Ágreiningur reis um bótaskyldu S hf. vegna vinnuslyss sem I varð fyrir í nóvember 2017. Leyst var endanlega úr þeirri deilu í júní 2022 þegar Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms þar sem viðurkenndur var bótaréttur I. Í áliti örorkunefndar á afleiðingum slyssins var líkamstjón I metið meira en í matsgerð sem aðilar höfðu áður aflað sameiginlega. S hf. hafnaði greiðslu frekari bóta og vísaði til ákvæðis í skilmálum vátryggingarinnar sem kvað á um að undantekningarlaust skyldi meta tjón innan þriggja ára frá slysdegi, auk þess sem frestir sem I höfðu verið veittir umfram nefnd tímamörk hefðu verið liðnir þegar álit örorkunefndar lá fyrir. Með hliðsjón af atvikum máls og í ljósi þess að S hf. hafði ítrekað veitt I frest í því skyni að afla örorkumats mátti hann með réttu hafa væntingar um að S hf. tilkynnti honum þegar fyrir lá að I hygðist afla álits örorkunefndar að frekari frestir yrðu ekki veittir. Taldi Landsréttur að tómlæti S hf. leiddi til þess að félagið gæti ekki borið ákvæði skilmálans fyrir sig, enda hefði I gert skýran og afdráttarlausan fyrirvara um gildi hans við uppgjör bóta. Hinn áfrýjaði dómur var því staðfestur.
Ágreiningsefni málsins laut að því hvort og að hvaða marki stefnandi hafi orðið fyrir varanlegum miska og varanlegri örorku af völdum umferðarslyss. Lágu fyrir þrjár matsgerðir þar sem komist hafði verið að mismunandi niðurstöðum um varanlegar afleiðingar slyssins. Að virtum gögnum málsins var það m.a. niðurstaða dómsins að fallast á ályktanir örokunefndar um mat á varanlegum miska og varanlegri örorku stefnanda.
Hafnað var kröfu stefnanda um frekari bætur úr slysatryggingu vegna bifhjólaslys, enda var fallist á með hinu stefnda vátryggingafélagi að skilmálaákvæði þess efnis að örorkumat skyldi fara fram innan þriggja ára frá slysi girti fyrir að bætur yrðu greiddar á grundvelli niðurstaða örorkunefndar sem leitað var eftir það tímamark.
Vátryggingafélag gat að mati dómsins ekki hafnað frekari greiðslu bóta á grundvelli váryggingaskilmála sem kváðu á um að örorku skyldi meta innan þriggja ára frá slysdegi. Litið svo á að félagið hafi í verki samþykkt að halda málinu opnu eftir lok frestsins.
A krafði V hf. um eftirstöðvar skaðabóta vegna líkamstjóns sem hann varð fyrir við störf um borð í fiskiskipi. Í málinu deildu aðilar um rétt V hf. til að draga frá bótum vegna varanlegrar örorku eingreiðsluverðmæti örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum samkvæmt 4. mgr. 5. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993. V hf. byggði á því að miða skyldi áætlaðar framtíðargreiðslur til A við þær greiðslur sem hann naut frá lífeyrissjóðum á stöðugleikapunkti en til vara að miða skyldi rétt A til greiðslna frá lífeyrissjóðum við 50% varanlega örorku A. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þótt upplýsingar um greiðslur sem tjónþoli hefði notið á stöðugleikapunkti gæfu að jafnaði vísbendingu um hvaða greiðslna hann mætti vænta til framtíðar, yrðu þær upplýsingar ekki einar og sér lagðar til grundvallar við ákvörðun um frádrátt. Þá ákvörðun yrði að byggja á heildarmati á því hvort og þá hvaða réttinda til greiðslna tjónþoli myndi njóta í framtíðinni. Til grundvallar matinu yrði að leggja allar upplýsingar sem fyrir lægju þegar það færi fram og unnt væri að draga af ályktanir um hvernig réttindi til slíkra greiðslna myndu þróast í framtíðinni. Hæstiréttur leit til þess að greiðslur sem A naut á stöðugleikapunkti voru tímabundnar til þriggja ára og að gera mátti ráð fyrir því að þær tækju breytingum að þeim tíma liðnum vegna ólíkra matsforsendna í samþykktum lífeyrissjóðsins LV. Þá hefði legið fyrir við bótauppgjörið endurmat trúnaðarlæknis lífeyrissjóðsins LV, um að örorka A til almennra starfa væri minni en 40%, sem leiddi til þess að A naut ekki örorkulífeyris þegar það fór fram né síðar. Með hliðsjón af því var ekki fallist á með V hf. að miða ætti áætlun um rétt A til örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum í framtíðinni við þær greiðslur sem hann naut á stöðugleikapunkti. Þá var ekki fallist á með V hf. að rétt væri að miða við að A myndi í framtíðinni njóta örorkulífeyris frá lífeyrissjóðum miðað við áætlaða 50% örorku. Í því tilliti var litið til ólíkra forsendna að baki mati á fjárhagslegri örorku samkvæmt skaðabótalögum annars vegar og örorkumati trúnaðarlæknis lífeyrissjóðsins LV hins vegar. Þá hefði V hf. ekki freistað þess að hnekkja forsendum eða niðurstöðum þess örorkumats sem lífeyrissjóðurinn byggði á þá ákvörðun sína að greiða A ekki örorkulífeyri. Loks renndu gögn um tekjur A fyrir fullt starf í landi á árunum 2018 til 2020 stoðum undir að A hefði ekki haft réttmæta ástæðu til að fá örorkumat lífeyrissjóðsins endurskoðað í þeim tilgangi að sækja örorkulífeyri úr sjóðnum. Voru kröfur A því teknar til greina.
Ágreiningur aðila laut að því hvaða árslaun skyldi leggja til grundvallar útreikningi skaðabóta vegna varanlegrar örorku sem stefnandi hlaut í desember 2016, þegar hún var 65 ára gömul. Taldi dómurinn að tekjur stefnanda þrjú ár fyrir slysið væru réttur mælikvarði á framtíðartekjur stefnanda, sbr. 1. mgr. 7. gr. laga nr. 50/1993.
Ágreiningur um frádrátt frá bótum vegna varanlegrar örorku.
Ágreiningur aðila laut að því hvaða árslaun skyldi leggja til grundvallar útreikningi skaðabóta vegna varanlegrar örorku sem A hlaut í umferðarslysi í febrúar 2012. A taldi að miða bæri við árslaun hans óskert á grundvelli meginreglu 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga nr. 50/1993, en V hf. og B byggðu á því að lækka bæri viðmiðunartekjur um 30% vegna varanlegrar örorku sem A hefði hlotið í vinnuslysi í desember 2011, sbr. 2. mgr. sömu lagagreinar. Í dómi Hæstaréttar kom fram að A hefðu verið greiddar fullar bætur samkvæmt 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga vegna þess líkamstjóns, sem hann hlaut í fyrra slysinu, þar með talið bætur vegna varanlegrar örorku. Við ákvörðun bóta vegna þeirrar varanlegu örorku, sem A hefði hlotið af seinna slysinu yrði, í ljósi þess hve stutt hefði verið á milli slysanna, að leggja til grundvallar að skerðing launatekna A í framtíðinni yrði hin sama og hann hefði þegar fengið bætta vegna afleiðinga fyrra slyssins, en A hefði unað því uppgjöri án athugasemda. Taldi Hæstiréttur því ekki forsendur til þess að ákvarða árslaun A vegna síðara slyssins á grundvelli 1. mgr. 7. gr. skaðabótalaga, enda hefði falist í því að við ákvörðun þeirra væri ekkert tillit tekið til þeirrar starfsorkuskerðingar sem hann hefði hlotið í fyrra slysinu og hafði þegar fengið bætta. Við þessar óvenjulegu aðstæður voru því talin skilyrði til þess að ákveða árslaun sérstaklega vegna seinna slyssins samkvæmt 2. mgr. 7. gr. laganna.
Í málinu krafðist A þess að felldur yrði úr gildi úrskurður úrskurðarnefndar almannatrygginga frá árinu 2015, þar sem staðfest var ákvörðun T frá árinu 2013 um að greiða A barnalífeyri frá 1. apríl 2011. Reisti A kröfu sína á því að samkvæmt 4. mgr. 53. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar ætti hann rétt til barnalífeyris frá 1. apríl 2009, eða tvö ár aftur í tímann frá því að hann hefði sótt um örorkulífeyri hjá T. Vísaði A til þess að í mars 2011 hefði læknir, að beiðni tryggingarfélags, metið hann óvinnufæran og með 65% varanlega örorku frá árinu 2008. Í héraðsdómi, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, var talið að til þess að eiga rétt á barnalífeyri samkvæmt lögum nr. 100/2007 þyrfti umsækjandi að hafa verið metinn til örorku hjá T. Örorkumat fyrir tryggingarfélag væri ósambærilegt örorkumati T og ekki væri hægt að byggja rétt til almannatrygginga á slíku mati. Þá var ekki fallist á með A að T hefði við meðferð málsins vanrækt leiðbeiningar- og rannsóknarskyldur sínar samkvæmt 7. og 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Var T sýknað af kröfu A.
A slasaðist þegar bifreið var ekið yfir fót hennar í janúar 2014. Í júní 2015 greiddi V hf. henni bætur á grundvelli álitsgerðar læknis og lögmanns sem þá lá fyrir, en þeir töldu að slysið hefði ekki haft í för með sér varanlega starfsorkuskerðingu fyrir A. Tók A við bótunum með fyrirvara um mat á varanlegri örorku og aflaði í kjölfarið álits örorkunefndar á afleiðingum slyssins, sem komst að þeirri niðurstöðu að varanleg örorka hennar væri 10%. Höfðaði A þá mál á hendur V hf. til heimtu frekari bóta. Deildu aðilar bæði um gildi fyrirvarans sem A hafði gert við bótauppgjörið og hvort leggja bæri niðurstöðu örorkunefndar til grundvallar. Héraðsdómur taldi að fyrirvari A hefði verið fullgildur og að leggja bæri álit örorkunefndar til grundvallar niðurstöðu um varanlega örorku hennar. Var krafa A því tekin til greina. Hæstiréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að leggja bæri álit örorkunefndar til grundvallar í málinu. Hvað fyrirvarann varðaði vísaði Hæstiréttur til þess að í honum hefði falist nýtt tilboð af hálfu A þess efnis að hún samþykkti ekki uppgjörið að því er laut að varanlegri örorku. Yrði að leggja til grundvallar að V hf. hefði samþykkt það tilboð. Þá hefði uppgjörið farið fram að teknu tilliti til fyrirvarans sem hefði verið ótvíræður og skýr. Hefði uppgjöri vegna líkamstjóns A því ekki verið lokið að því er laut að varanlegri örorku. Var hinn áfrýjaði dómur samkvæmt því staðfestur.
Starfsmaður var að lyfta saltpoka á kerru og rak sig í aðra kerru og fékk hnykk á bakið. Talið vera vinnuslys í skilningi vátryggingasamnings og fallist á kröfu um bótaskyldu vegna varanlegrar örorku. Kostnaður vegna gagnaöflunar í tengslum við örorkumat talinn nauðsynlegur þáttur í því að staðreyna tjón stefnanda og því fallist á að það væri hluti af stefnufjárhæð.
Talið var að samkvæmt skilmálum slysatryggingar, sem S byggði rétt sinn á, hefði henni verið óheimilt að byggja kröfu á matsgerð sem aflað var eftir að þrjú ár voru liðin frá tjónsatburðum. Ekki var fallist á að unnt væri að túlka skilmálana á aðra leið eða að S hefði tekist sönnun fyrir samkomulagi um að heimilt væri að víkja frá skilmálunum.
Í matsbeiðni stefnanda var þess ekki óskað að metið yrði sérstaklega hvort heilsufari hans hefði versnað frá fyrra mati, eða hvort ný einkenni hefðu komið fram sem rekja mætti til slyssins. Taldi dómurinn að matsgerð dómkvaddra matsmanna hefði falið í sér endurskoðun á fyrra mati á heilsufari stefnanda og stefnandi hafi ekki fært sönnur á að hann ætti rétt til endurskoðunar á fyrra mati. Voru stefndu sýknaðir af kröfum stefnanda. Líkamstjón, örorkumat, endurupptaka bótaákvörðunar, skaðabætur.
Stefnda var sýknuð af kröfu um bætur fyrir varanlega örorku þar sem örorkumat hafði ekki hafist innan þeirra tímamarka sem kveðið var á um í skilmálum viðkomandi slysatryggingar.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta gæsluvarðhaldi. Ekki var talið að rökstuddur grunur beindist að X um að hún hafi gerst sek um háttsemi sem fangelsisrefsing væri lögð við, sbr. 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi.
Skaðabótamál.
A höfðaði mál gegn V hf. á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga nr. 50/1933 til heimtu frekari bóta vegna afleiðinga líkamstjóns er hann hlaut í umferðarslysi. V hf. hafði greitt A bætur í samræmi við matsgerð örorkunefndar en síðar hafði nefndin unnið nýja álitsgerð þar sem varanlegur miski og varanleg örorka A voru metin hærri en í fyrra mati. Í dómi Hæstaréttar kom fram að beiðni um nýtt mat á varanlegum miska eða varanlegri örorku samkvæmt 11. gr. skaðabótalaga ætti að réttu lagi að lúta að því að metnar væru þær breytingar sem orðið hefðu á heilsufari tjónþola eða starfsorku hans frá því að fyrra mat var gert. Nýtt mat ætti almennt ekki að fela í sér nýtt heildarmat á þeim varanlegum afleiðingum sem tjónþoli hlaut af slysi. Ekki þótti fram koma í síðari álitsgerð örorkunefndar hvort eða að hvaða marki fyrra mat væri endurskoðað eða hvaða breytingar á heilsufari hefðu valdið því að matið hefði verið hækkað frá því sem áður var. Þau sönnunargögn sem A hafði teflt fram þóttu hvorki fela í sér sérstakt mat á þeim breytingum sem urðu á heilsufari hans frá fyrra áliti örorkunefndar né greinargerð um hvaða þátt breytingarnar ættu í því heildarmati sem sett hefði verið fram í síðara mati nefndarinnar. Skýrslur örorkunefndarmanna fyrir dómi þóttu ekki hafa varpað ljósi á þau atriði sem nauðsynlegt var að upplýsa um til þess að skilyrðum 11. gr. væri fullnægt. Meðal annars með vísan til þessa varð síðari álitsgerð örorkunefndar ekki með vissu talin fela í sér mat á breytingum á varanlegum afleiðingum líkamstjónsins frá fyrri álitsgerð. Var V hf. því sýknað af kröfum A.
Deilt var um hvort stefnandi ætti rétt á skaðabótum vegna líkamstjóns af völdum umferðarslyss. Niðurstaðan varð sú að viðurkenna skaðabótaábyrgð og greiðsluskyldu úr viðkomandi ábyrgðartryggingu.
Stefndi dæmdur til greiðslu skaðabóta vegna líkamstjóns er stefnandi hlaut við umferðarslys.
A krafði V hf. um bætur vegna líkamstjóns sem hann hlaut í sjóvinnuslysi. Deildu aðilar um það hvort A ætti rétt á þjáningabótum samkvæmt 3. gr. skaðabótalaga og hvernig bæta skyldi varanlegan miska og varanlega örorku vegna tjónsins. Snérist ágreiningurinn um það hvort leggja ætti til grundvallar niðurstöður í álitsgerð örorkunefndar eða niðurstöður dómkvaddra matsmanna. Hæstiréttur taldi að A hefði ekki sýnt fram á að hann fullnægði skilyrðum 3. gr. skaðabótalaga til þess að eiga rétt til þjáningabóta, en hann hefði ekki verið óvinnufær vegna afleiðinga líkamstjónsins. Þá var talið að leggja bæri til grundvallar niðurstöðu örorkunefndar um varanlegan miska A þar sem dómkvaddir matsmenn hefðu m.a. byggt mat sitt á bandarískri miskatöflu. Loks var fallist á að leggja bæri niðurstöðu dómkvaddra matsmanna til grundvallar bótum fyrir varanlega örorku þar sem lýsing í matsgerðinni á aðferð við matið og rökstuðningur fyrir niðurstöðu þess hefði verið vandaðri og ítarlegri en í álitsgerð örorkunefndar.
Stefnanda voru dæmdar bætur í samræmi við niðurstöðu dómkvaddra matsmanna.
Stefndu dæmd til greiðslu skaðabóta vegna tjóns sem talið var sannað að stefnandi hefði orðið fyrir vegna starfa sinna hjá stefndu.
Stefndi, íslenska ríkið, dæmt til greiðslu skaðabóta vegna líkamstjóns sem stefnandi, sem er flogaveikur, varð fyrir í kjölfar handtöku og vistunar í fangaklefa. M.a. deilt um bótaskyldu, stöðugleikapunkt, þjáningabætur, lánskjaravísitölu sem miða átti við vegna varanlegrar örorku. Sératkvæði
Ákæruvaldið (
Hulda María Stefánsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
Rúnari Þór Gunnarssyni (
Guðmundur Ágústsson hrl)
Ákærði sakfelldur fyrir stórfellda líkamsárás og gert að greiða skaðabætur á grundvelli örorkumats.
Hallur Örn Kristínarson (
Þormóður Skorri Steingrímsson hdl)
gegn
Vátryggingafélagi Íslands hf Erlu Sigríði Ragnarsdóttur og Magnúsi Guðjóni Teitssyni
Stefnandi lenti í umferðarslysi og slasaðist. Var tjón hans gert upp á grundvelli matsgerðar sem stefnandi og hiðs stefnda tryggingarfélag öfluðu sameiginlega. Stefnandi höfðaði um átta árum síðar mál á hendur ökumanni bifreiðar þeirrar er olli árekstrinum, eiganda bifreiðarinnar og tryggingarfélagi.krafði stefndu um viðbótarbætur á grundvelli 11. gr. skaðabótalaga á þeim forsendum að ófyrirsjáanlegar breytingar hafi orðið á heilsu hans frá því að hið stefnda tryggingarfélag hafði gert upp bótakröfur hans. Voru stefndu sýknuð af kröfum stefnanda.
I krafðist bóta úr slysatryggingu ökumanns samkvæmt 92. gr. umferðarlaga nr. 50/1987 vegna líkamstjóns sem hún varð fyrir í umferðarslysi, en V var vátryggjandi bifreiðarinnar. Meginágreiningur aðila snérist um mat á afleiðingum slyssins fyrir heilsu I. Í málinu hafði verið aflað þriggja matsgerða og greindi málsaðila á um hvaða matsgerð skyldi leggja til grundvallar við mat á miska- og örorkustigi. Krafðist I þess fyrir Hæstarétti að héraðsdómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað til meðferðar á ný, þar sem héraðsdómara hefði borið að nýta heimild í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og kveðja tvo meðdómsmenn með sérkunnáttu í læknisfræði til að leggja dóm á ágreining málsaðila. V mótmælti þessu og taldi að úrlausnarefnið hefði snúist um sönnun á afleiðingum slyssins sem héraðsdómari hefði verið einfær um að meta. Taldi Hæstiréttur að það hefði verið brýnt að héraðsdómari kveddi til sérfróða meðdómsmenn til að leggja mat á þessi atriði og spyrja þá sérfróðu álitsgjafa sem komu fyrir dóminn við aðalflutning málsins, sbr. 2. mgr. 2. gr. laga nr. 91/1991. Var því fallist á kröfu I um ómerkingu hins áfrýjaða dóms og málinu vísað heim til löglegrar meðferðar og dómsálagningar á ný.
Tveir menn, sem í öðru máli höfðu verið sakfelldir fyrir líkamsárás, voru dæmdir til að greiða árásarþolanum skaðabætur.
Stefndi var sýknaður af kröfu stefnanda. Talið var að stefndi hefði bætt tjón stefnanda með greiðslu í samræmi við mat tveggja lækna, er aðilar fengu til að meta líkamstjón stefnanda vegna umferðarslyss.
Stefnandi krafðist skaðabóta vegna vegna tjóns sem hún varð fyrir þegar dróst að aflétta þrýstingi af taugarót eftir brjósklosaðgerð. Dæmdar voru þjáningabætur og bætur fyrir tímbundið atvinnutjón, varanlegan miska og varanlega örorku.
Stefnandi krafði stefnda um bætur úr slysatryggingu launþega á gundvelli 10% örorkumats en stefndi hafði þegar greitt honum bætur samkvæmt útreikningi er miðaðist við 5% örorku. Dómurinn féllst ekki á það en taldi réttmætt að miða bæturnar við 8% örorku samkævmt töflum örorkunefndar um miskastig. Matskostnaður og útlagður kostnaður vegna læknisvottorðs bar stefnda að greiða stefnanda sem málskostnað.
Stefndi dæmdur til að greiða stefnda bætur.
J var dæmdur skaðabótaábyrgur vegn vinnuslyss sem Þ varð fyrir er hann starfaði í þágu J en Þ var látinn bera þriðjung tjóns síns vegna eigin sakar. Samkvæmt áliti örorkunefndar hafði Þ orðið fyrir 10% varanlegri örorku en gengið var út frá því í álitinu að í slysinu hefði Þ fengið áverka á vinstri öxl. Slíks áverka var hins vegar ekki getið í læknisfræðilegum gögnum málsins fyrr en við læknisskoðun tveimur árum og níu mánuðum eftir slysið. Var því talið að orsakatengsl milli slyssins og fyrrnefnds áverka væru ósönnuð og í andstöðu við fyrirliggjandi læknisfræðileg gögn, en dómurinn var skipaður sérfróðum meðdómendum. Var því horft fram hjá áliti örorkunefndar og byggt á niðurstöðu mats tveggja lækna sem töldu varanlega örorku Þ enga. Þegar tekið var tillit til greiðslna sem Þ hafði fengið úr launþegatryggingu sem J hafði tekið vegna starfsmanna sinna og greiðslu frá Tryggingastofnun ríkisins taldist Þ þegar hafa fengið tjón sitt fullbætt og var J því sýknaður af kröfu hans.
S varð fyrir slysi í desember 1990. Ekki var ágreiningur um að V og T hf. bæru í sameiningu fébótaábyrgð á líkamstjóni S vegna slyssins. Varanleg örorka S var metin á árinu 1992 en í kjölfarið gekk S til samninga við tryggingafélagið og var í framhaldinu gefin út fyrirvaralaus fullnaðarkvittun fyrir allt fjártjón og miska. Í málinu krafðist S að ákvörðun um örorkubætur yrði endurupptekin. Talið var að S hefði ekki tekist að sanna að verulegar breytingar hefðu orðið á heilsu hans af völdum slyssins sem ekki hefði verið unnt að sjá fyrir er hann samdi um fullnaðarbætur við tryggingafélagið. Voru V og T hf. því sýknuð af kröfum S.