Stefnendur fengu arðgreiðslur frá félagi sem skráð var með skattalega heimilisfesti í Danmörku og greiddu fjármagnstekjuskatt af þeim að hluta til danska ríkisins. Í kjölfar þess að ríkisskattstjóri úrskurðaði félagið heimilisfast á Íslandi aftur í tímann fékkst skatturinn endurgreiddur frá dönskum skattyfirvöldum. Í málinu var deilt um það hvort stefnda, íslenska ríkinu, hefði verið rétt að bæta 2,5% álagi skv. 122. gr. tekjuskattslaga við greiðslurnar og m.a. gerð krafa um ógildingu úrskurðar yfirskattanefndar þar að lútandi. Dómurinn leit til þess að orðið hefði mismunur á álögðum tekjuskatti stefnenda og staðgreiðslu þeirra og taldi ekki efni til að fallast á málsástæður þeirra um viðtökudrátt, ómöguleika eða réttmætar væntingar. Þá voru mistök við lagasetningu í tíð eldri laga ekki talin hafa þýðingu í málinu auk þess sem málsmeðferðarreglur stjórnsýsluréttarins hefðu ýmist ekki verið brotnar eða leiddu ekki til ógildingar úrskurðarins. Var stefndi sýknaður af kröfum stefnenda.
Með dómi Landsréttar 15. júní 2018 var X sakfelldur fyrir stórfelld skattalaga- og bókhaldsbrot ásamt peningaþvætti. Ákæru á hendur X fyrir að skila efnislega röngum skattframtölum og láta undir höfuð leggjast að skila tekjuskatti og útsvari var hins vegar vísað frá héraðsdómi þar sem skattyfirvöld höfðu áður gert honum að greiða álag á vantalinn skattstofn vegna sömu brota en hin tvíþætta málsmeðferð var talin fara í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Með úrskurði endurupptökudóms 23. janúar 2023 var fallist á beiðni X um endurupptöku málsins fyrir Landsrétti. Við hina endurteknu málsmeðferð komst Landsréttur að sömu niðurstöðu og í hinum upphaflega dómi um að sakfella bæri X fyrir að hafa skilað efnislega röngum virðisaukaskattskýrslum og ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfsemi A ehf. og B ehf. Jafnframt fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattskýrslum í starfsemi A ehf. Þá var X sakfelldur fyrir að láta undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald beggja félaga á nánar tilgreindum rekstrartímabilum. Loks var X sakfelldur fyrir peningaþvætti með því leggja fjármuni, sem voru hluti ávinnings af þeim brotum, inn á tilgreinda bankareikninga, geyma þá og ráðstafa þeim svo til persónulega útgjalda og fasteignakaupa. Þá var jafnframt komist að sömu niðurstöðu er varðaði frávísun ákæru að hluta frá héraðsdómi. Var refsing X ákveðin fangelsi í 18 mánuði, en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í 3 ár. Þá var honum gert að greiða 258.000.000 króna í sekt.
Ákæruvaldið (
Einar Tryggvason saksóknari)
gegn
X (
Gestur Jónsson lögmaður)
Með dómi Landsréttar árið 2020 var X sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum. Með úrskurði Endurupptökudóms frá 2022 var fallist á beiðni X um endurupptöku málsins. Ákæruvaldið tók undir kröfu X um að vísa málinu frá héraðsdómi þar sem efnismeðferð og sakfelling myndi brjóta í bága við 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, um rétt til að vera ekki saksóttur eða refsað tvívegis vegna sama brots. Að gættri þeirri kröfugerð, sem X hefði tekið undir, og í ljósi málsatvika og dóma Hæstaréttar í málum nr. 46/2021 nr. 34/2021 nr. 11/2022 og nr. 21/2022, var málinu vísað frá héraðsdómi.
X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar 2. desember 2022 var fallist á kröfur ákærðu að hluta en þar með var öllum sakargiftum á hendur Z vísað frá héraðsdómi. Kom því eingöngu til skoðunar niðurstaða héraðsdóms um sakfellingu ákærðu X og Y samkvæmt þeim ákæruliðum sem eftir stóðu sem og úrlausn héraðsdóms um upptöku fjármuna á reikningum tilgreindra einkahlutafélaga. Með dómi Landsréttar var niðurstaða hins áfrýjaða dóms staðfest að því er varðaði sakfellingu ákærðu fyrir skattalaga- og bókhaldsbrot í sjálfstæðum atvinnurekstri ákærða X annars vegar og í rekstri einkahlutafélagsins Æ hins vegar. Þá var þeim ákærulið sem beindist að X og varðaði ætlað peningaþvætti vísað frá héraðsdómi með vísan til c-liðar 1. mgr. 152. gr. og 1. mgr. 180. gr. laga nr. 88/2008. Að því er varðar kröfur á hendur einkahlutafélögum tengdum ákærðu X og Y, þá var rakið að upptökukröfur ákæruvaldsins væru settar fram með þeim hætti að þær lytu eingöngu að ólögmætum ávinningi ætlaðra brota sem vísað hefði verið frá héraðsdómi. Samkvæmt þessu, og í ljósi þess hvernig ákæruvaldið hefði kosið að afmarka kröfur sínar um upptöku, gætu þeir fjármunir sem krafist var upptöku á ekki talist ólögmætur ávinningur refsiverðrar háttsemi. Var öllum kröfum ákæruvaldsins um upptöku fjármuna því hafnað. Við ákvörðun refsingar var litið til þess langa tíma sem rannsókn og meðferð málsins hafði tekið. Með þeirri athugasemd en að öðru leyti með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var refsing ákærðu hvors um sig ákveðin skilorðsbundið fangelsi í 12 mánuði. Þá var X gert að greiða 52.758.807 krónur í sekt til ríkissjóðs og Y 59.056.545 krónur.
Með dómi Landsréttar árið 2020 hafði X verið sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum. Með úrskurði Endurupptökudóms frá 2022 var fallist á beiðni X um endurupptöku málsins. Ákæruvaldið tók undir kröfu X um að vísa málinu frá héraðsdómi þar sem efnismeðferð og sakfelling myndi brjóta í bága við 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, um rétt til að vera ekki saksóttur eða refsað tvívegis vegna sama brots. Samkvæmt því og í ljósi atvika málsins féllst Landsréttur á kröfu X og ákæruvaldsins um að málinu yrði vísað frá héraðsdómi.
X, Y og Z voru, ásamt tilgreindum félögum þeim tengdum, meðal annars ákærðir fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og peningaþvætti með því að hafa ýmist staðið skil á efnislega röngum skattframtölum, eigi staðið skil á skattframtölum eða þvættað ólögmætan ávinning af skattalagabrotunum. Með dómi héraðsdóms voru ákærðu, X og Z, sakfelldir samkvæmt ákæru en Y var sýknaður að hluta. Fyrir Landsrétti kröfðust X, Y og Z þess að tilgreindum ákæruliðum á hendur þeim yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar var rakið að vissir liðir ákæru tækju til sömu annmarka á skattskilum ákærðu og álagsbeiting ríkisskattsstjóra samkvæmt 1. og 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt laut að. Álag ríkisskattsstjóra hefði verið fellt niður með úrskurði yfirskattanefndar en að mati dómsins væri ekki tækur annar skýringarkostur en að leggja til grundvallar að niðurfelling álagsins hafi falið í sér sýknu í skilningi 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Rakin voru þau viðmið um túlkun ákvæðisins sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Ekki var talið að sýnt hefði verið fram á að viðmið um nægjanlega samþættingu í tíma væru uppfyllt og var þeim ákæruliðum sem fyrrgreint ákvæði tók til því vísað frá héraðsdómi. Þá var tilteknum ákæruliðum, sem sneru að ætluðu peningaþvætti ákærðu, vísað frá héraðsdómi, ýmist vegna þess að ákæruliðirnir uppfylltu ekki kröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008, eða á grundvelli fyrrgreinds ákvæðis mannréttindasáttmálans.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli Á gegn X var vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Landsréttur benti á að með úrskurði ríkisskattstjóra um endurákvörðun skatta og opinberra gjalda X hefði álagi samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt ekki verið beitt. Var það niðurstaða réttarins að úrskurður ríkisskattstjóra hefði ekki falið í sér endanlega úrlausn um sakfellingu eða sýknu X og síðari málsmeðferð á vegum héraðssaksóknara því ekki brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Hún færi hvorki gegn markmiðum laga nr. 29/2021 um breytingu á lögum er varða rannsókn og saksókn skattalagabrota, né væri um að ræða endurtekna málsmeðferð vegna sömu atvika og til úrlausnar voru af hálfu skattyfirvalda. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.
X var samkvæmt 1. tölulið ákæru ákærð fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2016, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á tilgreindu félagi og vantelja á skattframtölum sínum tekjur frá félaginu að fjárhæð 16.183.378 krónur og leigutekjur og greiðslur inn á kreditkort samtals að fjárhæð 6.828.021 krónur. Auk þess var X samkvæmt 2. tölulið ákæru ákærð fyrir peningaþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt 1. tölulið ákæru í eigin þágu. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelld fyrir þá háttsemi sem henni var gefin að sök. Fyrir Landsrétti krafðist X þess aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Við mat á efnislegri samþættingu var meðal annars litið til þess að þrátt fyrir vissa efnislega skörun mála X hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara væri efnisleg samþætting viðunandi. Að því er varðaði samþættingu í tíma var meðal annars litið til þess að rekstur máls X hefði þegar tekið um 5 ár og 8 mánuði. Á þeim tíma hefðu mál X verið rekin samhliða hjá skattyfirvöldum annars vegar og saksóknara hins vegar í um þrjá til sex mánuði, eftir því hvort litið væri til úrskurðardags ríkisskattsstjóra eða þess dags er sá úrskurður varð bindandi. Málin hefðu þannig verið rekin samhliða um óverulegan hluta heildarmálsmeðferðartímans. Meðal annars með hliðsjón af þessu og að ákæra var gefin út eftir að niðurstaða skattyfirvalda lá fyrir væru skilyrði um samþættingu í tíma ekki uppfyllt. Var 1. ákærulið því vísað frá héraðsdómi. Þá var 2. ákærulið einnig vísað frá héraðsdómi þar sem sá ákæruliður uppfyllti ekki áskilnað c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.
X var samkvæmt 1. tölulið ákæru ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2011 til og með 2014, með því að láta undir höfuð leggjast að gera grein fyrir eignarhaldi sínu á tilgreindum félögum og vantelja á skattframtölum sínum tekjur að fjárhæð 26.600.588 krónur. Auk þess var X samkvæmt 2. tölulið ákæru ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt 1. tölulið ákæru í eigin þágu. Með hinum áfrýjaða dómi var X sakfelldur fyrir þá háttsemi sem honum var gefin að sök að því frátöldu að hafa ekki greint frá eignarhaldi sínu á einu tilgreindu félagi. Fyrir Landsrétti krafðist X þess aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Af gögnum málsins yrði ekki annað ráðið en að við rannsókn héraðssaksóknara hafi verið gætt að skilyrðum um efnislega samþættingu. Að því er varðaði samþættingu í tíma var meðal annars litið til þess að út frá dómaframkvæmd væri óskýrt hvert væri innbyrðis vægi þeirra þátta sem líta bæri til við mat á skilyrðinu. Þá væri óljóst hver lágmarksskörun meðferðar mála hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara þyrfti að vera til þess að skilyrðið teldist uppfyllt. Rekstur máls X hefði þegar tekið um 5 ár og 8 mánuði. Þann tíma sem mál X voru rekin samhliða hjá skattyfirvöldum og héraðssaksóknara mætti að miklu leyti rekja til þess að X kærði úrskurð ríkisskattsstjóra til yfirskattanefndar. Ótækt væri að val X um að tæma möguleg réttarúrræði á stjórnsýslustigi yrði til þess fallið að grafa undan rétti hans samkvæmt 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmálans. Var talið að aðskilin meðferð sakamála á hendur X hafi falið í sér svo takmörkuð tengsl í tíma að það uppfyllti ekki áskilnað um samþættingu í tíma. Var 1. ákærulið því vísað frá dómi. Þá var 2. ákærulið einnig vísað frá héraðsdómi þar sem sá ákæruliður uppfyllti ekki áskilnað c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008.
Ákæruvaldið (
Elimar Hauksson saksóknarfulltrúi)
gegn
X (
Marteinn Másson lögmaður)
X var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2015 til 2018, vegna tekjuáranna 2014 til 2017, og með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum tekjur að fjárhæð 61.688.266 krónur frá tilgreindu einkahlutafélagi. Auk þess var hann ákærður fyrir peningaþvætti með því að hafa nýtt ávinning af fyrrgreindum skattalagabrotum í eigin þágu. Við meðferð málsins í héraði féll ákæruvaldið frá þeim ákærulið sem sneri að ætluðu peningaþvætti. Með hinum kærða úrskurði var því sem eftir stóð af ákæru vísað frá á þeim grunni að í málshöfðuninni hefði falist endurtekin málsmeðferð vegna sömu skattalagabrota og lauk á stjórnsýslustigi með úrskurði ríkisskattstjóra 10. nóvember 2020, sem færi gegn markmiði laga nr. 29/2021 um breytingu á lögum er varða rannsókn og saksókn skattalagabrota, um að fella niður tvöfalda málsmeðferð og refsingu vegna sama skattalagabrots. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Í úrskurði Landsréttar var auk þess rakið að með úrskurði ríkisskattstjóra 10. nóvember 2020 um endurákvörðun skatta og opinberra gjalda X hefði álagi samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt ekki verið beitt. Var það niðurstaða Landsréttar að úrskurður ríkisskattstjóra hafi ekki falið í sér endanlega úrlausn um sakfellingu eða sýknu X og síðari málsmeðferð á vegum héraðssaksóknara því ekki brotið gegn ákvæðum 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Hún færi hvorki gegn markmiðum laga nr. 29/2021 né væri um að ræða endurtekna málsmeðferð vegna sömu atvika og til úrlausnar voru af hálfu skattyfirvalda. Var hinn kærði úrskurður því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka mál X til efnislegrar meðferðar.
Í II. kafla ákæru, sem hér var til úrlausnar, var X samkvæmt A-lið ákærð fyrir að hafa ekki tilkynnt til skráningar hjá ríkisskattsstjóra virðisaukaskattsskylda starfsemi sína í sjálfstæðum atvinnurekstri hluta rekstrarársins 2011. Í B-lið II. kafla ákæru var X ákærð fyrir að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum og ekki staðið skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var eða innheimta bar á nánar tilgreindum uppgjörstímabilum. Í C-lið II. kafla ákæru var X ákærð fyrir að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2012 og 2014 til og með 2017, og með því látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum tekjur og skattskyld húsnæðishlunnindi samtals að fjárhæð 30.366.648 krónur. Samkvæmt D-lið II. kafla ákæru var X síðan ákærð fyrir sjálfþvætti með því að hafa nýtt ávinning af brotum samkvæmt B- og C-lið ákæru í eigin þágu. Í úrskurði Landsréttar var rakið að X hefði þegar sætt álagi vegna sömu skattalagabrota og B- og C-liður ákæru tóku til. Málið hefði að því leyti verið rekið samhliða hjá skattyfirvöldum annars vegar og saksóknara hins vegar í 29 daga af heildarmálsmeðferðartímanum sem var rúm fimm ár. Var það ekki talið uppfylla skilyrði 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu um samþættingu í tíma og var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun B- og C-liðar ákæru því staðfest. Þá var D-lið II. kafla ákæru einnig vísað frá héraðsdómi þar sem sá ákæruliður uppfyllti ekki skilyrði c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Hinn kærði úrskurður var á hinn bóginn felldur úr gildi að því er varðaði frávísun A-liðar II. kafla ákæru en það brot sem þar var lýst var talið sjálfstætt, sbr. 3. mgr. 40. gr. og 5. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt og ekkert lá fyrir um að X hefði áður sætt saksókn eða verið gerð refsing vegna þeirrar háttsemi sem þar var lýst.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X og Y, sem áður höfðu sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu skattalagabrota og ákæra tók til, var vísað frá dómi á grundvelli ákvæðis 1. mgr. 4. gr. 7. samningsviðauka mannréttindasáttmála Evrópu um bann við tvöfaldri málsmeðferð og/eða refsingu. Í úrskurði Landsréttar voru rakin þau viðmið um túlkun reglunnar sem beitt hefur verið í dómaframkvæmd. Við mat á efnislegri samþættingu var meðal annars litið til þess að þrátt fyrir aðgang að gögnum og skýrslum skattyfirvalda hafi héraðssaksóknari framkvæmt sjálfstæða rannsókn sem hafi að töluverðu leyti falið í sér endurtekningu gagnvart varnaraðaðilum. Að því er varðaði samþættingu í tíma var meðal annars litið til þess að rekstur máls varnaraðila hafði þegar tekið 12 ár og sex mánuði. Á þeim tíma hafi málin verið rekin samhliða hjá skattyfirvöldum annars vegar og saksóknara hins vegar í eitt ár og um það bil sex mánuði. Umrædda samþættingu í tíma mætti rekja til mikils dráttar á málinu hjá ríkisskattsstjóra sem varnaraðilum yrði ekki um kennt. Ótækt væri að sá dráttur bitnaði á réttindum sem varnaraðilum væru tryggð í mannréttindasáttmála Evrópu. Aðskilin meðferð sakamála á hendur varnaraðilum hjá skattyfirvöldum og með því máli sem hér var til úrlausnar hafi því falið í sér svo takmörkuð tengsl að efni til og í tíma að það uppfyllti ekki skilyrði fyrrgreinds ákvæðis mannréttindasáttmála Evrópu. Að lokum var rakið að með lögum nr. 29/2021, sem tóku gildi 1. maí 2021, hafi tvöföld málsmeðferð og refsing vegna sama skattalagabrots verið afnumin. Þó að ekki yrði afdráttarlaust ráðið af fyrirmælum laganna að þeim væri ætlað að hafa áhrif á rekstur sakamála fyrir dómi, þar sem sannanlega reyndi á umrætt ákvæði mannréttindasáttmálans, orki tvímælis í ljósi markmiða laganna og ummæla í lögskýringargögnum með þeim að halda rekstri slíkra mála áfram, sbr. 3. mgr. 18. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, 2. málslið 145. gr. sömu laga og jafnræðissjónarmið.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X og Y, sem áður höfðu sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Þá taldi rétturinn að ákæra uppfyllti kröfur c-liðar 1. mgr. 152. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála um skýrleika ákæru, þannig að X og Y gætu tekið afstöðu til hennar og haldið uppi vörnum gegn henni.
X var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2007 og 2008 á þann hátt að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum fjármagnstekjur af uppgjöri á 44 framvirkum gjaldmiðlasamningum, samtals að fjárhæð 110.504.000 krónur. Fyrir Landsrétti krafðist X þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, til vara sýknu, að því frágengnu að ákvörðun refsingar yrði frestað en að öðrum kosti að fullnustu refsingar yrði frestað skilorðsbundið. Rétturinn féllst ekki á þá röksemd fyrir frávísun málsins að meðferð þess fyrir dómstólum bryti gegn banni við endurtekinni málsmeðferð samkvæmt 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Þá var heldur ekki fallist á að efni væru til að vísa málinu frá dómi á þeim grunni að úrskurður Landsréttar í máli nr. 277/2018, sem felldi úr gildi frávísunarúrskurð héraðsdóms, hefði verið kveðinn upp af dómstól sem ekki hefði verið skipaður samkvæmt lögum. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X. Var refsing hans ákveðin fangelsi í fjóra mánuði auk þess sem honum var gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 19.338.200 krónur, sem nam tvöfaldri fjárhæð þess skattstofns sem undan var dreginn að frádregnum skatti af álagi. Var fullnustu refsingar X, bæði refsivist og fésekt, frestað skilorðsbundið í tvö ár, en ryfi hann skilorð skyldi 270 daga fangelsi koma í stað sektarinnar.
Ákæruvaldið (
Einar Tryggvason saksóknari)
gegn
X (
Gestur Jónsson lögmaður)
X var sakfelldur í héraði fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum gjaldárin 2007, 2008 og 2009 vegna tekjuáranna 2006, 2007 og 2008 með því að hafa látið undir höfuð leggjast að telja fram á skattframtölum sínum tekjur af uppgjöri á samtals 584 gjaldmiðlasamningum, samtals að fjárhæð 593.522.000 krónur. Fyrir Landsrétti krafðist X þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, til vara sýknu, að því frágengnu að ákvörðun refsingar yrði frestað en að öðrum kosti að fullnustu refsingar yrði frestað skilorðsbundið. Landsréttur féllst ekki á þá röksemd fyrir frávísun málsins að meðferð málsins fyrir dómstólum bryti gegn banni við endurtekinni málsmeðferð samkvæmt 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu X. Var refsing X ákveðin fangelsi í átta mánuði auk þess sem honum var gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 103.680.100 krónur, sem nam tvöfaldri fjárhæð þess skattstofns sem undan var dreginn að frádregnum skatti af álagi. Var fullnustu refsingar X, bæði refsivist og fésekt, frestað skilorðsbundið í tvö ár, en ryfi X skilorðið skyldi tólf mánaða fangelsi koma í stað sektarinnar.
P var sakfelldur í héraði fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og bókhald, sbr. 1. og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, með því að hafa ekki staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum, ekki staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í starfsemi einkahlutafélags hans L ehf. og látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald félagsins. Fyrir Landsrétti krafðist P þess aðallega að málinu yrði vísað frá dómi, til vara að hann yrði sýknaður en til þrautavara vægustu refsingar sem lög leyfa. Landsréttur féllst ekki á þær málsástæður fyrir frávísun málsins að meðferð þess hefði dregist úr hófi í andstöðu við ákvæði stjórnarskrárinnar og mannréttindasáttmála Evrópu, að meðferð málsins fyrir dómstólum bryti bann við endurtekinni málsmeðferð samkvæmt 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu, að P hefði ekki notið réttlátrar málsmeðferðar eða að rannsókn málsins væri áfátt. Þá staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um sakfellingu P og ákvæði hans um fangelsisrefsingu sem þótti hæfilega ákveðin í sex mánuði en fullnustu hennar frestað skilorðsbundið í tvö ár. P var jafnframt gert að greiða sekt í ríkissjóð að fjárhæð 35.400.000 krónur, að teknu tilliti til lögbundins lágmarks og álags sem kærði hafði þegar greitt, og skyldi 360 daga fangelsi koma í stað sektarinnar yrði hún ekki greidd innan fjögurra vikna.
Stefnandi slasaðist alvarlega í umferðarslysi 15. nóvember 2012. Ekki var deilt um bótaskyldu stefnda í málinu sem hafði greitt stefnanda bætur í uppgjöri 7. mars 2017. Var deilt um rétt stefnanda til frekari bóta vegna slyssins auk endurgreiðslu á útlögðum kostnaði. Stefndi var sýknaður af öllum kröfum stefnanda. Dómurinn taldi ósannað að þeir hlutir sem stefnandi keypti eftir slysið væru nauðsynleg hjálpartæki í skilningi laga nr. 50/1993. Var stefnandi var talin hafa fengið tímabundið tjón sitt bætt að fullu í uppgjöri milli aðila 7. mars 2017 þar sem ljóst var af gögnum málsins að stefndi hafði miðað við hærri tekjur í uppgjörinu en stefnandi hafði sannanlega haft fyrir slysið. Taldi dómurinn ekki unnt að fallast á með stefnanda að óheimilt hefði verið að beita hlutfallsreglunni við mat á varanlegum miska. Var það niðurstaða dómsins að beiting reglunnar væri bæði eðlileg og hefðbundin aðferð þar sem fyrir hendi voru fjöláverkar og miski að nálgast 100 stig. Stefnandi var ekki talin hafa sýnt fram á að eiga rétt á 50% álagi ofan á miskabætur. Var litið til þess að samkvæmt dómavenju væri hámarkinu aðeins beitt við afar sérstakar aðstæður sem ekki voru fyrir hendi hjá stefnanda. Var litið til þess að stefndi hafði greitt stefnanda 25% álag á miskabætur í upgjöri 7. mars 2017. Þá var kröfu stefnanda um frekari örorkubætur hafnað þar sem stefnandi hafði ekki sýnt fram á að miða ætti við önnur árslaun en þau sem stefndi miðaði við í bótauppgjöri 7. mars 2017.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Kærður var úrskurður Landsréttar þar sem staðfest var fjárnám S í fasteign Ó til tryggingar kröfu um vangreidd opinber gjöld fyrrum sambúðarmanns hennar vegna tekjuáranna 2006 og 2007, en fyrir lá að þau höfðu verið samsköttuð fram til ársins 2012. Fyrir Hæstarétti laut ágreiningur aðila að ábyrgð sambúðarfólks á gjöldum maka sem það er samskattað með að því er varðar gjöld sem eiga rætur að rekja til álags á tekjuskattstofna samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Taldi Ó það ekki standast að hún bæri ábyrgð á þeim refsiviðurlögum sem fælist í beitingu álags á vantalda skattstofna sambúðarmaka síns og vísaði í þeim efnum til 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Um ábyrgð Ó á skattgreiðslum fyrrum sambúðarmaka hennar vísaði S til 116. gr. laga nr. 90/2003 sem mælti fyrir um slíka ábyrgð. Í dómi Hæstaréttar var forsaga 108. og 116. gr. laga nr. 90/2003 rakin og hvaða breytingum reglur um álagningu skatts á tekjuskattstofn og gagnkvæma ábyrgð hjóna á skattgreiðslum hefðu tekið í tímans rás. Vísað var til þess að samkvæmt 116. gr. laganna bæru hjón og samskattað sambúðarfólk gagnkvæma ábyrgð á sköttum hvors annars í formi sjálfskuldarábyrgðar. Beiting heimildar samkvæmt 2. mgr. 108. gr. sömu laga fæli á hinn bóginn í sér refsikennd viðurlög eða refsiskatt sem yrði beitt gagnvart skattaðila án tillits til sakar hans. Með hliðsjón af 1. mgr. 69. gr. stjórnarskrárinnar og 1. mgr. 7. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um skýrleika refsiheimilda, auk þeirra viðmiða sem mótast hefðu í dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu að þessu leyti, var talið að löggjafanum hefði verið í lófa lagið að kveða á um það með afdráttarlausum hætti, ef ætlunin hefði verið að láta ábyrgð maka skattaðila einnig ná til afleiðinga af beitingu álags samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Það hefði löggjafinn ekki gert. Var því ekki fallist á með S að 1. mgr. 116. gr. laganna fæli í sér heimild til þess að Ó yrði látin bera fjárhagslegar afleiðingar þeirrar hlutlægu refsingar sem lögð var á fyrrum sambúðarmann hennar í formi álags á skattstofna samkvæmt 2. mgr. 108. gr. sömu laga. Þar sem ekki var unnt á grundvelli gagna málsins að staðreyna með óyggjandi hætti hverju gjaldskuld sambúðarmaka Ó næmi ef skattstofnar hans hefðu ekki sætt hækkun með álagi var umþrætt fjárnám S fellt úr gildi.
Ákæruvaldið (
Einar Tryggvason saksóknari)
gegn
Sigurði V. Ragnarssyni (
Björgvin Jónsson lögmaður)
S var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldsbrot í sjálfstæðri atvinnustarfsemi með því að hafa staðið skil á efnislega röngum skattframtölum og virðisaukaskattsskýrslum vegna rekstraráranna 2005 til og með 2009 auk þess að hafa ekki fært bókhald með lögmæltum hætti á sama tímabili. Skattyfirvöld höfðu áður endurákvarðað skatta S vegna framangreindra brota og gert honum að greiða álag á vantalinn skattstofn. Í dómi Landsréttar var talið að hin tvíþætta málsmeðferð sem S sætti færi í bága við 4. gr. 7. gr. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu þar sem hún hefði ekki verið nægilega samþætt í tíma. Var þeim hluta ákæru, sem varðaði brot S gegn lögum um tekjuskatt og lögum um virðisaukaskatt, því vísað frá héraðsdómi. Hins vegar staðfesti Landsréttur niðurstöðu héraðsdóms um að S hefði gerst sekur um bókhaldsbrot. Við ákvörðun refsingar var litið til tafa á meðferð málsins og þess að S hefði ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi og var ákvörðun refsingar hans frestað skilorðsbundið í tvö ár.
G höfðaði mál á hendur D ehf., F ehf. og Í til heimtu skaðabóta vegna tjóns sem hann taldi sig hafa orðið fyrir vegna nánar tilgreindra annmarka á þjónustu Í, sem hann hafði veitt á árunum 2005 til 2008 í störfum sínum sem löggiltur endurskoðandi hjá D ehf. og F ehf. Höfðu félögin, sem vinnuveitendur Í, hvort um sig gert G reikninga fyrir þóknun vegna þessarar þjónustu. Að undangenginni rannsókn á skattskilum G árið 2010 endurákvörðuðu skattyfirvöld tekjur G til hækkunar á nánar tilgreindum fjárhæðum vegna tekjuáranna 2005 og 2007 og við þá vantöldu skattstofna var síðan bætt við álagi á grundvelli 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. G taldi að vegna þessa álags hafi opinber gjöld hans orðið hærri eftir endurákvörðun gjalda en þau hefðu orðið ef réttilega hefði verið staðið að skattframtölum hans í öndverðu af hálfu Í. Þá hafi hann þurft að bera kostnað af þjónustu lögmanna í tengslum við skattrannsókn og endurákvörðun gjalda sinna. Héraðsdómur féllst á skaðabótaábyrgð D ehf., F ehf. og Í og voru þeir allir dæmdir til að greiða G skaðabætur að nánar tilgreindri fjárhæð vegna tjóns sem mætti rekja til skattskila vegna tekjuársins 2005, en F ehf. og Í var gert að greiða G skaðabætur að tiltekinni fjárhæð vegna tjóns sem rakið yrði til skattskila vegna tekjuársins 2007. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms að frágengnum ákvæðum um málskostnað.
Ákæruvaldið (
Kristín Ingileifsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Gestur Jónsson lögmaður)
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Því var enn fremur hafnað að brotið hefði verið gegn jafnræðisreglum með saksókn á hendur X.
Ákæruvaldið (
Kristín Ingileifsdóttir aðstoðarsaksóknari)
gegn
X (
Halldór Jónsson lögmaður)
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi þar eð hin tvíþætta málsmeðferð færi í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Felldur var úr gildi úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi. Var það niðurstaða Landsréttar að fullnægt væri skilyrðum um nauðsynlega samþættingu málsmeðferðanna í efni og tíma og því ekki brotið gegn 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu. Því var enn fremur hafnað að brotið hefði verið gegn jafnræðisreglum með saksókn á hendur X.
Í málinu var X sakfelldur fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldsbrot í starfsemi einkahlutafélaganna A og B ásamt peningaþvætti. Ákæru á hendur X fyrir að skila efnislega röngum skattframtölum og láta undir höfuð leggjast að skila tekjuskatti og útsvari var vísað frá héraðsdómi þar sem skattyfirvöld höfðu áður gert honum að greiða álag á vantalinn skattstofn vegna sömu brota en hin tvíþætta málsmeðferð var talin fara í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu þar sem hún hefði ekki verið nægilega samþætt í tíma. Við ákvörðun refsingar X var litið til þess að hann hefði ekki áður gerst sekur um refsivert brot og tafa á rannsókn málsins. Á hinn bóginn væru brotin stórfelld og bæru vott um einbeittan brotavilja. Var refsing X ákveðin fangelsi í átján mánuði, en fullnustu fimmtán mánaða frestað skilorðsbundið í þrjú ár. Þá var honum gert að greiða 258.000.000 króna í sekt. Y var sýknuð af refsikröfu fyrir peningaþvætti þar sem brot hennar væru fyrnd.
Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem máli ákæruvaldsins gegn X, sem áður hafði sætt álagi skattyfirvalda vegna sömu brota, var vísað frá dómi þar eð hin tvíþætta málsmeðferð færi í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu.
Ákæruvaldið (
Einar Tryggvason saksóknari)
gegn
Rafni Sveinssyni, Atvinnubifreiðum og tækjum ehf, Íslandsleiðum ehf, Húsaborg ehf og Tinnubergi ehf (
Björgvin Þorsteinsson lögmaður)
R var ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum og bókhaldsbrot með því að hafa í starfi sínu sem framkvæmdastjóri og stjórnarmaður einkahlutafélaganna A, Í, H og T látið hjá líða að skila virðisaukaskattsskýrslum fyrir öll tímabil ársins 2011 á lögmæltum tíma, standa skil á virðisaukaskatti og færa bókhald félaganna með lögmæltum hætti. A ehf., Í ehf., H ehf. og T ehf. sættu einnig ákæru fyrir brotin en skattyfirvöld höfðu áður endurákvarðað skatta félaganna vegna brota gegn lögum um virðisaukaskatt og gert þeim að greiða álag á vantalinn skattstofn. Í dómi Landsréttar var talið að hin tvíþætta málsmeðferð sem A ehf., Í ehf., H ehf. og T ehf. sættu færi í bága við 4. gr. 7. viðauka mannréttindasáttmála Evrópu þar sem hún hefði ekki verið nægilega samþætt í tíma. Var þeim hluta ákæru, sem varðaði brot félaganna gegn lögum um virðisaukaskatt, því vísað frá héraðsdómi. Ekki þóttu efni til að vísa samsvarandi ákæruliðum á hendur R frá héraðsdómi enda hefði málsmeðferð gagnvart honum ekki lokið með ákvörðun skattyfirvalda, en einum ákærulið var þó vísað frá vegna tölulegs misræmis. Að öðru leyti var héraðsdómur staðfestur um sakfellingu R og félaganna og heimfærslu til refsiákvæða, en ekki var fallist á að sýkna R af ákæruliðum er vörðuðu vanskil á virðisaukaskatti á grundvelli jafnræðisreglu stjórnarskrár.
Í málinu krafðist S aðallega ógildingar á úrskurðum ríkisskattstjóra og yfirskattanefndar þar sem opinber gjöld hans vegna gjaldáranna 2007, 2008 og 2009 voru endurákvörðuð, en til vara að 25% álag á endurákveðnum skattstofnum vegna þessara gjaldára samkvæmt úrskurðunum að fjárhæð 400.316.000 krónur yrði fellt niður. Í úrskurðunum var lagt til grundvallar að S, sem á umræddum tíma hefði verið heimilisfastur og skattskyldur í Bretlandi, hefði borið takmarkaða skattskyldu á Íslandi samkvæmt 2. tölulið 3. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt vegna launa fyrir stjórnarstörf í K hf., en til þeirra teldist hagnaður af kauprétti hans að hlutabréfum í félaginu sem hann neytti á fyrrgreindum árum. Ekki var fallist á með S að úrskurðirnir hefðu brotið gegn banni við endurtekinni málsmeðferð til úrlausnar um refsiverða háttsemi vegna sama atviks samkvæmt 4. gr. 7. viðauka við mannréttindasáttmála Evrópu. Þá var með vísan til samþykkta K hf. og ráðningarsamninga félagsins við S litið svo á að S hefði verið falin nánar tilgreind verkefni sem formanni stjórnar félagsins og að endurgjald til S fyrir þau, meðal annars í formi kaupréttar að hlutabréfum í því, hefði verið stjórnarlaun í skilningi 2. töluliðar 3. gr. laga nr. 90/2003 og 16. gr. tvísköttunarsamnings Íslands og Bretlands frá 30. september 1991. Var því fallist á með Í að skattskylda hefði hvílt á S á Íslandi vegna hagnaðarins og var aðalkröfu hans því hafnað. Að þessu gættu og þegar litið var til þeirra annmarka sem höfðu verið á skattframtölum S þótti ekki efni til að fallast á varakröfu hans. Var Í sýknað af kröfum S.
K krafðist þess að úrskurður yfirskattanefndar, þar sem gerðar voru breytingar á opinberum gjöldum hennar gjaldárin 2007-2009, yrði felldur út gildi að hluta og breytt þannig að tekjuviðbót fyrir gjaldárin 2007 og 2008 félli niður eða yrði lækkuð og að álag á tekjuviðbót vegna framangreindra gjaldára félli niður eða yrði lækkað. Hafði í úrskurðinum verið komist að þeirri niðurstöðu að fasteign og peningagreiðsla sem féllu í skaut K samkvæmt fjárskiptasamningi hennar og fyrrum sambúðarmanns hennar skyldu skattlagðar sem gjafir samkvæmt 4. tölulið A. liðar 7. gr. laga nr. 90/2003 um tekjuskatt. Í dómi Hæstaréttar kom fram að K hefði ekki lagt fram gögn um framlög sín til eignamyndunar í sambúð þeirra og ekkert komið fram um tekjur hennar á þeim tíma sem rennt gæti stoðum undir að hún hefði með beinum eða óbeinum framlögum skapað grundvöll fyrir hlutdeild í eignarrétti að umræddri fasteign og peningagreiðslu. Var því talið að fjárskiptasamningur þeirra hefði falið í sér yfirfærslu eignarréttar án nokkurs endurgjalds og hefði því verið um gjöf að ræða samkvæmt framangreindu ákvæði. Hefði endurákvörðun skatta K því átt sér stoð í lögum og hefði K ekki sýnt fram á að með henni hefði verið brotið gegn jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar. Þá var ekki talið að málsmeðferð skattyfirvalda hefði brotið gegn rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, 12. gr. laganna um meðalhóf eða 13. gr. þeirra um andmælarétt. Loks var ekki talið að skilyrði 3. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003 væru uppfyllt til þess að fella niður álag samkvæmt 2. mgr. 108. gr. laganna. Var Í því sýknað af kröfum K.
Í málinu kröfðust H ehf. og A endurgreiðslu á fjárhæðum sem þeir höfðu innt af hendi til Í, annars vegar fyrir svonefnda tollkvóta og hins vegar sem greiðslu á magntolli fyrir landbúnaðarafurðir sem þeir hefðu flutt inn á grundvelli heimildar sem þeir hefðu áunnið sér með greiðslu fyrir tollkvóta. Talið var að þótt A hefði samkvæmt gögnum málsins sótt um tollkvóta í eigin nafni og fengið honum úthlutað og innt af hendi þær greiðslur til Í, sem krafist væri endurgreiðslu á, yrði að líta svo á að það hefði verið gert í umboði H ehf. A, sem deild í félaginu, gæti ekki átt sjálfstæð réttindi eða borið slíkar skyldur að deildin fullnægði skilyrðum 1. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til þess að geta átt aðild að dómsmáli. Fór H ehf. því einn með þá hagsmuni sóknarmegin, sem deilt var um í málinu. Ekki var fallist á með H ehf. að gildandi viðmið við álagningu á magntolli samkvæmt 1. mgr. 12. gr. tollalaga nr. 88/2005 færi í bága við 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar. Á hinn bóginn var talið að reglur 65. gr., sbr. 65. gr. B, í búvörulögum nr. 99/1993 um að ráðherra hefði frjálst val um það, þegar umsóknir bærust um meiri innflutning vöru en tollkvóta hennar nam hverju sinni, hvort hlutkesti skyldi ráða úthlutun eða hvort leita skyldi tilboða í heimildir til innflutnings samkvæmt tollkvótunum, hefði farið í bága við fyrrgreind ákvæði stjórnarskrárinnar. Í þessari skipan hefði falist að ráðherra gæti einhliða ákveðið hvort greiða skyldi gjald fyrir tollkvóta eða ekki, en slík gjaldtaka væri allsherjarréttarlegs eðlis og teldist skattheimta að því leyti til að lagaheimildir til hennar þyrftu að uppfylla skilyrði þau, sem gerð væru til fullgildrar sköttunarheimildar. Loks var talið að krafa um endurgreiðslu oftekinna skatta, sem með réttu væri reist á lögum nr. 29/1995 um endurgreiðslu oftekinna skatta og gjalda, væri ekki bundin því skilyrði að sá, sem hana gerði, sannaði að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna hinnar ólögmætu skattheimtu, þótt sú regla kynni að hafa gilt fyrir gildistöku laganna. Yrði eðli málsins samkvæmt að miða við að álagning gjaldsins hefði haft áhrif á rekstur H ehf. og að sönnunarbyrði um annað hvíldi á Í. Samkvæmt framansögðu var fallist á endurgreiðslukröfu H ehf. vegna þeirra fjárhæða sem hann hafði greitt fyrir tollkvóta.
H höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra, þar sem gerðar voru breytingar á opinberum gjöldum hans 2007 og 2009, en ella til breytingar á úrskurðinum að hluta. Með úrskurðinum hafði ríkisskattstjóri endurákvarðað áður álögð opinber gjöld H fyrrgreind gjaldár á þeim grundvelli að H hefði borið að færa tvær greiðslur, sem hann hafði fengið frá H ehf., til tekna sem laun. Þá beitti ríkisskattstjóri álagi við endurálagninguna, þar sem vantaldar tekjur teldust stórfelldur annmarki á skattskilum H. Hæstiréttur taldi að úthlutun fjármuna úr H ehf. til H hefði ekki verið á grundvelli 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá hefði heldur ekki verið um að ræða úthlutun arðs af hagnaði samkvæmt 74. gr. sömu laga, enda hefði hagnaður síðasta árs ekki verið til staðar né heldur yfirfærður hagnaður fyrri ára. Við úrlausn um hvort úthlutun fjármunanna úr H ehf. hefði verið gerð úr frjálsum sjóði félagsins samkvæmt heimild í 74. gr. laga nr. 138/1994 var litið til þess að enginn slíkur sjóður hefði verið skilgreindur í ársreikningi félagsins og að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að tekin hefði verið með formlegum hætti ákvörðun um úthlutun arðs úr því samkvæmt 76. gr. sömu laga. Þá var vísað til þess að samkvæmt 74. gr. laganna mynduðust frjálsir sjóðir af rekstrarhagnaði fyrri ára eða niðurfærslu hlutafjár og gæti gangvirðisreikningur félagsins, sem H bar fyrir sig í þessu samhengi, ekki talist frjáls sjóður í merkingu lagaákvæðisins. Loks voru ákvæði í lánssamningi H ehf. og G hf. ekki talinn lögmætur grundvöllur úthlutunar arðs úr H ehf. nema fullnægt væri skilyrðum laga í þeim efnum. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfum H.
K höfðaði mál á hendur íslenska ríkinu og krafðist þess að felldur yrði úr gildi úrskurður ríkisskattstjóra, þar sem gerðar voru breytingar á opinberum gjöldum hans 2007 og 2009, en ella til breytingar á úrskurðinum að hluta. Með úrskurðinum hafði ríkisskattstjóri endurákvarðað áður álögð opinber gjöld K fyrrgreind gjaldár á þeim grundvelli að K hefði borið að færa tvær greiðslur, sem hann hafði fengið frá K ehf., til tekna sem laun. Þá beitti ríkisskattstjóri álagi við endurálagninguna, þar sem vantaldar tekjur teldust stórfelldur annmarki á skattskilum K. Hæstiréttur taldi að úthlutun fjármuna úr K ehf. til K hefði ekki verið á grundvelli 73. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Þá hefði heldur ekki verið um að ræða úthlutun arðs af hagnaði samkvæmt 74. gr. sömu laga, enda hefði hagnaður síðasta árs ekki verið til staðar né heldur yfirfærður hagnaður fyrri ára. Við úrlausn um hvort úthlutun fjármunanna úr K ehf. hefði verið gerð úr frjálsum sjóði félagsins samkvæmt heimild í 74. gr. laga nr. 138/1994 var litið til þess að enginn slíkur sjóður hefði verið skilgreindur í ársreikningi félagsins og að ekki yrði ráðið af gögnum málsins að tekin hefði verið með formlegum hætti ákvörðun um úthlutun arðs úr því samkvæmt 76. gr. sömu laga. Þá var vísað til þess að samkvæmt 74. gr. laganna mynduðust frjálsir sjóðir af rekstrarhagnaði fyrri ára eða niðurfærslu hlutafjár og gæti gangvirðisreikningur félagsins, sem K bar fyrir sig í þessu samhengi, ekki talist frjáls sjóður í merkingu lagaákvæðisins. Þá var litið til þess að hvorki lög nr. 138/1994 né lög nr. 3/2006 gerðu ráð fyrir tilvist fyrirframgreidds arðs úr einkahlutafélögum. Loks voru ákvæði í lánssamningi K ehf. og G hf. ekki talinn lögmætur grundvöllur úthlutunar arðs úr K ehf. nema fullnægt væri skilyrðum laga í þeim efnum. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfum K.
Í málinu deildu aðilar um það hvort skattyfirvöldum hefði verið heimilt að ákvarða H tekjuviðbót á gjaldárinu 2000, vegna tekjuársins 1999, að fjárhæð 20.049.947 krónur vegna ávinnings er H hlaut af því að skipta á hlutabréfum í hlutafélaginu Í fyrir jafnháan hlut í hlutafélaginu N. Talið var að um hefði verið að ræða skattskyldar tekjur sprottnar af vinnusamningi H, sbr. 1. tl. A liðar 7. gr. laga nr. 75/1981, nú laga nr. 90/2003. Í málinu lá fyrir skýrsla um verðmæti F hf. og dótturfélags þess sem runnu saman við N hf. á árinu 1999 og höfðu skattyfirvöld stuðst við þær upplýsingar vegna mats á verðmæti hlutabréfa í N hf. Ekkert í málinu benti til þess að tekjuviðbótin hefði verið ofákvörðuð samkvæmt viðmiðun skattyfirvalda en af verðmætaskýrslunni væri ljóst að H hefði haft umtalsverðan fjárhagslegan ávinning af skiptunum. Þar sem H hafði ekki gert grein fyrir tekjunum í skattframtali árið 2000, sbr. 2. mgr. 60. gr. laga nr. 75/1981, væri skattyfirvöldum rétt að beita 25% álagi á vantalinn skattstofn H, sbr. 2. mgr. 108. gr. laga nr. 90/2003. Þá var jafnframt staðfest niðurstaða héraðsdóms um 2,5% álag samkvæmt 1. mgr. 121. gr. laga nr. 75/1981, sbr. 1. mgr. 122. gr. laga nr. 90/2003.
H og Þ stofnuðu sameignarfélagið P sem tilkynnt var til firmaskrár. Var svo um samið að félagið skyldi vera eigandi alls hlutafjár H og Þ í tilteknum hlutafélögum og rekið sem sjálfstæður skattaðili. P taldi svo fram sem sjálfstæður skattaðili árin 1992 til 1996. Skattstjóri ákvað árið 1996 að endurákvarða opinber gjöld P þannig að þau féllu niður en þess í stað skattleggja eignir og tekjur P með eignum og tekjum H of Þ. Auk þessa lagði skattstjóri álag á skattstofna H og Þ við álagningu opinberra gjalda vegna framangreinds tímabils. Talið var að P uppfyllti að formi til skilyrði þess að teljast sjálfstæður skattaðili samkvæmt 3. tl. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 75/1981 um tekju- og eignarskatt. Skilyrði fyrir sjálfstæðri skattskyldu sameignarfélags væri hins vegar að félag hefði atvinnurekstur með höndum en því væri ekki til að dreifa um P. Var því hafnað kröfu P, H og Þ um ógildingu ákvarðana skattstjóra. Þá var talið að framtöl P, H og Þ hefðu verið með þeim hætti að heimilt hefði verið að endurákvarða opinber gjöld þeirra og leggja álag á skattstofna H og Þ.