Fara í efni

Dómstólaleit

Leit í dómum íslenskra dómstóla

Leita í öllum dómstólum...

Niðurstöður

43 dómar fundust

Lykilorð: Veiðiréttur

Landsréttur birt 19. febrúar 2026

1019/2024

Óli Knöttur Ásgeirsson, Ásgeir Sæmundsson, Guðmundur Elías Sæmundsson, Arna Björk Sæmundsdóttir, Guðbrandur Guðmundsson, Sigurrós Erlingsdóttir, Þröstur Guðmundsson, Sigríður Ólafsdóttir, Svanur Ingvason, Gerður Salóme Ólafsdóttir, Áslaug Helga Ólafsdóttir, Arndís Erla Ólafsdóttir, Eyjólfur Jónas Ólafsson, Lilja Björk Ólafsdóttir, Ólöf Ólafsdóttir, Bragi Hilmarsson, Arnar Hilmarsson, Guðjón Hilmarsson, Helga Hilmarsdóttir, Arndís Hilmarsdóttir, Smári Hjaltason, Kristín Guðrún Ólafsdóttir, Sævar Hjaltason, Viðar Þór Ólafsson, Erna Kristín Hjaltadóttir, Bára Hjaltadóttir, Guðmundur Sigurðsson, Arndís Jósefsdóttir, Ólafur Guðmundur Jósefsson, Arnór Guðbrandur Jósefsson, Reynir Jósefsson og Ólöf Heiða Hilmarsdóttir (Halldór Jónsson lögmaður) gegn Georg Helga Magnússyni og Sigurði Gunnari Magnússyni (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Í málinu var deilt um umfang veiðiréttar stefndu fyrir landi jarðarinnar Lækjarskógar í Haukadalsá en áfrýjendur eiga jörðina í óskiptri sameign með stefndu. Forsaga málsins er sú að G, afi stefndu, og M, faðir stefndu, gerðu með sér afsal þar sem G seldi M helmingshlut jarðarinnar með öllum húsum, gögnum og gæðum. Tekið var fram í afsalinu að veiðiréttindi væru undanskilin kaupunum. Héraðsdómur féllst á þá kröfu stefndu að viðurkennt yrði að þeir ættu sem eigendur að 28,58% eignarhluta að fá veiðirétt fyrir landi jarðarinnar í Haukadalsá í sömu hlutföllum. Í dómi Landsréttar kom fram að við gerð afsalsins hafi orðið til hin óskipta sameign og hafi G og M því farið með öll eignarráð hennar í sameiningu sem og veiðirétt sem henni fylgdi. Í ljósi þess að veiðirétturinn var undanskilinn við kaupin yrði að líta svo á að G og M, sem sameigendum og einu eigendum jarðarinnar, sem ekki hafði verið skipt út, hafi verið heimilt að ráðstafa veiðiréttinum með þessum hætti sín á milli, þ.e. með innbyrðis hlutfallsskiptingu réttindanna sem þeir áttu í óskiptri sameign. Vegna þessa væri ekki um það að ræða, að veiðirétturinn væri skilinn frá landareign í skilningi þágildandi ákvæðis 4. mgr. 2. gr. laga nr. 53/1957 og því væri ekki um að ræða þá aðstöðu sem hið svokallaða aðskilnaðarbann laganna legði bann við. Af þeim sökum hafi G og M verið heimilt að lögum að semja með áðurnefndum hætti. Voru áfrýjendur því sýkn af kröfum stefndu.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 26. nóvember 2024

E-381/2024

Georg Helgi Magnússon og Sigurður Gunnar Magnússon (Guðrún Sólveig Sigríðardóttir lögmaður) gegn Óla Knetti Ásgeirssyni, Ásgeiri Sæmundssyni, Guðmundi Elíasi Sæmundssyni, Örnu Björk Sæmundsdóttur, Guðbrandi Guðmundssyni, Sigurrós Erlingsdóttur, Þresti Guðmundssyni, Sigríði Ólafsdóttur, Svani Ingvasyni, Salóme Ólafsdóttur, Áslaugu Helgu Ólafsdóttur, Arndísi Erlu Ólafsdóttur, Eyjólfi Jónasi Ólafssyni, Lilju Björk Ólafsdóttur, Ólöfu Ólafsdóttur, Braga Hilmarssyni, Arnari Hilmarssyni, Guðjóni Hilmarssyni, Helgu Hilmarsdóttur, Arndísi Hilmarsdóttur, Smára Hjaltasyni, Kristínu Guðrúnu Ólafsdóttur, Sævari Hjaltasyni, Viðari Þór Ólafssyni, Ernu Kristínu Hjaltadóttur, Báru Hjaltadóttur, Guðmundi Sigurðssyni, 1 Arndísi Jósefsdóttur, Ólafi Guðmundi Jósefssyni, Arnóri Guðbrandi Jósefssyni, Reyni Jófsefssyni og Ólöfu Heiðu Hilmarsdóttur (Halldór Jónsson lögmaður)

Fallist var á það með stefnendum að þeir ættu, sem eigendur hvor um sig að 28,58% eignarhlut í jörðinni Lækjarskógi, veiðirétt fyrir landi jarðarinnar í Haukadalsá í sama hlutfalli, en fyrrgreinda jörð áttu þeir í óskiptri sameign með stefndu.

Héraðsdómur Norðurlands vestra birt 25. júní 2024

E-103/2023

Magnús Björn Brynjólfsson, Svava Þorsteinsdóttir, Þorbjörn Brynjólfsson, Jón Brynjólfsson og Guðmundur Brynjólfsson (Jón Bjarni Kristjánsson lögmaður) gegn Ágústi Sigurðssyni og til réttargæslu og Veiðifélagi Blöndu og Svartár (Guðjón Ármannsson lögmaður, Konráð Jónsson lögmaður)

Ágreiningur aðila snérist um það hvort veiðiréttur fylgdi útskiptum hluta jarðar.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. febrúar 2023

E-2577/2022

Heiðardalur ehf (Arnar Heimir Lárusson lögmaður) gegn Búð ehf (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Félagið H ehf. höfðaði mál gegn félaginu B ehf. og krafðist viðurkenningar á því að síðarnefnda félagið ætti ekki atkvæðisrétt í Veiðifélagi Búðardalsár á grundvelli eignarhalds á jörðinni Hvarfsdal. Niðurstaða málsins réðst af mati á því hvort jörðin Hvarfsdalur teldist hafa fullnægt skilyrðum laga til að teljast lögbýli við gildistöku eldri jarðalaga nr. 65/1976, sem er samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga um lax- og silungsveiði nr. 61/2006 forsenda þess að jörð fylgi atkvæðisréttur í veiðifélagi. Við úrlausn málsins var lagt til grundvallar að við þetta mat skyldi líta til skilyrða ábúðarlaga nr. 64/1976 sem tóku gildi á sama tíma og jarðalög nr. 65/1976. Dómurinn komst að þeirri niðurstöðu að Hvarfsdalur hefði uppfyllt þessi skilyrði við það tímamark sem máli skipti og B ehf. nyti því sem eigandi jarðarinnar atkvæðisréttar í veiðifélaginu. Því reyndi ekki á úrlausn um álitaefni varðandi stjórnskipulegt gildi umræddrar reglu 1. mgr. 40. gr. laga nr. 61/2006.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 15. nóvember 2022

E-3921/2021

Síminn hf (Guðjón Ármannsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)

Ágreiningur málsins laut að því hvort stefnandi ætti veiðirétt fyrir landi sínu og hvort ákvæði þágildandi lax og silungsveiðilaga nr. 76/1970 um bann við aðskilnaði veiðiréttar frá bújörðum hafi átt við þegar stefnandi eignaðist landið. Taldi dómurinn að líta yrði svo á að umfangsmikill búrekstur í formi skógræktar hefði verið stundaður á jörðinni þegar stefnandi eignaðist land sitt og að jörðin hefði því verið landareign í skilningi fyrrgreindra laga nr. 76/1970.

Héraðsdómur Vesturlands birt 20. október 2022

E-96/2021

Stangveiðifélagið Skuggi (Björn Líndal lögmaður) gegn Ólafi Eiríki Davíðssyni (Hróbjartur Jónatansson lögmaður)

Deilt um skilyrði riftunar á samningsákvæði og að því frágengnu um skýringu á því sama ákvæði sem kvað á um kaupskyldu eiganda jarðar á veiðihúsi af leigutaka eftir lok leigutíma.

Landsréttur birt 20. maí 2022

228/2021

Einhyrningur ehf (Áslaug Árnadóttir lögmaður) gegn Útgerðarfélaginu Hvoli ehf (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að heimilt hefði verið með kaupsamningi árið 1996 að skilja veiðirétt í Eystri-Rangá frá jörðinni Hjarðartúni. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að þegar Ú ehf. seldi jörðina Hjarðartún í umrætt sinn og undanskildi við söluna hluta hennar ásamt veiðirétt í Eystri-Rangá var búskapur aflagður á jörðinni og enginn átti þar fasta búsetu. Taldist jörðin því ekki landareign í skilningi 4. mgr. 2. gr. laga nr. 76/1970 um lax- og silungsveiði þar sem þeir hagsmunir sem ákvæðinu var ætlað að tryggja voru ekki fyrir hendi. Samkvæmt því var ekkert í lögum sem stóð í vegi þess að með kaupsamningi um jörðina væri undanskilinn veiðiréttur í Eystri-Rangá fyrir því landi sem einnig var undanskilið við söluna og liggur að bökkum árinnar. Var sú ráðstöfun einnig í samræmi við reglu 1. mgr. 2. gr. laga nr. 76/1970 sem aftur byggði á þeirri fornu reglu í íslenskum rétti að hver maður eigi vatn og veiði fyrir landareign sinni. Var Ú ehf. sýknað af kröfum E ehf. í málinu.

Héraðsdómur Reykjaness birt 19. maí 2022

E-2535/2021

Jón Steinn Elíasson og Páll G. Jónsson (Bragi Rúnar Axelsson lögmaður) gegn Veiðifélagi Eystri bakka Hólsár (Sigurður Helgason lögmaður)

Gagnstefnandi, Veiðifélag Eystri bakka Hólsár, er sýkn af skaðabótakröfum aðalstefnenda. Aðalstefnendum ber að greiða gagnstefnanda 2.300.000 króna vegna ógreiddrar húsaleigu veiðihúss.

Héraðsdómur Norðurlands eystra birt 26. febrúar 2018

E-54/2018

Íslenska ríkið (Atli Már Ingólfsson lögmaður) gegn Andra Egilssyni og Bryndísi Helgadóttur og Darra Egilssyni og Agli Ágústssyni og Helga Þór og Helgasyni og Hrund Ásgeirsdóttur og Kristni Rúnari Tryggvasyni og Ingólfi Jónssyni og Freyju Ingólfsdóttur og Jóni Guðmundssyni og dánarbúi Jóns G. Stefánssonar og Jóni og Tryggva Helgasyni og Katrínu Eymundsdóttur og Kristni Sigurði Yngvasyni og Helga Þór og Logasyni og Kristínu Þorbjörgu Logadóttur og Norðurþingi og Oktavíu Stefaníu og Helgadóttur og Torfa Ingólfssyni og Báru Siguróladóttur, Ágústu Ágústsdóttur (Arnar Sigfússon lögmaður), Agli Egilssyni og Eyrúnu Egilsdóttur og Norðurþingi (Garðar Þ. Garðarsson lögmaður), Sævari Erni Sigurðssyni (sjálfur) og Kristrúnu Ísaksdóttur og Sigurbjörgu Ísaksdóttur og Sigurgeiri Ísakssyni og dánarbúi og Sveininnu Jónsdóttur og Eyvindarstöðum ehf. (enginn)

Landeigendur og íslenska ríkið deildu um eignarhald og landamerki jarða sem afhentar voru Sandgræðslu Íslands (síðar Landgræðslu) til uppgræðslu fyrir miðja síðustu öld. Talið var að íslenska ríkið hefði fengið jarðirnar afhentar til eignar og fallist á afmörkun landamerkja í samræmi við endanlegar kröfur ríkisins

Landsréttur birt 26. mars 2021

781/2019

Viðar Halldórsson og Ragna Bogadóttir (Ólafur Björnsson lögmaður) gegn Benediktu Haukdal og Runólfi Maack (Guðmundur Siemsen lögmaður)

Í málinu var deilt um hvort jörðinni K, eign VH og RB, tilheyrði þriðjungur af óskiptum hlunnindum B og B2, eign BH og RM, þar með talinn þriðjungur veiðiréttar í Affalli og þriðjungur réttar til malarnáms, og tilheyrandi umferðarréttur. K var getið í jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalín og þar sögð vera hjáleiga frá B en hlunninda sem K fylgdu var þar ekki getið. Í dómi Landsréttar kom fram að það væri í samræmi við almenn viðhorf þess tíma um að hjáleiga ætti ekki tilkall til hlunninda úr landi þeirrar jarðar sem hún væri byggð úr nema fyrir því væru sérstakar heimildir. Hvað veiðirétt í Affalli varðaði taldi Landsréttur að með hliðsjón af jarðamötum frá árunum 1804, 1849 og 1861, jarðabók 1861 og fasteignamati 1916-1918, sem og af gildandi lögum og reglum hverju sinni, hefði VH og RB ekki tekist sönnun um að K hefði verið orðin sjálfstæð jörð við gildistöku vatnalaga nr. 15/1923. Því yrði hlutdeild K í veiðiréttindunum ekki reist á þeim grundvelli að jörðin hefði verið sjálfstæð jörð eða landareign sem legið hefði að ánni þegar lögin tóku gildi. Með landskiptagerð 1962 hefðu merki jarðanna K og B verið formlega ákvörðuð og liggi það land sem K fékk úthlutað ekki að Affalli. Undanskilin gerðinni hefði verið landspilda sem liggi að Affalli en ekki þótti sannað að K hefði með gerðinni eignast tilkall til þriðjungshlutar hennar. Þá var ekki talið að aðild eigenda K að Veiðifélagi Affalls gæti ein og sér stofnað til veiðiréttar í ánni eða falið í sér viðurkenningu annarra landeigenda á tilvist slíkra réttinda eða að veiðiréttur hefði getað stofnast fyrir hefð. Hvað önnur hlunnindi varðaði taldi Landsréttur VH og RB ekki hafa tekist sönnun um að fyrir hendi væru nokkur hlunnindi í óskiptri sameign þeirra þriggja jarða sem um ræddi. Var viðurkenningarkröfu þeirra þar að lútandi því hafnað. Af þeim sökum þótti óhjákvæmilegt að hafna einnig kröfu um viðurkenningu á tilheyrandi umferðarrétti. Að öllu framangreindu gættu var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu BH og RM.

Landsréttur birt 22. maí 2020

470/2019

Ólöf Sigurðardóttir, Elísabet Sigurðardóttir, Sesselja Kristín Sigurðardóttir, Pétur Jónsson, Jón Pétursson, Sigurður Pétursson og Pétur Ingi Pétursson (Guðjón Ármannsson lögmaður) gegn Vilhjálmi Einari Sumarliðasyni, Evu Ingibjörgu Sumarliðadóttur, Jóhannesi Torfa Sumarliðasyni, Þórdísi M. Sumarliðadóttur, Ólöfu S. Sumarliðadóttur, Pétri Ísleifi Sumarliðasyni, Sveinbjörgu R. Sumarliðadóttur og Ágústi Páli Sumarliðasyni (Ingi Tryggvason lögmaður)

Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um að við sölu jarðarinnar F III á árinu 1943 hafi verið ólögmætt, samkvæmt þágildandi lögum um lax- og silungsveiði nr. 122/1941, að skilja veiðirétt að nokkru eða öllu leyti frá landareigninni. Samkvæmt kaupsamningnum hafði landspilda með veiðiréttindum, landsnytjum og vatnsnytjum sem tilheyrði jörðinni verið undanskilin við söluna. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að hlutfallsleg veiðiréttindi fyrir umræddri landspildu, með takmörkunum sem leiddu af lögmætu samkomulagi frá 1891 um skiptingu veiði milli nærliggjandi jarða, hefðu því fylgt með við sölu jarðarinnar. Var því viðurkennt að eigendur jarðarinnar F III ættu þann veiðirétt fyrir landspildu sem undanskilin var við sölu jarðarinnar og nú tilheyrir fasteignunum F 3 og S.

Landsréttur birt 22. nóvember 2019

76/2019

Guðrún Þórarinsdóttir, Brynjar Ágúst Sigurðsson, Bryndís Guðmundsdóttir og Ragnhildur Lárusdóttir (Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson lögmaður) gegn Eysteini Arasyni og Árna Valdimarssyni og Ingibjörgu Jóhannesdóttur og Katrínu Jónínu Óskarsdóttur og Margréti Guðjónsdóttur og Útgerðarfélaginu Hvoli ehf. (Guðjón Ármannsson lögmaður) og Einhyrningi ehf. (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

LÁG eignaðist jörðina Miðhús í Rangárþingi ytra árið 1947 og réð Eystri-Rangá þá merkjum jarðarinnar að norðan. LÁG afsalaði hluta jarðarinnar til nýbýlastjórnar fyrir hönd ríkissjóðs, árið 1948. Í kjölfarið voru stofnuð fjögur nýbýli á jarðarhlutanum, Miðtún, Lynghagi, Akur og Hjarðartún, sem á árunum 1949, 1951, 1952 og 1953 var ráðstafað með byggingarbréfum til búrekstrar og nýbýla samkvæmt lögum nr. 35/1946 um landnám, nýbyggðir og endurbyggingar í sveitum. Með bréfunum og síðar viðbótarbyggingarbréfum var kveðið á um hlutfallslegan veiðirétt hvers nýbýlis í Eystri-Rangá. Miðtúni var svo síðar skipt í Miðtún 1 og Miðtún 2. Í málinu greindi annars vegar fjóra núverandi eigendur jarðarinnar Miðhúsa, RL, BÁS, GÞ og BG og hins vegar sjö núverandi eigendur nýbýlanna, IJ, MG, KJÓ, EA, ÁV, ÚH ehf. og E ehf., á um hvort veiðiréttur í Eystri-Rangá hefði fylgt með kaupum nýbýlastjórnar á hinum úrskipta jarðarhluta en samkvæmt afsali jarðarhlutans var allt land jarðarinnar sem lá að Eystri-Rangá selt. Við söluna voru í gildi lax- og silungsveiðilög nr. 112/1941. Í 1. málslið 4. mgr. 2. gr. laganna var meðal annars lagt bann við því að skilja veiðirétt að nokkru eða öllu leyti við landareign, hvorki fyrir fullt og allt né um tiltekinn tíma. Í dómi Landsréttar var meðal annars skírskotað til þess að með sölu LÁG á jarðarhlutanum hefði hann tekið ákvörðun um að skipta jörðinni upp í tvær landareignir og að ekki væri deilt um mörk þeirra. Í afsali hans til nýbýlastjórnar kæmi skýrlega fram að hann hefði ákveðið að veiðiréttur jarðarinnar í Eystri-Rangá skyldi fylgja hinum selda hluta sem lá að bökkum árinnar. Landareignin sem hann hefði haldið eftir ætti ekki land að ánni. Skipting jarðarinnar og veiðiréttarins hefði verið í samræmi við þá reglu sem fram hefði komið í 1. mgr. 2. gr. þágildandi laga um lax- og silungsveiði um að landeiganda væri einum heimilt að veiða í vötnum á landi sínu, en sú regla byggðist á hinni fornu meginreglu að veiði fylgdi bakkajörð. Þá hefði þess einnig verið gætt að veiðiréttur fylgdi landareign sem ætluð væri til áframhaldandi landbúnaðarnota. Staðfesti Landsréttur því niðurstöðu héraðsdóms um sýknu IJ, MG, KJÓ, EA, ÁV, ÚH ehf. og E ehf. af viðurkenningarkröfu þess efnis að veiðiréttur sem framseldur hefði verið tilheyrði RL, BÁS, GÞ og BG. Á hinn bóginn vísaði Landsréttur frá héraðsdómi seinni viðurkenningarkröfu RL, BÁS, GÞ og BG um að framsal þess réttar hefði verið óheimilt þar sem RL, BÁS, GÞ og BG voru ekki talin hafa lögvarða hagsmuni af úrlausn beggja krafnanna.

Héraðsdómur Vesturlands birt 29. mars 2019

E-14/2018

Vilhjálmur Einar Sumarliðason, Eva Ingibjörg Sumarliðadóttir, Jóhannes Torfi Sumarliðason, Þórdís M. Sumarliðadóttir, Ólöf S. Sumarliðadóttir, Pétur Ísleifur Sumarliðason, Sveinbjörg R. Sumarliðadóttir og Ágúst Páll Sumarliðason (Ingi Tryggvason lögmaður) gegn Ólöfu Sigurðardóttur, Elísabetu, Sigurðardóttur, dánarbúi, Ingibjargar Sigurðardóttur og Sesselju Kristínu Sigurðardóttur (Guðjón Ármannsson lögmaður)

Viðurkennt að stefnendur sem eigendur jarðar eigi veiðirétt sem undanskilinn var ásamt spildu úr landi jarðar á árinu 1943.

Héraðsdómur Suðurlands birt 18. maí 2018

E-72/2018

Ragnhildur Lárusdóttir, Brynjar Ágúst Sigurðsson, Guðrún Þórarinsdóttir og Bryndís Guðmundsdóttir (Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson lögmaður) gegn Ingibjörgu Jóhannesdóttur og Margréti Guðjónsdóttur og Katrínu Jónínu Óskarsdóttur og Eysteini Fjölni Arasyni og Árna Valdimarssyni og Útgerðarfélaginu Hvoli ehf. (Guðjón Ármannsson lögmaður) og Einhyrningi ehf. (Áslaug Árnadóttir lögmaður)

Ekki var fallist á það með stefnendum að óheimilt hefði verið að framselja veiðirétti jarðarinnar Miðhúsa í Eystri-Rangá við sölu á meirihluta jarðarinnar árið 1948.

Hæstiréttur birt 25. október 2018

788/2017

Höskuldur Þorsteinsson (Edda Björk Andradóttir lögmaður) gegn Dagbjarti Boga Ingimundarsyni og Rafni Ingimundarsyni (Sigurður Sigurjónsson lögmaður)
Lykilorð: Veiðiréttur. Fasteign. Jörð.

Ágreiningur aðila laut að því hvort veiðiréttindi í Deildará og Ormarsá í Norðurþingi tilheyrðu jörðinni Brekku, sem var í eigu D og R, eða jörðinni Grasgeira í eigu H. Grasgeira hafði verið skipt út úr landi Brekku og búið hafði verið þar allt frá miðri 19. öld. Í dómi Hæstaréttar kom fram að Grasgeiri hefði verið leigður nánar tilgreindum ábúendum með byggingarbréfum árin 1874 og 1913 þar til eigninni hefði verið afsalað árið 1928. Í byggingarbréfunum hefði á ýmsum stöðum verið vísað til Grasgeira sem jarðar og þá hefðu lög nr. 1/1884 verið í gildi þegar byggingarbréfið frá 1913 hefði verið gefið út, en efni sínu samkvæmt hefðu lögin einungis tekið til jarða. Þá hefðu landamerkjum Grasgeira verið lýst í framangreindu byggingarbréfi frá 1913, sem og í kaupbréfi og afsali frá 1928. Þegar Grasgeira hefði verið afsalað árið 1928 hefði gilt sú meginregla samkvæmt 2. mgr. 121 gr. vatnalaga nr. 15/1923 að ekki hefði mátt skilja veiðirétt að nokkru leyti eða öllu við landareign nema um tiltekið árabil. Yrði því að leggja til grundvallar að Grasgeiri hefði verið jörð eða landareign með sjálfstæðum landamerkjum þegar árið 1874. Land að Deildará og Ormarsá átti við gildistöku vatnalaga undir Grasgeira og hefði því verið óheimilt samkvæmt 2. mgr. 121. gr. þeirra að gera þar breytingu á þegar afsal hefði verið gefið út fyrir þeirri jörð árið 1928. Var H því sýknaður af kröfu D og R.

Hæstiréttur birt 20. apríl 2018

169/2017

Hólsfell ehf (Ragnar Halldór Hall lögmaður) gegn J. Brynjólfsson ehf (Guðjón Ármannsson lögmaður)

J ehf. höfðaði mál á hendur H ehf. og krafðist þess að viðurkennt yrði að hann ætti sem eigandi jarðarinnar Skógarness veiðirétt í Þverá í Borgarfirði. H ehf. eignaðist jörðina Efra-Nes með afsali á árinu 1998 en ágreiningslaust var að jörðinni fylgdu við söluna veiðiréttindi í Þverá. Árið 2003 var jörðinni skipt í Efra-Nes annars vegar og Efra-Nesland hins vegar sem síðar hlaut heitið Skógarnes. Í skjölum er vörðuðu skiptinguna var ekki getið hvort Skógarnesi fylgdi veiðiréttur í Þverá og í afsölum fyrir jörðinni eftir það var ekki tekið fram hvaða hlunnindi fylgdu henni. Af hálfu H ehf. var því lýst yfir við flutning málsins fyrir Hæstarétti að þegar Efra-Nesi var skipt hefði þar ekki verið stundaður búskapur og var það í samræmi við önnur gögn málsins. Var því ekki talið að jörðin hefði verið landareign í skilningi þágildandi 4. mgr. 2. gr. laga nr. 76/1970 um lax- og silungaveiði. Á þeim tíma hefði því ekkert staðið að lögum í vegi fyrir að unnt væri að skipta Efra-Nesi ásamt tilheyrandi veiðirétti. Þar sem réttur til veiða í Þverá var ekki sérstaklega undanskilinn, hvorki þegar Efra-Nesi var skipt né í afsölum um Skógarnes eftir það, yrði að leggja til grundvallar að sá réttur hefði fylgt jörðinni allt frá upphafi. Var krafa J ehf. því tekin til greina.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 9. febrúar 2018

E-324/2017

Sigurbjörg Jónsdóttir ehf (Jón Jónsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu vegna Fiskistofu (María Thejll lögmaður)

Í málinu fór stefnandi fram á að felld yrði úr gildi ákvörðun Fiskistofu sem staðfest var af þar til bærri úrskurðarnefnd um sérstakt gjald sem lagt var á útgerðarfyrirtækið vegna veiða á innfjarðarrækju án tilskilins sérveiðileyfis. Var því m.a. haldið fram af hálfu stefnanda að ekki hafi þurft sérveiðileyfi til veiðanna en þó var einkum á því byggt að sá afli sem þannig fékkst við veiðarnar teldist ekki ólögmætur sjávarafli í skilningi þágildandi 1. gr. laga um sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla nr. 3771992. Var ekki fallist á framangreindar lögskýringar stefnanda eða aðrar framkomnar málsástæður af hans hálfu sem leiða ættu til þess að gjaldið yrði fellt úr gildi og var stefndi íslenska ríkið vegna Fiskistofu því sýknað af kröfu stefnanda í málinu. Fiskveiðar - sérveiðileyfi - ólögmætur sjávarafli.

Hæstiréttur birt 7. desember 2017

863/2016

Tungufljót ehf (Ásgeir Þór Árnason hrl, Diljá Mist Einarsdóttir hdl, 3. prófmál) gegn Bernharði Guðmundssyni, Einari E. Sæmundsen, Elínu Björtu Grímsdóttur, Gerði Hannesdóttur, Guðnýju Gísladóttur, Guðrúnu Gísladóttur, Hafliða Stefáni Gíslasyni, Halldóri Jónssyni, Jóni Bjarna Gunnarssyni, Jónínu Guðrúnu Einarsdóttur, Kristjáni Helga Guðmundssyni, Margréti Pálínu Guðmundsdóttur, Ólafi G. E. Sæmundsen, Ólafi J. Bjarnasyni, Sigríði H. J. Benedikz, Sigurjóni H. Sindrasyni, Vilborgu Vilmundardóttur, Vilhjálmi Einarssyni, Vilmundi Gíslasyni (Páll Arnór Pálsson hrl) og Þórhalli F. Guðmundssyni (Einar Páll Tamimi hdl, 4. prófmál)

T ehf. höfðaði mál á hendur B o.fl., eigendum jarðarinnar Bergstaða og krafðist viðurkenningar á rétti sínum til skaðabóta óskipt úr hendi B o.fl. vegna þeirrar háttsemi þeirra að hafa, á nánar tilgreindu tímabili, hindrað og reynt að hindra framleigutaka sína við stangveiðar í Tungufljóti og fyrir að hafa sjálf stundað og látið stunda stangveiðar í ánni fyrir landi jarðarinnar. Hafði T ehf. gert tvo leigusamninga um leigu veiðiréttar í Tungufljóti við hlutaðeigandi veiðifélög á árunum 2003 og 2010 og í kjölfarið hafið fiskrækt í ánni. B o.fl. töldu sig hins vegar óbundin af umræddum samningum. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að samningurinn frá 2003 hefði ekki verið bindandi fyrir B o.fl. en hins vegar hefði samningurinn frá 2010 verið skuldbindandi fyrir þau og staðfesti Hæstiréttur þá niðurstöðu. Hæstiréttur taldi jafnframt að T ehf. hefði verið rétt að beina kröfum sínum að B. o.fl. og að leggja yrði til grundvallar að þeim hefði a.m.k. verið kunnugt um að markvisst hefði verið reynt að hindra veiðar manna á vegum T ehf. fyrir landi Bergstaða og að á tilteknu ári hefðu þau öll tekið þátt í veiðum fyrir landi jarðarinnar eða verið fullkunnugt um að veiði væri þar ráðstafað í bága við samning T ehf. Vísaði Hæstiréttur til þess að B o.fl. hefði borið samkvæmt lögum nr. 61/2006 um lax- og silungsveiði að veita veiðimönnum á vegum T ehf. aðgang að veiðistöðum í landi jarðarinnar og hefði framganga þeirra við að hindra eða reyna að hindra veiði á vegum T ehf., svo og veiði þeirra sjálfra, farið í bága við þá lagaskyldu og þær samningsskyldur sem á þeim hvíldu. Með því að T ehf. taldist hafa leitt nægar líkur að því að það hefði orðið fyrir tjóni vegna þessa var viðurkenndur réttur félagsins til skaðabóta úr hendi B o.fl. vegna nánar tilgreind tímabils.

Hæstiréttur birt 30. mars 2017

566/2016

Á eyrunum ehf (Guðjón Ármannsson hrl) gegn Kirkjumálasjóði (Ingi Tryggvason hrl)

Ágreiningur aðila laut að því hvort jörðin Traðir á Snæfellsnesi, sem var í eigu Á ehf., ætti veiðirétt í Staðará eða hvort veiðirétturinn tilheyrði óskipt jörðinni Staðastað í eigu K. Fyrir lá að Traðir og Traðabúð hefðu lengst af verið hjáleigur frá heimajörðinni Staðastað og þær ekki notið annarra hlunninda en þeirra sem sérstaklega hafði verið getið í heimildum, þar á meðal í landamerkjaskrá frá árinu 1884, og hefði réttur til lax- og silungsveiði í Staðará ekki verið á meðal þeirra. Í landskiptum árið 1939 var hjáleigunum skipt út úr Staðastað og þær sameinaðar í eina jörð undir nafninu Traðir. Við skiptin kom í hlut Traða afmarkað ræktarland og engjaland en beitiland í óskiptri sameign með Staðastað. Þá var kveðið á um að veiði í Staðará og reki fyrir landi jarðanna skyldi áfram fylgja Staðastað eins og verið hefði. Í dómi Hæstaréttar kom fram að með því að beitiland Staðastaðar og Traða skyldi samkvæmt framansögðu vera í óskiptri sameign beggja jarðanna og sameignarlandið náði að Staðará hefði það fyrirkomulag um veiðiréttinn, sem mælt hafði verið fyrir um í landskiptagerðinni 1939, ekki verið í samræmi við ákvæði 1. mgr. 4. gr. þágildandi laga nr. 61/1932 um lax- og silungsveiði um jafnan veiðirétt þeirra, sem land ættu í óskiptri sameign. Þá var vísað til þess að í byggingarbréfi frá árinu 1947, sem umboðsmaður kirkjujarða í Snæfellsnessýslu gaf út til þáverandi ábúanda jarðarinnar Traða og var staðfest og áritað í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu, hefði verið kveðið á um að Tröðum fylgdi veiðiréttur í Staðará að sínum hluta í samræmi við ákvæði laga. Talið var að með þessu hefði landeigandi og þar til bærir handhafar ríkisvaldsins fært skipan veiðiréttar í Staðará fyrir sameiginlegu landi jarðanna í lögmætt horf. Að virtum gögnum málsins var ekki séð að á því sameignarfyrirkomulagi hefði síðar verið gerð breyting af hálfu þeirra sem til þess væru bærir og stæði það því óbreytt. Samkvæmt framansögðu var Á ehf. sýknaður af kröfu K um viðurkenningu á því að allur veiðiréttur í Staðará fyrir landi Staðastaðar tilheyrði óskipt þeirri jörð.

Héraðsdómur Reykjavíkur birt 10. febrúar 2017

E-599/2017

Birnir ehf Flóki ehf og Sólberg ehf (Jón Jónsson lögmaður) gegn íslenska ríkinu (Eiríkur Áki Eggertsson lögmaður)
Málaflokkur: Skattaréttur

Hafnað var kröfu stefnenda um endurgreiðslu sérstaks veiðigjalds sem lagt var á úthafsrækjuafla skipa þeirra fiskveiðiárið 2012/2013, samkvæmt a. lið bráðabirgðaákvæði I í lögum nr. 74/2012, um veiðigjöld. Ekki var fallist á þá málsástæðu að skattheimtan væri ólögmæt, í andstöðu við nánar greind ákvæði stjórnarskrár eða að um ólögmætt framsal skattlagningarvalds væri að ræða.

Hæstiréttur birt 3. mars 2016

530/2015

Guðmundur Júlíusson (Ólafur Eiríksson hrl) og Katrín Stella Briem (Jón Elvar Guðmundsson hdl, 1. prófmál) gegn Lambhagabúinu ehf (Guðjón Ármannsson hrl)

G og K höfðuðu mál þetta og kröfðust þess að viðurkennt yrði að þau ættu, sem eigendur jarðarinnar Langanesmelar, veiðirétt fyrir landi jarðarinnar í Eystri-Rangá. Ágreiningur aðila laut að því hvort jörðinni Langanesmelum hefði fylgt veiðiréttur þegar þáverandi eigandi Lambhaga seldi þá spildu úr landi jarðarinnar með kaupsamningi í júní 1928. Í samningnum var tiltekið að „öll veiði á landspildunni bæði til lands og vatns fylgir með í kaupunum.“ G og K leiddu veiðirétt sinn frá fyrrnefndum kaupsamningi og vísuðu til þess að þau ættu jörð með landi að straumvatni og ættu því, samkvæmt þeirri fornu reglu í íslenskum lögum að eignarhaldi á landi fylgdi réttur til veiði á eða fyrir landi, veiðirétt í Eystri-Rangá fyrir landi Langanesmela. L og W, núverandi eigendur jarðarinnar Lambhaga, mótmæltu kröfu G og K með vísan til þess að þágildandi löggjöf hafi lagt bann við að skilja veiðirétt frá landareign og hefði framangreint orðalag í kaupsamningnum um afsal veiðiréttar því ekki getað haft gildi samkvæmt efni sínu. Ágreiningslaust var að þegar umræddri spildu úr landi jarðarinnar Lambhaga var afsalað árið 1928 hafi búrekstur verið stundaður á jörðinni og var jörðin því talin landareign í skilningi vatnalaga nr. 15/1923. Var talið að framangreint ákvæði í kaupsamningnum hefði ekki samrýmst þágildandi fyrirmælum 2. mgr. 121. gr. laga nr. 15/19223 um takmörkun á aðskilnaði veiðiréttar við landareign. Ekki var talið að með ákvæði kaupsamningsins hefði stofnast sá veiðiréttur sem hann kvað á um. Var kröfum G og K því hafnað.

Hæstiréttur birt 3. mars 2016

471/2015

Guðmundur Jóhannsson (Ásgeir Þór Árnason hrl) og Edda B. Jónasdóttir (Magnús Óskarsson hrl, 1. prófmál) gegn VALZ ehf (Eiríkur Gunnsteinsson hrl)

V ehf. höfðaði mál þetta og krafðist þess að viðurkennt yrði að landi sínu, Glammastaðalandi, tilheyrði hlutfallslegur veiðiréttur á vatnasvæði Laxár í Leirársveit. Ágreiningur aðila laut að því hvort að jörðinni Glammastaðalandi hefði fylgt veiðiréttur þegar G og E eigendur Glammastaða seldu þá spildu úr landi jarðarinnar með kaupsamningi í febrúar 2000. Samkvæmt afsalinu hafði fylgt með í kaupunum öll þau gæði og gögn sem eignarhlutanum fylgdi og var tekið fram að afsalshafa hafi verið kunnugt um „rétt jarðarinnar í veiðifélagi Laxár í Borgarfjarðarsýslu og eignast hann hlutfallslegan rétt til arðs miðað við stærð eignarhlutans.“ Greindu aðilar meðal annars á um hvort ráðstöfunin hefði brotið í bága við 4. mgr. 2. gr. laga nr. 76/1970 um lax og silungsveiði. Þá deildu aðilar, ef fyrrnefnd ráðstöfun hafði verið heimil, um það hvort samkomulag í júlí 2005 milli G og E og K, fyrri eiganda Glammastaðalands, um að allur veiðiréttur tilheyrði til frambúðar jörð G og E, Glammastaða, hefði verið andstætt fyrrgreindu ákvæði. Samkvæmt gögnum málsins var jörðin Glammastaðir býli og hafði verið búskapur á jörðinni fram til ársins 1949 er hún hefði farið í eyði. Var jörðin því ekki talin landareign í skilningi 4. mgr. 2. gr. laga nr. 76/1970 og að fyrirmæli ákvæðisins, um takmörkun á aðskilnaði veiðiréttar við landareign, hefðu ekki staðið í vegi fyrir að hinn umdeildi veiðiréttur hefði fylgt með í kaupunum árið 2000 né að veiðirétturinn hefði færst aftur undir land G og E með samkomulaginu árið 2005. Voru G og E því sýkn af kröfum V ehf.

Hæstiréttur birt 3. nóvember 2011

453/2009

Skógræktarfélag Rangæinga (Karl Axelsson hrl) gegn Mörtu G Bergman (Guðmundur Óli Björgvinsson hrl)

Félagið S höfðaði mál gegn eigendum jarðanna VH, BV, VI, VII og M og krafðist viðurkenningar á því að félagið ætti veiðirétt í Eystri-Rangá og Fiská vegna jarðarinnar K sem félagið átti en jörðin lá ekki að umræddum ám. Í dómi Hæstaréttar var rakið að frá gildistöku vatnalaga nr. 15/1923 hefði samkvæmt eldri og núgildandi löggjöf um lax- og silungsveiðar að meginreglu ekki verið unnt að eignast veiðirétt í straumvatni eða stöðuvatni hér á landi nema með því að eignast land sem lægi að slíku vatni. S hafði hvorki borið því við að eigendur K hefðu fyrir þann tíma fengið afsal fyrir veiðirétti í Eystri-Rangá og Fiská án þess að eiga land að þeim vötnum eða unnið sér þann rétt fyrir hefð, né að veiðiréttur hefði eftir þann tíma komist í hendur þeirra fyrir afsal eftir þeim takmörkuðu heimildum sem veittar hefðu verið frá gildistöku vatnalaga til að skilja veiðirétt frá eignarrétti að landi, sem að vatni lægi. Að þessu virtu gæti ekki staðist að S hefði eignast veiðirétt í ánum með því einu að K hefði verið ákveðin hlutdeild í einingum vegna þessara vatna í arðskrá fyrir Eystri-Rangá eins og haldið var fram af hálfu S. Aðild ábúanda K að veiðifélögum fyrir Eystri-Rangá og Fiská gat ein og sér ekki hafa stofnað til veiðiréttar fyrir jörðina, þótt slík félagsaðild gæti komið til álita við mat á því hvort sannað væri að K hefði átt þann veiðirétt af öðrum sökum. Af sömu ástæðu var ekki talið að veiðiréttur gæti hafa stofnast fyrir hefð vegna nota ábúenda K af veiði í Eystri-Rangá eða Fiská eftir gildistöku vatnalaga nr. 15/1923. S hélt því fram að land K hefði legið að Eystri-Rangá fram til ársins 1963 en þá hefði þáverandi eigandi jarðarinnar við landskipti afsalað hluta hennar sem lá að ánni til jarðarinnar M. Hæstiréttur vísaði til þess að í því tilviki hefði veiðirétturinn þá færst yfir á hendi eiganda jarðarinnar M í samræmi við þágildandi lög og gæti þar með ekki enn talist tilheyra K. S hélt því einnig fram að K hefði fram til landskipta á árinu 1963 átt hlutdeild í óskiptu landi sem náði að bökkum Eystri-Rangár og Fiskár, en óumdeilt var að þegar landinu var skipt upp hefði veiðirétturinn áfram verið óskiptur á hendi fyrri sameigenda landsins. Hæstiréttur taldi að ekki yrði ályktað af heimildum að jörðin K hefði verið hluti af því landi sem jarðirnar VH, BV, VI, VII og M höfðu áður verið hluti af. Studdist Hæstiréttur að þessu leyti við heimildir þar sem fram kom að K hefði haft sjálfstæð merki, þótt ágreiningur hefði í einhverjum ótilgreindum atriðum staðið um þau. Einnig voru heimildir um að fyrri eigandi K hefði einn átt aðild að landamerkjamáli gegn eigendum nágrannajarðar en ekki aðrir eigendur hins óskipta lands. Loks var í landskiptabók getið um mörk K gagnvart jörð sem VH, BV, VI, VII og M höfðu áður tilheyrt. K hafði að einhverju leyti tekið þátt í starfsemi fiskiræktar- og veiðifélaga á svæðinu frá og með árinu 1954 og getið var um jörðina í samþykktum félaganna frá árinu 1960. Eftir það hefði aðeins einu sinni verið gefin út arðskrá vegna félaganna en fram að því virtist ekki sem K hefði verið ætlaður hlutur í arði þeirra. Af þeirri arðskrá risu deilur, en mál þetta virtist mega rekja til þeirra og þóttu því ekki efni til að telja arðskrána hafa sjálfstætt gildi til stuðnings því að veiðiréttur sá sem S gerði kröfu um fylgdi jörðinni. Ekki var ljóst hvers vegna K hafði ekki átt aðild að umræddum félögum fyrir 1960 og hvers vegna jörðin varð þá aðili að félögunum. Aftur á móti varð ekki framhjá því litið að jörðin Þ hafði verið talin upp meðal jarða sem áttu hlut að félaginu, en ekki lá annað fyrir en að land þeirrar jarðar næði hvergi að vatnasvæði félagsins. Í ljósi alls þessa var talið að S hefði ekki tekist að sýna fram á að K hefði tilheyrt hlutdeild í óskipta landinu sem lá að Eystri-Rangá og Fiská. Þar sem S bar sönnunarbyrðina fyrir þeirri staðhæfingu og með vísan til annarra atriða sem fjallað var um í dóminum var kröfum félagsins hafnað.

Hæstiréttur birt 4. febrúar 2010

88/2009

Gunnar Örn Þorvaldsson, Gréta Björg Jósefsdóttir, Jón Böðvarsson, Þórunn Guðfinna Sveinsdóttir, Skógræktarfélag Íslands, Skógræktarfélag V-Húnvetninga, Böðvar Sigvaldason, Böðvar Sigvaldi Böðvarsson, Karl Guðmundsson, Stefán Einar Böðvarsson og Gunnlaugur Frosti Guðmundsson (Jóhannes Karl Sveinsson hrl) gegn Veiðifélagi Miðfirðinga (Ásgeir Þór Árnason hrl, Jón Höskuldsson hrl, Jón Egilsson hdl, Karl Axelsson hrl, Stefán Ólafsson hrl, Óttar Yngvarsson hrl, Helga Melkorka Óttarsdóttir hdl)

G o. fl. höfðuðu mál vegna sex jarða, sem eru nyrst á félagssvæði Veiðifélags Miðfirðinga, og kröfðust þess að arðskrá félagsins yrði felld úr gildi. Veiðifélagið fékk dómkvadda tvo menn í september 2002 til að gera nýja arðskrá fyrir félagið. Að fenginni þeirri niðurstöðu leituðu nokkrir af aðilum málsins yfirmats, sem var lokið í júlí 2006. Í yfirmatinu féllu í hlut jarðanna, sem G o. fl. komu fram fyrir, samtals 70,7 af 1000 einingum við úthlutun arðs af veiði. G o .fl. töldu annars vegar að aðferð yfirmatsmanna við mat á aðstöðu til netaveiða fyrir landi jarðanna sex hefði ekki verið í samræmi við ákvæði þágildandi laga nr. 76/1970 um lax- og silungsveiði og hins vegar að tveir af þremur yfirmatsmönnum hefðu verið vanhæfir til matsstarfa. Talið var að þótt matsmennirnir væru eigendur að jörðum, sem fylgdi réttur til veiði í Grímsá og Reykjadalsá, væri fjarstæða að þeir gætu af þessum sökum talist vanhæfir til að standa að arðskrá fyrir félagssvæði Veiðifélags Miðfjarðar. Þá var ekki fallist á með G o. fl. að einn yfirmatsmaðurinn hefði í störfum fyrir annað veiðifélag látið uppi afstöðu sem með réttu gæfi tilefni til að draga í efa óhlutdrægni hans við gerð arðskrár fyrir Veiðifélag Miðfjarðar. Loks var talið að þótt í 1. mgr. 56. gr. laga nr. 76/1970 hefði án tæmandi talningar verið greint frá helstu þáttum, sem tekið skyldi mið af við gerð arðskrár fyrir félagssvæði veiðifélags, hefði öll frekari ákvörðun í þeim efnum verið háð mati stjórnvalds, þegar beita þurfti yfirmati til að koma á slíkri arðskrá. Var hvorki litið svo á að arðskrá samkvæmt yfirmatinu væri reist á ólögmætum né ómálefnalegum sjónarmiðum. Við svo búið væri ekki á færi dómstóla að taka til endurskoðunar forsendur, sem færðar höfðu verið fyrir niðurstöðu yfirmats. Var því ekki fallist á kröfu G o. fl.

Hæstiréttur birt 15. október 2009

553/2008

Man ehf (Helgi Birgisson hrl) gegn Sigurði Hannesi Oddssyni (Heimir Örn Herbertsson hrl)

S keypti með afsali í júlí 1979 spildu úr landi jarðarinnar V af H, þáverandi eiganda jarðarinnar. S kvaðst ætíð hafa talið sig eiga veiðirétt í A á grundvelli eignarhalds að umræddri landspildu við vatnið og veitt sem slíkur í því. Höfðaði hann mál og krafðist þess að viðurkenndur yrði veiðiréttur hans í vatninu. M, núverandi eigandi jarðarinnar V, mótmælti kröfu S og bar því við að veiðiréttur sá sem frá fornu hefði tilheyrt V hefði aldrei verið frá henni skilinn. Þótt S hefði eignast spildu úr jörðinni fyrir sumarhús hefði hann ekki eignast við það hlutdeild í veiðirétti jarðarinnar. Í afsalinu til S var ekki kveðið á um það hvort réttur til veiði ætti að fylgja með í kaupunum. Þá varð ekki beinlínis ráðið af texta þess hvernig mörk landspildu S gagnvart vatninu væru, þótt orðalagið benti fremur til þess að spildan hefði átt að ná alla leið að A. Það væri forn regla í íslenskum rétti að hver maður ætti veiði fyrir landi sínu og hefði samsvarandi regla verið lögfest í lögum um lax- og silungsveiði. Þar sem réttur S til veiða í A hefði ekki verið sérstaklega undanþeginn þegar umræddri spildu var afsalað til hans yrði að telja að sá réttur hefði fylgt með í kaupunum. Var krafa S um viðurkenningu á veiðirétti í vatninu A tekin til greina.

Hæstiréttur birt 15. október 2009

552/2008

Man ehf (Helgi Birgisson hrl) gegn Eyjólfi Melsted (Heimir Örn Herbertsson hrl)

E keypti með afsali í maí 1979 spildu úr landi jarðarinnar V af H, þáverandi eiganda jarðarinnar. E kvaðst ætíð hafa talið sig eiga veiðirétt í A á grundvelli eignarhalds að umræddri landspildu við vatnið og veitt sem slíkur í því. Höfðaði hann mál og krafðist þess að viðurkenndur yrði veiðiréttur hans í vatninu. M, núverandi eigandi jarðarinnar V, mótmælti kröfu E og bar því við að veiðiréttur sá sem frá fornu hefði tilheyrt V hefði aldrei verið frá henni skilinn. Þótt E hefði eignast spildu úr jörðinni fyrir sumarhús hefði hann ekki eignast við það hlutdeild í veiðirétti jarðarinnar. Í afsalinu til E var ekki kveðið á um það hvort réttur til veiði ætti að fylgja með í kaupunum. Þá varð ekki beinlínis ráðið af texta þess hvernig mörk landspildu E gagnvart vatninu væru, þótt orðalagið benti fremur til þess að spildan hefði átt að ná alla leið að A. Það væri forn regla í íslenskum rétti að hver maður ætti veiði fyrir landi sínu og hefði samsvarandi regla verið lögfest í lögum um lax- og silungsveiði. Þar sem réttur E til veiða í A hefði ekki verið sérstaklega undanþeginn þegar umræddri spildu var afsalað til hans yrði að telja að sá réttur hefði fylgt með í kaupunum. Var krafa E um viðurkenningu á veiðirétti í vatninu A tekin til greina.

Héraðsdómur Norðurlands vestra birt 22. júlí 2009

E-173/2008

Elísabet G Kemp Ludvik Rudolf Kemp (Sigurmar Kristján Albertsson hrl) gegn Angelu Berthold (Stefán Þórarinn Ólafsson hrl)
Lykilorð: Samningur. Veiðiréttur.

Í tengslum við kaup stefndu á jörð, var gert samkomulag um að hún framseldi til seljenda arðgreiðslur er hún fengi vegna veiðiréttar. Í málinu var gerð krafa um greiðslu samkvæmt þessu samkomulagi, en stefnda sýknuð þar eð talið var sannað að samkomulagið hefði síðar verið fellt niður.

Hæstiréttur birt 30. apríl 2009

556/2008

Ragnar Valur Björgvinsson og Sigríður Harðardóttir (Karl Axelsson hrl) gegn Hreggviði Hermannssyni, Lax-, silungsveiði. Veiðiréttur. Sameign. Skaðabætur, R, S, H áttu, þrjár jarðir í samfelldri röð að Hvítá, fylgdu jörðunum veiðiréttindi. Ríkti, lengst af samkomulag á milli þeirra um að skipta þessum heimildum á þann hátt, að þær tækju til veiða fyrir landi þeirra allra í senn. Frá veiðitímabilinu, 2006 leit H hins vegar svo á að sér væri frjálst að ráðstafa veiði fyrir sínu, landi án samstarfs við R, S. Töldu R, S að H hafi með þessu meinað þeim að, nýta veiðiréttindi sín, meðal annars með því að ráðstafa veiði sem þau hafi átt, að ráða yfir. Kröfðu þau H um skaðabætur sem svöruðu til missis tekna af sölu, veiðileyfa árin 2006, 2007. Talið var að hver maður ætti rétt til veiða fyrir, landi sínu, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga um lax-, silungsveiði. Sameiginlegt, skipulag á veiðum væri háð samkomulagi. Tækist það ekki væri hverjum, einum, frjálst að ráðstafa veiði fyrir sínu landi án afskipta hinna. Þá var það, fyrirkomulag að veiðifélagið hafi um árabil úthlutað jörðunum þremur í einu, lagi veiðiheimildum ekki talið hafa myndað með því einu sameign um þessi veiðiréttindi, ekki lægi fyrir að önnur stoð gæti verið fyrir slíkri skipan. Væri samstarf (Stefán Geir Þórisson hrl) og eigenda jarðanna ekki óhjákvæmilegt til að koma við nýtingu veiðiréttindanna (Ingimar Ingimarsson hdl)

R, S og H áttu þrjár jarðir í samfelldri röð að Hvítá og fylgdu jörðunum veiðiréttindi. Ríkti lengst af samkomulag á milli þeirra um að skipta þessum heimildum á þann hátt að þær tækju til veiða fyrir landi þeirra allra í senn. Frá veiðitímabilinu 2006 leit H hins vegar svo á að sér væri frjálst að ráðstafa veiði fyrir sínu landi án samstarfs við R og S. Töldu R og S að H hafi með þessu meinað þeim að nýta veiðiréttindi sín, meðal annars með því að ráðstafa veiði sem þau hafi átt að ráða yfir. Kröfðu þau H um skaðabætur sem svöruðu til missis tekna af sölu veiðileyfa árin 2006 og 2007. Talið var að hver maður ætti rétt til veiða fyrir landi sínu, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga um lax- og silungsveiði. Sameiginlegt skipulag á veiðum væri háð samkomulagi. Tækist það ekki væri hverjum og einum frjálst að ráðstafa veiði fyrir sínu landi án afskipta hinna. Þá var það fyrirkomulag að veiðifélagið hafi um árabil úthlutað jörðunum þremur í einu lagi veiðiheimildum ekki talið hafa myndað með því einu sameign um þessi veiðiréttindi og ekki lægi fyrir að önnur stoð gæti verið fyrir slíkri skipan. Væri samstarf eigenda jarðanna ekki óhjákvæmilegt til að koma við nýtingu veiðiréttindanna. Var í málinu talið ósannað að H hafi á árunum 2006 og 2007 fénýtt sér veiðiréttindi sem að réttu lagi tilheyrðu R og S. Var H því sýknaður af kröfum R og S.

Héraðsdómur Suðurlands birt 6. apríl 2009

E-83/2008

Skógræktarfélag Rangæinga (Guðjón Ármannsson hdl) gegn db. og Bergsteins Gizurarsonar (Guðmundur Óli Björgvinsson hrl) og Lúðvík Gizurarsyni og Jóni og Benediktssyni og Svölu og Jónsdóttur og Jónshúsum og ehf. og Félagsvelli og ehf. og Ingvari og Þorsteinssyni (Ólafur Eiríksson hrl)

Stefnandi krafðist þess að viðurkennt yrði að hann ætti sem eigandi jarðarinnar Kotvallar í Rangárþingi eystra veiðirétt í Eystri Rangá og Fiská. Sýkna.

Héraðsdómur Suðurlands birt 11. júlí 2008

E-195/2007

Ragnar Valur Björgvinsson og Sigríður Harðardóttir gegn Hreggviði Hermannssyni
Lykilorð: Skaðabætur. Veiðiréttur.

Eigandi jarðar við Hvítá sýknaður af skaðabótakröfu tveggja eigenda aðliggjandi jarða en þeir höfðu allir haft með sér samstarf um nýtingu veiðiréttar. Var ekki fallist á það með stefnendum að samkomulag um veiðifyrirkomulag, sem aðilarnir höfðu gert með sér ár hvert, allt þar til þeir ákváðu að leigja ána sameiginlega út, hefði raknað við er samningnum um útleiguna var sagt upp.

Hæstiréttur birt 17. janúar 2008

194/2007

Lífsval ehf (Stefán Geir Þórisson hrl) gegn Landeigendafélagi Haukadalsár (Hildur Sólveig Pétursdóttir hrl)

Í kjölfar sölu jarðarinnar S í ágúst 2004 til L ehf. reis ágreiningur um eignarhald jarðarinnar er lauk með dómi Hæstaréttar 15. desember 2005, þar sem fallist var á forkaupsrétt F að jörðinni og seljanda gert að gefa út afsal til hennar. L ehf. krafði veiðifélagið LH um greiðslu arðs af veiðiá í landi jarðarinnar, sem hefði átt að greiða í október 2004, en veiðifélagið hafði haldið greiðslunni eftir meðan leyst var úr ágreininginum um eignarhald jarðarinnar og innt hana síðan af hendi til F. Í dómi héraðsdóms, sem staðfestur var með vísan til forsendna, var talið að eins og hér hefði hagað til hefði veiðifélagið ekki getað að vítalausu innt arðgreiðslu vegna jarðarinnar af hendi þegar arðurinn átti að koma til úthlutunar. Þá var talið að eftir fyrrgreindan dóm Hæstaréttar væri krafa L ehf. um arðgreiðslu, sem byggðist á eignarhaldi, sem félagið hefði aldrei með réttu öðlast, með öllu haldlaus. Veiðifélagið var því sýknað af kröfu L ehf.

Hæstiréttur birt 20. desember 2007

239/2007

Ólafur Áki Ragnarsson og Álfheiður Freyja Friðbjarnardóttir (Ólafur Björnsson hrl) gegn Óskari Gunnlaugssyni, Braga Gunnlaugssyni, Ingunni Gunnlaugsdóttur, Guðríði Gunnlaugsdóttur, Guðlaugu Gunnlaugsdóttur, Baldri Gunnlaugssyni, Hauki Gunnlaugssyni, Vilborgu Gunnlaugsdóttur og Birni Gunnlaugssyni (Ragnar Halldór Hall hrl)

Aðilar deildu um hvort veiðiréttur í Berufjarðará hefði fylgt þegar röskir 25 hektarar af landi jarðarinnar Berufjarðar voru seldir árið 1961. Umrætt land lá hvergi að ánni en áfrýjendur, sem leiddu rétt sinn frá kaupendum þess árið 1961, reistu tilkall sitt til veiðiréttar á því að þau væru sameigendur að óskiptu landi Berufjarðar. Ekki var fallist á að þessi skilningur ætti sér stoð í samningnum 1961 og fremur talið að þetta færi gegn orðalagi hans. Þá hefðu áfrýjendur ekki fært sönnur á að eigendur Berufjarðar hefðu óbeint viðurkennt réttmæti skilnings þeirra á efni samningsins. Var því fallist á kröfu stefndu að áfrýjendur ættu ekki veiðirétt í ánni.

Hæstiréttur birt 16. mars 2006

443/2005

Veiðifélagið Bláskógar ehf (Gestur Jónsson hrl) gegn Ingu Helgu Björnsdóttur (Jónas A. Aðalsteinsson hrl)

Deilt var um hvort V ehf., sem var eigandi jarðarinnar Þverfells í Borgarfjarðarsveit, eða I, sem var ábúandi jarðarinnar, ætti rétt til greiðslu, sem íslenska ríkið hafði innt af hendi árið 1992, vegna sölu á hluta fullvirðisréttar jarðarinnar. Fyrir lá að fullvirðisrétturinn hafði verið ákveðinn út frá framleiðslu ábúenda en ekki landeiganda. Var talið að fullnægt hefði verið skilyrðum 4. gr. reglugerðar nr. 313/1991 um að greiða skyldi ábúendum jarðarinnar kaupverð fullvirðisréttarins og var I því sýknuð af kröfu V ehf. um þetta atriði. Einnig var deilt um hvor aðilanna ætti rétt á arðgreiðslum vegna veiðiréttar jarðarinnar, sem Veiðifélag Grímsár og Tunguár hafði árlega lagt inn á bankabók í vörslu þess. Í erfðafestusamningi frá 1951 hafði þáverandi eigandi jarðarinnar áskilið sér rétt til „veiðivatna jarðarinnar“. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að það hefði staðið eigandanum nær að tryggja sér sönnun um umfang þess veiðiréttar, sem undanskilja átti við samningsgerðina. Ekki var talið sannað að hann hafi haft arðgreiðslur af Tunguá í huga þegar samningurinn var gerður, enda var þá engin veiði í ánni fyrir landi jarðarinnar. Niðurstaða héraðsdóms um að V ehf. ætti ekki rétt til arðgreiðslnanna var því staðfest.

Hæstiréttur birt 18. desember 2003

173/2003

Sigurrós K. Indriðadóttir og Örnólfur Björgvinsson (Ragnar Aðalsteinsson hrl) gegn Húnaþingi vestra (Ólafur Haraldsson hrl)
Lykilorð: Veiðiréttur. Afréttur.

Eignarhald veiðiréttar í Syðra-Kvíslarvatni á Núpsheiði í Miðfirði var ákvarðað á grundvelli fyrirliggjandi gagna um eigendaskipti að veiðiréttinum, en auk þess löggerninga um aðliggjandi jarðir og afrétt. Var H talinn eigandi veiðiréttarins að undanskildum þeim veiðirétti sem fylgdi jörðinni E, áður hafði fylgt jörðinni Þ samkvæmt landamerkjabréfi fyrir Þ 31. maí 1887.