Héraðssaksóknari (
Harpa Sólveig Björnsdóttir saksóknarfulltrúi)
gegn
Guðmundi Elís Briem Sigurvinssyni (
Ólafur Valur Guðjónsson lögmaður)
Ákærði sakfelldur fyrir sifskaparbrot með því að mæla sér mót við 15 ára stúlku í óþökk foreldra hennar og fara síðan með hana í leyfisleysi með sér um borð í fiskveiðibát sem hann starfaði á og var siglt út á sjó um nóttina og þar sem stúlkan dvaldi þar til skipinu var snúið við síðdegis daginn eftir að hún fór frá heimili sínu. Var ákærða gert að sæta fjögurra mánaða fangelsi.
Ákærði sakfelldur fyrir m.a. nauðgun og sifskaparbrot og dæmdur í þriggja ára fangelsi og til greiðslu miskabóta.
X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fyrir að hafa svipt A valdi og umsjá yfir tveimur börnum þeirra með því að hafa farið með þau úr landi gegn vilja A og haldið þeim þar. Í dómi Hæstaréttar sagði að X og A hafi farið sameiginlega með forsjá barna sinna og átt sama lögheimili þegar hún fór með þau úr landi. Með vísan til umfjöllunar um refsinæmi og gildissvið 193. gr. almennra hegningarlaga, réttarþróunar í dönskum og norskum rétti, tilhögun hérlendrar löggjafar í forsjármálum og skýrleika refsiheimilda var það niðurstaða dómsins að sú háttsemi sem ákærðu var gefin að sök yrði ekki felld undir 193. gr. almennra hegningarlaga. Samkvæmt því var X sýknuð af kröfum ákæruvaldsins.
X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A valdi og umsjón yfir börnum hans og X, með því að hafa farið með þau úr landi án leyfis A og haldið þeim þar. Í dómi Landsréttar sagði að X og A hafi verið í skráðri sambúð og haldið sameiginlegt heimili með tveimur börnum sínum þegar hún fór með þau úr landi gegn vilja A. X og A hafi því farið sameiginlega með forsjá barnanna. Samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga nr. 76/2003 feli forsjá barns að íslenskum lögum í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þeirra. Þá fari forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. X hafi því ekki haft ríkari rétt en A til að taka ákvarðanir um málefni barna þeirra. Samkvæmt þessu en að öðru leyti með vísan til forsenda hins áfrýjaða dóms var hann staðfestur.
Ákærða sakfelld fyrir sifskaparbrot. Refsing ákærðu ákveðin fangelsi í átta mánuði en fullnustu refsingarinnar frestað skilorðsbundið í tvö ár.
X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa á tilgreindu tímabili svipt tvo barnsfeður sína valdi og umsjá barna þeirra með því að fara með þau úr landi án leyfis og vitundar barnsfeðranna. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu X. Leyfi var veitt til áfrýjunar málsins til Hæstaréttar á þeim grunni að úrlausn um beitingu 193. gr. almennra hegningarlaga í málinu myndi hafa verulega almenna þýðingu. Ekki hafði áður reynt á beitingu ákvæðisins við þær aðstæður þegar forsjá foreldra er sameiginleg. Í dómi Hæstaréttar kom fram að ótvírætt væri samkvæmt verknaðarlýsingu ákvæðisins og greinargerð með ákvæðinu að refsinæmi hinnar ólögmætu háttsemi, sem þar væri lýst, væri einskorðað við brot gegn foreldravaldi yfir barni. Óumdeilt var að X og B færu sameiginlega með forsjá sonar þeirra. Þá var talið að ekki væru efni til annars en að leggja hina opinberu skráningu sameiginlegrar forsjár X og D yfir dóttur þeirra til grundvallar í málinu. Í málinu lá jafnframt fyrir að börnin hefðu átt lögheimili hjá X eftir að upp úr slitnaði milli hennar og barnsfeðra. Vísað var til þess að samkvæmt 5. mgr. 28. gr. barnalaga fæli forsjá barns í sér rétt og skyldu fyrir foreldri til að ráða persónulegum högum barns og ákveða búsetustað þess. Þá færi forsjárforeldri með lögformlegt fyrirsvar barns. Enda þótt kveðið væri á um í 1. mgr. 28. gr. a barnalaga að foreldrar sem færu saman með forsjá barns skyldu ávallt leitast við að hafa samráð áður en þeim málum sem í ákvæðinu greinir væri ráðið til lykta væri ljóst af ákvæðinu og lögskýringargögnum að það foreldri sem barn væri með lögheimili hjá hefði ríkari rétt til að taka ákvarðanir um málefni þess. Þá benti Hæstiréttur á að í 3. mgr. 28. gr. a barnalaga væri mælt svo fyrir að færu foreldrar með sameiginlega forsjá væri öðru þeirra óheimilt að fara með barnið úr landi án samþykkis hins. Hins vegar væri þar um einkaréttarlegt úrræði að ræða til handa foreldri sem teldi á sér brotið með flutningi hins foreldrisins á barni þeirra milli landa. Með vísan til umfjöllunar um refsinæmi 193. gr. almennra hegningarlaga, inntaks sameiginlegrar forsjár og skýrleika refsiheimilda var það niðurstaða dómsins að staðfesta hinn áfrýjaða dóm um sýknu X.
X var ákærð fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa yfir nokkurra mánaða tímabil svipt tvo barnsfeður sína valdi og umsjá barna þeirra með því að fara með þau úr landi án leyfis og vitundar barnsfeðranna. Forsjá sonar X var sameiginlega í höndum hennar og föður drengsins en X taldi að hún færi ein með forsjá dóttur sinnar samkvæmt samkomulagi sem gert hefði verið fyrir erlendum dómstól. Í dómi Landsréttar sagði að með vísan til forsögu og skýringa við ákvæði 193. gr. almennra hegningarlaga yrði að líta svo á að lagaákvæðinu væri fyrst og fremst ætlað að standa vörð um hagsmuni barns til að njóta umsjár og verndar þess sem færi með forsjá í skilningi barnalaga. Síðarnefnd lög væru hins vegar á sviði einkaréttar og kvæðu ekki á um refsiábyrgð. Gengi forsjárforeldri á rétt hins forsjárforeldris samkvæmt barnalögum væri því ekki hægt að ganga út frá því að foreldrið hefði jafnframt bakað sér refsiábyrgð. Í málinu lá fyrir að X fór með forsjá beggja barnanna sem ákæran laut að auk þess sem þau höfðu búið hjá henni frá fæðingu. Þá lá ekki annað fyrir en að hún hefði upplýst báða barnsfeður sína um fyrirhugaðan flutning og hversu lengi hún áætlaði að dveljast erlendis og leitað afstöðu þeirra til áforma sinna. Þrátt fyrir andstöðu þeirra ákvað hún að flytja með börnin þangað og kynni með því að hafa brotið gegn 3. mgr. 28. gr. a barnalaga. Í ljósi stöðu X sem forsjárforeldris og aðal umönnunaraðila barnanna sem og atvika að öðru leyti yrði aftur á móti ekki fallist á að með háttsemi sinni hefði hún brotið gegn 193. gr. almennra hegningarlaga. Var því staðfest niðurstaða hins áfrýjaða dóms um sýknu X.
Ákært var fyrir sifskaparbrot. Annar ákærðu sakfellur fyrir háttsemina og var ákvörðun refsingar hans frestað skilorðsbundið.
Ákærði krefst aðallega sýknu af öllum kröfum ákæruvaldsins, en til vara refsimildunar. Einnig krefst hann þess aðallega að einkaréttarkröfum verði vísað frá dómi, en til vara lækkunar þeirra. A krefst þess að ákærða verði gert að greiða sér 2.500.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 20. janúar 2014 til 26. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. B og C krefjast þess að ákærða verði gert að greiða þeim, hvorum fyrir sig 4.000.000 krónur með vöxtum samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laga nr. 38/2001 frá 13. ágúst 2014 til 26. október sama ár, en dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sömu laga frá þeim degi til greiðsludags. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms verður hann staðfestur. Ákærða verður gert að greiða allan áfrýjunarkostnað málsins, þar með talin málsvarnarlaun skipaðs verjanda síns og þóknun skipaðs réttargæslumanns allra brotaþola sem ákveðin verða að meðtöldum virðisaukaskatti, svo og ferðakostnað réttargæslumannsins, allt eins og í dómsorði greinir.
Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli D á hendur S var vísað frá dómi. Deildu aðilar um fjárhæð endurgreiðslu S til D vegna bílskúrsréttar þess síðarnefnda. Í samningi aðila var kveðið á um að kæmi upp ágreiningur um fjárhæðina skyldu þrír matsmenn ákvarða hana eftir ákvæðum samningsins og skyldi niðurstaða þeirra vera endanleg. Í dómi Hæstaréttar kom fram að í héraði hefði ekki verið gerð krafa um að framangreint ákvæði samningsins yrði ógilt eða því vikið til hliðar á grundvelli ógildingarreglna laga nr. 7/1936 og kæmist sú málsástæða því ekki að fyrir Hæstarétti. Þá var ekki talið að ákvæðið uppfyllti þær kröfur sem gerðar væru í 1. mgr. 3. gr. laga nr. 53/1989 um samningsbundna gerðardóma til að ákvæði laganna ættu við. Hins vegar var talið að umrædd tilhögun ætti sér næga stoð í 1. mgr. 24. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála þar sem mælt væri fyrir um heimild manna til að semja sig undan valdsviði almennra dómstóla. Með vísan til þess var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun málsins staðfest.
X var ákærður fyrir sifskapar- og frelsissviptingarbrot með því að hafa með ofbeldi veist að stúlkunni A, sem þá var tíu ára, og ekið með hana á afvikinn stað. Þá var hann einnig ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð meðal annars þuklað á líkama hennar, látið hana snerta getnaðarlim sinn og fróa sér, látið hana hafa við sig munnmök og sett fingur sinn í kynfæri hennar og endaþarm. X var sakfelldur fyrir brot gegn 193. gr., 1. mgr. 194. gr., 1. og 2. mgr. 202. gr., 1. mgr. 210. gr. a. og 1. mgr. 226. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Brot X þótti þaulskipulagt og brotavilji hans styrkur og einbeittur, auk þess sem það beindist að varnarlausu barni sem átti sér einskis ills von og varði í rúmar tvær klukkustundir. Var X dæmdur í 10 ára fangelsi jafnframt því sem honum var gert að greiða A 4.000.000 krónur í skaðabætur auk vaxta.
D var ákærður fyrir sifskapar- og frelsissviptingarbrot með því að hafa sagt tveimur sjö ára stúlkum að fara inn í bifreið sína og ekið með þær á afvikinn stað en hleypt þeim síðan út á sama stað og hann sótti þær. Þá var hann einnig ákærður fyrir kynferðisbrot með því að hafa meðan á framangreindri frelsissviptingu stóð, kysst aðra stúlkuna á kinnina og snert maga og læri þeirra utan klæða. D var fundinn sekur um brot gegn 193. gr., 2. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 226. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Var D dæmdur í þriggja ára fangelsi og til að greiða hvorri stúlknanna 800.000 krónur í miskabætur auk vaxta.
X var ákærður fyrir brot gegn 193. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 með því að hafa svipt A fyrrum eiginkonu sína, valdi og umsjá barns þeirra með því að fara með það til Frakklands og halda því þar. Með úrskurði héraðsdóms, sem féll rúmum átta mánuðum áður, hafði A verið falin forsjá barnsins til bráðabirgða og foreldrum verið bannað að fara með það úr landi. Óumdeilt var að X fór með barnið til Frakklands án samráðs við A og talið var sannað að honum hefði verið kunnugt um úrskurð héraðsdóms. Þótt gögn málsins bentu til þess að andlegu ástandi barnsins hefði verið áfátt þegar það sætti læknisskoðun í Frakklandi, var ekki fallist á að háttsemi X hefði verið honum refsilaus samkvæmt 13. gr. almennra hegningarlaga. Var refsing X ákveðin skilorðsbundið fangelsi í tíu mánuði.