Stefndi, seljandi fasteignar í fjöleignarhúsi, var sýknaður af kröfu stefnanda, kaupanda sömu fasteignar, um skaðabætur vegna galla á fasteigninni. Talið var að stefndi hefði nægilega sinnt upplýsingaskyldu sinni samkvæmt fasteignakaupalögum en að stefnandi hefði ekki nægilega sinnt aðgæsluskyldu sinni samkvæmt sömu lögum. Að öðru leyti var krafa stefnanda ekki talin fullnægja gallaþröskuldi 2. málsliðar 18. gr. sömu laga til þess að um galla gæti talist að ræða.
Ágreiningur málsaðila varðaði kröfu G og S um greiðslu eftirstöðva kaupverðs fasteignar að Þjórsárgötu 6, og gagnkröfu A og F vegna meintra galla á fasteigninni. Í dómi Landsréttar var talið að aldur og ástand fasteignarinnar hefði gefið G og S ríkulegt tilefni til að skoða eignina vel. Landsréttur staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um að G og S hefðu ekki veitt rangar eða ófullnægjandi upplýsingar um endurnýjun glugga, en á hinn bóginn hefði staða drenlagna ekki verið í samræmi við upplýsingar í söluyfirliti, og fasteignin því gölluð að því leyti. Öndvert við niðurstöðu héraðsdóms taldi Landsréttur að G skyldi ekki bera skaðabótaábyrgð vegna annmarka á burðarvirki hússins í ljósi þess hversu langur tími leið frá framkvæmdum sem G stóð fyrir í kjallara fasteignarinnar og þar til hún var seld, án þess að ágallar á burðarvirkinu hefðu komið í ljós eða valdið sjáanlegu tjóni. Því væri ekki unnt að slá föstu að G hefði haft eða mátt hafa vitneskju um að styrking á burðarvirkinu hefði verið ófullnægjandi þegar sala fasteignarinnar fór fram. Að því er varðaði þann hluta kröfu A og F sem varðaði ætlaðan músagang taldi Landsréttur ósannað að í fasteigninni hefði verið músagangur sem G og S hefði verið skylt að upplýsa um. Þá var ekki talið að G og S hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi og því yrði ekki fallist á kröfu A og F um bætur vegna tapaðra leigutekna. Samkvæmt þessu voru A og F talin eiga rétt á skuldajöfnuði gagnvart kröfu G og S, vegna tjóns tengds drenlögnum, og þeim gert að greiða G og S eftirstöðvar kaupverðsins að teknu tilliti til þess.
K og Í höfðuðu mál á hendur B og P og kröfðust skaðabóta eða afsláttar vegna galla sem þau töldu vera á fasteign er þau keyptu af B og P með milligöngu M og S ehf. B og P stefndu M og S ehf. til réttargæslu. Hæstiréttur lagði til grundvallar að ekki hefði verið hnekkt matsgerð dómkvadds manns um ástands hússins. Fasteignin var talin gölluð vegna þess að ástand hennar var ekki í samræmi við upplýsingar sem K og Í fengu við kaupin auk þess sem fallist var á kröfu um greiðslu kostnaðar við flutning búslóðar á framkvæmdatíma. Ekki þóttu efni til að lækka skaðabætur til K og Í vegna endurbóta á þaki eignarinnar af þeim sökum að nýtt hefði komið í stað notaðs. Þá var B og P gert að endurgreiða K og Í dráttarvexti sem þau höfðu greitt til að fá útgefið afsal fyrir eigninni. Vextir af skaðabótum voru reiknaður frá dagsetningu matsgerðar en dráttarvextir frá því mánuði eftir að K og Í lögðu fram upplýsingar sem þörf var á til að meta tjónsatvik. Einnig var við ákvörðun vaxta tekið mið af því að K og Í héldu aftur lokagreiðslu hluta þessa tíma.
Húsfélagið M krafðist skaðabóta úr hendi B ehf. vegna ætlaðra galla á sameign fasteignar að Miðbraut 28 en kröfunni var beint að B ehf. sem eiganda hússins og seljanda íbúða í því. Skaðabótakrafa M var reist á niðurstöðum matsgerðar dómkvadds matsmanns sem taldi margvíslega annmarka á sameigninni, einkum varðandi frávik frá hönnunargögnum. Í dómi Landsréttar var litið til þess að B ehf. hefði ekki verið meðal matsþola í matsmálinu sem var undanfari dómkvaðningar matsmanns. Með því hefði B ehf. hvorki haft tækifæri til að koma að sjónarmiðum sínum við val á matsmanni né við matið sjálft, en engu var talið skipta í því tilliti að fyrirsvarsmaður félagsins hefði mætt á einn matsfund í umboði framkvæmdastjóra annars félags sem var meðstefndi í héraði. Taldi Landsréttur jafnframt að þar sem B ehf. hefði ekki átt aðild að matsmálinu hefði félagið ekki átt þess kost að leggja fram gögn í því og ekki átt þess kost að beiðast yfirmatsgerðar er matsgerð hins dómkvadda matsmanns lá fyrir. Af þeim sökum yrði matsgerðin ekki lögð til grundvallar niðurstöðu málsins gagnvart B ehf. Þar sem M hafði ekki reist skaðabótakröfu sína á öðrum haldbærum sönnunargögnum þótti húsfélagið ekki hafa fært sönnur á að það ætti skaðabótakröfu á hendur B ehf. Var B ehf. því sýknað af kröfum M.
A ehf. krafðist skaðabóta vegna fjártjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á sambyggðri rúllu-og pökkunarvél af L ehf. í júní 2020. Ætti fjártjónið rætur að rekja til galla í vélinni sem lýsti sér í óeðlilegum titringi við notkun hennar. Hann hvarf þó síðsumars 2022 og L ehf. neitaði því að vélin hefði verið gölluð. Í málinu lágu fyrir drög dómkvadds matsmanns að matsskýrslu sem Hæstiréttur taldi að hafa mætti hliðsjón af. Þar kom fram að umþrætt vél hefði titrað um það bil 40% meira við notkun en vél sem höfð var til samanburðar. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að það stæði L ehf. nær að bera sönnunarbyrði um tilvist galla í formi óeðlilegs titrings. Þá sönnunarbyrði hefði hann ekki axlað. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að vélin hefði verið gölluð í skilningi 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup og að á honum bæri L ehf. skaðabótaábyrgð. A ehf. krafðist skaðabóta vegna afnotamissis af umræddri vél og lagði til grundvallar kostnað sem hann hafði haft af leigu vélar sem hann hefði nýtt í hennar stað árin 2021 og 2022. Hæstiréttur sýknaði L ehf. af þeirri kröfu á þeirri forsendu að L ehf. hefði boðið A ehf. afnot af sambærilegri vél. Hvað varðaði þá þætti kröfugerðar A ehf. sem lutu að lögfræðikostnaði hans fyrir málshöfðun og kostnaði af störfum dómkvadds manns var fallist á þá niðurstöðu í hinum áfrýjaða dómi að slíkur kostnaður teldist til málskostnaðar samkvæmt e- og g-liðum 1. mgr. 129. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Var L ehf. sýknaður af skaðabótakröfu A ehf. en dæmdur til að greiða honum 2.000.000 króna vegna reksturs málsins á öllum dómstigum.
Stefnandi, stéttarfélag, lét endurhanna húsnæði sem hann keypti undir starfsemi sína. Framkvæmdin var boðin út. Skömmu eftir að starfsemi hófst í húsnæðinu fór gólfefnið, parket, að belgjast upp frá gólfinu. Stefnandi stefndi hönnuði endurbótanna, seljanda gólfefnisins og verktaka að endurbótunum, sem og tryggingafélögum þeirra til greiðslu skaðabóta vegna tjónsins á gólfefninu. Talið var að hönnuðurinn, seljandi parketsins og verktakinn væru sérfræðingar, hver á sínu fagsviði. Talið var að þeim hefði öllum orðið á saknæm mistök, hverjum á sínu sérsviði og að orsakatengsl væru á milli mistaka þeirra og þess tjóns sem varð á gólfefni í húsnæði stefnanda. Fallist var á bótaskyldu þeirra sem og greiðsluskyldu tryggingarfélaganna sem höfðu selt þessum stefndu atvinnurekstrartryggingu.
H ehf. lýsti yfir riftun á kaupum á gólfþvottavél vegna galla. Í málinu var deilt um það hvort að bindandi samningur hefði komist á um kaup H ehf. á gólfþvottavél af R ehf. á grundvelli stöðuumboðs starfsmanns R ehf. Héraðsdómur féllst á það með R ehf. að starfsmaður þess hefði farið út fyrir umboð sitt þegar hann seldi H ehf. vélina og var R ehf. því sýknað á grundvelli aðildarskorts. Í dómi Landsréttar kom fram að starfsmaður R ehf. hefði stöðu sinnar vegna haft heimild til að annast sölu á vörum til H ehf. Þá væri ágreiningslaust að R ehf. seldi ekki gólfþvottavélar undir því merki sem um ræddi í málinu og hefði aldrei gert. Það lægi því fyrir að starfsmaðurinn hefði umrætt sinn farið út fyrir stöðuumboð sitt sem starfsmaður R ehf. Skuldbindingargildi tilboðsins réðist hins vegar af því hvort H ehf. hefði verið ljóst eða mátt vera ljóst þegar samningur komst á að starfsmaðurinn hefði farið út fyrir takmörk stöðuumboðs síns. Niðurstaða Landsréttar var sú að R ehf. væri bundið við þann samning sem starfsmaðurinn gerði við H ehf. Því var H ehf. unnt að beita vanefndaúrræðum á grundvelli laga um lausafjárkaup gagnvart R ehf. sem seljanda vörunnar og rifta kaupunum og krefjast endurgreiðslu kaupverðsins. Var R ehf. því dæmt til að greiða H ehf. samtals 6.933.584 krónur ásamt nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum.
Þrotabú G ehf. höfðaði mál til heimtu eftirstöðva kaupsamnings vegna kaupa V á fasteign af G ehf. en V taldi að hún ætti hærri skaðabótakröfu til skuldajafnaðar vegna afhendingardráttar og galla á eigninni. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á gagnkröfu V að verulegu leyti og þrotabúi G ehf. gert að greiða henni 500.000 krónur auk nánar tiltekinna dráttarvaxta, gegn útgáfu afsals fyrir eigninni. Í dómi Landsréttar var rakið að með hinum áfrýjaða dómi hefðu skaðabætur samkvæmt gagnkröfu V verið að nokkru leyti ákvarðaðar að álitum. Utan lögmæltra tilvika væri beiting slíkrar aðferðar við ákvörðun bóta almennt bundin skilyrðum um að tjónþoli sýndi fram á tjón en að aðstæður væru þannig að fjárhæð þess yrði ekki sönnuð nákvæmlega og tjónþoli gert það sem í hans valdi stæði til að tefla fram þeim sönnunargögnum sem hann mögulega gæti til að fullnægja sönnunarkröfum. Við mat á því hvaða kröfur yrðu gerðar til V um að leitast við að sýna fram á nákvæma fjárhæð tjóns síns taldi Landsréttur óhjákvæmilegt að horfa til þeirrar sérstöku stöðu sem uppi hefði verið, en legið hefði fyrir að seljandi fasteignarinnar hefði verið á leið í gjaldþrot og hann lýst því yfir að ekki yrði unnt að verða við kröfum um afslátt eða skaðabætur. Væri við þessar aðstæður ljóst að eini möguleiki V til að fá bætur vegna afhendingardráttar og þess sem hún taldi áfátt varðandi fasteignina hefði legið í þeirri fjárhæð sem hún átti eftir að greiða samkvæmt kaupsamningnum og frekari kostnaður við að staðreyna tjónið hefði gengið beint til skerðingar á þeirri fjárhæð. Að þessu gættu ásamt fyrirliggjandi gögnum taldi dómurinn að skilyrði væru til að dæma bætur að álitum en gæta yrði hófs við ákvörðun á þeirri fjárhæð. Einnig taldi Landsréttur engin efni til að telja að V hefði á grundvelli 48. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup glatað rétti til að bera fyrir sig þær vanefndir sem hún byggði á til varnar. Meðal annars að framangreindu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
Deilt var um hvort skilyrði hefðu verið fyrir hendi 9. nóvember 2023 fyrir riftun H á kaupum á bifreið sem hann hafði keypt af G ehf. í mars sama ár. H taldi að bifreiðin hefði við kaupin verið haldin galla sem ekki hefði tekist að bæta úr og honum því verið riftun heimil. G ehf. byggði meðal annars á því að lög nr. 48/2003 ættu ekki við um réttarsamband aðila. Þá hefði ætlaður galli verið óverulegur í skilningi 32. gr. laganna og skilyrði riftunar því ekki verið fyrir hendi. Með dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að lög nr. 48/2003 tækju til lögskipta aðila og að bifreiðin hefði, er kaupin voru gerð, verið haldin galla í skilningi b-liðar 2. mgr. 15. gr., sbr. 1. mgr. 16. gr. laganna. Þá taldi Landsréttur mega slá því föstu á grundvelli þeirra skriflegu gagna sem stöfuðu frá I, umboðsaðila þeirrar bifreiðategundar sem um ræddi, og vætti K, starfsmanns umboðsaðilans, að þegar H lýsti yfir riftun kaupanna hefði viðgerð I á bifreiðinni verið á lokastigi. Af gögnunum og vætti K taldi Landsréttur jafnframt mega ráða að í aðgerðum I hefðu falist tvær tilraunir til viðgerða á bifreiðinni og að leggja yrði til grundvallar að eftir síðari tilraunina, sem lauk 14. nóvember 2023, hefði verið búið að bæta úr þeim galla sem bifreiðin var haldin við kaupin, sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 48/2003. Þá taldi Landsréttur úrbæturnar að öllum atvikum máls virtum hafa farið fram innan hæfilegs tíma og án verulegs óhagræðis fyrir stefnda. Skilyrði 32. gr., sbr. 31. gr. laganna fyrir riftun H á kaupum á bifreiðinni 9. nóvember 2023 voru því ekki talin uppfyllt, enda viðgerð þá á lokastigi. G ehf. var því sýknað af kröfu H um staðfestingu riftunarinnar og endurgreiðslu kaupverðs.
Aðalverktaki höfðaði mál á hendur undirverktaka, iðnmeistara og tryggingarfélagi þeirra til þess að sækja skaðabætur vegna galla á verki undirverktaka við nýbyggingu, sem stefnandi sem aðalverktaki bar ábyrgð á. Stefnandi byggði kröfu sína yfirmatsgerð sem hafði verið unnin í dómsmáli sem var annars vegar milli stefnanda sem aðalverktaka og hins vegar aðalverkaupa. Stefndu höfðu ekki verið aðilar að því mati. Talið var að matsgerð unnin í máli sem stefndu hefðu ekki átt aðild að gæti ekki verið sönnunargagn í máli gegn þeim. Af þeim sökum voru stefndu sýknir af kröfu stefnanda.
Ágreiningur málsins varðaði það hvort íbúð sem S og HE keyptu af K hefði verið haldin göllum. Við meðferð málsins í héraði lágu fyrir matsgerðir tveggja matsmanna. Annars vegar matsgerð D löggilts fasteignasala og hins vegar matsgerð H byggingartæknifræðings og húsasmíðameistara. Ekki var ágreiningur um matsgerð H en aðila greindi á um hvort S og HE hefðu orðið fyrir frekara tjóni vegna ágallanna og hvort miða ætti tjón þeirra við kostnaðinn af því að bæta úr þeim eða ætlaða rýrnun á verðmæti fasteignarinnar vegna ágalla. Í hinum áfrýjaða dómi féllst meirihluti dómsins á málatilbúnað S og HE um að tjón þeirra næmi verðmætisrýrnun sem greindi í matsgerð D. Í dómi Landsréttar kom fram að skilyrði fyrir því að ágallar rýri verðmæti fasteignar svo nokkru varði hafi verið skýrt þannig í dómaframkvæmd að ágallarnir eða öllu heldur kostnaður við úrbætur eða verðmætarýrnun fasteignar af þeirra völdum yrðu að lágmarki að nema tilteknu hlutfalli af verðmæti hennar. Að virtri dómaframkvæmd taldi Landsréttur að ágallarnir sem lýst var í matsgerð H rýrðu ekki verðmæti hennar svo nokkru varðaði í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Taldi Landsréttur að S og HE hefðu ekki með matsgerð D fært fullnægjandi sönnur á að þau hafi orðið fyrir tjóni vegna galla á fasteigninni umfram þann kostnað af úrbótum sem lýst væri í matsgerð H. Var K því sýknuð af kröfum S og HE.
S höfðaði málið til heimtu eftirstöðva kaupsamnings um fasteign sem S seldi D. Aðilar deildu um hvort D ætti gagnkröfu á hendur S vegna galla á fasteigninni. Í hinum áfrýjaða dómi var komist að þeirri niðurstöðu að fasteignin hefði verið haldin göllum er svöruðu til meira en 9% af kaupverði hennar, sem teldist ná hinum svokallaða gallaþröskuldi, það er að ágallarnir teldust rýra verðmæti fasteignarinnar svo nokkru varðaði í skilningi 2. málsliðar 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Var D því sýknaður af kröfu S þar sem D átti gagnkröfu sem náði höfuðstól kröfu S. Fyrir Landsrétti byggði S á því að nánar tiltekin atriði, sem voru meðal þess sem héraðsdómur taldi til galla, gerðu það ekki. Að teknu tilliti til þess næmi kostnaður við úrbætur aðeins 7,5% af kaupverði, sem væri undir gallaþröskuldi. Í dómi Landsréttar kom fram að við úrlausn málsins yrði að líta til fyrirliggjandi matsgerðar dómkvadds manns sem ekki hefði verið hnekkt og hefði því ríkt sönnunargildi. Niðurstaða Landsréttar var sú að leggja ætti til grundvallar kostnaðaráætlun hins dómkvadda matsmanns að frátöldum kostnaði við úrbætur á loftun rýma en fjárhæðin svo reiknuð svaraði til 8,21% af kaupverðinu. Við mat á því hvort sú fjárhæð næði gallaþröskuldi vísaði Landsréttur meðal annars til þess að um tiltölulega nýlega fasteign hafi verið að ræða, sem leggja yrði til grundvallar að hafi litið vel út við skoðun og að D hafi að því marki sem út af bar mátt ganga út frá því að eignin yrði án þess fráviks og að öðru leyti í lagi. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.
Fallist var á að stefnandi, einstaklingur, hefði verið viðsemjandi seljanda glugga og hurða sem hún krafði um skaðabætur fyrir tjón sem hún taldi sig hafa orðið fyrir vegna galla á vöru og fyrir ófagleg vinnubrögð. Því ættu lög nr. 48/2003 um neytendakaup og lög nr. 42/2002 um þjónustukaup við um réttarsambandið en ekki lög nr. 50/2000 um lausafjárkaup.Því var hafnað að galli hefði verið á vörunni en fallist á að hún ætti rétt til bóta fyrir það að gluggar sem hún pantaði voru ekki faglega settir í.
Stefnda sýknuð af kröfu um riftun og endurgreiðslu vegna meints galla í hesti.
Aðalstefnandi, sem var seljandi íbúðar í eldri fasteign, var sýknaður af gagnkröfum gagnstefnanda, sem var kaupandi, þar sem að gagnstefnanda tókst ekki að renna nægum stoðum undir þær gagnkröfur sínar um skaðabætur eða afslátt, þar sem að ósönnuð þótti sök seljanda, auk þess sem að andvirði þess sem hefði þó sannanlega verið áfátt náði ekki upp í svonefndan gallaþröskuld. Var gagnstefnanda því gert að greiða aðalstefnanda að fullu ógreiddar eftirstöðvar umsamins kaupverðs fyrir fasteignina.
Kaupendur sitt hvorrar íbúðar í í nýbyggðu parhúsi höfðuðu mál á hendur seljanda, sem jafnframt var byggingaraðili hússins, byggingarstjóra, húsasmíðameistara, aðalhönnuði hússins og tryggingarfélagi á grundvelli ábyrgðartryggingar byggingarstjóra og hönnuðar og kröfðust greiðslu skaðabóta in solidum úr hendi stefndu vegna umfangsmikilla galla í báðum eignarhlutum hússins og í sameign. Jafnfamt var krafist að seljanda yrði gert skylt að gefa út afsal fyrir báðum eignarhlutunum á grundvelli skuldajafnaðar á eftirstöðvum kaupverðs. Fallist var á skaðabótakröfu á hendur byggingaraðila og seljanda parhússins að mestu leyti og á hendur aðalhönnuði og tryggingarfélginu vegna galla á þaki hússins. Byggingarstjóri og tryggingarfélagið vegna ábyrgðartryggingar hans og húsasmíðameistari voru sýknaðir af kröfum stefnenda. Þá var seljanda gert skylt að gefa út afsal til stefnenda fyrir báðum eignarhlutunum enda fjártjón stefnenda talsvert hærra en ógreiddar eftirstöðvar kaupverðs.
V slf. krafðist þess að staðfest yrði riftun félagsins á kaupum á hjólagröfu sem lýst var yfir í bréfi þess til J og að J yrði gert að endurgreiða kaupverðið gegn skilum á gröfunni. Staðfest var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að í röngu raðnúmeri hjólagröfunnar hefði falist galli sem V slf. hefði ekki getað gert sér grein fyrir við venjulega skoðun fyrir kaupin. Á hinn bóginn var V slf. ekki talið geta byggt rétt sinn á ætluðum galla á skófluhaus gröfunnar. Landréttur staðfesti þá niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að notkun V slf. á gröfunni eftir að félagið lýsti yfir riftun á kaupunum hefði ekki samrýmst því að halda til streitu kröfum á grundvelli þeirrar yfirlýsingar. Var af þeim sökum ekki fallist á kröfu V slf. um staðfestingu riftunar og endurgreiðslu kaupverðs gegn skilum á gröfunni. Með matsgerð sem aflað var undir rekstri málsins í héraði og framburði matsmanns fyrir dómi var aftur á móti talið að V slf. hefði sýnt nægilega fram á að hann hefði orðið fyrir fjártjóni vegna gallans og voru honum dæmdar skaðabætur að álitum sem Landsréttur taldi hæfilega ákveðnar 5.000.000 króna.
S krafðist bóta vegna galla í loftum fasteignar sem eiginmaður S keypti af H og Þ, en hann framseldi síðar kröfu sína til S. Byggði S meðal annars á því að H og Þ hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi með því að leyna upplýsingum um ástand fast- eignarinnar við sölu hennar auk þess sem galla á fasteigninni mætti rekja til framkvæmda og breytinga á henni sem H og Þ hefðu staðið fyrir. Í dómi Landsréttar kom meðal annars fram að ekki hefði verið leitt í ljós að H og Þ hefðu við sölu fasteignarinnar haft vitneskju um þá ágalla sem héraðsdómur taldi sannað að eignin hefði verið haldin. Yrði því ekki talið að H og Þ hefðu veitt rangar upplýsingar eða vanrækt upplýsingaskyldu sína með saknæmum hætti og bakað sér skaðabótaábyrgð gagnvart S á sakargrundvelli. Þá féllst Landsréttur hvorki á að miða ætti við hærri mörk gallaþröskulds í málinu, þar sem um sértæka galla væri að ræða sem stöfuðu af nýlegum endurbótum, né á kröfu S um bætur vegna óbeins tjóns í skilningi b-liðar 2. mgr. 59. gr. laga um fasteignakaup nr. 40/2002, en ósannað væri að orsakir ágalla væri að rekja til framkvæmda á vegum H og Þ og teldust þeir ágallar sem S reisti kröfur sínar á fyrir Landsrétti ekki rýra verðmæti fasteignarinnar svo nokkru varðaði. Meðal annars samkvæmt framansögðu og að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur um sýknu H og Þ af kröfum S.
Í aðalsök serist ágreiningur í málinu einkum um dráttarvexti. Deildu málsaðilar um hvenær kaupsamningsgreiðslur hefðu komið á gjalddaga og heimilt hefði verið að innheimta af þeim dráttarvexti. Þá deildu þeir um hvort krafa um dráttarvexti hefði komið fram nægilega snemma af hálfu aðalstefnanda eða hvort hann hefði sýnt af sér tómlæti. Í gagnsök var að meginstefnu deilt um hvort gagnstefnandi ætti gagnkröfur á hendur gagnstefnda vegna ófullnægjandi afhendingar á hinu selda, þ.m.t. vegna galla og úrbóta sem ráðast hafi þurft í. Fallist var á það með gagnstefnanda að krafa aðalstefnanda um dráttaarvexti hefði fallið niður fyrir tómlæti. Þá var ekki fallist á meginhluta krafna gagnstefnanda í gangsök.
Stefnandi var talinn eiga rétt til afsláttar á kaupverði rennahurðakerfis vegna galla
Gagnstefnendur keyptu hús af aðalstefnanda. Þau töldu galla á húsinu í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 og héldu eftir afsalsgreiðslu. Að fenginni matsgerð stefndi aðalstefnandi byggingarstjóra og framleiðanda glugganna til réttargæslu. Fallist var á að á húsinu hefðu verið örfáir gallar en þó ekki svo miklir sem gagnstefnendur byggðu á. Fjárhæð sem samsvaraði mati á kostnaði við að laga gallana var dregin frá afsalsfjárhæð og gagnstefnendur dæmd til að greiða aðalstefnanda þá fjárhæð sem eftir stóð.
Ágreiningur þessa máls varðaði verksamning vegna framkvæmda við vöruhúsa- og skrifstofubyggingu að Korngörðum 3 í Reykjavík. Óumdeilt var að verkið hefði tafist vegna seinkunar á afhendingu hönnunargagna en ágreiningur var um hvort hún skýrði þær tafir sem urðu á verkframkvæmdinni. Aðalstefnandi sem var einn af undirverktökum byggði á því að kostnaður hans hefði aukist verulega vegna stórfelldra vanefnda á afhendingu hönnunargagna, verkstaðar og af völdum annarra verktaka. Gagnstefnandi sem jafnframt var aðalverktaki fasteignarinnar, byggði á því að hann ætti rétt á afslætti og bótum vegna afnotamissis og galla á verkframkvæmdinni. Ágreiningurinn laut að mörgum verkþáttum, svo sem framleiðslu á stáli og uppsetningu stálvirkis í eigninni, samlokueiningum vegna utanhússklæðningar, samlokueiningum í frysti, samningi um viðbótarstál og samningi um afhendingu á trapízuplötum í skrifstofuhluta. Þá var deilt um hvort gallar hefðu verið á verkinu, svo sem málningu stálvirkis, herslumælingar, litamismun í klæðningu, leka, þykkt samlokueininga í frysti og frágangi. Ágreiningur var um fullnægjandi upplýsingagjöf, afhendingu vinnusvæðis, starfsmannafjölda, tafabætur, tapaðar leigutekjur, gengismun, afhendingu verkstaðar, verkábyrgð, sönnun, þ.m.t sönnunargildi matsgerða, verkstjórn, vaxtakröfu, gengismun, stöðuúttektir, skuldajöfnuð, dráttarvaxtakröfu og verðbætur. Niðurstaða dómsins var sú að gagnstefnandi bæri ábyrgð á þeim töfum sem urðu á reisningu stálvirksins, ekki aðeins vegna tafa á hönnunargögnum og afhendingu verksvæðis, heldur fyrst og fremst vegna tafa á vinnu uppsteypuverktaka sem gagnstefnandi bar ábyrgð á. Að mati dómsins var það forsenda þess að unnt færi að ljúka stálreisningunni að uppsteypu væri lokið. Að því er varðaði utanhússklæðningu á svokölluðum MW samlokueiningum var talið að sú staðreynd að verkið fluttist yfir á tímabil þar sem veðurfar var miklu óhagstæðara hefði aðalstefnandi átt rétt á framlengingu verktímans. Allt að einu var talið að aðalstefnandi yrði að bera ábyrgð á töfum vegna skorts á efni vegna skemmdra og gallaðra samlokueininga, sem mátti rekja til skemmda í flutningi, geymslu efnis og gallaðra pantana. Þá var jafnframt fallist á tafabætur vegna riftunar á samningi um skrifstofuhluta. Fallist var á að aðalstefnandi hefði upplýst gagnstefnda um tafir og jafnframt að hann ætti kröfu um viðbótarkostnað vegna seinkunar á afhendingu verkstaðarins, aukins kostnaðar við yfirstjórn, viðbótarkostnaðar við uppsetningu á stálvirkinu, en hafnað var greiðslu vegna viðbótarverka og stáli sem ekki nýttist. Þá var fallist á að gagnstefnandi hefði verið heimilt að ganga að verkábyrgð, auk þess sem ekki var talið að aðalstefnandi ætti rétt á vöxtum vegna uppgjörs reikninga, en fallist var á gengismun vegna fjögurra reikninga og fyrirframgreiðslu. Þá var jafnframt fallist á tafabætur ýmsar gallakröfur gagnstefnanda, en krafa um tapaðar leigutekjur var talinn tilhæfulaus enda tafabætur umsamdar. Var gagnstefnanda gert að greiða málskostnað vegna þessa þáttar málsins en að öðru leyti féll málskostnaður niður. Loks var hafnað kröfum um aukinn kostnað vegna eftirlits, viðbótarstáls, verðbóta, þykktar samlokueininga, og tafabóta sem gagnstefnandi greiddi til undirverktaka sem annaðist framleiðslu og uppsetningu á hillukerfi svo á gámaleigu vegna búnaðar þessa undirverktaka.
Í júlí 2008 keypti stefnandi glugga og hurðir frá danska framleiðandanum I A/S, í verslun H 10 ehf. (áður H hf.), en stefndi H ehf. yfirtók síðar rekstur verslana H 10 ehf. og þar með viðskipasambandið við I A/S. Félagið H 10 ehf. sameinaðist stefnda HF ehf. 2022. Í hinum áfrýjaða dómi þótti sannað með vísan til matsgerðar dómkvadds matsmanns að gluggarnir hefðu ekki haft þá eiginleika sem áskildir voru við kaupin og stefnandi hefði af þeim sökum orðið fyrir tjóni. Aftur á móti var talið að krafa stefnanda gagnvart stefnda H ehf. hefði verið fyrnd þegar hann höfðaði málið í október 2023, jafnvel þótt tekið hefði verið mið af tæplega vikulöngu fyrningarrofi í maí 2022. Krafa stefnanda á hendur stefnda HF ehf. var sömuleiðis talin fyrnd, en í því tilliti var álitið að stefndi hefði ekki verið í samskiptum við félagið H 10 ehf. frá því síðast um áramótin 2011-2012, þegar stefndi H ehf. yfirtók rekstur þess félags. Var dómur héraðsdóms staðfestur með vísan til forsendna hans.
Stefnandi lýsti yfir riftun á kaupum á gólfþvottavél vegna galla. Deilt var um í málinu hvort að bindandi samningur hafi komist á um kaup stefnanda á gólfþvottavélinni af stefnda á grundvelli stöðuumboðs starfsmann stefnda. Fallist var á með stefnda að starfmaður stefnda hafi farið út fyrir umboð sitt þegar hann seldi stefnanda vélina og var því stefndandi sýknaður á grundvelli aðildarskorts.
Fallist var á að seljendum fasteignar bæri að greiða kaupendum skaðabætur vegna galla, sem fólst í umtalsverðum músagangi, sem sannað þótti að seljendur hefðu vitað um við söluna en látið hjá líða að veita kaupendum upplýsingar um.
Þ og HM höfðuðu mál á hendur HF, I, F ehf., G og S hf. og kröfðust skaðabóta eða afsláttar vegna galla á fasteign sem þau höfðu keypt af HF og I með milligöngu F ehf. og G fasteignasala. Með hinum áfrýjaða dómi voru F ehf., G og S hf. dæmd til að greiða HF og I skaðabætur vegna ófullnægjandi upplýsinga um endurnýjun fráveitulagna en því hafnað að HF og I bæru ábyrgð á þessu tjóni. Þá var fallist á að HF og I bæru skaðabótaábyrgð á tjóni sem fólst í því að engin drenlögn var við húsið og enginn brunnur á lóð þess, en hafnað að F ehf., G og S hf. bæru ábyrgð á því tjóni. Fyrir Landsrétti kröfðust HF og I sýknu af kröfum Þ og HM en þau síðastnefndu kröfðust hærri bóta í tengslum við skort á drenlögn og brunn í lóð. Í dómi Landsréttar var vitnað til framburðar vitnis sem staðhæfði að brunnur hefði verið settur í lóðina. Taldi rétturinn að óvarlegt væri að leggja til grundvallar að enginn brunnur væri í lóðinni. Voru HF og I því sýknuð af þessum hluta skaðabótakröfu Þ og HM. Á hinn bóginn var á það fallist með Þ og HM að ekki væri til staðar drenlögn við húsið. Taldi rétturinn að fullnægt væri skilyrðum 43. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup fyrir skaðabótaábyrgð HF og I vegna þessa galla. Tók rétturinn þá til skoðunar hvort ákvæði 2. mgr. 25. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993 stæði því í vegi að HF og I yrði gert að bæta Þ og HM það tjón sem hlaust af gallanum vegna meðábyrgðar G sem ábyrgðartrygging F ehf. hjá S hf. tæki til. Niðurstaða Landsréttar var á þá leið að rekja mætti rangar upplýsingar um endurnýjun drenlagna í söluyfirliti öðrum þræði til gáleysis G og bæru hann og F ehf. skaðabótaábyrgð á því tjóni sem af því hefði hlotist á grundvelli 27. gr. laga nr. 70/2015 um sölu fasteigna og skipa og yrði að ganga út frá því að ábyrgðartrygging F ehf. hefði átt að taka til þess tjóns. HF og I hefðu ekki valdið framangreindu tjóni af ásetningi eða stórfelldu gáleysi og væru atvik að öðru leyti ekki með þeim hætti sem lýst væri í 2. mgr. 19. gr. skaðabótalaga. Með vísan til 2. mgr. 25. gr. skaðabótalaga var því hafnað kröfu Þ og HM um bætur vegna tjónsins úr hendi HF og I. Voru þau því sýknuð af öllum kröfum Þ og HM.
H og SE keyptu fasteign af G og SÁ sem þau fengu afhenta 1. ágúst 2022. Með bréfi 5. september sama ár lýstu þau yfir riftun kaupsamningsins og vísuðu til ýmissa ágalla sem á eigninni væru og til skýrslna Náttúrufræðistofnunar Íslands og Veðurstofu Íslands um ofanflóð á því svæði sem eignin var staðsett. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að fasteignin hefði verið haldin galla í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup þótt hún stæði á hættusvæði mögulegra ofanflóða samkvæmt fyrrgreindum skýrslum eða að G og SÁ hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. sömu laga enda hefðu H og SE ekki fært sönnur á að G og SÁ hefði verið kunnugt um að eignin stæði á hættusvæði. Taldi Landsréttur að ekki væri fullnægt skilyrðum riftunar samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laganna. Jafnframt var hafnað kröfu H og SE um að kaupsamningur um eignina yrði ógiltur á grundvelli reglna samningaréttar um brostnar forsendur, 30., 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um rétt H og SE til skaðabóta af kaupverði eignarinnar vegna galla í þaki og músagangs í þakrými. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu G og SÁ af kröfu um skaðabætur vegna raka og leka í þvottahúsi og viðbyggingu, bætur fyrir afnotamissi og skaðabætur „vegna fjárhagstjóns vegna viðskiptanna“. Enn fremur var staðfest nánar tilgreind kyrrsetningargerð 6. október 2022.
Ágreiningur málsins varðaði það álitaefni hvort íbúð sem K og E keyptu af H hefði verið gölluð. Með dómi Landsréttar var staðfest sú niðurstaða hins áfrýjaða dóms að ósannað væri að H eða þeir sem komu fram fyrir hennar hönd hefðu sýnt af sér saknæma háttsemi í aðdraganda kaupanna eða gefið rangar upplýsingar um ástand íbúðarinnar. Hefði íbúðin því ekki verið gölluð í skilningi 26. eða 27. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Þá var lagt til grundvallar að K og E gætu ekki borið fyrir sig þá ágalla sem komu í ljós við nánari skoðun íbúðarinnar. Var þá horft til þess að um væri að ræða eign sem reist var á fjórða áratug síðustu aldar en risíbúð H 1974. Þá hefðu K og E fyrir gerð kauptilboðs verið upplýst um að gluggar eignarinnar væru í lélegu ástandi og að eignin þarfnaðist endurbóta. Eins og atvikum væri háttað þótti rétt að líta svo á að þessar upplýsingar hefðu í eðli sínu falið í sér áskorun til K og E um að skoða eignina nánar. Hefðu K og E, án nægilegrar ástæðu, látið undir höfuð leggjast að gera það en ætla yrði af gögnum málsins að unnt hefði verið að staðreyna ágallana við slíka skoðun, sbr. 2. mgr. 29. gr. laga nr. 40/2002. Var H sýknuð af kröfu K og E um greiðslu skaðabóta vegna ætlaðra galla á íbúðinni.
K og Í höfðuðu mál á hendur B og P og kröfðust hvort fyrir sig skaðabóta eða afsláttar vegna galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra sem þau keyptu af B og P með milligöngu M og S ehf. B og P stefndu M og S ehf. til réttargæslu. Með dómi héraðsdóms voru B og P dæmd til að greiða K og Í hvoru fyrir sig 4.786.284 krónur í skaðabætur ásamt tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum vegna galla á fasteigninni. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að K og Í gerðu kröfu um greiðslu viðbótarkostnaðar við viðgerðir á þaki og aðrar úrbætur umfram kostnað við nauðsynlegar endurbætur sem metinn var í matsgerð dómkvadds matsmanns en þeir útgefnu reikningar sem K og Í styddu þá kröfu við hefðu takmarkaðar upplýsingar að geyma. Taldi rétturinn að K og Í hefðu ekki fært viðhlítandi sönnur fyrir því að umræddur viðbótarkostnaður væri tilkominn vegna atriða sem B og P bæru ábyrgð á. Voru B og P því sýknuð að þessu leyti. Ekki var talið að B og P hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Ekki var heldur á það fallist að þau hefðu veitt rangar upplýsingar þannig að fasteignin teldist gölluð í skilningi 27. gr. sömu laga. Þar sem B og P hefðu ekki sýnt af sér saknæma háttsemi voru þau sýknuð af kröfum K og Í um skaðabætur og um bætur fyrir óbeint tjón. Því næst leysti Landsréttur úr þeirri málsástæðu hvort ágallar á fasteigninni rýrðu verðmæti hennar svo nokkru varðaði, þannig að K og Í ættu rétt til afsláttar af kaupverð hennar. Rétturinn komst að þeirri niðurstöðu að kostnaður þeirra vegna endurbóta á fasteigninni næmi um 10,4% af kaupverði hennar og þótti sá afsláttur hæfilega ákveðinn 5.000.000 króna, að teknu tilliti til verðmætisaukningar vegna endurnýjaðs þaks. B og P var gert að endurgreiða K og Í þá fjárhæð, ásamt endurgreiðslu lokagreiðslu eftirstöðva kaupverðs og útlögðum kostnaði við að afla skýrslu húsasmíðameistara, samtals 3.151.549 krónur til hvors þeirra um sig ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði.
LANDSRÉTTUR og Dómur fimmtudaginn 5. júní 2025. og Mál nr. 767/2022: og Jóhann Kristján Arnarson og Berglind Kristjánsdóttir (
Ingvi Hrafn Óskarsson lögmaður, 2. prófmál) og
Reykjanesbær (
Eva Halldórsdóttir lögmaður)
gegn
dánarbúi Jóhannesar Reynissonar Ásdísi Runólfsdóttur og Sólveigu Þóru Jóhannesdóttur (
Einar Gautur Steingrímsson lögmaður)
JR, Á og S höfðuðu mál á hendur JA, B, R, K, G og I og kröfðust skaðabóta óskipt úr þeirra hendi vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra. Fasteignina höfðu JR, Á og S keypt af K og G, sem höfðu keypt eignina af JA og B, sem jafnframt höfðu byggt hana. Krafa JR, Á og S á hendur K og G var byggð á hlutlægri ábyrgð þeirra sem seljenda fasteignarinnar en krafan á hendur JA og B var sprangkrafa og var reist á því að þau hefðu byggt eignina. Krafa JR, Á og S á hendur R var reist á ætluðum saknæmum og ólögmætum aðgerðum eða aðgerðarleysi starfsmanna R. Krafa JR, Á og S á hendur I var byggð á ábyrgð hans sem byggingarstjóra fasteignarinnar. Fjárhæð kröfu JR, Á og S á hendur öllum stefndu var byggð á matsgerð dómkvadds matsmanns. Með dómi héraðsdóms var I sýknaður af kröfum JR, Á og S, en kröfur þeirra á hendur öðrum stefndu voru teknar til greina. JA, B og R áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum JR, Á og S. R bar því meðal annars við að ætlaðar kröfur JR, Á og S á hendur honum væru fyrndar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að byggingarframkvæmdir við fasteignina hófust á árinu 2007. Flest þeirra ætluðu brota R hafi átt sér stað á því ári og því í tíð laga nr. 14/1905 um fyrningu skulda og annarra kröfuréttinda. Um þá ætluðu saknæmu og ólögmætu háttsemi R að skrá fasteignina á byggingarstig 7 á haustmánuðum 2016 yrði á hinn bóginn litið til laga nr. 150/2007 um fyrningu kröfuréttinda. Rétturinn taldi ekki unnt að líta svo á að þessi skráning byggingarstigs hefði verið framkvæmd í slíku samhengi við atvik á árinu 2007 að unnt væri að leggja til grundvallar að fyrst eftir eða við fyrrgreint tímamark hafi ætluðum brotum R verið hætt. Var talið að skaðabótakröfur JR, Á og S á hendur R vegna ætlaðra brota hans á árinu 2007 hefðu verið fyrndar er málið var höfðað í febrúar 2022. Landsréttur komst að þeirri niðurstöðu að JR, Á og S hefðu, þegar við kaup á fasteigninni í október 2016, mátt gera ráð fyrir því að hún væri á þeim tíma skráð á byggingarstig 4. Vitneskja þeirra um skráð byggingarstig þegar við kaup á henni hafi gefið þeim ríkt tilefni til að kynna sér hvað þar lægi að baki og einnig að afla sér upplýsinga um ástand fasteignarinnar. Var því talið að skaðabótakröfur JR, Á og S vegna ætlaðra brota hans á árinu 2016 hefðu verið fyrndar við höfðun málsins. Í dómi Landsréttar var talið að JR, Á og S hefði verið heimilt að hafa uppi kröfu á hendur bæði seljendum og byggjendum fasteignarinnar á grundvelli heimildar í 45. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Talið var sannað með matsgerð dómkvadds matsmanns að tilteknir gallar væru á fasteigninni og að JA og B bæru skaðabótaábyrgð á tilgreindum hluta gallanna. Voru JA og B dæmd til að greiða JR, Á og S 10.761.542 krónur ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði en R var sýknaður af kröfum JR, Á og S.
Stefndi var sýknaður af kröfum stefnanda um greiðslu eftirstöðva kaupverðs fasteignar, þar sem sannað þótti að fasteignin hefði við afhendingu verið haldin galla og skilyrði skuldajöfnunar uppfyllt.
Stefndi hafði keypt fasteign af stefnanda og hélt eftir lokagreiðslu umsamins kaupverðs vegna galla sem hafi komið fram eftir kaupin þar sem stefnandi hafi ekki skilað eigninni á byggingarstigi 5 í samræmi við söluyfirlit og eins og umsamið var í kaupsamningi aðila auk annarra galla á henni.. Stefnandi höfðaði mál til heimtu eftirstöðva kaupverðsins á hendur stefnda, sem krafðist sýknu þar sem hann ætti gagnkröfu til skuldajafnaðar. Í dómi héraðsdóms var vísað til þess að stefndi hefði skoðað fasteignina margsinnis fyrir kauptilboð og unnið við framkvæmdir á eigninni eftir afhendingu án þess að gera athugasemdir við frágang og skil á eigninni. Þá hafi byggingarstjóri stefnda skrifað upp á úttekt rúmum fimm mánuðum eftir afhendingu eignarinnar þess efnis að eigninni hafi verið skilað á byggingarstigi 5. Því var talið að frágangur og skil stefnanda á eigninni hafi verið í samræmi við það sem stefndi mátti vænta og gerði ráð fyrir og teldist eignin því ekki gölluð að þessu leyti í skilningi laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Þá var talið með hliðsjón af framkvæmdum stefnda á eigninni, reynslu hans og skoðunarskyldu samkvæmt 38. gr. laga um fasteignakaup hafi hann hlotið að vita af þeim göllum sem hann taldi fasteignina haldna sjö og hálfum mánuði eftir að hann fékk hana afhenta. Þar sem stefndi hafi ekki borið fyrir sig gallann innan sanngjarns frests, sbr 48. gr. laga nr. 2002 um fasteignakaup hafi hann sýnt af sér slíkt tómlæti að hann hafi glatað rétti til að bera fyrir sig galla á fasteigninni gagnvart stefnanda. Fallist var því að stefnukröfu stefnanda í málinu. Í dóminum var fundið að því að í greinargerð stefnda hafi málsástæðum ekki verið lýst á skýran hátt og tílvísun til lagaákvæða verið ruglingsleg en eftir að sú greinargerð var lögð fram tók annar lögmaður að sér að gæta hagsmuna stefnda og flytja málið.
Riftun kaupsamnings um bifreið og endurgreiðsla kaupverðs.
Stefnendur, sem keyptu fasteign af stefndu, kröfðust bóta úr hendi þeirra síðarnefndu vegna meintra galla á fasteigninni. Í dómi héraðsdóms var talið að stefnendur hefðu fært á það fullnægjandi sönnur að fasteignin hefði verið haldin göllum í skilningi 18. og 19. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup vegna raka- og mygluskemmda í þaki og veggjum. Voru stefnendum dæmdar bætur úr hendi stefndu með vísan til niðurstöðu dómkvadds matsmanns, en fjárhæð bóta var lækkuð að álitum á þeim grundvelli að um eldra hús væri að ræða og að viðgerð myndi leiða af sér að stefnendur fengju nýtt þak í stað gamals. Kröfu um bætur fyrir óbeint tjón var hafnað enda ekki talið að um saknæma háttsemi samkvæmt 26. og 27. gr. fyrrgreindra laga hefði verið að ræða.
Í málinu kröfðust S og E að B og Þ greiddu þeim óskipt 32.987.330 krónur vegna ætlaðra galla á nánar tilgreindri fasteign. Fasteignina keyptu S og E af B og Þ á síðari hluta árs 2008 og tilkynntu fyrst um þá ætluðu vanefnd sem dómkrafan laut að í júní 2022. Í dómi héraðsdóms sem staðfestur var með vísan til forsendna í Landsrétti kom fram að samkvæmt 2. mgr. 48. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup hefðu S og E ótvírætt glatað rétti til að bera fyrir sig þá ætluðu vanefnd á kaupsamningi málsaðila sem krafa þeirra lyti að þegar þau tilkynntu um hana 14 árum eftir afhendingu fasteignarinnar. Þá væri ekkert fram komið um að skilyrði 3. mgr. 48. gr. laganna væru fyrir hendi, en fyrir því bæru S og E sönnunarbyrði. Voru B og Þ því sýknuð af kröfu S og E.
Stefnda keypti íbúð af stefnendum en hélt eftir afsalsgreiðslu þar sem hún taldi að rakavandamál væri til staðar í íbúðinni. Í söluumboði íbúðarinnar hafði komið fram að fyrirhugaðar væru viðgerðir á frárennslislögn á vegum húsfélags fasteignarinnar og fóru þær fram fyrir afhendingu íbúðarinnar. Eftir afhendinguna taldi stefnda að umrædd viðgerð hefði ekki tekist og hélt eftir afsalsgreiðslu. Tæpum níu mánuðum eftir afhendingu íbúðarinnar lét stefnda stefnendur vita með sólarhringsfyrirvara að fagaðilar á hennar vegum myndu skoða íbúðina næsta dag til að kanna orsakir rakans. Eftir þá skoðun fóru fram viðgerðir á frárennslinu á vegum stefndu og verður af gögnum málsins ekki annað ráðið en að stefnendum hafi ekki verið gert fyrirfram viðvart um að þær viðgerðir stæðu til. Stefnendur höfðuðu mál til greiðslu afsalsgreiðslunnar en stefnda krafðist sýknu þar sem íbúðin hafi við afhendingu verið haldin leyndum göllum og að stefnendur hefðu ábyrgst að búið væri að laga frárennslislagnir. Stefnda aflaði ekki dómkvadds mats til staðfestingar á að raki hafi verið í íbúðinni við afhendingu, til staðfestingar á orsök slíks raka, til sönnunar þess að lekið hafi frá frárennslislögn né að fyrri viðgerð á vegum húsfélagsins hafi verið ófullnægjandi. Ekki var því talið sýnt fram á það með óyggjandi hætti gegn mótmælum stefnenda að rakavandamál hafi verið til staðar í íbúðinni við afhendingu, né hver orsök þess hafi verið. Var stefnda dæmd til greiðslu afsalsgreiðslunnar ásamt dráttarvöxtum.
A ehf. höfðaði mál á hendur L ehf. og krafðist skaðabóta vegna fjártjóns sem A ehf. taldi sig hafa orðið fyrir vegna kaupa á sambyggðri rúllu- og pökkunarvél af L ehf., sem haldin hefði verið galla vegna hristings. L ehf. hafnaði í því að titringurinn hefði falið í sér galla. Landsréttur taldi í ljósi mælinga sem lágu fyrir um titring í vélinni og stoð fengu í framburði vitna að það hefði staðið L ehf. nær að sýna fram á að titringurinn hefði ekki horfið vegna viðgerðar sem L ehf. hefði látið framkvæma á vélinni. Þá sönnunarbyrði hefði L ehf. ekki axlað og komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að titringur í vélinni hefði verið verulegur og meiri en búast mátti við og hafi þannig falið í sér galla í skilningi 17. gr. laga nr. 50/2000 um lausafjárkaup sem L ehf. bæri ábyrgð á. Varðandi skaðabótakröfu A ehf. tók Landsréttur fram að ekkert hefði legið fyrir í málinu um að vél A ehf. hefði verið ónothæf. Þá hefði A ehf. tekið aðra vél á leigu í stað eigin vélar þrátt fyrir að hafa staðið til boða endurgjaldslaust afnot af vél, annarrar tegundar, frá L ehf. Þar sem A ehf. hefði ekki sýnt fram á nauðsyn þess að leigja vél frá þriðja aðila var L ehf. sýknað af kröfu A ehf. um skaðabætur vegna þess kostnaðar. Þá var vísað til þess að kostnaður við öflun matsgerðar og lögfræðikostnaður því tengdur teldist til málskostnaðar. Að mati Landsréttar var A ehf. nauðsynlegt að afla matsgerðar dómkvadds matsmanns og breytti þá engu þótt um drög að slíkri matsgerð hefði verið að ræða í málinu enda lá fyrir að það var á grundvelli niðurstaðna í þeim drögum sem L ehf. réðst í þær úrbætur sem bættu úr gallanum. Að öllu framangreindu virtu var L ehf. sýknað af skaðabótakröfu A ehf. en gert að greiða félaginu 4.000.000 króna í málskostnað í héraði og fyrir Landsrétti.
E og H keyptu fasteign af Þ sem þau töldu gallaða og héldu eftir 15.000.000 króna af umsömdu kaupverði fasteignarinnar. Þ höfðaði mál þetta gegn E og H og krafðist þess að þeim yrði gert að greiða eftirstöðvar kaupverðsins. E og H kröfðust sýknu í aðalsök en í gagnsök kröfðust þau þess að Þ yrði dæmdur til að greiða þeim 15.924.000 krónur og að viðurkenndur yrði réttur þeirra til skuldajafnaðar við kröfu Þ í aðalsök, að því marki sem til þyrfti, en til sjálfstæðs dóms fyrir því sem umfram væri. Þá kröfðust þau þess að Þ yrði gert að gefa út afsal til þeirra vegna fasteignarinnar. Þ krafðist sýknu í gagnsök. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á að fasteignin væri gölluð og að kostnaður vegna nauðsynlegra úrbóta næmi 9.228.250 krónur og var þeim því gert að greiða Þ 8.602.550 auk nánar tilgreindra vaxta. E og H áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum Þ en til vara að krafa gagnáfrýjanda yrði lækkuð og jafnframt að honum yrði gert að gefa út afsal til þeirra vegna fasteignarinnar. Þ krafðist staðfestingar hins áfrýjaða dóms en áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti og krafðist sýknu af kröfu E og H um greiðslu á 5.936.650 krónum en til vara lækkunar á kröfu þeirra. Í dómi Landsréttar var kröfum gagnáfrýjanda í gagnsök vísað frá Landsrétti með vísan til d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá féllst Landsréttur á frekari galla á fasteigninni og bætur vegna afnotamissis. Var niðurstaða Landsréttar sú að réttmæt krafa E og H vegna galla á fasteigninni næmi 12.416.700 krónum, auk kröfu um gólfhita að fjárhæð 460.800 krónur sem Þ hafði viðurkennt, eða samtals 12.877.500 krónur. Þar sem skuldajafnaðarkrafa E og H var lægri en sú fjárhæð sem þau héldu eftir var þeim gert að greiða Þ 2.122.500 krónur, gegn útgáfu hans á afsali til þeirra fyrir eigninni, auk nánar tilgreindra vaxta.
Aðalstefnendur kröfðu gagnstefnendur um eftirstöðvar greiðslna samkvæmt kaupsamningum um fasteignir í tilteknu húsi. Gagnstefnendur báru fyrir sig að fasteignirnar hefðu verið haldnar göllum. Talið var að hinir meintu gallar rýrðu ekki verðmæti eignanna svo nokkru næmi í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Aftur á móti var talið að upplýsingagjöf seljenda hefði að nokkru leyti verið áfátt hvað varðaði drenlögn við húsið og ástand burðarvirkis. Því var fallist á gagnkröfur gagnstefnenda að hluta til.
Kaupendur einbýlishúss höfðuðu skaðabótamál á hendur seljendum hússins og löggiltum fasteignasala sem hafði milligöngu um kaupin. Seljendur höfðuðu á móti mál á hendur kaupendum og kröfðust 5.000.000 króna lokagreiðslu samkvæmt kaupsamningi gegn útgáfu afsals. Málin voru sameinuð og dæmd í einu lagi. For svo að kaupendur voru sýknaðir að svo stöddu af kröfum seljenda þar sem ekki var búið að efna þann hluta kaupsamnings er laut að viðgerðum á steinvegg á lóðarmörkum við nágrannahús. Seljendur voru talin bera hlutlæga ábyrgð gagnvart kaupendum vegna gáleysis fasteignasalans við upplýsingagjöf um fasteignina, en ekki stofnaðist þó til skaðabótaskyldu seljenda þar sem fasteignasalinn hafði lögboðna starfsábyrgðartryggingu fasteignasala. Var hann því einn dæmdur til að greiða kaupendum tæpar 9.000.000 króna í skaðabætur og 2.500.000 krónur í málskostnað. Dómkrafa kaupenda var sú að þeim yrði bætt ríflega 15.000.000 króna fjártjón.
Kaupandi fasteignar krafðist skaðabóta vegna galla á fasteign. Málatilbúnaður kaupandans um ætlað tjón var vanreifaður og var kröfum hans vísað frá dómi án kröfu. Seljandi fasteignarinnar hafði höfðað gagnsök í málinu og krafðist greiðslu eftirstvöða kaupverðsins úr hendi kaupandans. Sú krafa var tekin til greina.
S og H höfðuðu mál gegn K og L ehf. til heimtu skaðabóta eða afsláttar vegna afhendingardráttar og ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign sem þau keyptu af L ehf. en K var eigandi L ehf. og jafnframt eini stjórnarmaður félagsins. Í héraði var að mestu leyti fallist á kröfur S og H en K og L ehf. þó sýknaðir af kröfu þeirra um skaðabætur vegna afhendingardráttar enda höfðu þau ekki sýnt fram á að þau hefðu orðið fyrir tjóni. Sú niðurstaða kom ekki til endurskoðunar í Landsrétti. Fyrir Landsrétti kröfðust K og L ehf. þess að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og byggðu þá kröfu sína í megindráttum á því að með dómkröfum S og H væri ekki tekið mið af því að umrædd fasteign væri hluti af fjöleignarhúsi og að kröfurnar vörðuðu ætlaða galla, sem ýmist gætu talist til séreignar eða sameignar hússins, án þess að gerð yrði grein fyrir eignarhlutföllum. Auk þess var krafist frávísunar, einkum á þeim grundvelli að kröfugerð S og H færi í bága við 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur tók undir niðurstöðu héraðsdóms um að S og H væri heimilt að sækja kröfur sínar í málinu, þótt þær vörðuðu að einhverju leyti sameign. Var það meðal annars gert með hliðsjón af því hvernig atvikum væri háttað í málinu. Ómerkingarkröfu K og L ehf. var því hafnað auk þess sem ekki voru talin efni til að vísa málinu frá héraðsdómi. Hvað efnishlið málsins varðar féllst Landsréttur á að S og H hefðu mátt gera ráð fyrir að steinveggir yrðu reistir á lóðinni. Í þeim efnum var meðal annars litið til þess að af samþykktum hönnunarteikningum mætti greina veggi á lóðarmörkum og að ekki yrði annað ráðið af tölvumyndum og sniðmyndum en að um steinveggi væri að ræða. Fasteignin var því talin gölluð í skilningi 27. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup og fallist á kröfu um greiðslu úr hendi L ehf. vegna þessa, sbr. 41. og 43. gr. laganna, sem og úr hendi K á grundvelli saknæmrar háttsemi hans. Með skírskotun til forsendna héraðsdóms var einnig fallist á að S og H ættu á grundvelli 41. gr. sömu laga rétt á afslætti úr hendi L ehf. vegna annarra galla. Loks var fallist á gagnkröfu K og L ehf. um skuldajöfnun. Hinn áfrýjaði dómur skyldi því vera óraskaður um annað en dráttarvexti.
J og Þ kröfðust skaðabóta úr hendi A og M vegna galla á fasteign sem þau keyptu af þeim síðarnefndu. Með dómi sínum staðfesti Landsréttur þá niðurstöðu héraðsdóms að J og Þ hefðu sýnt fram á að fasteignin hefði verið haldin göllum í skilningi 18. og 19. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, en að krafa þeirra um bætur væri fallin niður sökum tómlætis, sbr. 48. gr. sömu laga. Þannig hafi frestur til að tilkynna um gallana verið liðinn þegar J og Þ gerðu það, sbr. 1. og 2. mgr. greinarinnar, og ekki voru taldar forsendur til að beita ákvæði 3. mgr. hennar við úrlausn málsins, en samkvæmt því getur seljandi ekki borið fyrir sig að tilkynning hafi verið send of seint ef hann hefur sýnt af sér stórkostlegt gáleysi eða framferði hans stríðir með öðrum hætti gegn heiðarleika og góðri trú. Hinn áfrýjaði dómur um sýknu A og M af kröfu J og Þ var því staðfestur.
Miðbraut 28, húsfélag (
Húnbogi J. Andersen lögmaður)
gegn
Byggðarlagi ehf., Arwen Holdings ehf. og Verði tryggingum hf. til réttargæslu
Húsfélagið M krafðist skaðabóta vegna galla á fráveitukerfi fjöleignarhúss úr hendi stefnda B, sem var eigandi fasteignar á byggingarstigi og seljandi íbúða í húsinu, og stefnda A sem var skráður byggingarstjóri eignarinnar. Stefndu báru meðal annars við aðildarskorti, fyrningu, tómlæti, skorti á sönnun sakar og skorti á sönnun tjóns. Fallist var á með stefnanda að stefndu hefðu vanrækt skyldur sínar til að sjá til þess að húsið væri byggt í samræmi við samþykkt hönnunargögn.
H og S höfðuðu mál á hendur HD, Ó, G og V til heimtu skaðabóta vegna galla á fasteign sem þau keyptu af HD sem byggði hana. Ó var byggingarstjóri og G hönnuður en báðir voru þeir með starfsábyrgðartryggingu hjá V. Í héraði var að mestu leyti fallist á kröfur þeirra en G þó sýknaður og V sömuleiðis hvað hann varðaði. Af áfrýjun og gagnáfrýjun málsins leiddi að allar kröfur aðila voru til úrlausnar fyrir Landsrétti. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að frágangur glugga og rennihurðar, svala, votsvæða í baðaðstöðu og peningaskáps hefði falið í sér galla samkvæmt 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, sem HD bæri ábyrgð á. Ó var einnig talinn bera ábyrgð á frágangi glugga, rennihurðar og svala og G á frágangi svala en ábyrgð þeirra beggja grundvallaðist á þágildandi lögum nr. 73/1997. Ábyrgð HD, Ó og G á fyrrgreindum göllum var óskipt en V gert að greiða nánar tiltekna fjárhæð vegna starfsábyrgðartrygginga Ó og G. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms voru HD, Ó og G hins vegar sýknuð af kröfu er laut að einangrun í útkragaðri plötu.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda um greiðslu eftirstöðva kaupverðs fasteignar sem stefndi keypti af stefnanda. Fallist var á með stefnda að honum hafi verið heimilt að halda eftir eftirstöðvum kaupverðs vegna galla sem sannað þótti að fasteignin hefði verið haldin.
Staðfest var riftun á kaupsamningi um bifreið og stefnda gert að endurgreiða stefnanda kaupverðið og greiða honum málskostnað.
L og T höfðuðu mál gegn J til heimtu skaðabóta eða afsláttar vegna ýmissa galla sem þau töldu vera á fasteign sem þau keyptu af J. Í dómi Landsréttar var talið að J og T hefðu með matsgerð dómkvadds matsmanns sannað að þau hefðu orðið fyrir tjóni sökum leka, raka og myglu á tilgreindum stöðum í fasteigninni. Heildartjón J og T vegna galla í fasteigninni var að mati dómsins talið nema 10,02% af söluandvirði fasteignarinnar eða 7.069.257 krónum. Með vísan til dómframkvæmdar var ekki talið að ágallarnir hefðu rýrt verðmæti fasteignarinnar svo nokkru varðaði, sbr. 2. málslið 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, og því ekki um galla að ræða í skilningi ákvæðisins. Hins vegar þótti ástand glugga og myglumyndun í veggjum og í gólfi svefnherbergja við skoðun matsmanns gefa til kynna að langvarandi leki hefði valdið þeim skemmdum og talið að J hefði verið kunnugt um lekann við söluna. Var J því talinn hafa sýnt af sér saknæma háttsemi við sölu eignarinnar, sbr. 26. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup, með því að upplýsta ekki um lekann og var honum gert að greiða J og T tjón þeirra vegna þessara atriða eða 3.668.211 krónur auk 91.205 króna vegna kostnaðar við úrbætur á útitröppum.
Húsfélagið K og H ehf. gerðu með sér samning um viðhaldsvinnu á fasteigninni að Kambavaði 1 í Reykjavík með undirritun á verkbeiðni og greiðsluáætlun. Var þar gert ráð fyrir að K myndi greiða H ehf. 24.800.000 krónur fyrir verkið. H ehf. höfðaði mál á hendur húsfélaginu K og krafðist greiðslu samkvæmt fjórum reikningum til viðbótar að fjárhæð samtals um 19,2 milljónir króna. Byggði H ehf. á því að verkið hefði orðið umfangsmeira en gert var ráð fyrir í upphafi og að með síðari samningum, verklýsingum og verðáætlunum, sem K hefði samþykkt, hefði komist á samningur um viðbótarverk. K taldi aftur á móti að ekki hefði verið samið um umfangsmeira verk og taldi ósannað að H ehf. hefði unnið þá vinnu sem lægi til grundvallar reikningunum fjórum, auk þess sem verkið væri gallað. Í dómi Landsréttar var bent á að H ehf. krefði K um fjárhæð sem samsvaraði tæplega 78% hækkun frá því sem upphaflega hefði verið samið um. Með vísan til þess og 1. mgr. 4. gr. laga nr. 42/2000 um þjónustukaup hefði það staðið H ehf. nær að tryggja sér viðhlítandi sönnun fyrir því að K hefði samþykkt að greiða fyrir möguleg viðbótarverk og aukinn kostnað vegna verka sem áður hefði verið samið um. Þá var það niðurstaða dómkvadds matsmanns að umtalsverðir annmarkar hefðu verið á vinnu H ehf. og að hún hefði að stórum hluta engum tilgangi þjónað. Væri sanngjarnt endurgjald fyrir þá verkþætti sem H ehf. staðhæfði að hann hefði unnið um 15 milljónir króna. Þóttu að þessu virtu ekki vera forsendur til að fallast á með H ehf. að hann ætti rétt á frekara endurgjaldi úr hendi K. Var K því sýknað af kröfum H ehf.
Stefnendur kröfðu stefnda um greiðslu eftirstöðva kaupverðs vegna kaupa á hlutum í félagi sem átti tvær fasteignir. Stefndi bar fyrir sig að hann ætti gagnkröfur til skuldajafnaðar vegna meintra galla á annarri fasteigninni. Lagt var til grundvallar að lög nr. 40/2002 um fasteignakaup ættu við um viðskipti aðila. Dómurinn komst að þeirri niðurstöðu að ágallar á eigninni rýrðu ekki verðmæti hennar svo nokkru varðaði í skilningi 18. gr. laganna. Þá var ekki fallist á aðrar málsástæður sem stefndi byggði á. Því var fallist á dómkröfur stefnenda.