Dómstólaleit

Staðfestur var úrskurður Landsréttar um niðurfellingu máls á hendur einum af ákærðu.

G höfðaði mál og krafðist ógildingar á þeirri ákvörðun R að hætt skyldi lögreglurannsókn á ætluðum brotum æðstu embættismanna Seðlabanka Íslands gegn 148. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Héraðsdómur tók kröfu G til greina og áfrýjaði R þeirri niðurstöðu til Landsréttar. Landsréttur vísaði málinu frá héraðsdómi á grundvelli 1. mgr. 24. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991, með vísan til þess að ákvarðanir R um að hefja eða hætta lögreglurannsókn væru hluti af valdheimildum sem embættinu væru fengnar að lögum og þess eðlis að þær gætu ekki sætt endurskoðun dómstóla. G kærði þá niðurstöðu til Hæstaréttar sem vísaði meðal annars til þess að það væri á færi dómstóla að taka afstöðu til þess við úrlausn sakamáls hvort ákæranda hefði verið rétt að höfða það á grundvelli fyrirliggjandi lögreglurannsóknar. Á hinn bóginn gæti ekki, að virtum meginreglum um þrígreiningu ríkisvaldsins og verkaskiptingu ákæruvaldsins og dómstóla, komið í þeirra hlut að hrinda ákvörðun ákæranda um að mæla ekki fyrir um lögreglurannsókn eða láta ekki verða af saksókn af efnislegum ástæðum. Yrði því að binda heimildir til slíkrar endurskoðunar, sem styddust við 60. gr. stjórnarskrárinnar, við atriði sem vörðuðu formhlið máls og þá eingöngu til að kveða á um gildi ákvörðunar. Á þeim grunni hefði Landsrétti því verið rétt að taka afstöðu til þess hvort starfsmanni þeim sem tók ákvörðunina um að rannsókninni skyldi hætt hefði brostið til þess hæfi en vísa málinu að því frágengnu frá héraðsdómi. Með því að hvorki saksóknarinn sem tók ákvörðunina né forstöðumaður R töldust hafa verið vanhæf, var niðurstaða Landsréttar um frávísun málsins staðfest.

Máli ákæruvaldsins gegn X var vísað frá héraðsdómi þar sem lögreglustjóra brast heimild að lögum til að gefa út ákæru í málinu fyrir brot gegn 233. gr. b. almennra hegningarlaga.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem tilgreindum lið í ákæru á hendur X var vísað frá dómi. Í niðurstöðu Hæstaréttar kom m.a. fram að eftir það tímamark að mál vegna sakarefnis ákæruliðarins var fellt niður á grundvelli 145. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, hefðu ekki komið fram ný gögn í skilningi 3. mgr. 57. gr. laganna sem réttlætt gætu ákvörðun ákæruvaldsins um að ákæra allt að einu í málinu.

X og Y voru ákærðir fyrir umboðssvik, með því að hafa 8. febrúar 2008 í störfum sínum hjá A banka hf., báðir meðlimir í áhættunefnd bankans, misnotað aðstöðu sína og stefnt fé bankans í stórfellda hættu með lánveitingu bankans til B ehf. í formi peningamarkaðsláns að tiltekinni fjárhæð, án trygginga eða ábyrgða og andstætt almennum reglum bankans um lánsveitingar og markaðsáhættur um hámark heildarlánveitinga til einstaks aðila og aðila honum tengdum. Ekki var fallist á með X og Y að vísa bæri málinu frá héraðsdómi, en þeir báru því m.a. við að tveir lögreglumenn sem rannsökuðu málið hefðu verið vanhæfir til þess svo og að saksóknari sá sem tók ákvörðun um saksókn hefði ekki verið til þess hæfur. Í niðurstöðu Hæstaréttar var fallist á með héraðsdómi að sannað væri, þrátt fyrir neitun X og Y, að þeir hefðu samþykkt að veita peningamarkaðslánið til B ehf. svo og að ranglega hefði verið staðhæft í ákæru að lánið hefði veitt án trygginga eða ábyrgða, en sama dag og lánið var veitt var undirrituð handveðsyfirlýsing þar sem B ehf. setti A banka hf. að veði hlutabréf í G hf. sem námu tiltekinni fjárhæð að nafnverði. Rakti Hæstiréttur að á fundi áhættunefndar A banka hf. 6. febrúar 2008 hefði verið samþykkt að lána C ehf. eða óstofnuðu félagi, sem eftir stofnun hlaut nafnið E ehf., lán að nettó fjárhæð 100.000.000 evrur. Hefði tilgangur lánveitingarinnar verið að greiða skuld C ehf. við D banka sem B ehf. var í ábyrgð fyrir, en hlutabréf í A banka hf. höfðu verið sett að veði til tryggingar greiðslu lánsins. Þótti sannað að ekki hefði verið unnt að veita B ehf. lánið þar sem það myndi fara umfram þau útlánamörk sem mælt var fyrir um í reglum bankans. Hefði ákvörðun um lánveitingu til B ehf. því ekki verið á færi áhættunefndarinnar heldur stjórnar A banka hf. Ekki hefði legið fyrir samþykki stjórnar fyrir því að víkja frá ákvörðun áhættunefndar og gögn í málinu bæru ekki með sér að lagt hefði verið mat á hversu hátt lán mætti veita B ehf. ef tekið hefði verið tillit til ætlaðrar rýmkunar á heimildum í reglunum. Með því að heimila veitingu lánsins til B ehf. og árita ádráttarskjal um að greiða mætti lánið út hefðu X og Y brotið reglur A banka hf. Með því hefðu þeir misnotað aðstöðu sína sem forstjóri og framkvæmdastjóri fyrirtækjasviðs bankans. Taldi Hæstiréttur að enginn vafi væri á því að ásetningur X og Y hefði staðið til þessarar misnotkunar og til þess að vernda einkum hagsmuni C ehf. og B ehf. Var því talið að skilyrðum 249. gr. almennra hegningarlaga um misnotkun á aðstöðu og auðgunarásetning væri fullnægt. Að því er varðaði mat á fjártjónshættu A banka hf. rakti Hæstiréttur að í reglum A banka hf. um útlán og áhættumat hefði falist mat bankans á því hvaða útlánamörk væru viðunandi án þess að of mikil áhætta væri tekin. Ekki hefði verið hnekkt skilningi X og Y á því að í reglunum hefðu falist heimildir til rýmri lánveitinga þegar tekið hefði verið tillit til skuldbindinga, sem hefðu takmarkað vægi í áhættugrunni. Væri miðað við að í reglunum, að teknu tilliti til heimilar rýmkunar, hefði falist almennt mat bankans á forsvaranlegri áhættu í hverjum útlánaflokki, væri ósannað að farið hefði verið umfram þá áhættu sem bankinn hefði talið viðunandi. Þá hefði ákæruvaldið ekki upplýst hvaða tryggingar A banki hf. hefði haft vegna lána sem bankinn hefði veitt B ehf. og ekki lagt fram upplýsingar um verðmæti þeirrar tryggingar sem afhent var bankanum 8. febrúar 2008. Loks lá fyrir að lánið hefði einungis verið veitt yfir helgi og að A banki hf. hefði haft í vörslum sínum flest þau skjöl sem þurfti til að flytja lánið yfir á E ehf. sem áhættunefnd hafði samþykkt sem lántaka og ekki var umdeilt að samræmdist reglum bankans. Taldi Hæstiréttur ekki sannað að háttsemi X og Y hefði falið í sér verulega fjártjónshættu fyrir A banka ehf. Væru því ekki fullnægt öllum skilyrðum 249. gr. almennra hegningarlaga og voru X og Y því sýknaðir af kröfum ákæruvaldsins.

X og A ehf. var gefið að sök að hafa í tvö skipti skráð rangar upplýsingar um nettóvigt afla skipanna SJ og SÆ á endurvigtunarnótur sem X gaf út fyrir hönd einkahlutafélagsins og að hafa ekki vegið allan afla fyrrgreindra skipa í eitt skipti. Voru brot ákærðu talin varða við nánar tilgreind ákvæði laga um umgengni um nytjastofna sjávar og reglugerð um vigtun og skráningu sjávarafla, svo og 1. mgr. 158. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í málinu lá fyrir að Neytendastofa hafði, í framhaldi af ábendingu Fiskistofu, áminnt X vegna háttseminnar á grundvelli laga nr. 91/2006. Í dómi Hæstaréttar kom fram að af orðalagi 42. gr. þeirra laga bæri Neytendastofu að meta með hliðsjón af grófleika brots og réttarvörslusjónarmiðum, hvort máli skyldi lokið með stjórnvaldsákvörðun eða það kært til lögreglu. Við það mat bæri Neytendastofu að hafa til hliðsjónar að ákvæði laga nr. 91/2006 væru reist á því megin viðhorfi að ekki yrði bæði lögð á stjórnvaldssekt og dæmd refsing fyrir sama lögbrotið heldur yrði önnur hvor leiðin valin. Neytendastofa gæti ekki framselt öðrum stjórnvöldum áðurgreint mat né gætu önnur stjórnvöld tekið sér einhliða slíkt mat þannig að þýðingu hefði að lögum. Kæra Fiskistofu til ríkislögreglustjóra vegna ætlaðra brota X hefði því ekki verið í samræmi við áðurgreint og ætti sér ekki lagastoð. Var máli ákæruvaldsins gegn X því vísað frá héraðsdómi. Hvað ákærða A ehf. varðaði var fallist á með héraðsdómi að endurvigtanirnar hefðu verið rangar og að umrædd brot hefðu verið félaginu til hagsbóta í skilningi 24. gr. laga nr. 57/1996. Var sektarrefsing A ehf. því staðfest.

X var ákærður fyrir endurteknar líkamsárásir gegn þáverandi sambúðarkonu sinni, A. Var honum meðal annars gefið að sök að hafa „í október 2006 til júní 2007“ á heimili þeirra í Danmörku veist ítrekað að henni með barsmíðum og veitt henni áverka. Talið var að staðfesting lægi fyrir um allmörg ákveðin tilvik og gæti ónákvæm tímasetning endurtekinna brota í þessum lið ákærunnar ekki staðið því í vegi að X yrði sakfelldur samkvæmt verknaðarlýsingu í ákæru. Þá var X jafnframt sakfelldur fyrir þrjár aðrar líkamsárásir gagnvart A. Voru brot hans heimfærð undir 1. mgr. 217. gr. og 2. mgr. 218. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. X var hins vegar sýknaður af ákæru um að hafa veist að föður sínum, B. Foreldrar X gáfu hvorki skýrslu fyrir lögreglu né héraðsdómi, en nágranni þeirra, sem kom á vettvang eftir að hafa orðið var við háreysti frá húsi þeirra um nóttina, kom á hinn bóginn fyrir dóm. Var talið að gegn neitun X nægði framburður þessa eina vitnis ekki til að ákæruvaldið fullnægði sönnunarbyrði, sem það ber samkvæmt 108. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála, og gætu ljósmyndir af B, sem sýndu ákomur í andliti hans, ekki bætt þar úr. Þá var X sakfelldur fyrir ítrekuð kynferðisbrot með því að hafa neytt A með hótunum um ofbeldi eða annars konar ólögmætri nauðung til samræðis og annarra kynferðismaka með öðrum körlum, en X ýmist ljósmyndaði kynmökin eða tók þau upp á myndband og tók iðulega þátt í þeim. Var háttsemi X talin varða við 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. X mótmælti því að sakargiftir, þó taldar yrðu sannaðar, yrðu færðar undir framangreint refsiákvæði. Fallist var á þá skýringu ákæruvaldsins að ekkert gæti skýrt háttsemi X annað en það að þessi kynmök annarra hefðu haft kynferðislegt gildi fyrir hann og komið í staðinn fyrir eða bætt upp hefðbundið samræði, jafnvel þótt hann hefði sjálfur iðulega tekið þátt í þessum athöfnum. Athæfið, sem hann neyddi A til að taka þátt í, félli því undir önnur kynferðismök í merkingu ákvæðisins. Við ákvörðun refsingar var meðal annars litið til þess að X hefði gerst sekur um fjölmargar líkamsárásir og sérlega gróf og alvarleg kynferðisbrot gegn þáverandi sambúðarkonu sinni. Brotin stóðu yfir um árabil og afleiðingar þeirra fyrir A væru alvarlegar. Var X gert að sæta fangelsi í átta ár. Þá var hann jafnframt dæmdur til að greiða A 3.000.000 krónur í miskabætur.

X var með dómi Hæstaréttar frá 22. febrúar 2007 dæmdur til refsingar fyrir brot gegn 1. mgr. 106. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa veist að Ó sýslumanni. Síðar sama ár ákærði Ó sýslumaður X fyrir nánar tilgreind brot. X krafðist þess að málinu yrði vísað frá dómi vegna vanhæfis Ó til að fara með ákæruvald í málinu. Með vísan til 1. mgr., sbr. 2. mgr. 30. gr. laga nr. 19/1991, eins og þau ber að skýra með hliðsjón af 6. tölul. 1. mgr. 6. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, var fallist á kröfu X og málinu vísað frá dómi.

Í málinu krafðist A ógildingar á ákvörðun R um að hætt skyldi lögreglurannsókn á atvikum varðandi andlát dóttur hans. Talið var að sú ákvörðun um meðferð valdheimilda R gæti eðli sínum samkvæmt ekki sætt endurskoðun dómstóla og því bæri samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að vísa málinu frá héraðsdómi.

Með 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 1050/2006 um rannsókn og saksókn efnahagsbrota var meðferð „alvarlegra brota” gegn meðal annars 262. gr. almennra hegningarlaga og skattalögum, auk skipulagðra fjármunabrota sem tengjast atvinnurekstri, felld undir verksvið saksóknara efnahagsbrota. Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 er ákæruvald í höndum ríkissaksóknara og lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra. Ákæruvaldið í máli þessu var lögum samkvæmt í höndum ríkislögreglustjóra. Heimild 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 stendur til þess eins að saksóknari, sem skipaður er við embætti ríkislögreglustjóra, höfði og flytji mál í umboði forstöðumanns þess. Ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, þar sem ráðgert er að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari sjálfstætt með ákæruvald í þeim málum, sem eiga undir það, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, voru því talin í andstöðu við framangreind ákvæði. Ekki var að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun því staðfest.

Með 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 1050/2006 um rannsókn og saksókn efnahagsbrota var meðferð „alvarlegra brota” gegn meðal annars 262. gr. almennra hegningarlaga og skattalögum, auk skipulagðra fjármunabrota sem tengjast atvinnurekstri, felld undir verksvið saksóknara efnahagsbrota. Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 er ákæruvald í höndum ríkissaksóknara og lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra. Ákæruvaldið í máli þessu var lögum samkvæmt í höndum ríkislögreglustjóra. Heimild 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 stendur til þess eins að saksóknari, sem skipaður er við embætti ríkislögreglustjóra, höfði og flytji mál í umboði forstöðumanns þess. Ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, þar sem ráðgert er að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari sjálfstætt með ákæruvald í þeim málum, sem eiga undir það, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, voru því talin í andstöðu við framangreind ákvæði. Ekki var að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun því staðfest.

Með 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 1050/2006 um rannsókn og saksókn efnahagsbrota var meðferð „alvarlegra brota” gegn meðal annars 262. gr. almennra hegningarlaga og skattalögum, auk skipulagðra fjármunabrota sem tengjast atvinnurekstri, felld undir verksvið saksóknara efnahagsbrota. Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 er ákæruvald í höndum ríkissaksóknara og lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra. Ákæruvaldið í máli þessu var lögum samkvæmt í höndum ríkislögreglustjóra. Heimild 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 stendur til þess eins að saksóknari, sem skipaður er við embætti ríkislögreglustjóra, höfði og flytji mál í umboði forstöðumanns þess. Ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, þar sem ráðgert er að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari sjálfstætt með ákæruvald í þeim málum, sem eiga undir það, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, voru því talin í andstöðu við framangreind ákvæði. Ekki var að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun því staðfest.

Með 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 1050/2006 um rannsókn og saksókn efnahagsbrota var meðferð „alvarlegra brota” gegn meðal annars 262. gr. almennra hegningarlaga og skattalögum, auk skipulagðra fjármunabrota sem tengjast atvinnurekstri, felld undir verksvið saksóknara efnahagsbrota. Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 er ákæruvald í höndum ríkissaksóknara og lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra. Ákæruvaldið í máli þessu var lögum samkvæmt í höndum ríkislögreglustjóra. Heimild 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 stendur til þess eins að saksóknari, sem skipaður er við embætti ríkislögreglustjóra, höfði og flytji mál í umboði forstöðumanns þess. Ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, þar sem ráðgert er að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari sjálfstætt með ákæruvald í þeim málum, sem eiga undir það, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, voru því talin í andstöðu við framangreind ákvæði. Ekki var að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun því staðfest.

Með 1. mgr. 3. gr. reglugerðar nr. 1050/2006 um rannsókn og saksókn efnahagsbrota var meðferð „alvarlegra brota” gegn meðal annars 262. gr. almennra hegningarlaga og skattalögum, auk skipulagðra fjármunabrota sem tengjast atvinnurekstri, felld undir verksvið saksóknara efnahagsbrota. Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 er ákæruvald í höndum ríkissaksóknara og lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra. Ákæruvaldið í máli þessu var lögum samkvæmt í höndum ríkislögreglustjóra. Heimild 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991 stendur til þess eins að saksóknari, sem skipaður er við embætti ríkislögreglustjóra, höfði og flytji mál í umboði forstöðumanns þess. Ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, þar sem ráðgert er að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari sjálfstætt með ákæruvald í þeim málum, sem eiga undir það, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, voru því talin í andstöðu við framangreind ákvæði. Ekki var að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Var niðurstaða héraðsdóms um frávísun því staðfest.

F framkvæmdastjóri N ehf. og A stjórnarformaður sama félags voru sakfelldir fyrir brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 með því að hafa ekki staðið réttilega skil á 17.863.609 krónum í virðisaukaskatt og 21.852.701 krónu í staðgreiðslu opinberra gjalda. Greitt hafði verið inn á skuldir félagsins og kom því til álita hvort staðin hefði verið skil á verulegum hluta skattfjárhæðanna í skilningi 2. málsl. greinanna, eins og þeim var breytt með lögum nr. 134/2005, þannig að fyrirmæli þeirra um fésektarlágmark ætti ekki við. Af þeim 17.863.609 krónum sem ákæran laut að vegna vanskila á virðisaukaskatti töldust 11.333.359 krónur greiddar að fullu eða verulegu leyti. Af þeim 21.852.701 krónu sem ákæran laut að vegna vanskila á staðgreiðslu opinberra gjalda töldust 7.598.464 krónur greiddar að fullu eða verulegu leyti. Fyrir héraðsdómi lá yfirlýsing tollstjóra um að unnt hefði verið að lýsa í þrotabú N ehf. forgangskröfu vegna fjárnáms tollstjórans 13. ágúst 2002 í tilgreindar eignir N ehf. Það var hins vegar ekki gert. Í fylgiskjali Á í greinargerð sinni til Hæstaréttar var gengið út frá því að jafna skyldi til greiðslu þeirri fjárhæð sem hefði fengist greidd við skiptin ef kröfunni hefði verið lýst sem forgangskröfu. Hefði þannig allur vangreiddur virðisaukaskatti og stærsti hluti hinna vangreiddu staðgreiðslu opinberra gjalda F og A fengist greiddur. Við munnlegan flutnings málsins fyrir Hæstarétti kom fyrst fram, að fjárnámið hefði verið fallið niður á þeim tíma er bú N ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta, sbr. 60. gr. laga nr. 90/1989. Krafðist Á þess því að refsing F og A væri ákveðin án tillits til fjárnámsins og líklegra áhrifa þess. Í niðurstöðu Hæstaréttar segir að ekki beri að jafnaði að taka tillit til þess hversu skilvirk innheimta opinberra gjalda hafi verið þegar við ákvörðun refsinga er metið hversu mikið af skuldum virðisaukaskatts eða staðgreiðslu opinberra gjalda hafi verið til skila haldið. Hins vegar verði eins og atvikum er háttað að líta til þeirrar afstöðu sem fram kom hjá Á í greinargerð þess til Hæstaréttar. Tilgangur 2. mgr. og 3. mgr. 155. gr. laga nr. 19/1991 sé að tryggja að málatilbúnaður aðila sé eins skýr og kostur er og að þeim sé unnt að átta sig á málatilbúnað gagnaðilans. Sérstaklega sé mikilvægt að málatilbúnaður Á sé svo skýr að tryggt sé að ákærðu hafi tækifæri til að undirbúa vörn sína með fullnægjandi hætti. Með hliðsjón af þessu var Á talið bundið af málatilbúnaði sínum í greinargerð sinni fyrir Hæstarétti og fylgiskjölum með henni. Ekki var talið eins og atvikum var háttað að brot F og A yrði talin meiri háttar í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga. Voru A og F hvor um sig dæmdir til að greiða 3.240.000 krónur í sekt en sæta ella fangelsi í 76 daga.

Ekki var fallist á að settan ríkissaksóknara í opinberu máli hefði skort umboð til að fara með málið af hálfu ákæruvalds og var því ekki fallist á að útivist hafi orðið við fyrirtöku málsins af hálfu ákæruvaldsins í nánar tilgreind skipti, en krafa ákærðu í málinu laut að því að vegna ítrekaðrar útivistar ákæruvalds bæri að fella málið niður.

Höfðað var opinbert mál á hendur A, B, C, D, E og F og var ákæra í málinu í 40 liðum. Var 32 liðum ákærunnar vísað frá dómi þannig að eftir stóðu 8 liðir. Ríkislögreglustjóri óskaði eftir því við ríkissaksóknara að hann tæki til athugunar þau gögn sem legið hafi að baki þeim 32 ákæruliðum, sem vísað hafði verið frá dómi, til að ganga úr skugga um það hvort efni væri til að höfða mál að nýju á grundvelli þeirra. Ríkissaksóknari taldi sig ekki bæran til að stýra umræddri athugun og óskaði eftir við dómsmálaráðherra að settur yrði annar löghæfur maður til verksins. Skipaði dómsmálaráðherra S til að fara með málið. Í þinghaldi í máli vegna þeirra 8 ákæruliða sem ekki hafði samkvæmt framansögðu verið vísað frá dómi kom upp ágreiningur um það hvort S færi með ákæruvald í því máli einnig. Taldi héraðsdómari svo ekki vera og kvað upp úrskurð þar að lútandi. S kærði úrskurðinn til Hæstaréttar og krafðist viðurkenningar á því að hann hefði verið bær og haft almennt og sérstakt hæfi til að fara sem settur ríkissaksóknari með ákæruvald í sakamálinu í nefndu þinghaldi. Talið var að í opinberum málum gilti meginregla sú sem fram komi í 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að dómstólar verði ekki krafðir álits um lögfræðileg efni eða hvort tiltekið atvik hafi gerst nema að því leyti sem nauðsynlegt sé til úrlausnar um ákveðna kröfu í dómsmáli. Yrði litið svo á að settan saksóknara hafi af einhverjum ástæðum skort hæfi til að fara með málið í umræddu þinghaldi eða síðar, yrði að líta svo á að ekki hefði verið mætt í þinghaldið af hálfu ákæruvaldsins. Var talið að í málinu hefði ekki á þetta reynt, heldur hefðu aðeins verið settar fram kröfur af hálfu ákæruvalds, sem fælu í sér beiðni um að dómstólar láti frá sér fara almenna staðfestingu á því að settur ríkissaksóknari sé bær til að fara með ákæruvald í málinu, svo og um almennt og sérstakt hæfi hans til þess. Á kröfur sem þessar yrði samkvæmt áðurgreindri reglu ekki felldur dómur og bæri því af sjálfsdáðum að fella hinn kærða úrskurð úr gildi.

X var gefið að sök að hafa áreitt lögreglu og sýnt af sér ósæmilega háttsemi á almannafæri með því að hrækja á lögreglubifreið aðfaranótt 27. júní 2001. Héraðsdómur vísaði málinu frá dómi á þeim grundvelli að lögreglustjórinn í Reykjavík væri vanhæfur til að fara með það samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, þar sem ætlað brot X beindist að undirmönnum hans. Hæstiréttur taldi að þótt sú háttsemi, sem X væri sakaður um að hafa sýnt af sér á almannafæri, hafi beinst að undirmönnum lögreglustjórans eða þeirri bifreið, sem þeir óku í umrætt sinn, gætu þau atvik ein ekki valdið því að lögreglustjórinn yrði með réttu talinn vanhæfur til að fara með málið. Væru því ekki efni til að vísa málinu frá dómi af þessum sökum. Við þingfestingu málsins í héraði var lagt fram bréf lögmanns, sem við það tækifæri var skipaður verjandi X, til lögreglustjóra. Sagði þar að X hefði falið lögmanninum að bera fram kæru vegna barsmíða, sem hann hafi sætt við handtöku fyrir utan heimili sitt umrædda nótt og í vörslum lögreglunnar eftir það. Krefðist X rannsóknar á atburðum næturinnar, en af þeim hafi hann hlotið líkamstjón. Í dómi Hæstaréttar segir að í málinu liggi ekki annað fyrir en að framangreint bréf hafi borist ákærandanum í málinu áður en það hafi verið þingfest fyrir héraðsdómi. Þótt erindi X hafi að réttu átt að beina til ríkissaksóknara hafi lögreglustjóra borið ótilkvöddum að framsenda það réttu stjórnvaldi svo fljótt, sem unnt var, sbr. 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Af gögnum málsins verði ekki ráðið hvort þetta hafi verið gert eða hvernig ríkissaksóknari kunni þá að hafa brugðist við kæru X. Sé kæra þessi á rökum reist hafi það augljós og verulega áhrif á efnislega niðurstöðu málsins. Kæruefnið hafi ekki svo séð verði sætt neinni rannsókn, en úr því verði ekki bætt svo viðhlítandi sé eingöngu með sönnunarfærslu fyrir dómi. Taldi Hæstiréttur af þessum sökum slíka annmarka á rannsókn að baki ákæru í málinu og reifun þess fyrir dómi að rétt væri að staðfesta niðurstöðu hins kærða úrskurðar um frávísun þess.

X var stödd ein í bifreið kunningja síns þar sem hún hafði leitað afdreps vegna ölvunar á nýársdag 1994. Kom þá nafngreindur maður inn í bifreiðina og hafði við hana samfarir, en hún kvaðst ekki hafa komið neinum vörnum við vegna ölvunarástands síns. Var maðurinn handtekinn þar á staðnum og málið rannsakað í kjölfarið. Leiddi það til þess að hann var ákærður 15. febrúar sama árs og var athæfi hans talið varða við 196. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Maðurinn fór hins vegar til Grænlands 19. febrúar sama árs áður en tekist hafði að birta honum ákæruna og fyrirkall. Að tilhlutan ríkissaksóknara var þess krafist án árangurs að dönsk stjórnvöld framseldu manninn til Íslands svo unnt yrði að ljúka meðferð dómsmálsins gegn honum. Var síðan leitað eftir því að opinbert mál yrði höfðað gegn honum í Danmörku, en þeirri málaleitan var einnig hafnað af þarlendum yfirvöldum í október 1997. Í kjölfarið lýsti ríkissaksóknara því yfir að ekki yrði séð að ákæruvaldið gæti aðhafst frekar í málinu. Af þessu tilefni höfðaði X skaðabótamál á hendur íslenska ríkinu. Var málatilbúnaður hennar reistur á því að ríkissaksóknara hafi orðið á mistök við rekstur málsins, sem kenna megi um að hinn ákærði hafi ekki hlotið dóm og þar með refsingu, en með því hafi ríkissaksóknari stuðlað að tjóni hennar. Benti hún meðal annars á að ríkissaksóknari hefði látið undir höfuð leggjast að krefjast gæsluvarðhalds eða farbanns yfir manninum, sem væri erlendur ríkisborgari, þótt ljóst væri samkvæmt yfirlýsingu, sem lögregla hafði eftir honum í skýrslu 26. janúar 1994, að hann hygðist fara úr landi. Í dómi Hæstaréttar segir að sú skylda hvíli á ákæruvaldi að hlutast til um að mál séu rannsökuð og þeim síðan lokið svo fljótt, sem kostur er, og með þeim hætti, sem eðlilegt getur talist. Sé út af brugðið geti það varðað þann starfsmann ríkisins ábyrgð, sem hlut á að máli. Aðgerðir ákæruvalds, sem feli í sér tilteknar þvingunarráðstafanir, geta jafnframt leitt til bótaskyldu gagnvart þeim, sem fyrir þeim verður, eftir ákvæðum XXI. kafla laga nr. 19/1991 eða almennum reglum skaðabótaréttar. Sú aðstaða sé ekki fyrir hendi gagnvart þeim, sem verði fyrir tjóni af völdum brotamanns. Tjónþolinn skuli eiga þess kost að koma að bótakröfu í máli gegn hinum brotlega, en að öðru leyti sé ekki réttarsamband milli tjónþola og ákæruvalds. Sé hvorki tjónþola né öðrum ætlað að hafa áhrif á einstakar ákvarðanir ríkissaksóknara í tengslum við framkvæmd ákæruvalds, en um þær njóti ríkissaksóknari sjálfstæðis í starfi. Eigi það eins við um mat hans á því hvort nauðsyn sé fyrir hendi, sem réttlæti að krefjast þess að grunaður maður eða ákærður sæti þvingunarráðstöfunum. Af framanröktu leiði að tjónþoli geti ekki haft síðar uppi bótakröfu á hendur íslenska ríkinu með vísan til þess að aðgerða eða frekari aðgerða hafi verið þörf gagnvart ætluðum brotamanni heldur en þeirra, sem handhafi ákæruvalds greip til. Var íslenska ríkið því sýknað af kröfu X.