Dómstólaleit

S var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa á nánar tilgreindum tímabilum í starfi sínu sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður A ehf. látið hjá líða að standa ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri A ehf., skilagrein vegna staðgreiðslu á lögmæltum tíma og opinberum gjöldum sem haldið var eftir af launum starfsmanna félagsins. Fram kom í málinu að vangoldinn virðisaukaskattur á því tímabili sem ákæran tók til hafði að verulegu leyti verið greiddur eftir eindaga hans. Var því talið að undanþága frá lágmarki fésektar samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 ætti við um þá skuld. Við ákvörðun refsingar S var litið til þess að honum hafði ekki áður verið gerð refsing auk þess sem horft var til þess óhæfilega dráttar sem orðið hafði á meðferð málsins. Var refsing S ákveðin fangelsi í 2 mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var honum gert að greiða 16.250.000 króna sekt í ríkissjóð og skyldi sjö mánaða fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögra vikna.

X var sakfelldur fyrir kynferðisbrot með því að hafa, er hann var 16 ára, haft samræði og munnmök við A sem þá var 12 ára. Við ákvörðun refsingar vísaði Hæstiréttur til þess að aldursmunur X og A hefði verið þrjú og hálft ár er atvik gerðust og væri því ekki uppfyllt skilyrði 2. málsliðar 1. mgr. 202. gr. almennra hegningarlaga um að gerandi og þolandi væru á svipuðum aldri. Á hinn bóginn væri andlegum þroska X verulega ábótavant. Með hliðsjón af því og vísan til 2. töluliðar 1. mgr. 74. gr. almennra hegningarlaga var refsing X ákveðin fangelsi í 4 mánuði og var fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. Þá var X gert að greiða A skaðabætur.

E var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og almennum hegningarlögum í starfi sínu fyrir þrjú einkahlutafélög. Talið var sannað að E hefði í reynd farið með stjórn þessara félaga á þeim tímabilum er ákæra málsins tók til og hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefið að sök að undanskildum einum þætti ákæruliðar. Hafði E verið gefið að sök að hafa komið sér undan greiðslu tekjuskatts vegna einkahlutafélagsins A að fjárhæð 945.614 krónur vegna gjaldársins 2003, en þar sem ekki hefðu komið fram skýringar á þeim mismun sem var á úrskurði ríkisskattstjóra 30. mars 2007 og skattbreytingarseðli sama dag þar sem tekjuskattur félagsins hefði verið talinn 0 krónur var hann sýknaður. Talið var að það hefði verið ótvírætt undir E komið að annast skil vegna reksturs einkahlutafélaganna þriggja. Á þessu hefði E borið sjálfstæða refsiábyrgð að lögum. Þegar virt væru lagaákvæði sem kvæðu skýrt á um fésektarlágmark væru ekki efni til að líta til fullyrðinga E um ætlaða samábyrgð annars einstaklings vegna starfa hans í þágu félags. Slíkt kæmi eingöngu til greina ef fleiri menn hefðu verið ákærðir og sakfelldir fyrir sömu brot. Voru brot E talin stórfelld og yrði því að miða við þrefalda fjárhæð vanskila við ákvörðun sektar. Var E gert að sæta fangelsi í 15 mánuði og greiða 90.300.000 krónur í sekt til ríkissjóðs en sæta ella fangelsi í 12 mánuði.

J, stjórnarmaður í sjálfseignarstofnuninni A, var ákærður fyrir að hafa ekki skilað skilagreinum staðgreiðslu og látið undir höfuð leggjast að standa ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda vegna launagreiðslna. Talið var að J hefði borið samkvæmt stöðu sinni sem stjórnarmaður ábyrgð á að skipulag og starfsemi stofnunarinnar væri í góðu horfi og að bókhald hennar væri fært í samræmi við lög og venjur. Það firrti hann ekki þessari ábyrgð þótt fenginn hefði verið nafngreindur maður til starfa sem bókari fyrir stofnunina. J hefði þannig sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi við að hafa ekki staðið skil á skilagreinum staðgreiðslu og staðgreiðslu opinberra gjalda. J var einnig gefið að sök að hafa vantalið bifreiðahlunnindi og tekjur frá sjálfseignarstofnuninni. Var talið að vanþekking J á tilvist eða efni 7. gr., sbr. 109. gr., laga nr. 90/2003 um tekjuskatt, um að afnot á bifreið teldust til skattskyldra hlunninda sem væru framtalsskyld, ylli ekki refsileysi. Þá yrði að telja að J hefði sýnt af sér stórkostlegt hirðuleysi við að halda reiður á vantöldum tekjum frá sjálfseignarstofnuninni og telja þær fram á skattframtölum, þar sem honum hefði verið fullkunnugt um að þessar tekjur hefðu verið greiddar inn á reikning eiginkonu hans. Loks var J ákærður fyrir meiri háttar bókhaldsbrot í starfi sínu fyrir sjálfseignarstofnunina með því að hafa látið undir höfuð leggjast að varðveita fylgiskjöl og vanrækt að sjá til þess að tilskilið bókhald væri fært fyrir stofnunina. Var niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu samkvæmt þessum ákærulið staðfest með vísan til forsendna. Var refsing J ákveðin 4 mánaða skilorðsbundið fangelsi. J var einnig gert að greiða 6.500.000 krónur í fésekt, en sæta ella fangelsi í 4 mánuði.

K, framkvæmdastjóri, stjórnarformaður og prókúruhafi félagsins X ehf., var sakfelldur fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 með því að hafa á árinu 2007 hvorki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum vegna samtals 13.964.644 króna né virðisaukaskatti fyrir félagið samtals 3.013.979 krónum. Í dómi Hæstaréttar segir að ekki væru uppfyllt skilyrði ákvæðis 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um refsilækkun umfram fésektarlágmark, þegar litið yrði til 78. gr. sbr. 77. gr. almennra hegningarlaga og þess að brot K hefði ekki einskorðaðist við að standa ekki skil á réttilega tilgreindum virðisaukaskatti. Var K dæmdur til greiðslu 5.500.000 króna en sæta ella fangelsi í 44 daga.

Ákærði var fundinn sekur um brot gegn lögum um staðgreiðslu og virðisaukaskatt fyrir að hafa vanrækt að skila skýrslum og greiða gjöld. Litið var svo á að meðferð málsins hjá skattrannsóknarstjóra ríkisins skyldi leiða til þess að nýta bæri heimildir í umræddum lögum til lækkunar á sektum umfram lágmark. Var ákærða gert að sæta fangelsi í fjóra mánuði en fullnustu refsingarinnar var frestað og skyldi hún falla niður að liðnum tveimur árum.

E, stjórnarformaður félagsins Í, og Á, framkvæmdastjóri félagsins, voru sakfelldir fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa skil á virðisaukaskatti, sem félagið innheimti á árinu 1994, og staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna Í á sama tímabili. Talið var að þeir hefðu borið ábyrgð á skilum umrædds virðisaukaskatts og afdreginnar staðgreiðslu. Talið var leiða af ákvæðum laga og eðli máls að skattgreiðslur gangi fyrst upp í eldri skuldir og var ekki fallist á að draga bæri frá ákærufjárhæð greiðslur, sem áður voru látnar ganga upp í ógreiddan virðisaukaskatt og staðgreiðslu eldri tímabila og álag og dráttarvexti. Þá var talið að greiðsla á höfuðstól skuldanna í júní 1998 hefði ekki áhrif á sakarmat, en taka mætti tillit til hennar við ákvörðun refsingar. G, stjórnarformaður félagsins P, var sakfelldur fyrir brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna P á árunum 1994 og 1995. Talið var að G hefði borið ábyrgð á skilum þeirrar afdregnu staðgreiðslu sem ákæran tók til, en ekki var talið að greiðsla á höfuðstól skuldanna í júní 1998 hefði áhrif á sakarmat. GI, stjórnarformaður félagsins P, var sakfelldur fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt með því að hafa vanrækt að standa skil á virðisaukaskatti sem félagið innheimti á árinu 1995, er hann var stjórnarformaður félagsins. Talið var að GI hefði borið ábyrgð á skilum umrædds virðisaukaskatts en ekki var talið að greiðsla á höfuðstól skuldanna í júní 1998 hefði áhrif á sakarmat. Við ákvörðun refsingar ákærðu var litið til þess hvort að brot þeirra voru framin fyrir eða eftir gildistöku laga nr. 42/1995. Þá var einnig litið til þess að brot þeirra fólust ekki í vanrækslu á að skila skýrslum eða rangfærslum og að höfuðstóll umræddra skulda var að fullu greiddur við útgáfu ákæru. Voru E, Á, G og GI dæmdir til sektargreiðslu.