Dómstólaleit

S hf. höfðaði mál á hendur A ehf. og SE til heimtu skuldar að nánar tilgreindri fjárhæð. Vegna greiðsluerfiðleika A ehf. var gefin út sjálfskuldarábyrgð til S hf. og var nafn SE ritað í reit sjálfskuldarábyrgðaraðila. Héraðsdómur komst að þeirri niðurstöðu að A ehf. og SE bæru sameiginlega að greiða S hf. áðurnefnda skuld. SE áfrýjaði dóminum fyrir sitt leyti og krafðist aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, en til vara að hinn áfrýjaði dómur yrði ómerktur og málinu vísað heim í hérað. Þá krafðist hann sýknu meðal annars á þeim grundvelli að undirritun sem fram kæmi á sjálfskuldarábyrgðinni líktist hans, en að hann hefði ekki undirritað hana, og að sjálfskuldarábyrgðin hefði ekki verið í þágu atvinnurekstrar hans eða honum til fjárhagslegs ávinnings. Í dómi Hæstaréttar kom fram að engin haldbær rök hefðu verið færð fram hvorki fyrir frávísun málsins né ómerkingu þess og var þeim kröfum því hafnað. Að því er varðaði kröfu SE um sýknu kom fram að SE hefði verið eigandi helmings hlutafjár í A ehf., stjórnarformaður félagsins og ritaði firma þess. Leiddi það líkum að því að með sjálfskuldarábyrgð þeirri sem um hefði verið deilt í málinu hefði áfrýjandi umrætt sinn undirgengist ábyrgð í þágu eigin atvinnurekstrar og hefði ekki hnekkt þeim líkum. Að þessu gættu staðfesti Hæstiréttur niðurstöðu hins áfrýjaða dóms með vísan til forsendna hans.

J höfðaði mál gegn GG og krafðist viðurkenningar á eignarrétti sínum að landspildu úr jörð sem systkinin GG, M og GBG höfðu erft eftir GKG, föður sinn og stjúpföður J. Ekki var talið sannað að J hefði fengið landspilduna alla að lífs- eða dánargjöf frá GKG. Á hinn bóginn lágu fyrir yfirlýsingar og afsal þar sem M og GBG lýstu því meðal annars yfir að J væri réttur og löglegur eigandi landsins hvað varðaði eignarhlutdeild þeirra. Ráðstöfuðu M og GBG sínum eignarhlutum síðan á ný og þá til GG. Undir rekstri málsins var lögð fram yfirlýsing sem ritað var undir með nafni J um að fyrrnefndar yfirlýsingar og afsal M og GBG væru ógild og hefðu ekkert lagalegt gildi. Sú yfirlýsing var ekki lögð til grundvallar úrlausn málsins, enda var talið að J hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði ekki undirritað hana og GG ekki sýnt fram á að hið gagnstæða. Talið var að GG hefði verið grandsamur um rétt J þegar M og GBG ráðstöfuðu landspildunni í annað sinn og gat GG því ekki hrundið óþinglýstum rétti J með því að þinglýsa afsali. Var því viðurkenndur eignarréttur J að tveimur þriðju hlutum landspildunnar.

Með dómi héraðsdóms var SG gert að greiða SP rúmlega nítján milljónir króna ásamt dráttarvöxtum en fjárkrafa hans var byggð á skuldarviðurkenningu útgefinni í júní 2007. Þá var jafnframt staðfestur veðréttur SP í tilgreindri eign fyrir dómkröfum hans í samræmi við tryggingarbréf dagsett í janúar 2005. Fyrir Hæstarétti krafðist SG aðallega að héraðsdómur yrði ómerktur þar sem héraðsdómur hefði með úrskurði hafnað ósk hennar, á grundvelli 3. mgr. 102. gr. laga nr. 91/1991, um að fresta aðalmeðferð málsins. Þá hefðu aðilar ekki verið búnir að lýsa gagnaöflun lokið. Aðalkröfu SG var hafnað með vísan til 2. mgr. sama ákvæðis, enda bæri að hraða málsmeðferð eftir föngum. Varakrafa SG um sýknu var byggð á því að fyrrgreind skuldarviðurkenning og tryggingarbréf væru fölsuð og skjölin því óskuldbindandi fyrir hana. Í málinu lá fyrir sérfræðiálit um rithandarrannsókn sem benti eindregið til þess að SG hefði undirritað skjölin. Sýknukröfu SG var því hafnað og niðurstaða héraðsdóms staðfest.

X var ákærður fyrir peningafals með því að hafa sett í umferð tvo fimm þúsund króna seðla sem hann vissi að voru falsaðir, með því að greiða sendli með seðlunum fyrir mat og gos sem hann hafði pantað hjá PP ehf. Með dómi héraðsdóms var X sýknaður og þá aðallega með vísan til þess að verslunarstjóri PP ehf. sem tekið hafði við seðlunum til geymslu þar til lögregla tók við þeim, hafði ekki gefið skýrslu við meðferð málsins. Í dómi Hæstaréttar kom fram að fyrst héraðsdómur taldi, eftir að hafa metið framburð ákærða og vitna, að nauðsynlegt væri að umræddur verslunarstjóri gæfi skýrslu fyrir dómi, hafi honum borið að beina því til ákæruvaldsins að leiða verslunarstjórann fyrir dóm, sbr. 3. mgr. 128. gr. laga nr. 91/1991, sbr. núgildandi 2. mgr. 165. gr. laga nr. 88/2008, eftir atvikum að undangenginni endurupptöku málsins, sbr. 131. gr. laga nr. 19/1991, sbr. núgildandi 168. gr. laga nr. 88/2008. Var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til frekari gagnaöflunar og málsmeðferðar, svo og til dómsálagningar að nýju.

Ákærði krefst aðallega sýknu af sakargiftum samkvæmt fyrri lið ákæru 13. mars 2008 en að dæmd verði vægasta refsing fyrir þá háttsemi sem lýst er í síðari lið ákærunnar. Til vara krefst ákærði að refsing verði milduð og jafnframt skilorðsbundin. Samkvæmt áfrýjunarstefnu er ákvæði héraðsdóms um upptöku fíkniefna ekki til endurskoðunar fyrir Hæstarétti. Stendur það ákvæði óraskað. Sakarferill ákærða er réttilega rakinn í héraðsdómi, er ákærði síbrotamaður eins og ferillinn ber með sér. Að gerðum þessum athugasemdum en ella með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. Ákærði verður dæmdur til að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns fyrir Hæstarétti sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti eins og nánar greinir í dómsorði.

Jóhönnu Elínu Gunnlaugsdóttur og Björgvini H. Guðmundssyni Landamerki. Fölsun. Óskipt sameign. Tómlæti. Málsástæður. P o.fl. höfðuðu mál gegn H og kröfðust þess að landamerkjalýsing milli jarðar í eigu H og fjögurra jarða í eigu P o.fl. yrði ógilt. Hafði H undirbúið landamerkjalýsinguna og fengið á hana undirritun eigenda aðliggjandi jarða, allra nema P sem var eigandi að 1/8 hluta einnar þeirra. Byggðu P o.fl. aðallega á því að landamerkjalýsingin væri fölsuð. Var þessi málsástæða eingöngu reist á fullyrðingum í skýrslum fimm aðila fyrir dómi en engin gögn lögð fram henni til stuðnings og taldist hún því ósönnuð. Var því jafnframt haldið fram að um svik hafi verið að ræða og einnig vísað til 32. og 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga, en því ekki lýst með hvaða hætti svikin hafi átt sér stað eða lýst málsástæðum sem tengdust nefndum lagaákvæðum. Talið var að áskilnaður um samþykki allra sem land eiga á móts við landeiganda í 1. mgr. 2. gr. laga nr. 41/1919 um landamerki o.fl. yrði ekki skilinn svo að merkjalýsing sem skorti þann áskilnað væri í heild sinni ógild af þeim sökum, heldur verði hún eingöngu talin geta skuldbundið eigendur þeirra jarða sem hafi samþykkt hana. Þar sem skort hafi undirskrift P, eiganda að 1/8 hluta aðliggjandi jarðar, var landamerkjalýsingin talin ógild að því er varðaði merkin milli þeirrar jarðar og jarðar H. Þá var P ekki talin hafa fyrirgert rétti sínum vegna tómlætis, þrátt fyrir að hafa ekki haft uppi andmæli fyrr en tæpum átta árum eftir gerð landamerkjalýsingarinnar, með hliðsjón af eðli ráðstöfunarinnar sem hafi falist í henni.

Rán. Hylming. Þjófnaður. Gripdeild. Fölsun. Varsla fíkniefna. Fjársvik. Samverknaður. Fyrning. Rannsókn. Skilorð. Upptaka. Svipting ökuréttar. Akstur undir áhrifum lyfja. I var sakfelldur fyrir rán, hylmingu, gripdeild í tvígang, tilraun til þjófnaðar, fjögur fölsunarbrot, vörslu fíkniefna og fjársvik. Með gripdeild og fölsunarbroti 22. og 24. 2006 rauf hann skilorð eldri dóms og var hann tekinn upp og honum ákvörðuð refsing í einu lagi samkvæmt 60. gr. og 77. gr. almennra hegningarlaga. Þá var refsing hans fyrir stóran hluta brotanna ákveðin sem hegningarauki samkvæmt 78. gr. laganna. Þótti refsing hans hæfilega ákveðin 18 mánaða fangelsi auk þess sem honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur. SÞ var sakfelldur fyrir þjófnað, þrjú hylmingarbrot, tvær gripdeildir, vörslu fíkniefna í tvígang og tvö umferðarlagabrot. Refsing hans var að hluta ákvörðuð sem hegningarauki og þótti hæfilega ákveðin fimm mánaða fangelsi. Þá var hann sviptur ökurétti í 8 mánuði og honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur. SM var sakfelldur fyrir rán og þjófnað. Var refsing hans ákvörðuð sem hegningarauki og þótti hæfilega ákveðin fangelsi í 8 mánuði. Þá var honum gert að greiða brotaþolum skaðabætur.

L hf. krafði G og I um greiðslu skuldar samkvæmt skuldabréfi sem K gaf út árið 1994 með sjálfskuldarábyrgð hinna fyrrnefndu. G og I kröfðust sýknu með vísan til þess að héraðsdómur hefði fundið K sekan um að falsa nafn­áritanir þeirra á skuldabréfið. Í mál­inu lá fyrir að G og I höfðu hvort tveggja fyrir og eftir uppkvaðningu dómsins samþykkt breytingar á greiðsluskilmálum skuldabréfsins. Breytti fölsunin því engu um eftir­farandi ábyrgðar­töku þeirra, enda gat þeim ekki dulist hvers konar skuldbindingar þær gengust undir með nafnritunum sínum á skilmálabreytingar skuldabréfsins og af hvaða til­efni. Var krafa L hf. því tekin til greina.

Á kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hennar um að ógilt yrði fjárnám sem sýslumaður gerði hjá henni 7. júní 2001, að kröfu R, á grundvelli skuldabréfs útgefnu af B og árituðu af Á ásamt J um sjálfskuldarábyrgð þeirra á skuldinni. Fyrir Hæstarétt lagði Á fram skýrslu, sem hún gaf hjá lögreglu 15. október 2001, þar sem hún bar fram kæru á hendur B um fölsun á nafnritun Á á bréfinu. Einnig lagði Á fram skýrslu sem lögreglan tók af B 25. sama mánaðar, þar sem hann gekkst m.a. við því að hafa falsað undirskrift Á á skuldabréfið. Að þessum gögnum fram komnum þótti vera slíkur vafi um réttmæti kröfu R á hendur Á samkvæmt umræddu skuldabréfi að ekki væri fært að láta standa á grundvelli þess fjárnám, sem gert var án undangengins dóms eða sáttar. Var því fallist á kröfu Á um ógildingu fjárnámsins, en auk þess gerðar athugasemdir við það hvernig staðið var að fjárnáminu af hálfu sýslumanns.

J kærði úrskurð héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu hans um að ógilt yrði fjárnám sem sýslumaður gerði hjá honum 7. júní 2001, að kröfu R, á grundvelli skuldabréfs útgefnu af B og árituðu af J ásamt Á um sjálfskuldarábyrgð þeirra á skuldinni. Í héraði lagði J fram skýrslu, sem hann gaf hjá lögreglu 18. september 2001, þar sem hann bar fram kæru á hendur B um fölsun á nafnritun J á bréfinu. Einnig lagði J fram skýrslu fyrir Hæstarétti sem lögreglan tók af B 25. október, þar sem hann gekkst m.a. við því að hafa falsað undirskrift J á skuldabréfið. Að þessum gögnum fram komnum þótti vera slíkur vafi um réttmæti kröfu R á hendur J samkvæmt umræddu skuldabréfi að ekki væri fært að láta standa á grundvelli þess fjárnám, sem gert var án undangengins dóms eða sáttar. Var því fallist á kröfu J um ógildingu fjárnámsins, en auk þess gerðar athugasemdir við það hvernig staðið var að fjárnáminu af hálfu sýslumanns.

P fékk námslán hjá LÍN á árunum 1983-84 samkvæmt þremur skuldabréfum sem voru tryggð með sjálfskuldarábyrgð G, fyrrverandi tengdaföður P. Vanskil urðu á lánunum og var mál höfðað til innheimtu skuldarinnar á hendur P og G. P hélt því fram að V, fyrrverandi eiginmaður hennar, hefði annars vegar falsað nafnritun sína á umsókn um námslán og hins vegar fengið undirskrift sína á óútfyllt eyðublað og hefði hún ekki veitt G umboð til að sækja um eða taka við láni fyrir sína hönd. Taldi hún sig ekki skuldbundna til endurgreiðslu lánanna. Talið var ósannað að V hefði falsað undirritun P og talið að G hafi haft heimild P til að gefa skuldabréfin út fyrir hennar hönd og var P talin bundin samkvæmt skuldabréfunum. G lést í febrúar 1998. Andmælti S, ekkja G, greiðsluskyldu sinni af lánunum. Var hvorki fallist á rök S um að LÍN hefði borið að veita ábyrgðarmanni að fyrra bragði leiðbeiningar um skyldu þá sem hann væri að taka á sig né að önnur atvik gætu leyst hana undan greiðsluskyldu. Var niðurstaða héraðsdóms um greiðsluskyldu P og S við LÍN staðfest.