Leita í öllum dómstólum...
Niðurstöður
4 dómar fundust
Lykilorð: Friðlýsing
Ekki var talið að skilyrði 1. mgr. 20. gr. laga um menningarminjar væru uppfyllt og þannig ekki fallist á að skyndifriða hafi mátt hluta byggingarreits stefnanda sem lá að friðlýstum hluta hins forna Víkurgarðs. Þá var heldur ekki talið að meðalhófs hefði verið gætt við skyndifriðunina. Hvað sem því liði var ekki talið að stefnandi hafi sýnt fram á að orsakatengsl væru milli skyndifriðunarinnar og tjóns sem hann hafi orðið fyrir né að umfang slíks tjóns lægju fyrir. Ekki var heldur fallist á að bótaábyrgð mætti fella á stefnda á grundvelli hlutlægrar ábyrgðar, hvorki skv. 53. gr. laga um mennignarminjar né á grundvelli ólögfestra reglna. Var stefndi íslenska ríkið alfarið sýknað af kröfum stefnanda.
Í málinu var deilt um gildi ákvörðunar Í 10. ágúst 2019 um að friðlýsa vatnasvið Jökulsár á Fjöllum gagnvart orkuvinnslu vegna virkjunarkosta með uppsett rafafl 10 MW eða meira. A, S og Þ eru eigendur jarðanna B 1 og B 2 og liggur land jarðanna að Jökulsá á Fjöllum og er að hluta til á vatnasvæði þess vatnsfalls. Á svæðinu höfðu verið ráðagerðir um virkjunarkostina Arnardalsvirkjun og Helmingsvirkjun. Ákvörðun Í var birt í B-deild Stjórnartíðinda með auglýsingu nr. 740/2019 um verndarsvæði á Norðurlandi – vatnasvið Jökulsár á Fjöllum í verndarflokki verndar- og orkunýtingaráætlunar. Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að ekki væri þörf á aðild annarra landeigenda á hinu friðlýsta svæði, sbr. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, enda ættu A, S og Þ, sem hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn máls um gildi friðlýsingarinnar, hvert um sig sem eigendur jarða á svæðinu sjálfstæðan rétt til að bera undir dóm kröfu sína um ógildingu hennar. Málsástæðum A, S og Þ um vanhæfi þáverandi umhverfis- og auðlindaráðherra og þáverandi forstjóra Umhverfisstofnunar var hafnað. Um kröfu A, S og Þ um ógildingu ákvörðunar Í tók Hæstiréttur fram að í friðlýsingu landsvæðis fyrir orkuvinnslu fælust almennar takmarkanir á eignarréttindum. Í dóminum kom fram að með hliðsjón af innri samræmisskýringu milli 3. gr. og 6. gr. laga nr. 48/2011 og að gættu því sem fram kæmi í lögskýringargögnum væri ljóst að lög nr. 48/2011 hefðu falið í sér að ráðherra hafi aðeins getað tekið ákvörðun um friðlýsingu landsvæðis eftir 53. gr. laga nr. 60/2013 þegar Alþingi hefði í þingsályktun um vernd og orkunýtingu afmarkað með einhverjum hætti þau landsvæði sem féllu í verndarflokk. Með þingsályktun nr. 13/141 var mælt fyrir um að Arnardalsvirkjun og Helmingsvirkjun féllu í verndarflokk án þess að því fylgdi tilgreining á landsvæði vegna þeirra virkjunarkosta. Komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að ákvörðun um friðlýsingu með auglýsingu nr. 740/2019 á vatnasvæði Jökulsár á Fjöllum yrði ekki reist á áætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða en áskilið væri samkvæmt 53. gr. laga nr. 60/2013 að friðlýsing tæki til landsvæða í verndarflokki þeirrar áætlunar. Samkvæmt því hefði brostið sá grundvöllur undir friðlýsingu sem henni væri mörkuð með lögum nr. 48/2011. Var því fallist á aðalkröfu A, S og Þ um að friðlýsingin yrði felld úr gildi.
Stefnendur, sem eru eigendur jarðanna Brúar 1 og Brúar 2 á Jökuldal, kröfðust þess aðallega að ógilt yrði ákvörðun umhverfis- og auðlindaráðherra frá 10. ágúst 2019 um að friðlýsa vatnasvið Jökulsár á Fjöllum, innan nánar skilgreindra marka, gagnvart orkuvinnslu fallvatna með uppsett rafafl 10 MW eða meira. Til vara kröfðust stefnendur viðurkenningar á bótaskyldu stefnda vegna umræddrar ákvörðunar. Dómurinn komst að þeirri niðurstöðu að ákvörðunin væri ekki haldin annmörkum sem ættu að leiða til ógildingar hennar. Þá var ekki talið að uppfyllt væru skilyrði þess að stefnendur ættu bótarétt á hendur stefnda vegna hennar. Íslenska ríkið var því sýknað af kröfum stefnenda.
Guðrún María Valgeirsdóttir, R3 ehf, Bryndís Jónsdóttir, Sigurður Jónas Þorbergsson, Sigurður Baldursson, Garðar Finnsson og Hilmar Finnsson og Gísli Sverrisson (
Sigmar Aron Ómarsson lögmaður)
gegn
íslenska ríkinu (
Ásta Sóllilja Sigurbjörnsdóttir lögmaður)
Ekki var fallist á kröfu stefnenda um að felldur yrði úr gildi úrskurður matsnefndar eignanámsbóta og var stefndi íslenska ríkið því sýknað af þeirri kröfu.