Dómstólaleit

Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem krafa S að fjárhæð 14.345.323 krónur var viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. við gjaldþrotaskipti á þb. W hf. S hafði verið framkvæmdastjóri fjármálasviðs W hf. frá júlí 2015 og þar til bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipa í mars 2019. Ágreiningur aðila laut að því hvort S hefði verið nákominn W hf. í skilningi 4. töluliðar 3. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 3. mgr. 112. gr. laganna. Taldi Hæstiréttur með vísan til gagna málsins að S hefði talist til lykilstjórnenda W hf. og hefði sem framkvæmdastjóri fjármálasviðs haft yfirsýn yfir fjármál þess á hverjum tíma. Þá taldi rétturinn meðal annars í ljósi stöðu S í skipuriti félagsins, stærðar þess og eðlis rekstrarins, heimilda S til að skuldbinda félagið, yfirsýnar hans yfir fjárhagsstöð þess auk stjórnunarheimilda yfir starfsfólki að S hefði stýrt daglegum rekstri félagsins og teldist nákominn í skilningi fyrrnefndra ákvæða. Jafnframt taldi rétturinn engu breyta um þá niðurstöðu þótt eigandi félagsins og á tímabili aðstoðarforstjóri hefði jafnframt stýrt daglegum rekstri þess né að launakröfur annarra framkvæmdastjóra hefðu verið viðurkenndar sem forgangskröfur við gjaldþrotaskiptin. Var því kröfu S um viðurkenningu á að krafa hans nyti stöðu í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við gjaldþrotaskipti á þb. W hf. hafnað.

Með nánar tilgreindum héraðsdómi var A hf. gert að greiða Ó tiltekna fjárhæð vegna ólögmætrar riftunar á ráðningarsamningi þeirra. Félagið áfrýjaði dóminum en bú þess var síðan tekið til gjaldþrotaskipta. Með dómi Hæstaréttar var málinu sjálfkrafa vísað fá réttinum þar sem þb. A hf. hafði ekki sett tryggingu fyrir greiðslu málskostnaðar í samræmi við ákvörðun réttarins um að verða við kröfu Ó um slíka tryggingu. Á grundvelli framangreindra dóma lýsti Ó kröfu við gjaldþrotaskipti á A hf., samtals að fjárhæð 8.996.327 krónur, og krafðist þess að henni yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Skiptastjóri hafnaði því að krafan fengi notið slíks forgangsréttar og taldi hana almenna kröfu samkvæmt 113. gr. laganna. Með úrskurði héraðsdóms var niðurstaða skiptastjóra staðfest en með hinum kærða úrskurði komst Landsréttur að gagnstæðri niðurstöðu og tók kröfu Ó til greina. Ágreiningur aðila fyrir Hæstarétti laut einungis að því hvernig beita ætti 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 við ákvörðun um stöðu kröfu Ó í réttindaröð. Nánar tiltekið var deilt um það hvort dómur í skilningi ákvæðisins þyrfti að fela í sér úrlausn um efni máls, eins og þb. A hf. lagði til grundvallar, eða hvort þar gæti einnig átt undir dómur, sem kvæði aðeins á um niðurfellingu máls eða frávísun þess frá æðri dómi, eins og Ó hélt fram að ætti við um kröfu hans. Í dómi Hæstaréttar kom fram að tilgangur 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 væri að sporna við því að forgangsréttur fyrir kröfu félli niður ef kröfuhafi væri knúinn til að höfða mál til heimtu hennar, enda gerði hann það innan tilskilinna tímamarka. Að gengnum fyrrgreindum dómi Hæstaréttar, þar sem málinu var sjálfkrafa vísað frá réttinum vegna atvika sem eingöngu vörðuðu þb. A hf., hefði fyrst legið fyrir sú endanlega niðurstaða um kröfu Ó að héraðsdómur stæði óhaggaður. Talið var að þótt í dómi Hæstaréttar hefði ekki verið fjallað efnislega um kröfuna yrði að skýra niðurlagsorð 2. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 svo að krafa ætti undir ákvæðið ef dómur um frávísun máls um hana frá æðri dómi gengi innan sex mánaða fyrir frestdag eða síðar, enda fæli önnur niðurstaða í sér að skuldari gæti haft í hendi sér að láta forgangsrétt fyrir kröfu líða undir lok með því að búa svo um hnúta að máli ljúki fyrir æðri dómi án þess að efnisdómur gengi um hana. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Við slit B krafðist hann þess að krafa, sem átti rætur að rekja til þess að hann hafði ofgreitt af ólögmætu gengistryggðu láni hjá S, yrði við slit S viðurkennd sem búskrafa samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Talið var að þar sem um væri að ræða endurkröfu sem stofnast hefði um það bil hálfu ári áður en S var tekinn til slita gæti 110. gr. fyrrgreindra laga ekki átt við um kröfu B. Þá var varakröfu B, um að krafan nyti stöðu almennrar kröfu eftir 113. gr. laganna, hafnað með vísan til þess að henni hefði verið lýst löngu eftir að kröfulýsingarfrestur var liðinn yrði.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem J slf. hafði lýst við skipti á þrotabúi G. Með samningi J slf. og G í september 2010 tók J slf. að sér innheimtu á kröfu G á hendur þrotabúi I Ltd. Skyldi J slf. fá þóknun fyrir þá þjónustu sem yrði 5% af því sem fengist greitt upp í kröfuna. G framseldi síðan kröfu sína til K hf. og M ehf. gegn greiðslu á samtals 257.229.000 krónum. Hélt J slf. því fram að sér bæri að fá þóknun sem næmi 5% af þeirri fjárhæð. Í dómi Hæstaréttar var rakið að í samningi J slf. og G hefðu falist skilyrt kröfuréttindi til handa þeim fyrrnefnda. Ekki var fallist á að í samningnum hefði falist afsal G á nefndu hlutfalli kröfunnar og gæti hún því ekki notið stöðu í réttindaröð eftir 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá var ekki séð að atvik málsins væru með þeim hætti að stofnast hefði til kröfu á grundvelli 110. gr. laga nr. 21/1991. Loks var ekki fallist á að greiðslufyrirmæli í samningi G við K hf. og M ehf. hefðu veitt J slf. tryggingarréttindi í kröfunni í skilningi 1. mgr. 111. gr. laga nr. 21/1991. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna kröfu sem G hafði lýst við slit K ehf. sem reist var á ætlaðri bótaskyldu starfsmanna K ehf. vegna kaupa G á hlutabréfum í K ehf. og lántöku vegna þeirra kaupa.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa E ehf. að fjárhæð 165.693.039.411 krónur var viðurkennd við slit SPB hf. og henni skipað í réttindaröð eftir 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafan var tilkomin vegna lánveitinga SÍ til SPB hf. í formi daglána, veðlána og verðbréfalána, en óumdeilt var að SPB hf. hafði notað lánsféð til að veita lán til þriggja viðskiptabanka sem síðar voru teknir til slita. Slitastjórn SPB hf. hafnaði að viðurkenna kröfu E ehf. á þeim grundvelli að um málamyndagerning hefði verið að ræða, að gerningarnir hefðu verið haldnir ógildingarannmörkum, að forsendur hefðu brostið og unnt hefði verið að rifta þeim á grundvelli reglna XX. kafla laga nr. 21/199. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom meðal annars fram að engin skylda hafi getað hvílt á SÍ að upplýsa SPB hf. um vitneskju sína um erfiða stöðu viðskiptabankanna þriggja þar sem starfsmenn SÍ hefðu verið bundnir þagnarskyldu skv. 1. mgr. 35. gr. laga nr. 36/2001 um Seðlabanka Íslands. Yrði þvert á móti að ætla að SPB hf., sem starfandi fjármálafyrirtæki sem sérhæfði sig í viðskiptum á millibankamarkaði, hefði sjálft þurft að leggja mat á og bera áhættu af því við hverja það kaus að eiga viðskipti og hvaða áhættu rétt hefði verið að taka í því tilliti. Það var því mat dómsins að engin efni væru til að skuldbindingum SPB hf. yrði vikið til hliðar á grundvelli þeirra ógildingarreglna laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga sem SPB hf. hafði einkum vísað til. Þá var tekið fram að þrátt fyrir að gögn málsins hefðu bent til þess að SÍ hafði talið að nauðsynlegt væri að viðskiptabankarnir þrír hefðu nægilegan aðgang að lausafé væri ekkert í málinu sem bent hefði til þess að SÍ hefði sérstaklega hvatt til eða ýtt undir að því markmiði yrði náð með milligöngu SPB hf.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem viðurkennt var að kröfu A ehf. yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Aðilar höfðu gert með sér þjónustusamning í febrúar 2012 þar sem I ehf. skuldbatt sig til þess að greiða A ehf. samningsbundnar skaðabætur ef kæmi til slita á samningnum innan 30 mánaða frá stofnun hans. Í tengslum við þjónustusamninginn gerðu aðilar með sér handveðssamning þar sem I ehf. skuldbatt sig til þess að leggja að veði með 1. veðrétti tiltekinn bankareikning og innstæðu á honum til tryggingar á ákvæðum fyrrnefnds þjónustusamnings. A ehf. krafðist þess að viðurkennt yrði að krafa hans á grundvelli handveðssamningsins nyti stöðu sem veðkrafa, sbr. 111. gr. laga nr. 21/1991. Í úrskurði héraðsdóms kom fram að I ehf. hefði hætt flugrekstri í október 2012 og hefðu forsendur því brostið fyrir áframhaldandi samstarfi á grundvelli þjónustusamningsins. Var A ehf. því talinn hafa með réttu gert tilkall til hinna samningsbundnu skaðabóta þegar ljóst var að samningssambandi aðila væri lokið. Héraðsdómur hafnaði því aftur á móti að krafan nyti stöðu sem veðkrafa. Taldi dómurinn að handveðréttur A ehf. samkvæmt handveðssamningnum hefði aldrei öðlast réttarvernd í skilningi 3. mgr. 22. gr. laga nr. 75/1997 um samningsveð þar sem umráðamaður veðsins, L hf., neitaði því frá upphafi að hafa umráð hins veðsetta þegar honum var tilkynnt um veðsetninguna. Krafan var því viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 við skipti I ehf. Úrskurður héraðsdóms var staðfestur með vísan til forsendna hans í Hæstarétti, en í dómi Hæstaréttar var tekið fram að ekki yrði ráðið með óyggjandi hætti að næg ástæða hafi verið af hálfu héraðsdómara til þeirra athugasemda í garð lögmanns A ehf. sem um ræðir í hinum kærða úrskurði.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu R um að launakrafa hans yrði viðurkennd sem forgangskrafa í þrotabú M ehf. samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að ljóst væri að R hefði verið ráðinn til starfa sem framkvæmdastjóri hjá fyrirtækinu M ehf. Engar haldbærar sannanir hefðu verið færðar fram um að R hefði í raun ekki stýrt daglegum rekstri félagsins. Framburður R um að enginn hefði verið yfir hann settur í fyrirtækinu, eigandi þess hefði stórum hluta árs dvalið erlendis og hann hefði komið fram út á við sem framkvæmdastjóri fyrirtækisins þótti allt renna stoðum undir það að starf hans hefði verið þess eðlis að 3. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991 tæki til þess. Var krafan því viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga.

Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Hæstarétti með vísan til forsendna hans, kom fram að Ó hafi átt 26% hlut í O ehf. en það teldist verulegur hlutur og því væri hann nákominn O ehf. í skilningi 4. tölul. 3. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var því talið að launakrafa Ó væri almenn krafa skv. 113. gr. laganna, sbr. 3. mgr. 112. gr. sömu laga.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um kröfu A við slit N ehf. Krafa A var til komin vegna viðskiptasambands milli A og N ehf., en A hafði á árinu 2009 og framan af árinu 2010 selt N ehf. frystan fisk frá Noregi gegn fyrirframgreiðslu. Á árinu 2010 varð breyting á fyrirkomulaginu þannig að N ehf. pantaði meira magn af fiski í einu sem var fluttur með S hf. í frystigeymslu þess á Íslandi og afhentur N ehf. smátt og smátt. Deildu aðilar einkum um það hvort A hefði verið eigandi að þeim fiski sem var til staðar í frystigeymslunni þegar bú N ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta og hvort A bæri þannig að fá söluandvirði fisksins greitt úr þrotabúinu á grundvelli 2. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Hélt A því fram að á árinu 2010 hefðu aðilar samið um það að fiskurinn yrði fluttur í frystigeymslu S hf. á Íslandi og ekki afhentur N ehf. fyrr en félagið hefði greitt kaupverð hans og lagði fram ýmis gögn því til stuðnings. Taldi Hæstiréttur að A hefði fært fullnægjandi sönnur á að hann hefði verið eigandi að fiskinum þegar bú N ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta. Var því staðfest niðurstaða héraðsdóms um að kröfu A um greiðslu á söluandvirði fisksins skyldi skipað í réttindaröð samkvæmt 2. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991, en það sem eftir stóð af kröfu hans samkvæmt 113. gr. laganna.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um viðurkenningu krafna sem M ehf., K og L hf. lýstu við gjaldþrotaskipti þrotabús MI ehf. á grundvelli lánssamninga sem þeir höfðu gert við forvera þrotabúsins.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfum vegna innstæðufjár sem R lýsti við slit L hf. var skipað í réttindaröð sem almennum kröfum samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Vísað var til þess að þótt fyrirmæli 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki leiddu til þess að kröfum vegna innstæðufjár yrði skipað í réttindaröð sem forgangskröfum samkvæmt 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1991, hvíldi á kröfuhafa fortakslaus skylda til að tilgreina við kröfulýsingu hverrar stöðu krafist væri að krafa hans nyti við slit, en R hafði um þetta skírskotað til 113. gr. laganna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um kröfu E hf. við slit S hf. Krafa E hf. var til komin vegna þess að E hf., N hf. og B yfirtóku tilteknar skuldbindingar S hf. með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 17. apríl 2009. E hf. taldi raunvirði eignanna, sem áttu að mæta áðurgreindum skuldbindingum, hafa verið lægra en bókfært virði þeirra og því ekki jafnverðmætar hinum yfirteknu skuldbindingum. Félagið hefði þannig verið vanhaldið í lögskiptunum. Í hinum kærða úrskurði, sem staðfestur var með vísan til forsendna hans í Hæstarétti, kom fram að E hf. hefði fært fullnægjandi sönnur á að munur hefði verið á verðmæti þeirra skuldbindinga sem E hf. tók að sér að greiða fyrir S hf. og raunvirði þeirra eigna sem S hf. afhenti félaginu sem gagngjald. Bæri fyrrnefnda félaginu að greiða E hf. umræddan mismun. Þá var talið að S hf. bæri ennfremur að greiða E hf. það sem upp á vantaði í uppgjöri fyrrnefnda félagsins við N hf. og B, en E hf. hafði tekið að sér að greiða þann mismun. Var því fallist á að E hf. ætti fjárkröfu á hendur S hf. og kröfu félagsins skipað í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Í dómi Hæstaréttar var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest og tekið fram í því sambandi að ekki yrði talið að breytt kröfugerð E hf. í héraði hefði falið í sér nýjar málsástæður.

SM ehf. og G hf. gerðu samning 11. júní 2007 um framvirk verðbréfaviðskipti, sem tóku til svonefnds fjármagnaðs afleiðutengds skuldabréfs, en ávöxtun þess átti að tengjast markaðsverði hlutabréfa í SB hf. Kaupverð skuldabréfsins úr hendi SM ehf. átti að vera 215.707.500 krónur, en félagið kvað G hf. hafa veitt sér lán fyrir. Í framhaldi af uppgjöri samningsins á lokadegi hans tóku ein viðskipti aðilanna við af öðrum þar til þeir gerðu samning 7. ágúst 2008 um gjaldeyrisstýringu, en hann var ótímabundinn og fól í sér að G hf. tók við framlagi SM ehf. að fjárhæð 84.000.000 krónur til fjárfestinga í gjaldeyri. Viðskiptum samkvæmt síðastgreindum samningi lauk í október 2008, er FME hafði neytt heimildar í lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki til að víkja stjórn G hf. frá störfum, taka yfir vald hluthafafundar í honum og setja yfir hann skilanefnd, en síðla þess mánaðar setti SM ehf. G hf. að handveði innstæðu á bankareikningi sínum. G hf. var síðar tekinn til slita og krafði SM ehf. um greiðslu skuldar samkvæmt samningnum 7. ágúst 2008, en samkvæmt fyrirmælum samningsins takmarkaðist sú skuld við fjárframlag SM ehf. að fjárhæð 84.000.000 krónur. SM ehf. hafnaði greiðsluskyldu og svo fór að G hf. leysti til sín fjárhæðina af hinu handveðsetta fé SM ehf., en félagið hafði á hinn bóginn lýst kröfu við slit G hf. á þeim grundvelli að það nyti réttar til skaðabóta úr hendi G hf. sökum þess að samningar þeirra væru ógildir. Ekki tókst að jafna ágreining um kröfu SM ehf. og var honum því beint til héraðsdóms, sem í hinum kærða úrskurði viðurkenndi kröfu SM ehf. að fjárhæð 74.000.000 krónur og skipaði henni í réttindaröð við slitin samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í dómi Hæstaréttar var rakið að SM ehf. héldi því fram að félagið hefði ekki fengið frekari upplýsingar eða kynningu á viðskiptum sínum við G hf. 11. júní 2007 en fram hefði komið í stuttu símtali við starfsmann G hf., sem hefði að eigin frumkvæði haft samband við SM ehf. af þessu tilefni, en að því búnu hefðu viðskiptin verið bundin fastmælum. Þá greindi aðilana á um hvernig hefði verið háttað uppgjöri á þessum samningi, eða hvernig viðskiptin hefðu leitt af sér önnur í einstökum atriðum. Í því samhengi hélt G hf. því fram að samningurinn 11. júní 2007 hefði verið gerður upp og aðilarnir fært viðskiptin yfir í gjaldmiðlaskiptasamning. G hf. hélt því enn fremur fram að það sama hefði gerst í tvígang eftir það, fyrst með öðrum hliðstæðum gjaldmiðlaskiptasamningi og síðar með gerð samningsins um gjaldeyrisstýringu 7. ágúst 2008. Af gögnum málsins varð ekki annað ráðið en að fjárframlag SM ehf. í síðastgreindum samningi hefði í raun verið tapið af fyrri viðskiptum aðilanna, sem velt hefði verið yfir í þennan síðasta samning. Hæstiréttur vísaði til þess að leggja yrði til grundvallar að mjög hefði skort á að G hf. hefði veitt SM ehf. viðhlítandi upplýsingar í aðdraganda viðskiptanna 11. júní 2007, sem að auki hefðu verið af slíkum toga að ekki hefði verið á færi almenns fjárfestis að ráðast í þau, en ljóst var að SM ehf. hefði alla tíð haft slíka stöðu í viðskiptum við G hf. Þá taldi rétturinn, að virtri yfirlýsingu starfsmanns G hf., að þær upplýsingar sem G hf. þó veitti SM ehf. hefðu falið í sér að félagið þyrfti að bera áhættu í viðskiptunum 11. júní 2007 af tapi sem gæti að hámarki numið 10.000.000 krónum. Þegar af þeirri ástæðu og í ljósi aðdraganda að gerð samningsins 11. júní 2007 var fallist á að 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga hefði staðið til þess að víkja til hliðar skuldbindingu SM ehf. að því marki sem hann hefði borið halla af samningnum umfram fyrrgreinda fjárhæð. Vegna þessa var talið óhjákvæmilegt að komast að sömu niðurstöðu um lögskiptin sem urðu milli aðilanna í beinu framhaldi, þar á meðal síðasta samninginn 7. ágúst 2008. Með því að G hf. tók sér greiðslu til efnda síðastgreinds samnings umfram það sem hann gat með réttu staðið til, taldi Hæstiréttur að G hf. hefði bakað sér bótaskyldu gagnvart SM ehf. og viðurkenndi kröfu félagsins að fjárhæð 74.000.000 krónur við slit G hf. Hvað rétthæð skaðabótakröfunnar við slitin varðaði hafnaði Hæstiréttur því að skipa henni í réttindaröð samkvæmt 109. gr. 21/1991, enda hefði löggjafinn með 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 tekið af skarið um að réttur til innstæðufjár væri í reynd kröfuréttur, ekki eignarréttur, en taldi kröfuna eiga undir 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991 ásamt dráttarvöxtum allt til greiðsludags.

A lánaði K hf. tilgreinda fjárhæð gegn greiðslu hennar að viðbættum vöxtum að tilteknum tíma liðnum, en áður en að gjalddaga kom neytti Fjármálaeftirlitið heimildar samkvæmt lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki til að taka yfir vald hluthafafundar í K hf., víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd. Var K hf. tekinn til slita í framhaldi af því, en A lýsti kröfu við slitin vegna skuldarinnar. Samkomulag tókst milli aðila um að kröfunni yrði auk umsaminna vaxta skipað í réttindaröð við slitin samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá greindi á hinn bóginn á um hvort A ætti að auki rétt til dráttarvaxta samkvæmt íslenskum lögum frá gjalddaga lánsins til þess tíma er K hf. var tekinn til slita, sem réðist af úrlausn um hvort samningur þeirra lyti íslenskum lögum. Þá deildu þeir um tilkall A til innheimtukostnaðar. Hæstiréttur taldi að gera yrði slíkan greinarmun á umsömdum skyldum hvors aðila um sig, sem um ræddi í síðari málslið 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, og fella þar með undir íslensk lög þau atriði sem lutu að skyldum K hf. og var því fallist á kröfu hans um dráttarvexti. Kröfu um greiðslu innheimtukostnaðar var hins vegar hafnað með því að hún væri vanreifuð.

A lánaði K hf. tilgreinda fjárhæð gegn greiðslu hennar að viðbættum vöxtum að tilteknum tíma liðnum, en áður en að gjalddaga kom neytti Fjármálaeftirlitið heimildar samkvæmt lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki til að taka yfir vald hluthafafundar í K hf., víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd. Var K hf. tekinn til slita í framhaldi af því, en A lýsti kröfu við slitin vegna skuldarinnar. Samkomulag tókst milli aðila um að kröfunni yrði auk umsaminna vaxta skipað í réttindaröð við slitin samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá greindi á hinn bóginn á um hvort A ætti að auki rétt til dráttarvaxta samkvæmt íslenskum lögum frá gjalddaga lánsins til þess tíma er K hf. var tekinn til slita, sem réðist af úrlausn um hvort samningur þeirra lyti íslenskum lögum. Þá deildu þeir um tilkall A til innheimtukostnaðar. Hæstiréttur taldi að gera yrði slíkan greinarmun á umsömdum skyldum hvors aðila um sig, sem um ræddi í síðari málslið 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, og fella þar með undir íslensk lög þau atriði sem lutu að skyldum K hf. og var því fallist á kröfu hans um dráttarvexti. Kröfu um greiðslu innheimtukostnaðar var hins vegar hafnað með því að hún væri vanreifuð.

A lánaði K hf. tilgreinda fjárhæð gegn greiðslu hennar að viðbættum vöxtum að tilteknum tíma liðnum, en áður en að gjalddaga kom neytti Fjármálaeftirlitið heimildar samkvæmt lögum nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki til að taka yfir vald hluthafafundar í K hf., víkja stjórn hans frá og setja yfir hann skilanefnd. Var K hf. tekinn til slita í framhaldi af því, en A lýsti kröfu við slitin vegna skuldarinnar. Samkomulag tókst milli aðila um að kröfunni yrði auk umsaminna vaxta skipað í réttindaröð við slitin samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Þá greindi á hinn bóginn á um hvort A ætti að auki rétt til dráttarvaxta samkvæmt íslenskum lögum frá gjalddaga lánsins til þess tíma er K hf. var tekinn til slita, sem réðist af úrlausn um hvort samningur þeirra lyti íslenskum lögum. Þá deildu þeir um tilkall A til innheimtukostnaðar. Hæstiréttur taldi að gera yrði slíkan greinarmun á umsömdum skyldum hvors aðila um sig, sem um ræddi í síðari málslið 1. mgr. 4. gr. laga nr. 43/2000 um lagaskil á sviði samningaréttar, og fella þar með undir íslensk lög þau atriði sem lutu að skyldum K hf. og var því fallist á kröfu hans um dráttarvexti. Kröfu um greiðslu innheimtukostnaðar var hins vegar hafnað með því að hún væri vanreifuð.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var að viðurkenna við slit L hf. stöðu kröfu D, seðlabanka Hollands, í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og heimild til að skuldajafna kröfunni gegn innstæðu á reikningi L hf. hjá D. Krafan var reist á innstæðu L hf. á svokölluðum HAM-innlánsreikningi sem stofnaður var í tilefni af því að útibúi L hf. í Hollandi var komið á fót. Vorið 2008 gerðu aðilar með sér samkomulag þar sem meðal annars var kveðið á um að skyldi L hf. verða ófær um að greiða innstæður yfirtæki D rétt innstæðueigenda að því marki sem hann hefði greitt kröfur þeirra eftir þeim reglum sem um það giltu. Hóf L hf. í kjölfarið að taka við innlánum á svonefnda Icesave reikninga í Hollandi. Í október 2008 tilkynnti L hf. að bankanum væri ókleift að fullnægja skuldbindingum sínum gagnvart innstæðueigendum vegna þrenginga á lánsfjármörkuðum. Í kjölfarið stóð D þeim sem voru með Icesave reikninga í útibúi L hf. í Hollandi skil á innstæðunum. Samhliða því fékk D framsal frá hverjum þeirra fyrir kröfum á hendur L hf. Þá millifærði D einnig innstæðu á HAM-innlánsreikningi L hf. yfir á svonefndan DIA-reikning. D lýsti síðan kröfu við slit L hf. og hélt því fram að samkvæmt þeim skilmálum sem giltu um HAM-reikning L hf. hefði stofnast veð í innstæðu L hf. vegna krafna D á hendur L hf. Í dómi Hæstaréttar var ekki fallist á að hafna bæri kröfu D á þeim grundvelli að kröfulýsing hefði verið ófullnægjandi eða að ósamræmi gætti milli hennar og kröfugerðar D í málinu. Þá skipti ekki máli þótt fjárhæð innstæðunnar hefði ekki verið nákvæmlega tilgreind í kröfulýsingunni en þar hafði beinlínis komið fram að byggt væri á því að veðrétturinn tæki til innstæðunnar allrar. Ekki var ágreiningur milli aðila um að leysa bæri eftir hollenskum lögum úr ágreiningi um hvort D ætti veð til tryggingar kröfu sinni. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engar einhlítar ályktanir yrðu dregnar af þeim álitsgerðum sem lagðar höfðu verið fram um það hvort stofnast hefði veðréttur í innstæðunni samkvæmt hollenskum lögum. Hefði D því ekki sannað hvert væri efni þeirra hollensku lagareglna sem á reyndi við mat á þessu atriði. Var því hafnað að fjárkröfu D við slit L hf. yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 111. gr. laga nr. 21/1991 að því marki sem henni yrði fullnægt með innstæðunni. Þá var talið að D brysti heimild til að skuldajafna kröfu sinni á hendur L hf. við kröfu hans vegna innstæðunnar hjá D. Vísað var til þess að við slit L hf. færi eftir íslenskum lögum og því yrði skuldajöfnuði gagnvart honum ekki lýst yfir við slitin nema fullnægt væri skilyrðum 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991, enda varð ekki talið að vikið hefði verið frá þeim reglum með 1. mgr. 104. gr., sbr. j. lið 12. mgr. 99. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki. Þar sem krafa D hafði ekki stofnast fyrr en löngu eftir það tímamark sem áskilið var samkvæmt 100. gr. laga nr. 21/1991 var skilyrðum skuldajafnaðar ekki fullnægt. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um kröfu þb. H ehf. við slit V hf. Í málinu krafðist þrotabúið riftunar á þremur greiðslum sem inntar höfðu verið af hendi með millifærslum af bankareikningi þess inn á bankareikning V hf. Greiðslurnar áttu sér stað eftir að bú V hf. hafði verið tekið til slita. Í samræmi við það lýsti þb. H ehf. kröfu í bú V hf. með vísan til heimildar í 5. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og um rétthæð hennar var vísað til 3. töluliðar 110. gr. laganna. V hf. hafnaði ekki kröfunni sem of seint fram kominni þótt kröfulýsingarfrestur væri liðinn og vefengdi ekki þá heimild sem þb. H ehf. reisti kröfulýsinguna á. Hæstiréttur taldi V hf. því bundið við þá afstöðu og gæti það ekki við úrlausn dómstóla um ágreining aðila um hvort viðurkenna bæri kröfu þb. H ehf. borið fyrir sig að krafan nyti ekki rétthæðar samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 91/1991. Að þessu gættu var hinn kærði úrskurður staðfestur með vísan til forsendna hans.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi um rétthæð þriggja krafna sem G hf. lýsti við slit L hf. G hf. reisti kröfur sínar á sex greiðslum, sem samkvæmt svonefndum SWIFT tilkynningum áttu að berast honum frá L hf. tilgreinda daga og skiluðu sér ekki, en G hf. átti samkvæmt tilkynningunum að greiða fjárhæðirnar áfram á reikninga viðskiptavina sinna. G hf. hafði í öllum tilvikum brugðist við tilkynningunum með því að fylgja eftir greiðslufyrirmælum L hf. án þess að gæta að því hvort greiðslur hefðu borist sér. G hf. krafðist þess að kröfunum yrði ásamt dráttarvöxtum skipað í réttindaröð við slit L hf. samkvæmt 109. gr. laga nr. 21/1991, en ella eftir 110. gr. sömu laga. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að svo virtist sem fé, sem svaraði til fyrrgreindra sex greiðslna, hefði legið eftir á reikningum L hf. við erlenda greiðslumiðlunarbanka, sem ekki hefðu veitt atbeina til að koma því til skila eftir fyrirmælum hans. Kröfur G hf. lytu annars vegar að fjórum greiðslum sem viðskiptamenn L hf. hefðu óskað eftir að millifærðar yrðu af gjaldeyrisreikningum sínum hjá honum yfir á sams konar reikninga hjá G hf. Talið var að þegar L hf. hófst handa við að fylgja eftir þessum óskum, með því að taka fjárhæðirnar af reikningum hinna fjögurra viðskiptamanna, hefðu liðið undir lok kröfuréttindi viðskiptamannanna til innstæðufjár og stofnast til eignarréttar þeirra yfir peningum í vörslum L hf. Sá eignarréttur hefði ekki raskast af því að L hf. hefði í framhaldinu leitast við að stýra fénu gegnum innlánsreikninga hjá milliliðum til reikninga viðskiptamannanna hjá G hf., en leggja yrði til grundvallar að féð væri enn í vörslum L hf. Með því að standa viðskiptamönnunum skil á fénu var G hf. talinn hafa leyst til sín tilkall þeirra til eignanna og var því uppfylltur áskilnaður fyrir réttarstöðu kröfu samkvæmt 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 um að G hf. nyti eignarréttar yfir fé í vörslum L hf. Hæstiréttur vísaði til þess að kröfur G hf. lytu hins vegar að tveimur greiðslum sem komist hefðu í hendur L hf. frá tveimur erlendum félögum, að því er virtist til að gera upp skuldir þeirra við tvö íslensk félög, en féð hefði átt að leggja á reikninga síðargreindu félaganna hjá G hf. Líta yrði svo á að L hf. hefði tekið við greiðslunum í umboði íslensku félaganna, sem notið hefðu beins eignarréttar yfir fénu. Sá eignarréttur hefði, á sama hátt og áður var rakið varðandi fyrrgreindar fjórar greiðslur, í engu raskast við ráðstafanir L hf. til að koma fénu á áfangastað hjá G hf. Voru því skilyrði fyrir réttarstöðu kröfu G hf. eftir 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 vegna þessara greiðslna að þessu leyti einnig talin uppfyllt. Þá vísaði Hæstiréttur til þess að samkvæmt dómvenju yrðu peningar að vera sérgreindir í vörslum þrotamanns við upphaf gjaldþrotaskipta, hefði hann þá undir höndum á því tímamarki, til þess að fá notið stöðu í réttindaröð samkvæmt síðastgreindu lagaákvæði. Fyrstnefndu fjórar greiðslurnar voru ekki taldar uppfylla þetta skilyrði, enda hafði L hf. fengið peningana í hendur áður en Fjármálaeftirlitið neytti heimildar 100. gr. a. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki gagnvart honum og ekkert lá fyrir í málinu um að féð hefði verið sérgreint í vörslum hans. Skilyrði 3. tölul. 110. gr. laga nr. 21/1991 voru heldur ekki talin uppfyllt hvað þessar kröfur varðaði. Var afstaða slitastjórnar til krafnanna, þess efnis að þeim yrði skipað í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991, því látin standa óhögguð. Á hinn bóginn hafði féð samkvæmt tveimur síðustu greiðslunum komist í vörslur L hf. eftir að hann komst í aðstöðu sem gagnvart skilyrðum 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991 mætti jafna til þess að hafin væru gjaldþrotaskipti á búi hans, sbr. meðal annars dóm Hæstaréttar 28. nóvember 2011 í máli nr. 441/2011. Gæti meðferð fjárins í vörslum L hf. því engu breytt um stöðu þessara krafna í réttindaröð og var því viðurkennt að þær nyti stöðu eftir 1. mgr. 109. gr. laga nr. 21/1991. Hafnað var kröfu G hf. um dráttarvexti af fénu eða skaðabætur sem svöruðu til slíkra vaxta með vísan til þess að ekki gæti komið til álita að eign í merkingu síðastgreinds lagaákvæðis bæri slíka vexti.

X var ákærður fyrir lyfjalagabrot með því að hafa átt 462 stykki af Ritalin Uno, 115 stykki af Ritaline og 105 stykki af Mogadon að hluta til í sölu- og dreifingarskyni, án þess að hafa markaðsleyfi og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar. Einnig að hafa selt og afhent ótilgreindum fjölda einstaklingum sömu lyf án þess að hafa slík leyfi. Þá var X ákærður fyrir vopnlagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum sverð, hljóðdeyfa og riffil. Loks var X ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa aflað sér ávinnings með sölu og dreifingu ótiltekins magns af lyfseðilsskyldum lyfjum. Brot J voru talin sönnuð en þó var lagt til grundvallar að ávinningur hans af sölu og dreifingu lyfseðilsskyldra lyfja hefði aðeins verið hluti af því sem honum var gefið að sök í ákæru. Þá varðaði það J ekki refsingu samkvæmt þeim refsiákvæðum sem vísað var til í ákæru að afla sér hljóðdeyfa án leyfis lögreglu. Var X gert að sæta fangelsi í sex mánuði en refsingin var skilorðsbundin til fimm ára.

X var ákærður fyrir lyfjalagabrot með því að hafa átt 462 stykki af Ritalin Uno, 115 stykki af Ritaline og 105 stykki af Mogadon að hluta til í sölu- og dreifingarskyni, án þess að hafa markaðsleyfi og lyfsöluleyfi Lyfjastofnunar. Einnig að hafa selt og afhent ótilgreindum fjölda einstaklingum sömu lyf án þess að hafa slík leyfi. Þá var X ákærður fyrir vopnlagabrot með því að hafa haft í vörslum sínum sverð, hljóðdeyfa og riffil. Loks var X ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa aflað sér ávinnings með sölu og dreifingu ótiltekins magns af lyfseðilsskyldum lyfjum. Brot J voru talin sönnuð en þó var lagt til grundvallar að ávinningur hans af sölu og dreifingu lyfseðilsskyldra lyfja hefði aðeins verið hluti af því sem honum var gefið að sök í ákæru. Þá varðaði það J ekki refsingu samkvæmt þeim refsiákvæðum sem vísað var til í ákæru að afla sér hljóðdeyfa án leyfis lögreglu. Var X gert að sæta fangelsi í sex mánuði en refsingin var skilorðsbundin til fimm ára.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms um að X skyldi sæta gæsluvarðhaldi á grundvelli a. liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála og einangrun meðan á því stæði.

M lýsti skaðabótakröfu við slit G hf., sem einkum var reist á ætlaðri vanrækslu starfsmanna G hf. á að verða við fyrirmælum hans um að selja tiltekin hlutabréf í ágúst 2008 og því að G hf. hefði brotið gegn ákvæðum samninga málsaðila um einkabankaþjónustu með því að festa fé hans í verðbréfum sem ekki voru skráð á markaði. Auk þess hafði M uppi kröfu um viðurkenningu á því að honum væri heimilt að skuldajafna kröfu sinni við kröfu G hf. samkvæmt lánssamningi þeirra, en Í hf. hafði eignast kröfuna með ákvörðun Fjármálaeftirlitsins 14. nóvember 2008 um ráðstöfun eigna og skulda G hf. Slitastjórn G hf. hafnaði kröfum M og vísaði ágreiningnum til úrlausnar héraðsdóms eftir fyrirmælum laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ágreiningur málsaðila laut einkum að því í fyrsta lagi hvort starfsmenn G hf. hefðu bakað M bótaskyldu með því að fé M hefði verið fest í hlutabréfum í tveimur einkahlutafélögum og einu hlutafélagi sem ekki voru skráð á verðbréfamarkaði. Hæstiréttur vísaði til þess að á grundvelli samninga málsaðila um einkabankaþjónustu hefði G hf. ekki að réttu lagi getað ákveðið einn síns liðs að standa í þágu M að kaupum á óskráðum hlutabréfum. Á hinn bóginn taldi rétturinn að í málinu lægi fyrir að G hf. hefði alltént sent M yfirlit yfir öll þessi viðskipti og að M hefði sýnt af sér stórfellt tómlæti til að gera athugasemdir við G hf. vegna þeirra. Vísað var til þess að slíkt tómlæti gæti haft meiri áhrif á réttarstöðu samningsaðila í verðbréfaviðskiptum en á öðrum sviðum, að virtu eðli slíkra viðskipta. Var M fyrir tómlæti sitt talinn hafa brugðist tillitsskyldu sinni gagnvart G hf. og með því glatað rétti til að hafa uppi skaðabótakröfu á þessum grundvelli. Í öðru lagi deildu aðilar um hvort stofnast hefði til bótaskyldu með því að af hálfu G hf. hefði verið sýslað með fé M á grundvelli tiltekins samnings málsaðila um einkabankaþjónustu án þess að mörkuð hefði verið ákveðin fjárfestingarstefna, en í samningnum var ekki getið um í hvaða hlutföllum viðskiptin mættu vera varðandi einstakar tegundir verðbréfa. Hæstiréttur hafnaði málatilbúnaði G hf. þess efnis að í samningnum hefði átt að felast ótakmörkuð heimild hans við framkvæmd samningsins til ákvarðanatöku um umfang viðskipta með einstakar tegundir verðbréfa. Þrátt fyrir það taldi rétturinn að gæta yrði að því að G hf. hefði staðið að umfangsmiklum viðskiptum í þágu M á grundvelli samningsins um nokkurt skeið og að G hf. hefði sent M yfirlit yfir viðskiptin, án þess að M hefði haft uppi athugasemdir vegna þeirra fyrr en við rekstur þessa máls. Var stórfellt tómlæti M að þessu leyti einnig talið firra hann rétti til hafa uppi skaðabótakröfu á þessum grundvelli. Í þriðja lagi greindi aðila á um hvort starfsmenn G hf. hefðu bakað M bótaskyldu með því að gerðar hefðu verið ráðstafanir um hagsmuni M eins og hann hefði gengist undir að taka frá tilgreindum degi við réttindum og skyldum einkahlutafélags samkvæmt samningi um framvirk kaup á hlutabréfum í G hf., en M bar því við að hann hafi aldrei samþykkt slík aðilaskipti að samningnum. Hæstiréttur hafnaði einnig skaðabótakröfu M á þessum grundvelli, þar sem að virtum atvikum málsins gæti ekki leikið vafi á að M hefði í raun tekið að sér fyrrgreinda skuldbindingu einkahlutafélagsins, jafnvel þótt skjalagerð G hf. í tengslum við skuldaraskiptin hafi verið með endemum. Loks stóð ágreiningur í fjórða lagi um hvort stofnast hefði til bótaskyldu af hálfu G hf. með því að vanrækt hefði verið að fara að fyrirmælum, sem varnaraðili hefði gefið í ágúst 2008, um að seld yrðu hlutabréf hans í fjármálafyrirtækjunum G hf., K hf. og L hf. Talið var sannað að M hefði tilgreindan dag í ágúst 2008 gefið G hf. fyrirmæli um að selja hlutabréfin í fyrrgreindum fjármálafyrirtækjum og að ekki hefði orðið af því að G hf. kæmi bréfunum í verð, en hlutabréfin voru enn í eigu M er þau urðu síðar verðlaus við greiðsluþrot fjármálafyrirtækjanna. Vísað var til þess að sönnur hefðu ekki verið færðar fyrir því að M hefði dregið til baka fyrirmælin um að selja hlutabréfin og að ekki hefði verið á færi M að grípa sjálfur til slíkra aðgerða þar sem bréfin hefðu verið sett G hf. að handveði. Var þessi vanræksla metin G hf. til sakar og hún talin hafa valdið M tjóni er næmi því verði sem G hf. hefði sannanlega upplýst M um að ráðgert væri að fá mætti fyrir hlutabréfin. Krafa M um greiðslu lögfræðikostnaðar var ekki talin eiga sér lagastoð. Þá var skaðabótakrafa M talin njóta stöðu almennrar kröfu í réttindaröð við slitin samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991. Loks var M ekki talið heimilt að beita skaðabótakröfu sinni til skuldajafnaðar við kröfu Í hf. á hendur honum samkvæmt lánssamningi málsaðila, enda hefði skaðabótakrafan ekki orðið til áður en þrír mánuðir voru til frestdags G hf. samkvæmt 1. mgr. 100. gr. laga nr. 21/1991, sbr. 1. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtæki.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa G var viðurkennd við slit G hf. með stöðu í réttindaröð samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. G hóf störf hjá G hf. í ágúst 2006 en þeir gerðu síðan samkomulag 17. október 2007 um að auk fastra launa fengi G greiðslu í samræmi við árangurstengt launakerfi, að uppfylltum nánar tilteknum skilyrðum. G taldi sig hafa staðið við sínar skuldbindingar samkvæmt samkomulaginu og því bæri honum kaupaukagreiðsla úr hendi G hf. að fjárhæð 5.000.000 krónur. Í málinu var réttmæti kröfu G og fjárhæð hennar óumdeild en ágreiningur aðila laut að því hvar skipa skyldi henni í réttindaröð við slit G hf. Taldi G greiðsluna vera forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 þar sem hún hafi verið hluti af launum og tengdist vinnuframlagi hans fyrir G hf. Bankinn taldi greiðsluna ekki hafa verið tengda sérstöku vinnuframlagi G heldur árangri hans í starfi. Hún hafi verið umfram þær greiðslur sem hann hafi fengið fyrir vinnu í þágu G hf. og félli því ekki undir áðurnefnt ákvæði 112. gr. laganna. Héraðsdómur taldi G ekki hafa sýnt fram á með fullnægjandi hætti að kaupaukinn hafi verið háður sérstakri vinnuskyldu af hans hálfu. Kaupaukinn gæti því ekki talist endurgjald fyrir vinnu í þjónustu G hf. í skilningi 1. töluliðar 1. mgr. 112. gr. laga nr. 21/1191 eins og það lagaákvæði hefði verið túlkað í dómaframkvæmd. Voru því ekki taldar forsendur til að skipa kröfu G í réttindaröð sem forgangskröfu, en fallist á að hún skyldi flokkast sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. sömu laga. Staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins kærða úrskurðar með vísan til forsendna hans.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa N við slit fjármálafyrirtækisins L hf. var viðurkennd sem almenn krafa, sbr. 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Vísað var til þess að í 2. mgr. 117. gr. sömu laga væri meðal annars áskilið að í kröfulýsingu skyldi tiltaka svo skýrt sem verða mætti hverrar stöðu sé krafist að krafa njóti í skuldaröð og að í því fælist að greina þyrfti sérstaklega frá því í kröfulýsingu ef ef kröfuhafi æskti þess að kröfu hans yrði skipað í réttindaröð við slit skuldara á annan veg en sem almennri kröfu. Þar sem í kröfulýsingu N var einungis tiltekið að krafa hans væri innstæðukrafa á grundvelli heildsöluinnlána, var að virtum dómum Hæstaréttar ekki talið að hún hefði fullnægt fyrrgreindum áskilnaði 117. gr. laga nr. 21/1991 á þann veg að unnt væri að taka til greina kröfu N um að lýst krafa hans yrði viðurkennd sem forgangskrafa.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu H við slit G hf. var hafnað. Í málinu krafðist H þess aðallega að krafa hans yrði viðurkennd sem forgangskrafa í bú G hf. á grundvelli 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. en til vara sem almenn krafa á grundvelli 113. gr. þeirra. Reisti H kröfugerð sína á því að hann hefði í símtali við starfsmann G hf. 15. september 2008 gefið skýr og ótvíræð fyrirmæli um að keyptar yrðu evrur fyrir andvirði innleystra hlutdeildarskírteina H í Sjóði 9 hjá G hf. Í stað þess að fylgja fyrirmælunum hefði G hf. í heimildarleysi keypt hlutdeildarskírteini í Sjóði 9.1 hjá G hf. Byggði H aðallega á því að hann ætti kröfu á hendur G hf. um endurgreiðslu innstæðu sem til hefði orðið á tilteknum reikningi hans þegar andvirði hlutdeildarskírteina í Sjóð 9 var lagt inn á þann reikning en til vara að hann hefði öðlast rétt til skaðabóta úr hendi G hf. vegna þess tjóns sem hann hefði orðið fyrir við það að fyrirmælum hans var ekki fylgt. Í dómi Hæstaréttar kom fram að andvirði innleystra hlutdeildarskírteina í Sjóði 9 hafi verið tímabundið ráðstafað inn á handveðsettan reikning H hjá G hf. Ekki hafi því getað orðið til innstæða í evrum á þeim reikningi. Í beinu framhaldi hafi andvirði hlutdeildarskírteinanna verið varið til kaupa á hlutdeildarskírteinum í Sjóði 9.1 og gjaldeyrisreikningur H hjá G hf., sem var í evrum, jafnframt eyðilagður. Hafi því heldur ekki orðið til innstæða í evrum á þeim bankareikningi. Var aðalkröfu H því hafnað. Hvað varakröfu H varðaði taldi Hæstiréttur að ráðstafanir G hf. rúmuðust innan þess sem samningur aðila um einkabankaþjónustu gerði ráð fyrir. Þá hefðu í umræddu símtali ekki falist skýr og ótvíræð fyrirmæli af hálfu H sem G hf. hafi á grundvelli áðurnefnds samnings verið skylt að hlíta. Þá lægi ekkert fyrir í gögnum málsins um að H hafi hringt í starfsmann G hf. síðar sama dag til að fylgja fyrirmælunum eftir eins og hann hélt fram. Þá yrði að líta til þess að H hafi nýtt sér skoðunaraðgang að einkabankaþjónustunni í netbanka sínum og hann hafi auk þess fengið skriflegar tilkynningar um viðskiptin en ekki hreyft neinum andmælum að því er séð yrði vegna þeirra fyrr en 6. október 2008 af því tilefni að honum hafði borist krafa frá G hf. 3. sama mánaðar um frekari tryggingar. Að öllu þessu virtu hefði H ekki sýnt fram á að hann hefði öðlast rétt til skaðabóta úr hendi G hf. og var varakröfu hans einnig hafnað.

B lýsti kröfu við slit fjármálafyrirtækisins G hf., sem reist var á því að þegar B hefði greitt upp lán sitt hjá G hf. hefði stofnast endurkrafa hans á hendur G hf. vegna ætlaðra ofgreiðslna af láninu af hans hálfu á lánstímanum, en lánið taldi hann vera um skuldbindingu í íslenskum krónum, sem með ólögmætum hætti hefði verið bundin gengi erlendra gjaldmiðla. Kröfu sína studdi B meðal annars ákvæðum laga nr. 151/2010. Talið var að lán það sem B reisti kröfu sína á hefði verið erlent lán og því var hafnað að viðurkenna að B ætti fjárkröfu á hendur G hf. við slitin. Þá var talið að lög nr. 151/2010, sem B studdi kröfu sína við, gætu ekki tekið til lögskipta sem lokið var fyrir setningu laganna.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu D, sem lýst var við slit G hf. á grundvelli láns þeirra í millum, var skipað í réttindaröð við slitin sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ágreiningur aðila sneri að því hvort lán D til G hf. teldist innlán í merkingu 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir setningu laga nr. 79/2012, og þar með hvort krafa D nyti forgangs við slit, eða hvort féð væri undanskilið tryggingavernd laganna og yrði þar með skipað í réttindaröð sem almennri kröfu við slitin. Fyrir Hæstarétti sneri ágreiningur aðila að því annars vegar hvort krafa D á hendur G hf. væri í formi verðbréfs og hins vegar hvort D teldist aðildarfyrirtæki í merkingu 9. gr. laga nr. 98/1999, en hvoru tveggja hefði þau réttaráhrif í för með sér að krafa D væri þar með undanskilin tryggingarvernd laga nr. 98/1998, sbr. síðari málslið 3. mgr. 9. gr.laganna og 6. mgr. sömu greinar. Því var hafnað að svo væri og var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu B, sem lýst var slit K hf. á grundvelli láns þeirra í millum, var skipað í réttindaröð við slitin sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ágreiningur aðila sneri að því hvort lán B til K hf. teldist innlán í merkingu 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir setningu laga nr. 79/2012, og þar með hvort krafa B nyti forgangs við slit, eða hvort féð væri undanskilið tryggingavernd laganna og yrði þar með skipað í réttindaröð sem almennri kröfu við slitin. Fyrir Hæstarétti var einvörðungu deilt um hvort krafa B á hendur K hf. væri í formi verðbréfs og þar með undanskilin tryggingarvernd laga nr. 98/1998, sbr. síðari málslið 3. mgr. 9. gr. laganna. Því var hafnað að svo væri, en dómur Hæstaréttar 22. mars 2013 í máli nr. 722/2012 var ekki talinn eiga við eins og atvikum málsins væri háttað. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu I, sem lýst var við slit K hf. á grundvelli láns þeirra í millum, var skipað í réttindaröð við slitin sem forgangskröfu samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Ágreiningur aðila sneri að því hvort lán I til K hf. teldist innlán í merkingu 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, eins og ákvæðið hljóðaði fyrir setningu laga nr. 79/2012, og þar með hvort krafa I nyti forgangs við slit, eða hvort féð væri undanskilið tryggingavernd laganna og yrði þar með skipað í réttindaröð sem almennri kröfu við slitin. Fyrir Hæstarétti var einvörðungu deilt um hvort krafa I á hendur K hf. væri í formi verðbréfs og þar með undanskilin tryggingarvernd laga nr. 98/1998, sbr. síðari málslið 3. mgr. 9. gr. laganna. Því var hafnað að svo væri, en dómur Hæstaréttar 22. mars 2013 í máli nr. 722/2012 var ekki talinn eiga við eins og atvikum málsins væri háttað. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem staðfest var sú ákvörðun slitastjórnar L hf. að viðurkenna við slit félagsins kröfu M með stöðu í réttindaröð samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafan var reist á fé sem C hafði lagt inn í L hf. en krafan hafði verið framseld til M eftir að henni var lýst við slitameðferðina. Með vísan til fyrri dóma Hæstaréttar og ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins var talið ótvírætt að umrætt fé teldist vera í innstæða í skilningi 1. málsliðar 3. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta en ekki var talið skipta máli að C hefði verið lánastofnun. Þá var C ekki talið vera aðildarfélag í skilningi 3. gr. og 6. mgr. 9. gr. laga nr. 98/1999 og var C ekki undanskilið tryggingarvernd af þeim sökum. Með vísan til 3. mgr. 102. gr. laga nr. 161/2002 um fjármálafyrirtækja nyti krafan því forgangs samkvæmt 112. gr. laga nr. 21/1991 við slit L hf. og var ekki fallist á sjónarmið M þess efnis að sá forgangur bryti gegn ákvæðum stjórnarskrárinnar og mannréttindasáttmála Evrópu.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa L hf. við slit fjármálafyrirtækisins LB hf. var viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið. 110. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Í kjölfar þess að Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar LB hf., vék frá stjórn þess og skipaði skilanefnd var innlend starfsemi LB hf. flutt yfir í L hf. Áður en til þess kom höfðu starfsmönnum LB hf. orðið á þau mistök að framkvæma ekki fyrirmæli viðskiptamanna bankans um að selja hlutdeildarskírteini í tilteknum verðbréfasjóðum áður en lokað var fyrir viðskipti með umrædd skírteini. Biðu viðskiptamenn LB hf. tjón vegna þessa og var það bætt af L hf. Í kjölfarið lýsti L hf. kröfu við slit LB hf. sem nam þeirri fjárhæð sem greidd hafði verið til fyrrum viðskiptamanna LB hf. vegna mistakanna. Talið var að fyrir hefði legið samkomulag um að LB hf. bæri endanlegan kostnað af þeim greiðslum sem L hf. innti af hendi skömmu eftir fall LB hf. Varðandi áframhaldandi greiðslur L hf. vegna mistakanna var talið að L hf. hefði mátt ætla að samkomulagið gilti áfram. Meðal annars var vísað til þess hvers eðlis samband LB hf. og L hf. hefði verið á þessum tíma, mistök starfsmanna LB hf. hefðu ekki verið á ábyrgð L hf. og að LB hf. hefði mátt vera ljóst að breytingar á greiðslunum hefðu verið til þess fallnar að skaða viðskiptahagsmuni L hf. og torvelda rekstur hans. Var því fallist á kröfu L hf. og hún viðurkennd með stöðu í réttindaröð samkvæmt 3. tölulið 110. gr. laga nr. 21/1991.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem krafa R við slit fjármálafyrirtækisins SPB hf. var viðurkennd sem almenn krafa samkvæmt 113. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Krafa R var til komin vegna kaupa SPB hf. á fjárfestingarfélaginu T ehf. af R en SPB hf. hafði ekki greitt hluta kaupverðsins til R. Hvorki var fallist á með R að viðurkenna bæri kröfuna samkvæmt 111. gr. né 112. gr. sömu laga þótt SPB hf. hafði varðveitt fé til kaupanna á bundnum innlánsreikningum í nafni R. Talið var að umræddar greiðslur SPB hf. fyrir T ehf. hefðu verið örlætisgerningur í skilningi 1. mgr. 131. gr. laga nr. 21/1991 og var því viðurkennt að krafa R nyti stöðu í réttindaröð samkvæmt 114. gr. sömu laga.