Dómstólaleit

Á árinu 2019 ákvað kirkjuþing að leggja niður Saurbæjarprestakall og í kjölfarið var embætti sóknarprests í Saurbæjarprestakalli, sem K hafði gegnt frá árinu 1996, sömuleiðis lagt niður. Í málinu krafðist K viðurkenningar á skaðabótaskyldu Þ vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir vegna þessa. Til vara krafðist hann viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir vegna þeirrar ákvörðunar biskups Íslands að hafna ákvörðun hans um að fara á lögmælt eftirlaun í framhaldi af því að honum var boðið embætti prests í Garða- og Hvalfjarðarstrandarprestakalli. Að því frágengnu krafðist K viðurkenningar á skaðabótaskyldu vegna þess tjóns sem hann kvaðst hafa orðið fyrir sökum þeirrar ákvörðunar biskups Íslands að hafna ákvörðun hans um að taka tilboðinu um prestsembætti í Garða- og Hvalfjarðarstrandarprestakalli. Landsréttur taldi að málsmeðferðin sem leiddi til ákvörðunar kirkjuþings um niðurlagningu Saurbæjar- prestakalls hefði verið lögmæt og byggst á lögmætum og málefnalegum grundvelli, og að hið sama gilti um ákvörðunina sem á eftir fylgdi um niðurlagningu sóknar- prestsembættisins. Þá taldi Landsréttur að þar sem K hafði ekki verið fluttur milli embætta samkvæmt 1. mgr. 36. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, heldur hefði embætti hans verið lagt niður, hefði aldrei getað komið til álita að hann ætti tilkall til eftirlaunaréttinda samkvæmt 4. mgr. 20. gr. stjórnarskrárinnar. Að lokum taldi Landsréttur að viðbrögð Þ við því þegar K kvaðst í byrjun september 2019 vilja taka boði um embætti prests, sem Þ hafði gefið K frest til 10. apríl 2019 til að svara, hefðu ekki verið í ósamræmi við meginreglu stjórnsýsluréttar um réttmætar væntingar eða reglu um meðalhóf. Voru skilyrði skaðabótaábyrgðar því ekki talin uppfyllt og Þ sýknað af öllum kröfum K.

S höfðaði mál á hendur H ehf. o.fl. til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar Baulárvalla á Snæfellsnesi gagnvart aðliggjandi jörðum í eigu H ehf. o.fl. Aðilar deildu um það hvort stofnast hefði réttilega til jarðarinnar með útmælingargjörð sýslumanns árið 1823, hvort réttindi tengd þeirri stofnun hefðu fallið niður og um eignarhald jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var talið að S væri réttur aðili að málinu til sóknar þar sem S nyti þinglýstrar eignarheimildar að jörðinni og engin gögn lægju fyrir í málinu um eignarhald íslenska ríkisins að jörðinni. Þá var ráðið af útmælingargjörð sýslumanns og byggingarbréfi að stofnað hefði verið til nýbýlis í landi Baulárvalla samkvæmt reglum nýbýlatilskipunar 15. apríl 1776 á þeirri forsendu að jörðin hefði á þeim tíma ekki verið háð beinum eignarrétti annarra. Var talið að útmælingargjörðin bæri ekki annað með sér en að málsmeðferðin hefði fullnægt fyrirmælum 2. og 4. gr. tilskipunarinnar með því að ábúendur nábýlisjarða hefðu verið varaðir við um fyrirhugaða forréttingu samkvæmt ákvæðum tilskipunarinnar. Þá yrði ekki séð að eigendur eða ábúendur aðliggjandi jarða hefðu í aðdraganda forréttingarinnar að neinu leyti gert athugasemdir við að hún hefði raskað öðrum réttindum þeirra en notkun svæðisins til upprekstrar eða að komið hefðu fram athugasemdir á næstu áratugum um að forréttingin hefði skert önnur réttindi aðliggjandi jarða. Var því ekki fallist á þá málsástæðu H ehf. o.fl. að ekki hefði verið gætt réttra formreglna við útmælingu nýbýlisins og að hún hefði því ekki getað orðið grundvöllur að yfirfærslu á beinum eignarrétti. Því var einnig hafnað að réttur til nýbýlisins að Baulárvöllum hefði fallið niður vegna notkunarleysis. Ekki var heldur á það fallist með H ehf. o.fl. að tilgreind landamerkjabréf aðliggjandi jarða fælu í sér sönnun fyrir eignarrétti þeirra að því landi sem sakarefni málsins tók til. Loks var því hafnað að H ehf. o.fl. hefðu unnið eignarhefð yfir landinu. Ekki var deilt um það að þær kröfulínur sem afmarkaðar voru í kröfugerð S væru í samræmi við afmörkun lands Baulárvalla samkvæmt útmælingargerðinni og lögfestu Arnfinns Arnfinnssonar fyrir jörðina 1847. Voru kröfur S því teknar til greina.