Hafnað var kröfu stefnanda um að ógilda ákvörðun stefnda um synjun þess að aflétta frystingu fjármuna félagsins í vörslum A banka. Niðurstaða dómsins byggir á því að 2. mgr. 12. gr. laga nr. 68/2023, um framkvæmd alþjóðlegra þvingunaraðgerða og frystingu fjármuna, feli í sér skyldu ráðherra til að aflétta þvingunarráðstöfun gagnvart aðila sem beri sama eða svipað nafn og sá aðili sem sé á þvingunarlista. Hins vegar verði hvorki af lagaákvæðinu sjálfu né öðrum ákvæðum laganna dregin ályktun um að skylda ráðherra sé víðtækari en þessu nemi. Þá var talið að stefndi hefði sýnt fram á með fullnægjandi hætti að ástæða þess að stefnandi sætti þvingunaraðgerðum væri ekki sú að um nafnarugling væri að ræða heldur hafi verið leiddar líkur að því að félagið væri tengt þeim aðila sem er skráð á þvingunarlista.
Hafnað var kröfu stefnanda um að ógilda ákvörðun stefnda um að synja honum um að taka sæti í stjórn einkahlutafélags, sem sætir þvingunaraðgerðum á grundvelli laga nr. 68/2023, um framkvæmd alþjóðlegra þvingunaraðgerða og frystingu fjármuna. Einkahlutafélagið hafði fengið undanþágu frá þvingunaraðgerðum með tilteknum skilyrðum sem höfðu m.a. það markmið að tryggja að félag, sem er skráð á alþjóðlegan þvingunarlista, gæti ekki haft áhrif á ákvarðanir einkahlutafélagsins. Fallist var á það með stefnda að stefnandi hefði ekki sýnt fram á að seta hans í stjórn einkahlutafélagsins samræmdist þessu markmiði. Var í því efni vísað til þess að stefnandi hefði ekki sýnt fram á að raunveruleg eigna- og stjórnunartengsl þess félags sem er á þvingunarlistanum og aðila sem tengjast því, hefðu verið rofin með kaupum hans á hlut í einkahlutafélaginu.
Ákæruvaldið (
Hulda María Stefánsdóttir saksóknari)
gegn
Jóhanni Frey Hallgrímssyni (
Elimar Hauksson lögmaður, 4. prófmál)
J var sakfelldur fyrir brot gegn valdstjórninni með því að hafa á bifreiðastæði á Akureyri, eftir að hafa reynt að komast undan lögreglu á hlaupum, gripið í öryggisvesti lögreglumanns, sem var að hlaupa hann uppi, fleygt honum í jörðina, haft hann undir og þannig veist með ofbeldi að lögreglumanninum sem var við skyldustörf. Féllst Landsréttur á niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að af myndbandsupptöku úr eftirlitsmyndavél yrði nægilega ráðið að J hefði í umrætt sinn snúið sér við, gripið í lögreglumanninn og dregið hann eða fleygt honum í jörðina. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest um sakfellingu J og honum gert að sæta fangelsi í þrjá mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í þrjú ár.
Ríkissaksóknari (
Pétur Hrafn Hafstein aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Leó Daðason lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem ákvörðun R um að fallast á beiðni rúmenskra yfirvalda um samþykki til málsmeðferðar gangvart X fyrir verknað sem honum var gefinn að sök í máli héraðsdóms í Rúmeníu var staðfest.
Íslenska ríkið sýknað af þeirri kröfu að fella skyldi úr gildi úrskurð kærunefndar útlendingamála
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu varnaraðilans J um leiðréttingu rafrænnar þinglýsingabókar þannig að meginefni nánar tilgreinds afsals yrði getið á fasteignunum H, Hs og Hl, en fallist á kröfu hans um leiðréttingu með þeim hætti að færa skyldi í þinglýsingabækur sömu fasteigna yfirlýsingu um réttindin „Beitiland er óskipt“. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ekki fengist séð að við afsalsgerðina hefði staðið til að afsalshafi eignaðist einhver réttindi yfir H sem þyrfti að skrá í þinglýsingabók fyrir þá jörð og þá síðar fyrir Hs og Hl. Væri ekki fallist á að tilvísun afsalsins til óskipts beitilands væri nægilega skýr svo unnt væri að slá því föstu að augljóst væri að hún hefði falið í sér stofnun óbeins eignarréttar í jörðinni H og þar með Hs og Hl. Var því ekki fallist á það með héraðsdómi að færa skyldi sérstaka yfirlýsingu um þau ætluðu réttindi í þinglýsingabók fyrir H, Hs og Hl. Var kröfum J því hafnað.
Því var hafnað að meðferð opinberra starfsmanna á máli stefnanda hefði verið saknæm og ólögmæt. Stefnandi var ekki talinn hafa sýnt fram á að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hennar. Hann var talinn verða bera sjálfur þann kostnað sem hann hefði haft af málsmeðferðinni þótt hann hefði falið lögmanni að hafa samskipti við stjórnvöld.
A höfðaði mál á hendur Í aðallega til ógildingar á úrskurði kærunefndar útlendinga- mála þar sem hafnað var beiðni hans um endurupptöku á máli sem lauk með því að honum var synjað um alþjóðlega vernd og dvalarleyfi hér á landi. Beiðni A um endurupptöku málsins var á því byggð að hann hefði ekki greint rétt frá atvikum við meðferð þess á fyrri stigum en kynhnegið hans væri raunveruleg ástæða flótta hans frá heimalandi sínu. Skilyrði 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um endurupptöku máls hans væru því uppfyllt. Landsréttur taldi að ekki yrði annað ráðið en að nefndin hefði gætt að rannsóknarskyldu sinni í hvívetna við úrlausn málsins en hún hefði meðal annars boðað hann í viðtal og kallað eftir frekari gögnum sem stutt gætu nýja frásögn hans. Nefndin hefði lagt mat á trúverðugleika frásagnar A á grundvelli fyrirliggjandi gagna og með hliðsjón af atvikum málsins að öðru leyti og komist að rökstuddri niðurstöðu um að hafna beiðni hans. Að þessu virtu féllst Landsréttur ekki á með A að úrskurðurinn væri haldinn annmörkum sem ættu að leiða til þess að hann yrði felldur úr gildi. Þá var ekki heldur fallist á varakröfu A um ógildingu úrskurðar nefndarinnar þar sem A var synjað um endurupptöku fyrrgreinds máls á þeim grundvelli að geðheilsu hans hefði hrakað verulega frá uppkvaðningu fyrri úrskurðar. Í var því sýkn af kröfum A.
A höfðaði mál gegn Í og krafðist ógildingar á úrskurði kærunefndar útlendingamála 2022 þar sem hafnað var kröfu hans um endurupptöku á úrskurði kærunefndarinnar 2018 um synjun á umsókn A um alþjóðlega vernd. Byggði síðargreindur úrskurður einkum á því að framburður áfrýjanda um tildrög umsóknar hans væri ótrúverðugur að verulegu eða öllu leyti og því yrði ekki byggt á honum í málinu, en auk þess hefði áfrýjandi ekki veitt viðhlítandi skýringar á auðkenni sínu og uppruna. Í dómi Landsréttar voru raktar forsendur og niðurstöður fyrrgreindra úrskurða. Fram kom að úrlausn þess hvort kærunefnd útlendingamála hafi verið skylt að endurupptaka mál A í kjölfar endurupptökubeiðni hans 2022 réðist af því hvort þær upplýsingar sem hann lagði fram með beiðninni höfðu áhrif á beitingu þeirra lagareglna sem lagðar voru til grundvallar í upphaflegum úrskurði nefndarinnar. Þegar tekin væri afstaða til þess hvort fullnægjandi upplýsingar hafi legið fyrir við uppkvaðningu sama úrskurðar yrði að hafa í huga að niðurstaða hans byggðist í öllum meginatriðum á því að framburður A um tildrög umsóknar hans um alþjóðlega vernd væri ekki trúverðugur, en af þeim sökum væri heldur ekki unnt að veita honum dvalarleyfi með vísan til mannúðarsjónarmiða, sbr. 2. mgr. 74. gr. laga nr. 80/2016. Hefði nefndin vísað til þess að misræmis gætti í frásögn A og að frásögn hans hefði breyst í grundvallaratriðum. Þau gögn sem A hefði lagt fram samhliða endurupptökubeiðni sinni til kærunefndarinnar væru ekki til þess fallin að hnekkja því mati nefndarinnar sem lýst væri í úrskurði hennar 2018 á trúverðugleika frásagnar áfrýjanda. Þar sem úrskurður kærunefndar útlendingamála 2022 lyti einungis að því hvort skilyrði hafi verið til þess að fallast á beiðni áfrýjanda um endurupptöku velti úrlausn um ógildingarkröfu hans í máli þessu á því hvort áfrýjandi hafi sýnt fram á það með beiðni sinni frá 2022 og þeim gögnum er henni fylgdu að hann ætti rétt til endurupptöku á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga. Af því leiði að málsástæður áfrýjanda um aldursgreiningu og að fara hefði átt með mál hans frá öndverðu eins og hann væri á barnsaldri, sem og almenn tilvísun í héraðsdómsstefnu A til allra málsástæðna sem byggt var í greinargerð talsmanns hans til kærunefndar útlendingamála 2018, gætu ekki haft þýðingu við úrlausn um dómkröfu hans í málinu, að því marki sem ekki var á þeim byggt í gögnum sem fylgdu endurupptökubeiðni. Eigi það einnig við um þær málsástæður áfrýjanda að lögregla hafi ekki rannsakað nægilega ætlað mansal sem hann varð fyrir. Var hafnað öllum málsástæðum áfrýjanda um að úrskurður kærunefndar útlendingamála 2022 væri haldinn annmörkum og stefndi Í sýknað af kröfu A.
Þrotabú Y ehf. höfðaði mál þar sem krafist var riftunar á tiltekinni ráðstöfun Y ehf. og L Ltd. og fébóta úr hendi L Ltd. L Ltd. lagði fram greinargerð í málinu þar sem einungis var krafist frávísunar málsins og málskostnaðar. Þeirri kröfu var hafnað. Í kjölfarið óskaði L Ltd. eftir fresti til að skila greinargerð um efnisvarnir, en þeirri beiðni var hafnað af héraðsdómi þar sem greinargerð L Ltd. hafði verið lögð fram eftir að fjórar vikur voru liðnar frá þingfestingu málsins. Var málið því dæmt á grundvelli krafna og málatilbúnaðar Y ehf. og staðfesti héraðsdómur riftun þrotabús Y ehf. á ráðstöfun til L Ltd. Fyrir Landsrétti krafðist L Ltd. aðallega sýknu af kröfum þrotabús Y ehf., sem var krafa sem ekki komst að fyrir héraðsdómi, og reisti þá kröfu á málsástæðum sem þar voru heldur ekki hafðar uppi og vísaði í því sambandi til heimildar í 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Í dómi Landsréttar var rakið að L Ltd., sem naut lögmannsaðstoðar, bæri ábyrgð á því hvernig hann stóð að rekstri málsins í héraði. Var ekki talið unnt að fallast á að afsakanlegt væri að sýknukrafa L Ltd. og málsástæður henni til stuðnings hafi ekki verið hafðar uppi fyrir héraðsdómi og kom sú krafa og rök fyrir henni því ekki til álita fyrir Landsrétti á grundvelli 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Var hinn áfrýjaði dómur staðfestur með vísan til forsendna hans.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var beiðni E ehf. um að aflað yrði matsgerðar dómkvaddra matsmanna og ráðgefandi álits EFTA-dómstólsins í máli sem E ehf. hafði höfðað á hendur A hf., S hf., Í hf., L hf. og V hf. Í hinum kærða úrskurði var rakið að kröfur varnaraðila um frávísun málsins lytu að margvíslegum atriðum sem vörðuðu bæði form og efni málsins. Var talið alls óvíst eins og málið lægi fyrir að matsgerð gæti bætt úr þeim annmörkum sem varnaraðilar hefðu borið við að væru á málatilbúnaði E ehf. Yrði málið því flutt fyrst um frávísunarkröfu varnaraðila áður en tekin yrði afstaða til matsbeiðni E ehf. Þá taldi héraðsdómur ekkert fram komið í málinu sem benti til þess að skýringar EES-réttar væri þörf fyrir niðurstöðu málsins áður en það yrði flutt um frávísunarkröfu varnaraðila. Var kröfu E ehf. um að dómurinn leitaði ráðgefandi álits áður en málið yrði flutt um frávísunarkröfu varnaraðila því hafnað. Landsréttur féllst á þessa niðurstöðu héraðsdóms og tók fram að í hinum kærða úrskurði hefði ekki verið tekin önnur afstaða til beiðna E ehf. en að fyrst bæri að fjalla um frávísunarkröfur varnaraðila áður en þær kæmu til álita.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu A um að felld yrði úr gildi ákvörðun sýslumanns um nauðungarvistun hans á sjúkrahúsi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að meðferð málsins fyrir héraðsdómi hefði verið í slíkri andstöðu við reglur 11. gr., sbr. 4. mgr. 31. gr. lögræðislaga nr. 71/1997 að ekki yrði hjá því komist að ómerkja hinn kærða úrskurð og leggja fyrir héraðsdóm að taka málið til löglegrar meðferðar og úrskurðar á ný.
Hafnað var kröfu stefnanda um ógildingu úrskurðar áfrýjunarnefndar þjóðkirkjunnar. Ekki var fallist á að tveir nefndarmenn væru vanhæfir til að fjalla um málið á þeirri forsendu að þeir hefðu áður tekið þátt í úrskurði um sama ágreiningsefni. Jafnframt var því hafnað að í greinargerð formanns nefndarinnar, í dómsmáli sem stefnandi höfðaði gegn nefndinni, hefði að geyma einhverjar yfirlýsingar sem valdið gætu vanhæfi hans eða annarra nefndarmanna. Þá var niðurstaða dóms á því byggð að stefndi hafi staðið rétt að málskoti til nefndarinnar í öndverðu og tilkynning hans til nefndarinnar, eftir að fyrri úrskurður hennar um sama efni hafði verið ógiltu með dómi, væri í samræmi við reglur stjórnsýsluréttar. Loks var því hafnað að dráttur á málsmeðferð fyrir áfrýjunarnefndinni leiddu til ógildingar úrskurðar hennar.
Ákæruvaldið (
Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari)
gegn
Arnari Þórarni Barðdal (
Haukur Örn Birgisson hrl)
A var sakfelldur fyrir skilasvik, sbr. 4. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa sem eigandi, framkvæmdastjóri og prókúruhafi V ehf. millifært í fjögur skipti af bankareikningum félagsins samtals 25.787.998 krónur á eigin reikninga, þar af tvisvar eftir að eignir félagsins höfðu verið kyrrsettar. Voru millifærslurnar ætlaðar greiðslur arðs og krafna sem tilkomnar væru vegna lána sem A veitti V ehf. en með greiðslunum skerti A rétt annarra lánadrottna til að öðlast fullnægju af eignum þrotabús V ehf. Þá var hann sakfelldur fyrir skilasvik, sbr. 2. og 4. tölulið 1. mgr. 250. gr. almennra hegningarlaga, með því að hafa með tveimur kaupsamningum selt fyrir óhæfilega lágt verð vara- og aukahluti V ehf. til F ehf. en A var einnig eigandi, framkvæmdastjóri og prókúruhafi þess félags. Voru munirnir veðsettir L hf. Kaupverð munanna var 3.350.000 krónur en samkvæmt mati dómkvaddra matsmanna var verðmæti þeirra 12.306.492 krónur. Með sölunni, sem fram fór sama dag og farið var fram á gjaldþrotaskipti V ehf., skerti A rétt L hf. og annarra kröfuhafa til að öðlast fullnægju í eignum þrotabúsins. Við ákvörðun refsingar A var litið til þess að hann hafði ekki áður gerst sekur um refsivert brot. Á hinn bóginn var horft til þess að brotin höfðu tekið til umtalsverðra fjárhæða. Var refsing A ákveðin fangelsi í 12 mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í 2 ár.
X var ákærður fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2007 og 2008 og þannig látið undir höfuð leggjast að telja fram fjármagnstekjur samtals að fjárhæð 80.023.348 krónur. Héraðsdómur sakfelldi X og var refsing hans ákveðin fangelsi í 3 mánuði, en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X jafnframt gert að greiða 13.800.000 krónur í sekt til ríkissjóðs. Fyrir Hæstarétti krafðist X þess meðal annars að málinu yrði vísað frá héraðsdómi á þeim grundvelli að efnismeðferð og sakfelling í málinu færi í bága við 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu sem kveður á um bann við endurtekinni málsmeðferð í sakamálum, en í málinu höfðu skattyfirvöld jafnframt endurákvarðað skatta X vegna tekjuáranna 2007 og 2008 og gert honum að greiða skatt af álagi á vantalinn skattstofn samkvæmt ákvæðum laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Í dómi Hæstaréttar var meðal annars vísað til þess að í íslenskri löggjöf væri á því byggt að heimilt væri að fjalla um brot á skattalögum í tveimur aðskildum málum, annars vegar á stjórnsýslustigi hjá skattyfirvöldum og hins vegar hjá lögreglu og fyrir dómstólum, þótt málin ættu rót að rekja til sömu eða samofinna atvika. Með vísan til þeirra viðmiða sem Mannréttindadómstóll Evrópu hefði sett í dómaframkvæmd lagði Hæstiréttur til grundvallar að meðferð máls X hjá skattyfirvöldum hefði verið sakamál í skilningi 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðaukans. Þá var jafnframt talið að rekin hefðu verið tvö aðskilin sakamál á hendur X vegna sama brots í skilningi ákvæðisins. Í því sambandi vísaði Hæstiréttur til þess að Mannréttindadómstóll Evrópu hefði í framkvæmd sinni lagt til grundvallar að ákvæðið stæði því ekki í vegi að rekin væru tvö aðskilin mál á hendur sama aðila vegna skattalagabrots að því gefnu að ákveðnum skilyrðum væri fullnægt. Þannig þyrfti að sýna fram á að rekstur málanna hefði verið nægjanlega samþættur eða samtengdur í efni og tíma, þannig að úr yrði ein samþætt heild. Í því fælist ekki aðeins að markmiðin sem að væri stefnt og aðferðirnar við að ná þeim væru í reynd hvor annarri til fyllingar eða viðbótar, heldur einnig að afleiðingar þess fyrirkomulags væru fyrirsjáanlegar og fullnægðu áskilnaði um meðalhóf. Lagði Hæstiréttur til grundvallar að afleiðingar af háttsemi X hefðu að lögum verið fyrirsjáanlegar. Að auki hefði hann á öllum stigum málsins haft vitneskju frá skattyfirvöldum um í hvaða farveg mál hans færu. Að því er varðaði álitaefnið hvort rekstur seinna málsins hefði verið til fyllingar eða viðbótar hinu fyrra vísaði Hæstiréttur til þess að málarekstur hjá skattyfirvöldum hefði að markmiði að leiða í ljós annað en það sem lögregla rannsakaði og dómstólar dæmdu um vegna sama skattalagabrots. Yrði að leggja til grundvallar hvað hina lagalegu umgjörð varðaði að meðferð sakamáls sem leitt gæti til sakfellingar skattþegns væri samkvæmt viðmiðum mannréttindadómstólsins hvað efni varðaði til fyllingar eða viðbótar málsmeðferð yfirvalda. Þótt rannsókn beindist að mismunandi þáttum hlyti rannsókn skattyfirvalda eðli máls samkvæmt að jafnaði að vera grundvöllur að rannsókn lögreglu og meðal gagna hennar. Hvað mál X varðaði taldi Hæstiréttur að öflun sönnunargagna og mat á þeim hefði verið sameiginleg við meðferð beggja málanna að því marki sem óhjákvæmilegt hefði verið og eðlilegt gæti talist, en rannsókn sérstaks saksóknara hefði fyrst og fremst lotið að því að leiða í ljós atvik sem máli skiptu við ákvörðun um hvort brot X hefðu verið meiri háttar og framin af ásetningi eða stórfelldur gáleysi og hvort aðrir en X hefðu átt þar hlut að máli. Að auki hefði í seinna málinu verið aflað viðbótargagna þar sem slíkt hefði verið nauðsynlegt vegna mismunandi viðurlaga og ólíkra skilyrða fyrir beitingu þeirra. Yrði því ekki séð að rannsóknin hefði verið ónauðsynleg endurtekning fyrri málsmeðferðar, heldur hefði verið um að ræða rekstur tveggja aðskilinna mála sem mynduðu að efni til eina samþætta heild. Þá taldi Hæstiréttur að ekki yrði séð að farið hefði verið á svig við reglur um meðalhóf við rekstur málanna á hendur X. Loks hefði héraðsdómur tekið tillit til þess að X hefði sætt álagi á vantalinn skattstofn við ákvörðun sektarfjárhæðar. Að öllu þessu gættu var lagt til grundvallar að fullnægt hefði verið skilyrðinu um nauðsynlega efnislega samþættingu mála X hjá annars vegar skattyfirvöldum og hins vegar ákæruvaldi og dómstólum. Að því er varðaði skilyrðið um nauðsynlega samþættingu í tíma lagði Hæstiréttur heildarmat á þá tímaþætti sem í málinu voru með hliðsjón af dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu. Taldi Hæstiréttur að skilyrðinu væri fullnægt og að ekki skipti máli í því sambandi að í máli X hefði ákæra verið gefin út tveimur mánuðum og níu dögum eftir lok stjórnsýslumálsins. Yrði að hafa í huga að úrskurður yfirskattanefndar í máli X hefði ekki verið orðinn endanlega bindandi þegar ákæran á hendur honum hefði verið gefin út. Þá hefði Mannréttindadómstóll Evrópu lagt til grundvallar að rekstur tveggja aðskilinna mála þyrfti ekki að vera algjörlega samhliða frá upphafi til loka, heldur hefði ríkið sem í hlut ætti svigrúm til að reka málin stig af stigi þar sem slíkt helgaðist af hagsmunum um skilvirkni og eðlilegan framgang réttvísinnar í ljósi ólíkra samfélagslegra hagsmuna. Að öllu þessu gættu taldi Hæstiréttur að ekki hefði verið brotið gegn 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmálans, sbr. lög nr. 62/1994 um Mannréttindasáttmála Evrópu og hafnaði kröfu X um frávísun málsins. Með vísan til forsendna var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu X og heimfærslu brota hans til refsiákvæða. Með vísan til þess að sektarfjárhæð sú sem X var gert að greiða hefði verið litlu lægri en sem næmi tvöfaldri fjárhæðinni sem hann dró undan skatti að frádregnum gjöldum af álagi og þess að fangelsisrefsing hans hefði verið skilorðsbundin var héraðsdómur jafnframt staðfestur um refsingu X.