabil á þeim grundvelli að hann ætti rétt til afsláttar af því verði sem hann greiddi fyrir vatnið samkvæmt gjaldskrá. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, kom fram að samningur notanda og hitaveitu kæmist sjálfkrafa á við upphaf viðskipta og að efni slíks samnings réðist af réttarheimildum. K hefði ekki fært fyrir því rök að þær réttarheimildir sem hefðu legið samningssambandinu til grundvallar væru ekki rétt settar eða skorti fullnægjandi lagastoð. V ohf. væri ekki skylt að afhenda K heitara vatn en tilgreint væri í tengiskilmálum að hitaveitan treysti sér til að afhenda notendum í sumarhúsabyggð. V ohf. hefði gert þær ráðstafanir sem ætlast mætti til svo að hitastig þess vatns sem K var afhent héldist í eðlilegu horfi samkvæmt þeim réttarheimildum sem um starfsemi V ohf. giltu og með því móti uppfyllt hitaviðmið samningssambandsins. Var V ohf. því sýknað af kröfum K.

A lést árið 2018 og var dánarbú hennar tekið til opinberra skipta sama ár. Á árunum 2009 til 2011 lagði A samtals 3.772.000 krónur inn á bankareikning sonar síns B. Db. A höfðaði mál á hendur B til endurgreiðslu þeirrar fjárhæðar og reisti kröfu sína á því að um lán frá A til B hefði verið að ræða. B hélt því fram að fjármunirnir hefðu verið gjöf frá A sem hefði viljað styðja hann fjárhagslega af nánar tilgreindum ástæðum. Í dómi Landsréttar kom fram að B bæri sönnunarbyrði fyrir staðhæfingu sinni um eðli þeirra greiðslna sem um væri deilt í málinu. B hefði leitt nægilegar líkur að því að greiðslurnar hefðu verið gjöf til hans úr hendi A. Samkvæmt því var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um annað en málskostnað.

Ó krafðist endurgreiðslu á skattgreiðslu sem hann innti af hendi í kjölfar endurákvörðunar á álagningu auðlegðarskatts vegna gjaldársins 2014. Vegna eignarhlutar síns í D ehf. taldi Ó fram til auðlegðarskatts skattalega hlutdeild sína í skattalegu bókfærðu eigin fé félagsins D ehf. eins og það hafði verið talið fram í skattframtali félagsins árið 2013. Með úrskurði ríkisskattstjóra árið 2016 var skattalegt eigið fé D ehf. vegna auðlegðarskatts í skattframtali félagsins árið 2013 endurákvarðað til hækkunar. Í framhaldi af því taldi ríkisskattstjóri þörf á að leiðrétta skattframtal Ó til samræmis við breytingu á framtali D ehf. Með úrskurði ríkisskattstjóra árið 2018 var viðbótarstofn Ó til auðlegðarskatts hækkaður gjaldárið 2014 vegna hlutabréfaeignar Ó í D ehf. í árslok 2012. Ó reisti endurgreiðslukröfu sína á því að fyrrnefndir úrskurðir ríkisskattstjóra hefðu verið ólögmætir og því væri álagður skattur á grundvelli þeirra oftekinn í skilningi laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda. Í málinu byggði Ó meðal annars á því að frestur skattyfirvalda til endurákvörðunar um álagningu skattsins samkvæmt 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt hefði verið liðinn og að óheimilt hefði verið að breyta framtali D ehf. vegna réttmætra væntinga sem félagið og hluthafar þess hefðu mátt hafa til þess að framtal félagsins væri rétt. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var talið að 2. mgr. 97. gr. laga nr. 90/2003 gæti ekki átt við um heimild til endurákvörðunar álagningar auðlegðarskatts á Ó þar sem fullnægjandi upplýsingar hefði hvorki verið að finna í framtali hans né í fylgigögnum með því. Þá kom fram að ákvörðun um leiðréttingu á framtali D ehf. hefði verið staðfest með úrskurði yfirskattanefndar og máli D ehf., sem höfðað var til að hnekkja þeirri ákvörðun, hefði verið vísað frá dómi vegna skorts á lögvörðum hagsmunum félagsins. Úrskurðurinn hefði eingöngu tekið til félagsins og engu gæti breytt þótt hluthafar í félaginu kynnu að hafa talið sig hafa lögvarinna hagsmuna að gæta þar sem þeir hefðu ekki átt aðild að máli félagsins hjá stjórnvöldum. Samkvæmt því gæti Ó ekki byggt rétt á því að hafa haft réttmætar væntingar til þess að framtal félagsins væri rétt og að því yrði ekki breytt. Var Í því sýknað af kröfum Ó.

Þrotabú E ehf. krafðist riftunar á framsali nánar tilgreindrar fasteignar samkvæmt kaupsamningi 29. desember 2013 milli E ehf. og S ehf. en til vara að rift yrði þeirri ráðstöfun á eigninni til S ehf. sem fólst í skiptingaráætlun milli sömu aðila sem hafði verið samþykkt á hluthafafundum félaganna 9. og 12. september 2014. Var aðalkrafan byggð á 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en varakrafan aðallega á 2. mgr. 131. gr. en til vara 141. gr. sömu laga. Til þrautavara krafðist þrotabúið þess að kaupsamningurinn yrði efndur samkvæmt efni sínu. Í dómi Landsréttar var ekki talið sannað að E ehf. hefði verið ógjaldfært þegar fasteigninni var ráðstafað til S ehf. á grundvelli kaupsamningsins og var því ekki fallist á aðalkröfu þrotabúsins. Talið var að skilyrðum fyrir riftun skiptingaráætlunarinnar á grundvelli 2. mgr. 131. gr. væri ekki fullnægt þar sem meint gjöf hefði verið afhent utan tímamarka síðari málsliðar 2 mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 auk þess sem leggja yrði til grundvallar að E ehf. hefði þá verið gjaldfært. Taldi Landsréttur að þrotabúið hefði ekki heldur fært sönnur á að EK1923 ehf. hefði verið ógjaldfært 9. og 12. september 2014 þegar skiptingaráætlunin var samþykkt og var S ehf. því jafnframt sýknað af varakröfu þrotabúsins. Að því er varðar þrautavarakröfu þrotabúsins var talið að skiptingaráætlunin hefði eingöngu falið í sér breytingar á kaupsamningi aðila á því hvernig staðið skyldi að framsali fasteignarinnar til S ehf. en hún hefði ekki hreyft við skuldbindingargildi samningsins. Var talið að leggja yrði til grundvallar að kaupsamningurinn hefði verið efndur af hálfu S ehf. að teknu tilliti til þeirra breytinga sem skiptingaráætlunin fól í sér og var S ehf. því sýknað af þrautavarakröfu þrotabúsins. Fallist var á kröfu þrotabúsins um riftun á greiðslu nánar tilgreindrar skuldar til S ehf. 15. mars 2016 og kröfu um endurgreiðslu hennar. Var talið sannað að E ehf. hefði átt við alvarlega greiðsluerfiðleika að stríða þegar greiðslan var innt af hendi og hefði hún skert greiðslugetu félagsins verulega í skilningi 1. mgr. 134. gr. laga nr. 21/1991. Loks var kyrrsetning tveggja fasteigna í eigu S ehf. staðfest en hafnað að því er varðar tvær fasteignir sem voru í eigu fyrirsvarsmanns S ehf. þar sem beina hefði þurft málssókn vegna þeirra eigna að honum sem gerðarþola en ekki félaginu.

I S.A.R.L. höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu og krafðist þess að felldur yrði úr gildi nánar tilgreindur úrskurður ríkisskattstjóra. Með úrskurðinum hafði ríkisskattstjóri hafnað endurgreiðslu á 5% fjármagnstekjuskatti sem I S.A.R.L. hafði greitt í staðgreiðslu af arði sem félagið fékk greiddan frá dótturfélagi sínu I ehf. Óumdeilt var í málinu að I S.A.R.L. ætti rétt á að draga hinn fengna arð frá tekjum og þar með rétt á endurgreiðslu staðgreiðslufjárhæðarinnar á grundvelli 9. töluliðar 31. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt að því skilyrði uppfylltu að um lögmæta arðgreiðslu hefði verið að ræða. Reikningsskil I ehf. fyrir árið 2011 voru unnin á grundvelli hlutdeildaraðferðar. Það jákvæða eigið fé sem kom fram í ársreikningi I ehf. umrætt ár var að stærstum hluta til komið vegna hlutdeildar félagsins í jákvæðri afkomu dótturfélaga þess sem félagið hafði þó enn ekki notið í formi arðgreiðslna frá dótturfélögunum. Landsréttur taldi að hin reiknaða staða óráðstafaðs eigin fjár I ehf. samkvæmt ársreikningi félagsins fyrir árið 2011, hefði í heild sinni verið frjáls sjóður í skilningi 74. gr. laga nr. 138/1994 og þar með fjármunir sem félaginu hefði verið heimilt að úthluta arði af. Af þeim sökum og þar sem ekki hafi verið formlegir annmarkar á arðsúthlutuninni hafi I S.A.R.L., sem hafði takmarkaða skattskyldu hér á landi, verið heimilt að draga hinn fengna arð frá tekjum á skattframtali 2014 fyrir árið 2013. Var því fallist á kröfu I S.A.R.L. um að úrskurður ríkisskattstjóra yrði felldur úr gildi og kröfu félagsins um endurgreiðslu staðgreidds fjármagnstekjuskatts vegna arðgreiðslunnar á grundvelli 2. mgr. 114. gr. laga nr. 90/2003 og laga nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda.

S áfrýjaði dómi héraðsdóms þar sem henni var gert að endurgreiða þrotabúi P ehf. fjárhæðir sem millifærðar höfðu verið af bankareikningi P ehf. á bankareikning S. Í dómi Landsréttar kom fram að í greinargerð S til Landsréttar væri um málsástæður og lagarök S vísað til greinargerðar í öðru dómsmáli sem rekið væri á milli eiginmanns S og þrotabúsins. Sá háttur við tilgreiningu á málsástæðum fullnægði ekki kröfum b-liðar 2. mgr. 156. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og yrði að líta svo á að S hefði ekki byggt á neinum málsástæðum fyrir Landsrétti. Hinn áfrýjaði dómur var því staðfestur.

Fallist var á með þrotabúi P ehf. að skuld G á viðskiptamannareikningi hjá P ehf., millifærslur af bankareikningi P ehf. á bankareikning G og tilgreindar færslur á banka- og kreditkortareikningi P ehf. sem ekki tengdust atvinnurekstri þess hefðu falið í sér ólögmæta lánveitingu til G, sbr. 1. mgr. 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög og var G gert að endurgreiða þrotabúinu þær fjárhæðir. Þá var G gert að greiða þrotabúi P ehf. andvirði tækja og búnaðar í eigu þrotabúsins sem G hafði tekið til sín en ekki gert fullnægjandi grein fyrir endurgjaldi af sinni hálfu. Fallist var að hluta á að G ætti launakröfu á hendur þrotabúi P ehf. sem tæk væri til skuldajafnaðar en öðrum kröfum G var hafnað.