Dómstólaleit

J krafðist að árangurslaust fjárnám, sem gert hafði verið hjá honum vegna vangreidds sakarkostnaðar í opinberu máli, yrði fellt úr gildi. Reisti hann kröfu sína meðal annars á c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, þar sem kveðið er á um að hafi sakborningur ekki nægt fé til að greiða lögfræðiaðstoð skuli hann fá hana ókeypis sé það nauðsynlegt vegna réttvísinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þetta ákvæði gæti aðeins leyst J undan greiðslu málsvarnarhluta sakarkostnaðarins. Fyrir lá að tekjur J fyrir árið 2007 voru samtals 1.563.002 krónur. Ekki var fallist á að tekjur J væru það lágar að hann hefði ekki nægar tekjur til að standa straum af greiðslu þess hluta sakarkostnaðar sem laut að greiðslu málsvarnarlauna. Var aðfarargerðin því staðfest.

H krafðist þess að árangurslaust fjárnám, sem gert hafði verið hjá henni vegna vangreidds sakarkostnaðar í opinberu máli, yrði fellt úr gildi. Reisti hún kröfuna á c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu, þar sem m.a. er kveðið á um að hafi sakborningur ekki nægt fé til að greiða lögfræðiaðstoð skuli hann fá hana ókeypis sé það nauðsynlegt vegna réttvísinnar. Í dómi Hæstaréttar var vísað til þess að þetta ákvæði gæti aðeins leyst H undan greiðslu málsvarnarhluta sakarkostnaðarins. Með því að aðfarargerðin varð árangurslaus hefði það engin áhrif á gildi hennar þótt fallist yrði á að H skyldi vera laus undan skyldu til að greiða hluta þess kostnaðar sem aðfarar var beiðst fyrir. Var þegar af þeirri ástæðu fallist á niðurstöðu héraðsdóms um að staðfesta gerðina.

K var dæmd til greiðslu sektar og sakarkostnaðar í opinberu máli. Hafði hún greitt sektina en ekki sakarkostnaðinn. Því var ómótmælt í málinu að K væri öryrki með lágmarkstekjur. L krafðist fjárnáms fyrir ógreiddum sakarkostnaði og lauk því fjárnámi sem árangurslausu á grundvelli yfirlýsingar um eignaleysi K. Freistaði K þess í málinu að fá umrætt fjárnám fellt úr gildi þar sem það væri andstætt 3. mgr. 168. gr. laga nr. 19/1991 um meðferð opinberra mála, sem og c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu að krefja hana um greiðslu sakarkostnaðar í opinberu máli þegar fyrir lægi að hún hefði ekki getu til greiðslu slíks kostnaðar. Héraðsdómari féllst á kröfur K að hluta og felldi fjárnámið úr gildi varðandi þann hluta sakarkostnaðar sem laut að greiðslu málsvarnarlauna skipaðs verjanda K. Fyrir Hæstarétti krafðist K aðeins staðfestingar úrskurðar héraðsdóms þannig að kröfur hennar varðandi annan sakarkostnað voru ekki til úrlausnar fyrir réttinum. Talið var að skýra yrði 3. mgr. 168. gr. laga nr. 19/1991 með hliðsjón af c. lið 3. mgr. 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu og við þá skýringu væri rétt að líta til þess hvernig mannréttindadómstóll Evrópu hefði skýrt ákvæðið, þótt dómar þess dómstóls væru ekki bindandi að íslenskum rétti. Samkvæmt skilningi mannréttindadómstólsins á nefndu ákvæði mannréttindasáttmálans, bæri íslenska ríkinu að sjá svo um að þegnum þess sé unnt að sanna vanhæfi sitt til greiðslu málsvarnarlauna í opinberu máli við innheimtu slíks kostnaðar. K hafði neitt heimildar í V. þætti laga nr. 90/1989 um aðför til að bera gildi hinnar árangurslausu aðfarargerðar undir dóm og þar sem K taldist hafa sannað að hún hefði hvorki eignir né tekjur til að standa straum af greiðslu málsvarnarlauna yrði á grundvelli framangreindrar lögskýringar að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms.