Dómstólaleit

Ágreiningur aðila laut að landamerkjum milli jarðanna Langholts 1 og 2 í Flóahreppi. Fyrir lá að 1987 höfðu stefndi og þáverandi eigandi Langholts 2 haft makaskipti á landspildum í landi hvors um sig. Afsölum var þinglýst í maí 1987 en í þeim var vísað til þess að takmörk spildnanna væru afmörkuð með bláum og rauðum lit samkvæmt meðfylgjandi uppdrætti, sem skyldi skoðast sem hluti afsalanna. Upplýst var að í sama skjalahylki hjá sýslumanninum á Suðurlandi og samrit afsalanna voru geymd væri varðveittur uppdráttur sem sýndi tiltekna afmörkun á tveimur landspildum í landi Langholts í rauðum og bláum lit. Í málinu byggði stefndi einkum á því að umræddur uppdráttur hefði í raun ekki fylgt afsölunum í öndverðu og væri falsaður. Vísaði hann meðal annars til þess að uppdrátturinn hefði ekki verið áritaður af aðilum máls, bæri ekki með sér áritun þinglýsingardómara og að á honum væri að finna teikningar af vegi sem stefndi lagði á árinu 2008, og því gæti uppdrátturinn ekki verið frá því fyrir þann tíma. Landsréttur vísaði til þess að sú staðreynd að uppdrátturinn hefði verið í sama skjalahylki og samrit afsalanna hjá sýslumanni veitti sterkar líkur fyrir því að það væri sá uppdráttur sem afsölin vísuðu til. Einnig hefði stefndi ekki lagt fram annan uppdrátt eða haldbær sönnunargögn um hvar mörk hinna umdeildu spildna ættu að liggja væri uppdrátturinn hjá sýslumanni rangur. Meðal annars af þessum sökum var stefndi ekki talinn hafa fært sönnur á að uppdrátturinn væri ekki sá uppdráttur sem afsölin 1987 vísuðu til og að hann yrði að bera hallann af þeim sönnunarskorti. Að þeirri niðurstöðu fenginni, og þar sem stefndi hefði ekki hreyft andmælum við því að kröfulína samkvæmt aðalkröfu áfrýjanda væri í samræmi við uppdráttinn hjá sýslumanni, tók Landsréttur til greina aðalkröfu áfrýjanda um nánar tilgreind landamerki milli jarðanna.

Ágreiningur málsaðila laut að landamerkjum jarðanna Borgarhafnar og Kálfafellsstaðar í Suðursveit frá botni Staðardals að jökli. Í dómi Landsréttar var fallist á það með héraðsdómi að landamerki jarðanna fylgi kvísl Staðarár sem rennur um Hálsgil allt að upptökum árinnar. Eftir stóð að ákvarða merki jarðanna við upptök Staðarár norðarlega í fjalllendinu, en þar háttar svo að nokkur gil koma saman og mynda Hálsagil. Gögn málsins þóttu ekki slá föstu hver meginupptök Staðarár hefðu verið á þeim tíma er landamerkjabréfin voru gerð og tóku bréfin ekki af skarið um merki jarðanna svo nálægt jöklinum. Horfði Landsréttur því meðal annars til viðhorfs eigenda umræddra jarða til hins umþrætta landssvæðis. Fyrir lá að þáverandi eigandi Kálfafellsstaðar ráðstafaði árið 1992 fasteigninni Jöklaseli á þrætusvæðinu til J hf. og var byggður þar fjallaskáli. Árið 2001 keypti síðan félagið Í ehf. Jöklasel og greiddi eiganda Kálfafellsstaðar lóðarleigu þar til leigutíma lauk í árslok 2015, en eigandi Í ehf. er B, sem er einn eigenda Borgarhafnar. Því var lagt til grundvallar að eigandi Kálfafellsstaðar hefði farið með umrædda lóð sem sína eign óslitið í fullan hefðartíma samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laga nr. 46/1905 um hefð án athugasemda frá eigendum Borgarhafnar eða öðrum fyrr en hefðartími var liðinn. Þessi aðstaða þótti styðja við að landamerki jarðanna miðist við Innra-Þormóðarhnútugil, sem lægi austan við fasteignina Jöklasel, en önnur niðurstaða hefði leitt til þess að Jöklasel hefði verið innan landamerkja Borgarhafnar. Voru landamerki jarðanna Borgarhafnar og Kálfafellsstaðar því talin liggja eftir Innra-Þormóðarhnútugili að Hálsagili og þaðan að botni Staðardals þar sem vatn úr Hálsagili mætir jökulvatni úr Sultartungnagili.

L og RS höfðuðu mál á hendur FF o.fl. og kröfðust þess að viðurkennt yrði með dómi að landamerki milli jarðarinnar B og óskipts sameignarlands M yrðu ákveðin með nánar tilteknum hætti. Varakröfu L og RS, sem sett var fram eftir að aðalmeðferð hófst, var vísað frá dómi í héraði en samkvæmt bókun í þingbók var ekki gerð athugasemd af hálfu FF o.fl. að hún kæmist að í málinu. Í Landsrétti var rakið að með vísan til fyrrnefndrar bókunar yrði varakröfu L og RS ekki vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að hún væri of seint fram komin. Fram kom að stefnandi máls gæti almennt komið að nýjum varakröfum undir rekstri máls svo lengi sem þær rúmuðust innan marka stefnukröfu og væru reistar á málsástæðum og gögnum sem hann hefði þegar haft uppi í máli eða gæti enn borið upp. Landsréttur vísaði hins vegar til þess að það hefði verið niðurstaða héraðsdóms, að lokinni aðalmeðferð sem fól meðal annars í sér vettvangsgöngu, að L og RS hefðu ekki lagt þann grundvöll að kröfunni að dómur yrði lagður á hana. Eins og málið lá fyrir Landsrétti voru ekki talin efni til að hrófla við því mati héraðsdóms. Ákvæði hins kærða dóms um frávísun varakröfu L og RS var því staðfest og þeim gert að greiða FF o.fl. kærumálskostnað.

Í málinu var deilt um hluta af landamerkjum á milli Kerlingardals 1 og 2 annars vegar og Höfðabrekku hins vegar. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi af þeim sökum að rétt hefði verið að beina kröfum einnig að eiganda jarðarinnar Fagradals, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki yrði með nokkru móti ráðið af gögnum málsins að dómkrafa KP o.fl. varðaði hagsmuni annarra en K ehf. sem eiganda jarðarinnar Höfðabrekku þannig að nauðsynlegt hefði verið að veita eiganda Fagradals kost á að svara til saka í málinu. Þá væri til þess að líta að dómur í málinu væri eingöngu bindandi fyrir þá sem ættu aðild að því og þá sem kæmu að lögum í þeirra stað, um þær kröfur sem þar væru dæmdar að efni til, sbr. 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

S höfðaði mál á hendur H ehf. o.fl. til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar Baulárvalla á Snæfellsnesi gagnvart aðliggjandi jörðum í eigu H ehf. o.fl. Aðilar deildu um það hvort stofnast hefði réttilega til jarðarinnar með útmælingargjörð sýslumanns árið 1823, hvort réttindi tengd þeirri stofnun hefðu fallið niður og um eignarhald jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var talið að S væri réttur aðili að málinu til sóknar þar sem S nyti þinglýstrar eignarheimildar að jörðinni og engin gögn lægju fyrir í málinu um eignarhald íslenska ríkisins að jörðinni. Þá var ráðið af útmælingargjörð sýslumanns og byggingarbréfi að stofnað hefði verið til nýbýlis í landi Baulárvalla samkvæmt reglum nýbýlatilskipunar 15. apríl 1776 á þeirri forsendu að jörðin hefði á þeim tíma ekki verið háð beinum eignarrétti annarra. Var talið að útmælingargjörðin bæri ekki annað með sér en að málsmeðferðin hefði fullnægt fyrirmælum 2. og 4. gr. tilskipunarinnar með því að ábúendur nábýlisjarða hefðu verið varaðir við um fyrirhugaða forréttingu samkvæmt ákvæðum tilskipunarinnar. Þá yrði ekki séð að eigendur eða ábúendur aðliggjandi jarða hefðu í aðdraganda forréttingarinnar að neinu leyti gert athugasemdir við að hún hefði raskað öðrum réttindum þeirra en notkun svæðisins til upprekstrar eða að komið hefðu fram athugasemdir á næstu áratugum um að forréttingin hefði skert önnur réttindi aðliggjandi jarða. Var því ekki fallist á þá málsástæðu H ehf. o.fl. að ekki hefði verið gætt réttra formreglna við útmælingu nýbýlisins og að hún hefði því ekki getað orðið grundvöllur að yfirfærslu á beinum eignarrétti. Því var einnig hafnað að réttur til nýbýlisins að Baulárvöllum hefði fallið niður vegna notkunarleysis. Ekki var heldur á það fallist með H ehf. o.fl. að tilgreind landamerkjabréf aðliggjandi jarða fælu í sér sönnun fyrir eignarrétti þeirra að því landi sem sakarefni málsins tók til. Loks var því hafnað að H ehf. o.fl. hefðu unnið eignarhefð yfir landinu. Ekki var deilt um það að þær kröfulínur sem afmarkaðar voru í kröfugerð S væru í samræmi við afmörkun lands Baulárvalla samkvæmt útmælingargerðinni og lögfestu Arnfinns Arnfinnssonar fyrir jörðina 1847. Voru kröfur S því teknar til greina.

Árið 2017 kom upp ágreiningur um landamerki milli annars vegar Haukadals I, í eigu Í, og hins vegar óskipts sameignarlands í eigu málsaðila sem nefndist Haukadalstorfa. Meginágreiningurinn snerist um hvar austurmörk lands Haukadals I lægju, þótt einnig væri deilt um norðurmörkin. Úrlausnarefni málsins snerist um að komast að niðurstöðu um hvort málsaðilar hefðu fært sönnur fyrir réttmæti kröfulína sinna, þannig að unnt væri að taka kröfur þeirra til greina. S o.fl byggðu á því að girðing sem K fól skógræktarstjóra að reisa um jörðina Haukadal I réði merkjum. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á það með S o.fl. Var því hafnað aðalkröfu þeirra sem tók til norður- og austurmarka jarðarinnar og einnig varakröfunni sem bundin var við austurmörk hennar. Í byggði á því að um mörk jarðarinnar færi samkvæmt markalínu sem dregin hefði verið upp á uppdrætti sem fylgdi afsölum til K 1938 og gjafaafsali 1940. Hefði Í falið verkfræðistofu að varpa uppdrættinum yfir á nútímakortagrunn. Í dómi Landsréttar kom fram að Í hefði átt þess kost að afla frekari sönnunargagna til stuðnings fullyrðingu sinni um að þær markalínur, sem kæmu fram á þeim uppdrætti, væru réttar eða færu eins nálægt og unnt væri þeim mörkum sem dregnar hefðu verið upp á uppdrættinum 1938, svo sem með matsgerð dómkvadds manns. Það hefði Í ekki gert. Að því gættu hefði Í ekki lagt þann grundvöll að málsókn sinni að dómur yrði lagður á kröfur Í samkvæmt gagnstefnu í héraði við svo búið. Var kröfum Í því vísað sjálfkrafa frá héraðsdómi.

Ágreiningur málsaðila laut að landamerkjum jarðarinnar Drangavíkur í Strandabyggð gagnvart jörðunum Engjanesi og Ófeigsfirði. Með dómi héraðsdóms voru stefndu, önnur en ÁVS, KS og SS, sýknuð af öllum kröfum áfrýjenda í aðalsök. Þá var fallist á kröfu stefnda F í gagnsök um að viðurkennt væri að landamerki milli Engjaness og Drangavíkur lægju með tilgreindum hætti samkvæmt tilgreindum hnitum. Samkvæmt héraðsdómsstefnu voru stefnendur eigendur 74,5% hluta Drangavíkur. Stefndu þau í málinu eigendum jarðanna Engjaness, Ófeigsfjarðar og Laugalands og sameigendum sínum að jörðinni Drangavík, sem saman áttu 25,5% hluta Drangavíkur, auk þess að stefna til réttargæslu eiganda jarðarinnar Dranga og íslenska ríkinu sem fer með yfirráð þjóðlendu á austanverðum Drangajökli. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms ákváðu þrír stefnenda í héraði, eigendur 13,5% hluta Drangavíkur, stefndu ÁVS, KS og SS, að áfrýja ekki málinu fyrir sitt leyti og una niðurstöðu dómsins um landamerki jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að óumdeilt væri með aðilum að eftir skráningu landamerkjabréfa jarðanna Drangavíkur, Engjaness og Ófeigsfjarðar hefðu engir samningar verið gerðir sem breytt hafi merkjum milli þeirra. Þá væri ágreiningslaust að leggja bæri merkjalýsingar landamerkjabréfanna til grundvallar niðurstöðu í málinu. Landsréttur rakti efni landamerkjabréfa jarðanna þriggja og tók sérstaklega fram að landamerkjabréf Drangavíkur og Engjaness væru ekki afgerandi um mörk jarðanna inn til landsins. Með vísan til tiltekinna gagna lagði Landsréttur til grundvallar niðurstöðu um það hvernig skýra bæri landamerkjabréf Drangavíkur, Engjaness og Ófeigsfjarðar, það sem stefndu héldu fram, að Eyvindarfjarðará hefði á ritunartíma bréfanna runnið í farvegi frá upptökum í Drangajökli til sjávar og að á þeirri leið hefði ekki verið að finna greinileg stöðuvötn, svo sem nú væri. Var þessu til samræmis við það miðað að Eyvindarfjarðará réði merkjum Ófeigsfjarðar frá upptökum til ósa. Um merki milli Engjaness og Drangavíkur tók Landsréttur fram að í landamerkjabréfi Engjaness væri um merki milli jarðanna tveggja vísað til þess að hornmark milli jarðanna væri Þrælskleif en „þadan beint til fjalls, svo eptir hæstu fjallsbrún ad Eyvindarfjardará“. Til stuðnings niðurstöðu Landsréttar um merki Engjaness og Drangavíkur var skírskotað til framlagðs svarbréfs orðabókar Háskóla Íslands við fyrirspurn óbyggðanefndar um merkingu orðsins „fjallsbrún“. Við skýringu á því hvað við væri átt með orðunum „eptir hæstu fjallsbrún“ í landamerkjabréfi Engjaness þótti einnig mega hafa hliðsjón af því sem fram kæmi í landamerkjabréfum nærliggjandi jarða. Þannig kæmi fram í landamerkjabréfi Ófeigsfjarðar að fram til fjalls ætti Ófeigsfjörður svo langt sem vötnum hallaði að 2 Ófeigsfjarðarlandi. Jafnframt segði í lok landamerkjalýsingar Dranga: „Til fjalls á jörðin land svo langt sem vötnum hallar að láglendi hennar.“ Þá lagði Landsréttur enn fremur til grundvallar að við skýringu landamerkjabréfa yrði að taka mið af aðstæðum og staðháttum á hverjum stað. Voru framangreindar tilvitnanir, og einnig umfjöllun og ályktanir sem fram kæmu í úrskurði óbyggðanefndar í máli nr. 7/2021, þar sem til umfjöllunar hefði verið Drangajökull og landsvæði umhverfis hann, taldar styðja það sem stefndu héldu fram í málinu, að með orðunum „eptir hæstu fjallsbrún“ í landamerkjabréfi Engjaness væri átt við vatnaskil. Taldi Landsréttur að sú niðurstaða samræmdist því hvernig merki hefðu almennt verið ákveðin milli jarða á svæðinu og væri hún einnig í góðu samræmi við tilgreinda lýsingu á Drangavíkurfjalli í sóknarlýsingu. Samkvæmt öllu þessu var hinn áfrýjaði dómur staðfestur um landamerki jarðanna Engjaness og Drangavíkur.

Aðilar deildu um landamerki milli jarðanna Háls, Hálsabóls og Sólbakka annars vegar og jarðarinnar Kirkjufells hins vegar. Voru aðilar ásáttir um upphafspunkt landamerkja í Hrafnshjallanös í Kirkjufelli og endapunkt í hákolli Kerlingar, sunnan við Skál í Mýrarhrynu. Snerist ágreiningurinn um þá tvo staði á milli þessara punkta sem merkin skyldu dregin um. Var annars vegar deilt um hvar svokölluð Kolþúfa við Reiðhól hafi verið en því kennileiti hafði verið raskað þegar efni var tekið úr hólnum til notkunar við vegagerð á 9. áratug síðustu aldar. Hins vegar var deilt um hvar steinn á Langsholtsmel sé eða hafi verið. Héldu gagnáfrýjendur því fram að hann væri enn til staðar en aðaláfrýjendur byggðu á því að hann hefði verið fjarlægður þegar efni hafi verið tekið úr landinu á árabilinu 1980 til 1990 og nýtt í hafnargerð í Grundarfirði. Með tilteknum athugasemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans að um staðsetningu merkja milli jarðanna samkvæmt fyrrnefnda kennileitinu færi eftir þrautavarakröfu gagnáfrýjenda í gagnsök í héraði. Þá var, að meginstefnu til með vísan til forsendna héraðsdóms, fallist á það með gagnáfrýjendum að þau hefðu með málatilbúnaði sínum rennt viðhlítandi stoðum undir kröfugerð sína um legu merkja á þeim hluta þeirra sem samkvæmt landamerkjalýsingu liggja frá Kolþúfu og þaðan beina stefnu í stóran stein vestan og neðan til á Langholtsneðrimel. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

A og S kröfðust viðurkenningar á nánar tilgreindum landamerkjum milli jarðanna Úlfarsfells og Örlygsstaða í Helgafellssveit. Töldu þau einkum að landamerki eins og þeim er lýst í landamerkjaskrá frá 1884 hefðu ekki gildi þar sem við gerð þeirra hafi ekki verið gætt að skilyrðum landamerkjalaga nr. 5/1882. Með dómi Landsréttar var málatilbúnaði áfrýjenda hafnað með vísan til þess að fyrir lægi að lýsing landamerkja hefði verið samþykkt af þáverandi eiganda beggja jarða en engan áskilnað væri að finna í lögunum um að samþykki ábúanda þyrfti jafnframt, svo sem áfrýjendur byggðu á. Þá var jafnframt staðfest sú niðurstaða héraðsdóms að áfrýjendur hefðu ekki fært fram neinar haldbærar málsástæður fyrir því að efni væru til að víkja lýsingu landamerkjaskrár til hliðar á grundvelli 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga eða að unnt væri að líta svo á að áfrýjendur hefðu öðlast eignarrétt á umræddu landsvæði fyrir hefð á grundvelli laga nr. 46/1905 um hefð. Var niðurstaða héraðsdóms um sýknu G staðfest.

G höfðaði mál til viðurkenningar á nánar tilgreindum mörkum jarðarinnar Eiðis gagnvart jörðinni Vindás annars vegar og jörðinni Setbergi hins vegar. Samkvæmt lýsingu á landamerkjum jarðanna í landamerkjabréfi frá 1885 var þeim merkjum sem ágreiningur aðila laut að lýst þannig að svonefndur Kaldilækur, sem rynni undan Bergshálsi, réði merkjum Setbergs og Eiðis í suður ofan í Eiðissund og frá honum sjónhending í Nónsteina, en í öðrum merkjalýsingum sem lágu fyrir í málinu og málsaðilar byggðu kröfur sínar á var ýmist vísað til Bergsháls eða Græfnaháls/Grafnaháls. Laut ágreiningur málsaðila einkum að því hvar örnefnin Kaldilækur, Bergsháls og Græfnaháls/Grafnaháls væru staðsett. Í dómi Landsréttar kom fram að heimildir bentu ekki til þess að örnefnið Bergsháls og Græfnaháls/Grafnaháls væru sitt hvort kennileitið eins og byggt væri á í kröfugerð G, heldur fremur að átt væri við langan háls sem hefði gengið undir báðum örnefnum og ágreiningur verið uppi um hvar á hálsinum landamerki jarðanna væru. Þá voru þau gögn sem lágu frammi í málinu, og G byggði kröfur sínar á, ekki talin styðja það að sá lækur, sem G byggði bæði aðal- og varakröfu sína á að væri sá lækur sem réði merkjum jarðanna, væri sami Kaldilækur og vísað væri til í landamerkjabréfinu frá 1885. Var því ekki talið að G hefði tekist sönnun þess að landamerki jarðanna væru með þeim hætti sem lýst væri í aðal- og varakröfu hennar og var þeim því báðum hafnað. Þar sem Þ hafði ekki gert sjálfstæða kröfu um önnur landamerki jarðanna var hann sýknaður af kröfum G.

Aðilar deildu um landamerki jarðanna Byrgisskarðs, í eigu Þ, og Bakkakots, sem var í sameiginlegri eigu Þ og S. Nýbýlið Byrgisskarð var stofnað á landi sem tekið var sunnan af landi Bakkakots. Samkvæmt lýsingu á landamerkjum jarðanna var norðurmerkjum Byrgiskots meðal annars lýst þannig að þau væru ,,að láginni utan við Byrgismel. Úr vörðu nyrst á melnum í beina stefnu á stóran stein á dalbrúninni, […].“ Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna, var komist að þeirri niðurstöðu að Byrgismelur væri á þeim stað þar sem bærinn í Byrgisskarði stæði nú. Var því ekki fallist á kröfur Þ sem miðuðu við að melurinn væri ofan og austan við svokallaða Byrgisklauf. Var fallist á að merki milli jarðanna væru þau sem lýst var í varakröfu S.

Aðilar deildu um landamerki landspildu úr landi Brúar í Biskupstungum. Með hinum áfrýjaða dómi var krafa S og M í gagnsök tekin til greina en þau sýknuð af kröfu Ó í aðalsök. Í dómi Landsréttar var rakið að G og K hefðu gert leigusamning um spilduna 4. júní 1983. Þar hefði spildunni verið lýst með nánar tilgreindum hætti og mörk hennar sýnd á loftmynd sem var hluti leigusamningsins. Spildunni hefði síðan verið afsalað til K og í afsalinu 10. ágúst 1989 hefði verið vísað til lýsingar leigusamningsins á spildunni og viðfestrar ljósmyndar af loftmynd, sem var sú sama og fylgdi leigusamningnum. Þá var lagt til grundvallar að uppdráttur sem Ó hefði lagt fram til stuðnings varakröfu sinni, sem kom ekki til skoðunar í málinu samkvæmt 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991, sýndi að minnsta kosti lögun spildunnar samkvæmt loftmyndinni sem fylgdi leigusamningnum og afsalinu. Að virtum þessum gögnum var talið að hvorki kröfulínur Ó né S og M samrýmdust mörkum spildunnar eins og þeim var lýst í leigusamningnum og afsalinu og þeirri loftmynd sem fylgdi báðum þeim skjölum. Af þessum sökum væri óhjákvæmilegt að sýkna stefndu af kröfum áfrýjanda og jafnframt að sýkna áfrýjanda af kröfum stefndu.

Aðilar deildu um hluta landamerkja jarðanna Hrólfsstaða og Sellands á Fljótdalshéraði, sem áður tilheyrðu jörðunum Fossvöllum og Hauksstöðum. Í málinu lágu fyrir fjögur þinglýst landamerkjabréf, hið elsta fyrir Hauksstaði frá 1883, næst fyrir Fossvelli frá 1884 og loks bréf fyrir hvora jörð frá 1921. Laut ágreiningurinn að því hvernig skýra bæri hin þinglýstu landamerkjabréf, nánar tiltekið hvaða þýðingu það hefði að Deildarfoss væri getið á merkjum jarðanna í landamerkjabréfi fyrir Hauksstaði frá 1883 en ekki í yngri landamerkjabréfum. Þá var deilt um þýðingu örnefnisins Illalækjaróss eða Illalækjargilsóss og staðsetningu þess, þ.e. hvort um væri að ræða farveg Illalækjar eða hvort örnefnið ós vísaði til upptaka lækjarins eða þess staðar þar sem lækurinn félli í Jökulsá. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki yrði litið framhjá skýru orðalagi í þinglýstum landamerkjabréfum jarðanna Hauksstaða og Fossvalla frá 1921 um að merki milli jarðanna lægju úr Illalækjarósi eða Illalækjargilsósi „við Jökulsá“ auk þess sem vitnisburðir í málinu styddu þá niðurstöðu. Var því við það miðað að um væri að ræða þann stað sem Illilækur félli í Jökulsá enda væri sú skýring jafnframt í samræmi við almenna málnotkun. Hvað varðaði landamerki jarðanna kom fram að enga skýringu væri að finna í gögnum málsins á því að kennileitisins Deildarfoss væri ekki getið í merkjalýsingu í landamerkjabréfi Fossvalla frá 1884, sem hefði verið í bréfi Hauksstaða ári fyrr. Landamerkjabréf væri í eðli sínu samningur væri það samþykkt af eigendum eða umráðamönnum aðliggjandi jarða um þau atriði sem þeir hefðu forræði á að ráðstafa með löggerningi, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 547/2012. Síðari tíma heimildir sem B vísaði til í málinu til stuðnings því að Deildarfoss hefði legið á merkjum fengju ekki haggað því að samkvæmt þinglýstum landamerkjabréfum beggja jarða frá 1921 lægju merkin úr Illalækjarósi eða Illalækjargilsósi við Jökulsá í mitt Búrfell. Var lagt til grundvallar að eigi síðar en við undirritun landamerkjabréfa fyrir Fossvelli og Hauksstaði 1921 hafi tekist samningur á milli eigenda jarðanna um hvar mörk þeirra skyldu liggja. Var því talið ósannað að Deildarfoss lægi á merkjum jarðanna Sellands og Hrólfsstaða.

Aðilar deildu um landamerki jarðanna Stuðla í eigu F og Sléttu í eigu S. Í hinum áfrýjaða dómi, sem Landsréttur staðfesti með vísan til forsendna að því er varðaði ákvörðun landamerkja milli jarðanna frá Skessugjá í suðri að landamerkjum gagnvart Seljateigi í norðri, kom fram að lagt væri til grundvallar að landamerkjabréf jarðanna, sem undirrituð hefðu verið með liðlega mánaðarbili, væru samþýðanleg, enda rektu þau merkin eftir sömu kennileitum þótt það væri ekki gert eftir sömu stefnu. Landamerkjabréf Stuðla væri yngra og ívið ítarlegra og yrði lýsing þess bréfs lögð til grundvallar þar sem landamerkjabréf Sléttu væri ónákvæmara. Heildstætt mat á öllu því, sem fram væri komið í málinu, styddi eindregið þá niðurstöðu að landamerki jarðanna yrðu dregin eftir þeirri staðsetningu kennileita sem S byggði á. Varakröfulína S þótti samræmast betur lýsingu landamerkjabréfanna og var varakrafa hans því tekin til greina. Að því er varðaði mörk milli jarðanna ofan Skessugjár taldi Landsréttur að aðilar hefðu ekki gert nægilega grein fyrir því hvar þeir landamerkjapunktar væru sem þeir hvor um sig byggðu á að væru á vatnaskilum milli jarðanna. Kröfugerð aðila væri að þessu leyti ekki svo glögg sem verða mætti svo að unnt væri að leggja dóm á hana, sbr. d-lið 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Var þessum hluta kröfugerðar beggja málsaðila því vísað frá héraðsdómi.