Dómstólaleit

S var sakfelldur fyrir brot gegn 245. gr. og 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A og B frelsi sínu á heimili þeirra og tekið þaðan ófrjálsri hendi ýmsa muni. Þá var S jafnframt sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr. og 225. gr. sömu laga með því að hafa haldið C nauðugum í íbúðarhúsnæði og gefið honum rafstuð víðsvegar um líkamann með rafstuðbyssu. Loks var S sakfelldur fyrir fjölmörg umferðar-, fíkniefna- og vopnalagabrot. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til sakarferils hans og ungs aldurs. Var refsing hans ákveðin eftir reglum 77. gr. áðurgreindra laga og honum gert að sæta fangelsi í 18 mánuði en til frádráttar refsingunni kom gæsluvarðhald sem hann hafði sætt. Þá var S gert að greiða brotaþolum miskabætur ásamt meðákærðu, auk þess hann var sviptur ökuréttindum í 18 mánuði og gert að sæta upptöku á fíkniefnum og kjöthamri.

X var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 217. gr., 2. mgr. 218. gr., 225. gr. og 233. gr. b. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 og 98. og 1. mgr. 99. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002 gagnvart þremur börnum sínum og eiginkonu samkvæmt sex ákæruliðum. Í fimm ákæruliðanna hafði X verið sakaður um stórfelldar ærumeiðingar, sbr. 233. gr. b. almennra hegningarlaga. Var hann sýknaður af sakargiftum um brot gegn ákvæðinu samkvæmt þremur þeirra þar sem hvorki hefði komið fram í lýsingu þeirra á háttsemi ákærða né annars staðar í ákæru hvort eða með hvaða hætti hann hefði smánað eða móðgað brotaþola. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að um mörg brot hefði verið að ræða sem beinst hefðu að þremur ungum börnum hans og eiginkonu á heimili þeirra um átta ára skeið. Á hinn bóginn var horft til þess að óhæfilegur dráttur hafði orðið á meðferð málsins hjá ákæruvaldinu. Var refsing X ákveðin fangelsi í 15 mánuði auk þess sem honum var gert að greiða A og þremur börnum sínum skaðabætur.

Z, fyrrverandi framkvæmdastjóri M fjárfestingarbanka hf., var sakfelldur fyrir hlutdeild í umboðssvikum X og Y með því að hafa, ásamt hinum síðarnefndu, lagt á ráðin um að B sparisjóður veitti lán til T ehf. til að fjármagna kaup félagsins á stofnfjárbréfum sem m.a. voru í eigu X og nokkurra starfsmanna sparisjóðsins og félags sem að hluta var í eigu Y, en þessir seljendur skulduðu bankanum fé. Var lánið veitt án fullnægjandi trygginga og í andstöðu við reglur sparisjóðsins. Með vísan til 2. mgr. 208. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála miðaði Hæstiréttur við það að Z hefði ekki verið kunnugt um hvernig B sparisjóður hefði staðið að veitingu lánsins til T ehf. Vísaði Hæstiréttur til þess að samkvæmt 1. mgr. 22. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 væri nægilegt að maður hafi átt þátt í því með saknæmum hætti að brot hefði verið framið til þess að hann yrði sakfelldur fyrir hlutdeild, en ekki væri þar gert að skilyrði að hann hefði vitað hvernig brotið yrði útfært í einstökum atriðum. Hefði vitneskja Z um tiltekin atriði, menntun hans og þekking á starfsemi banka og annarra lánastofnana leitt til þess að honum hefði ekki getað dulist að lánveiting sparisjóðsins til T ehf. hefði verið ólögmæt og til þess fallin að valda sparisjóðnum verulegri fjártjónshættu. Var háttsemi Z talin varða við 249. gr. almennra hegningarlaga, sbr. 1. mgr. 22. gr. laganna. Tæmdi fyrrnefnda ákvæðið sök gagnvart þágildandi 264. gr. laganna um peningaþvætti. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að brot það sem Z átti hlutdeild í varðaði verulega fjárhæð. Hins vegar hefði hann ekki hagnast persónulega á brotinu og hefði hann ekki með sama hætti og X og Y brotið gegn trúnaðarskyldum sínum, heldur hefði hann borið að hann hefði verið að starfa í þágu fjármálafyrirtækis sem hann veitti forstöðu. Þá hefði hann ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Með vísan til þessa var refsing Z ákveðin fangelsi í 1 ár.

A, B og S voru sakfelldir fyrir brot gegn 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa, í félagi með með öðrum, veist að A og þremur öðrum sem hittust fyrir á heimili hans með margvíslegu ofbeldi. Taldi Hæstiréttur að þótt þáttur hvers og eins yrði ekki nákvæmlega aðgreindur væri ljóst að þeir hefðu allir átt þátt í brotinu, hver með sínum hætti og væru því allir aðalmenn í því. A og B voru að auki sakfelldir fyrir hafa í annað sinn í tiltekinni íbúð veist að F og G með þeim hætti að B hefði slegið F með trébarefli á hnakka, en G hefði verið neyddur til að leggjast á magann á gólf þar sem H var neyddur til að kasta yfir hann þvagi auk þess sem B reif í vinstra eyra G með þeim afleiðingum að úr blæddi. Þá voru þeir einnig sakfelldir fyrir tilraun til fjárkúgunar umrætt sinn með því að hafa krafist þess að F greiddi þeim 500.000 krónur daginn eftir og hótað honum frekara ofbeldi yrði hann ekki við kröfum þeirra. Var háttsemin talin varða við 2. mgr. 218. gr., 1. mgr. 217. gr., 225. gr. og 251. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. A og B voru hins vegar sýknaðir af ákæru um frelsissviptingu H, F og G. Loks var A sakfelldur fyrir líkamsárásir með því að hafa á tiltekinni sólbaðsstofu slegið I oftar en einu sinni í andlitið og tekið hann hálstaki með þeim afleiðingum að hann missti meðvitund og slegið J í andlitið með þeim afleiðingum að hann hlaut mar og nokkra bólgu í kringum hægra auga og yfirborðslæg sár á bæði eyru. Þá var hann einnig sakfelldur fyrir tilraun til fjárkúgunar og hótanir umrætt sinn með því að hafa krafist þess að I og J greiddu honum 500.000 krónur hvort um sig, með hótunum um frekara ofbeldi ef þeir yrðu ekki við kröfum hans auk þess sem hann hótaði þeim frekara ofbeldi og fjárkúgun ef þeir segðu frá atvikinu. Var háttsemi A talin varða við 1. mgr. 217. gr., 2. mgr. 218. gr., 233. gr. og 251. gr., sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. Hins vegar var ekki talið að sannað hefði verið að A hefði svipt I og J frelsi sínu umrætt sinn. Var refsing A ákveðin fangelsi í sjö ár, B í sex ár og S í 20 mánuði. Þá var þeim gert að greiða A skaðabætur.

X var ákærður fyrir að hafa dregið A með ofbeldi inn í íbúð sína, haldið henni þar nauðugri og veist að henni með nánar tilgreindum hætti. Þegar A hefði reynt að komast undan X með því að fara fram af svölum íbúðarinnar hefði X rifið í hár A og slegið hana með þeim afleiðingum að hún féll þar fram af. X var einnig gefið að sök að hafa hótað móður A með því að hafa sent eða látið senda smáskilaboð úr tölvu á heimili sínu. Loks var hann ákærður fyrir að hafa sent A skilaboð þar sem henni og bróður hennar var hótað líkamsmeiðingum eða lífláti ef hún greiddi X ekki tiltekna fjárhæð. Með vísan til framburðar A og vitnisins C auk sönnunargagna þótti sannað að X hefði með líkamlegu ofbeldi veist að A í íbúð sinni og haldið henni þar nauðugri. Var hann því fundinn sekur um brot gegn 225. gr. almennra hegningarlaga. Héraðsdómur hafði ekki talið sannað að X hefði rifið í hár A eða slegið hana þegar hún hefði verið komin yfir handrið á svölum íbúðar X, eins og honum var gefið að sök í ákæru. Í dómi Hæstaréttar kom fram að leggja yrði þetta mat til grundvallar og að ekki væri hægt að fallast á að sú háttsemi ákærða að hafa gripið eða þrifið í A gæti talist hafa verið líkamleg valdbeiting, sem rúmaðist innan verknaðarlýsingu ákæru. Var X því sýknaður af þeim þætti ákærunnar sem varðaði ætlað brot gegn 2. mgr. 218. gr. sömu laga. Sú viðbára X að kunningi hans hefði notað tölvu X til að senda hótunarskilaboð til móður A án þess að sér hefði verið kunnugt um efni þeirra var talin vera fjarstæð og var hann fundinn sekur um brot gegn 233. gr. almennra hegningarlaga. X hafði játað að hafa sent A þau skilaboð sem greint var frá í ákæru og var hann því dæmdur fyrir brot gegn 251. sbr. 20. gr. almennra hegningarlaga. X átti nokkurn sakaferil að baki sem hafði áhrif á ákvörðun refsingar. Brot þau sem hann var dæmdur fyrir þóttu alvarleg og tekið var fram að hann ætti sér engar málsbætur. Sú háttsemi hans að hafa yfirgefið vettvang strax í kjölfar þess að hann réðst að A án þess að huga að henni var virt honum til refsiþyngingar. Með vísan til þessa og 1., 2., 5., 6. og 8. töluliðar 1. mgr. 70. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði. Ekki var lagður efnisdómur á kröfu A um bætur vegna tjóns sem hún varð fyrir þegar hún féll af svölum íbúðar X. Honum var aftur á móti gert að greiða A 300.000 krónur í miskabætur ásamt vöxtum.

X var ákærður fyrir frelsissviptingu, líkamsárás og nauðgun gegn A, þáverandi unnustu sinni, með því að hafa farið inn í húsnæði þar sem hún var gestkomandi, togað hana út og inní bifreið, ekið með hana, dregið hana út úr bifreiðinni og slegið hana í andlit eða líkama, síðan sett hana aftur inn í bifreiðina, ekið að heimili hennar, dregið hana m.a. á hárinu út úr bifreiðinni, eftir möl og gangstétt og upp stiga inn í íbúð hennar, inn á salerni, lokað hurðinni og veist þar að henni með ofbeldi, afklætt hana og sett fingur upp í kynfæri hennar og við það sumpart notfært sér að hún gat ekki spornað við verknaðinum sökum ölvunar, slegið hana ítrekað í andlit og líkama, m.a. hnefahöggi í andlit sem varð til þess að hún skall utan í vegg með höfuðið. Voru brot X í ákæru talin varða við 217. gr., 225.gr. og 1. og 2. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Talið var ósannað að X hafi tekið A gegn vilja hennar út úr húsnæðinu sem hún var gestkomandi í og ekkert í gögnunum sem studdi það að hann hafi ekið með hana gegn vilja hennar. X játaði að hafa veist að A fyrir utan bifreiðina og veitt henni áverka. Ekki var talið sannað að hann hafi sett A með valdi aftur inn í bifreiðina. Hins vegar voru gögn og áverkar á henni sem studdu það að hann hafi dregið hana nauðuga út úr bifreiðinni og m.a. dregið hana á hárinu. Var þessi háttsemi talin varða við 225. gr. almennra hegningarlaga. Ekki var talið sannað að X hafi dregið A upp stiga og inn í íbúð hennar. X viðurkenndi að hafa þreifað á kynfærum A en kvað hana hafa samþykkt það með því að vera í ástarsambandi við hann. Var X sakfelldur fyrir þá háttsemi, en hún var talin varða við 199. gr. almennra hegningarlaga. Þá var talið sannað að X hafi veist að A inni á salerni íbúðar hennar og sú háttsemi heimfærð til 217. gr. sömu laga. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að X játaði að hafa veist að A fyrir utan bifreið sína, en einnig til þess að árásin var hrottafengin og ófyrirleitin og að hluta framin inn á heimili A þar sem dóttir hennar var einnig stödd og varð vitni að fólskulegri árás á móður sína. Þá var litið til þess að um brotasamsteypu var að ræða og að ofbeldi X stóð yfir í umtalsverðan tíma og var til þess fallið að niðurlægja unnustu hans og svipta hana mannlegri reisn. Loks var litið til þess að árásin hafði líkamlegar og andlegar afleiðingar í för með sér. Var refsing X ákveðin fangelsi í eitt ár en með vísan til þess að hann hafði ekki áður sætt refsingu fyrir ofbeldisbrot og þess að hann játaði brot sín að hluta þótti rétt að fresta fullnustu refsingar á níu mánuðum þar af. Þá þótti X með háttsemi sinni hafa bakað sér skyldu til greiðslu miskabóta til A sem ákveðnar voru 600.000 krónur.

X var ákærður fyrir brot gegn 108. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa beitt fyrrum sambýliskonu sína líkamlegu ofbeldi, hótun um líkamlegt ofbeldi og ólögmætri nauðung til að fá hana til að undirrita yfirlýsingu um að hún drægi til baka kæru á hendur honum fyrir nauðgun, sem hún hafði borið um hjá lögreglu og fyrir dómi. Þá var hann enn fremur ákærður fyrir þjófnað og umferðarlagabrot ásamt líkamsárás gegn fyrrgreindri konu. X játaði þjófnaðar- og umferðarlagabrotin og undi niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu fyrir líkamsárásina. Niðurstaða héraðsdóms, um að sannað væri að X hefði beitt konuna ólögmætri nauðung og hótun um líkamlegt ofbeldi, ef hún skrifaði ekki undir yfirlýsinguna, var staðfest í Hæstarétti og varðaði þessi háttsemi við 108. gr. almennra hegningarlaga. Við ákvörðun refsingar var talið að eldri brot X gegn konunni hefðu ítrekunaráhrif á líkamsárásina, sbr. 71. gr. sömu laga, og sama átti við um auðgunarbrot, sem hann hafði verið dæmdur fyrir árið 2000 og 2004, gagnvart þjófnaðarbrotunum. Þá var við mat á refsingu vísað til 72., 77., þágildandi 218. gr. a og 255. gr. laganna og X dæmdur til að sæta fangelsi í 2 ár og sviptingu ökuleyfis ævilangt. Honum var enn fremur gert að greiða konunni 300.000 krónur í miskabætur.