Dómstólaleit

Mæðginin A og B festu kaup á fasteign árið 2011 og var eignarhlutur A í fasteigninni samkvæmt kaupsamningi 60% og B 40% en óumdeilt var að fjárframlag B hefði numið 86,9% af kaupverði hennar. B, sem býr við þroskaskerðingu, krafðist þess að viðurkennt yrði að eignarhlutur hans í fasteigninni yrði í samræmi við fjárframlag hans við kaupin og var krafan studd þeim rökum að sökum þroskaskerðingar hefði hann ekki haft skilning á skiptingu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamningi og hann því aldrei samþykkt hana. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á viðurkenningarkröfuna, auk fjárkröfu B sem ekki tengdist fasteignakaupunum með beinum hætti, og var fyrir Landsrétti eingöngu til skoðunar viðurkenningarkrafan. Í dómi Landsréttar kom fram að viðurkenningarkrafa B einskorðaðist við innbyrðis lögskipti þeirra og fælist í málatilbúnaði B að skipting á eignarhlutdeild aðila í fasteigninni yrði breytt til samræmis við hlut hvors þeirra í kaupverði eignarinnar. Taldi Landsréttur ekkert fram komið sem stæði því í vegi að kröfugerð B hlyti efnislega úrlausn dómstóla. Við mat á því hvort grundvöllur væri fyrir því að skráningu eignarhlutfalla yrði breytt vísaði Landsréttur meðal annars til þess að fasteignakaupin hefðu að mestu verið fjármögnuð af B og greiddi hann rekstrarkostnað af eigninni. Þá hefði B ekki burði til að gera sér grein fyrir því hvað fólst í ákvæði kaupsamningsins um eignarhlutföll og yrði að ganga út frá því að A hefði verið það ljóst. Hefði sú skýring sem A teldi liggja að baki skráningu eignarhlutfalla samkvæmt kaupsamning í reynd ráðið för hefði henni borið að sjá til þess að staðið yrði að málum með þeim hætti að hagsmunum B yrði gætt í hvívetna og lögum samkvæmt. Féllst Landsréttur því á viðurkenningarkröfu B, með vísan til 36. gr. laga nr. 7/1936, og staðfesti niðurstöðu hins áfrýjaða dóms að viðurkennt yrði að eignarhlutdeild B í fasteigninni væri 86,9% og A 13,1%.

Aðilar máls deildu í héraði um notkun B Reykjavík ehf. og S á vörumerkinu b5 í eigu K ehf. Fyrir Landsrétti var eingöngu til úrlausnar sú krafa K ehf. að S yrði gert að greiða honum 9.868.829 krónur fyrir ólögmæta notkun á vörumerkinu. Í dómi Landsréttar var fallist á með K ehf. að með notkun á tákninu b5 og líkum merkjum í rekstri skemmtistaðarins B5 Club Reykjavík hefði falist brot gegn vörumerkjarétti hans í skilningi 1. mgr. 43. gr. laga nr. 45/1997 um vörumerki. B Reykjavík ehf. hefði haldið utan um rekstur skemmtistaðarins en S verið skráður raunverulegur eigandi alls hlutafjár í félaginu samkvæmt fyrirtækjaskrá og kynnt sig og komið fram sem eigandi skemmtistaðarins. Þrátt fyrir skriflegar athugasemdir K ehf. og lögbann sem lagt hefði verið við notkun vörumerkisins, sem unað hefði verið af B Reykjavík ehf., hefði vörumerkið b5 verið notað áfram til kynningar á staðnum, auk þess sem fatnaður starfsfólks hefði verið merktur tákninu. Loks hefði S sjálfur tilkynnt á samfélagsmiðlum að nafni skemmtistaðarins hefði verið breytt í b5. Taldi rétturinn ljóst að S hefði meðvitað og af ásetningi brotið gegn vörumerkjarétti K ehf. og hagnýtt vörumerki hans. Féllst rétturinn á þá kröfu K ehf. að S yrði gert að greiða honum hæfilegt endurgjald fyrir ólögmæta notkun vörumerkisins, sem með hliðsjón af atvikum var hæfilega ákveðið 500.000 krónur.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem kröfu I ehf. var vísað frá dómi. Krafa I ehf. laut að greiðslu skaðabóta úr hendi E hf., að fjárhæð 246.170.997, með nánar tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum, vegna tjóns sem I taldi sig hafa orðið fyrir vegna misnotkunar E hf. á markaðsráðandi stöðu sinni. Byggði I kröfu sína á 1. mgr., sbr. c-lið 2. mgr. 11. gr. samkeppnislaga nr. 44/2005 og almennu sakarreglunni. Í úrskurði héraðsdóms, sem staðfestur var í Landsrétti með vísan til forsendna, var talið að framsetning málsástæðna í stefnu væri ruglingsleg og málatilbúnaður áfrýjanda í heild og gögn málsins í andstöðu við 1. mgr. 80. gr. og 95. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Í málinu var deilt um gildi bindandi álits Skattsins frá 8. maí 2023 um tollflokkun vörunnar Festino IQF Mozzarella Pizza Mix. Reisti D ógildingarkröfu sína á því að hið bindandi álit væri efnislega rangt og að fyrir hendi væru annmarkar á meðferð málsins á stjórnsýslustigi, er lytu meðal annars að meintu vanhæfi tollgæslustjóra, sem væru þess eðlis að ógilda bæri álitið. Í byggði meðal annars á því að vísa bæri málinu frá héraðsdómi á grundvelli 2. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála en krafa D hefði í skilningi lagaákvæðisins verið dæmd að efni til í landsréttarmálinu nr. 462/2021. Í dómi Landsréttar var rakið að fyrir lægi niðurstaða íslenskra dómstóla sem lyti að tollflokkun þeirrar vöru sem um ræddi í málinu. Taldi Landsréttur að það eitt að í málinu reyndi á aðra stjórnvaldsákvörðun en leyst hefði verið úr í fyrra máli aðila gæti ekki leitt til þess að D bæri réttur til að fá leyst úr efnisþætti ógildingarkröfu sinnar. Að öðru leyti teldist ekkert fram komið sem réttlætt gæti að D leitaði að nýju dómsúrlausnar um að hið bindandi álit Skattsins væri rangt að efni til. Af því leiddi að ekki kæmu heldur til skoðunar málsástæður um málsmeðferð Skattsins við veitingu hins bindandi álits, enda fæli álitið ekki annað í sér en tilvísun til þess fordæmis er skapaði hin bindandi neikvæðu áhrif. Hvað varðaði vanhæfi tollgæslustjóra vegna tölvupóstsamskipta við hagsmunaaðila kvað Landsréttur til þess að líta að í hinu fyrra dómsmáli hefði D byggt á nátengdum málsástæðum um brot á réttmætisreglu og þrýsting hagsmunaaðila. Hefði þeim málsástæðum verið hafnað með framangreindum dómi Landsréttar og þær ekki taldar gefa tilefni til endurupptöku í úrskurði Endurupptökudóms. Þá væri til þess að líta að jafnvel þótt lagt yrði til grundvallar að dómstólum bæri að taka afstöðu til téðs tölvupósts nú væri rétt að staðfesta niðurstöðu hins áfrýjaða dóms um það efni en vísa málinu frá við svo búið. Vísaði Landsréttur því málinu frá héraðsdómi.

T ehf. krafðist viðurkenningar á skaðabótaskyldu M vegna tjóns sem félagið taldi sig hafa orðið fyrir. Krafa T ehf. fyrir Landsrétti laut í fyrsta lagi að viðurkenningu skaðabótaskyldu vegna tjóns vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsókn á veitingastaðinn F, í öðru lagi vegna útgáfu fréttatilkynningar sem send var fjölmiðlum og í þriðja lagi vegna umfjöllunar starfsmanna M í kjölfar fréttatilkynningarinnar í fjölmiðlum í tengslum við F. Um b- og c-lið kröfugerðar T ehf. tók Landsréttur fram að í dómi héraðsdóms væri enga umfjöllun að finna um hvort T ehf. hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni vegna útgáfu fréttatilkynningarinnar og síðari umfjöllunar starfsmanna á vegum M. Enda þótt unnt væri að skýra málatilbúnað T ehf. á þann veg að sú háttsemi sem félagið taldi leiða til bótaskyldu væri afmörkuð, skorti að mati Landsréttar að gerð væri grein fyrir því í stefnu hvaða tjón T ehf. hefði beðið vegna háttseminnar. Var grundvöllur umræddra liða kröfugerðar T ehf. talinn í slíku ósamræmi við fyrirmæli 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála að ekki yrði hjá því komist að vísa þeim sjálfkrafa frá héraðsdómi. Um a-lið kröfugerðar T ehf. taldi Landsréttur að félagið hefði leitt nægar líkur að tjóni sínu vegna vettvangsheimsóknar M. Vísaði Landsréttur þá til þess að fulltrúar M hefðu haft uppi beinlínis rangar fullyrðingar um fjárhagsstöðu T ehf. við starfsfólk hans og lýst þeim skoðunum að starfsfólkið fengi ekki greidd laun næstu mánaðamót. Að mati réttarins var framganga fulltrúa M við eftirlitsheimsóknina hvorki í samræmi við né í málefnalegum tengslum við það hlutverk sem M er ætlað með slíkum heimsóknum samkvæmt ákvæðum laga nr. 42/2010 um vinnustaðaskírteini og eftirlit á vinnustöðum. Þá var háttsemi þeirra talin stuðla að því að starfsfólk T ehf. hætti tafarlaust störfum á veitingastaðnum. Tók Landsréttur undir forsendur héraðsdóms um að M hafi mátt vera ljóst að framganga fulltrúa hans við heimsóknina gæti valdið tjóni og að skilyrði skaðabótaréttar um sennilega afleiðingu væru því uppfyllt. Var niðurstaða héraðsdóms um viðurkenningu skaðabótaskyldu M vegna tjóns T ehf. vegna háttsemi starfsmanna M við vettvangsheimsóknina því staðfest.

A höfðaði mál á hendur B og krafðist aðallega viðurkenningar á skaðabótaskyldu B vegna fjármuna sem A varð af við það að B veitti A ekki með viðhlítandi hætti upplýsingar um eignarhluti hennar í félaginu C og kauprétt hennar vegna hluta í sama félagi við fjárskipti aðila við hjúskaparslit. Til vara krafðist A viðurkenningar á því að hlutafé B í félaginu og kaupréttur hennar vegna hluta í sama félagi, sem B átti við gerð fjárskiptasamnings aðila, hafi ekki fallið undir fjárskiptasamninginn og að helmingur eignanna hefði átt að koma í hlut A. Með úrskurði héraðsdóms var málinu vísað frá dómi. Í úrskurði Landsréttar kom fram að aðalkrafa A þætti nægjanlega ákveðin og ljós til að uppfylla áskilnað d- og e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Jafnframt var talið að A hefði með málatilbúnaði sínum og framlögðum gögnum leitt nægar líkur að því að hann kynni að hafa orðið fyrir tjóni og gert grein fyrir tengslum þess við þá ólögmætu háttsemi sem hann byggði á að hefði valdið sér tjóni. Um varakröfu A vísaði Landsréttur til þess að hún fæli í reynd í sér málsástæður fyrir aðalkröfunni. Með vísan til 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 var varakröfu A því vísað frá héraðsdómi en að öðru leyti var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

I, móðir E, F og G, var gift H, föður A, B, C og D. Eftir andlát I sat H í óskiptu búi en eftir andlát hans skiptu A, B, C og D búinu einkaskiptum án þess að arfur væru greiddur til E, F og G. Þau höfðuðu mál gegn A, B, C og D og kröfðust þess, hvert fyrir sig, að hverju þeirra yrði gert að greiða sér tiltekna fjárhæð. Héraðsdómur féllst á það með E, F og G að fram hjá þeim hefði verið gengið við einkaskiptin eftir H og að kröfur þeirra væru ekki fyrndar. Niðurstaða héraðsdóms var sú að allar eignir búsins hefðu verið hjúskapareignir sem ættu að skiptast milli erfingja I og H eftir reglum 1. mgr. 19. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Meðal eigna búsins var fasteign sem A, B, C og D seldu. Dómurinn benti á að í 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. væru ekki fyrirmæli um það við hvaða endurgreiðslufjárhæð skyldi miðað þegar eign, sem erfingi sem gengið var fram hjá við skipti átti rétt til arfshluta í, hefur verið seld. Taldi dómurinn nærtækast að líta svo á að við þær aðstæður eignaðist sá erfingi bótakröfu á hendur þeim sem naut arfs í hans stað sem miðaði að því að gera hann eins settan fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi með þeirri takmörkun sem kæmi fram í niðurlagsákvæði málsgreinarinnar. Leit dómurinn svo á að kröfugerð E, F og G miðaði að því að gera þau eins sett fjárhagslega og ef rétt hefði verið staðið að skiptum í upphafi. Þá hefðu A, B, C og D hvorki haft uppi gagnkröfur til skuldajafnaðar vegna ætlaðs kostnaðar þeirra af fasteigninni né lagt fram gögn þar um. Voru kröfur E, F og G teknar til greina, þó þannig að dráttarvextir voru dæmdir frá dómsuppsögu. Landsréttur tók fram að lögbundnar kröfur E, F og G væru um endurgreiðslu arfs sem A, B, C og D hefðu ranglega fengið í stað þeirra. Með þeirri athugasemd staðfesti rétturinn niðurstöðu héraðsdóms um annað en vexti og málskostnað, en dráttarvextir voru dæmdir frá málshöfðun.

Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem ágreiningsmál vegna starfa B sem skiptastjóri dánarbús var fellt niður og A gert að greiða málskostnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr nokkrum ágreiningsmálum sem risu við skipti á dánarbúi B, þar á meðal um forkaupsrétt varnaraðilans C að tilgreindri jörð í eigu dánarbús B en fyrir lá samþykkt gagntilboð dánarbúsins fyrir þeirri jörð og annarri jörð að auki til A ehf. Landsréttur staðfesti þá niðurstöðu héraðsdóms að C ætti sem ábúandi á jörðinni forkaupsrétt að henni á grundvelli 1. mgr. 27. gr. jarðalaga nr. 81/2004. Þá tók rétturinn fram að eins og aðalkrafa A ehf. væri sett fram væri ekki mögulegt að taka afstöðu til þess hvort dánarbúi B yrði gert að afsala hinni jörðinni til A ehf. Að þessu gættu en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar var hann staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli H á hendur R ehf. o.fl var vísað frá dómi. Ágreiningur málsins varðaði eignarhald á hlutum í R ehf. en H byggði á því að hún væri réttur eigandi þriðjungs heildarhluta félagsins og krafðist viðurkenningar á því. Tók kröfugerðin ekki mið af hækkun hluta félagsins úr 500.000 í 5.000.000 sem hafði verið skráð hjá fyrirtækjaskrá Skattsins. Í úrskurði Landsréttar kom fram að ráðið yrði af málatilbúnaði H að byggt væri meðal annars á því að dómur tæki afstöðu til lögmætis hækkunarinnar og eftirfarandi skráningar hennar. Væri slíkt hins vegar ekki unnt eins og kröfugerð H væri sett fram. Yrði krafan tekin til greina stæði eftir að útkljá ágreining málsaðila um hækkunina og hvort lagarök stæðu til að breyta skráningu hennar hjá fyrirtækjaskrá Skattsins. Var kröfugerð H talin vera í andstöðu við 4. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og d- og e-lið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Jafnframt taldi Landsréttur málatilbúnað H um aðild málsins til sóknar vera verulega á reiki. Var því fallist á með héraðsdómi að málatilbúnaður H væri haldinn slíkum annmörkum að óhjákvæmilegt væri að vísa málinu frá héraðsdómi og niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem X var gert að sæta áfram gæsluvarðhaldi á grundvelli c-liðar 1. mgr. 95. gr. laga nr. 88/2008 um meðferð sakamála. Fram kom í úrskurði Landsréttar að í kærunni væri þess ekki getið hvaða dómkröfur væru gerðar fyrir Landsrétti um breytingar á hinum kærða úrskurði og úr því hefði ekki verið bætt með greinargerð innan kærufrests. Málinu var því vísað frá Landsrétti þar sem kæran fullnægði ekki skilyrðum 2. mgr. 193. gr. laga nr. 88/2008.

Kært var ákvæði í dómi héraðsdóms þar sem aðalkröfu S samkvæmt kröfulið A í stefnu, um að viðurkennt yrði með dómi að ógilt væri samkomulag S við R vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar og breyttrar nýtingar á nánar tiltekinni lóð, var vísað frá dómi. Var það gert á þeim grundvelli að ógilding alls samkomulags aðila myndi óneitanlega hafa áhrif á útgefið byggingarleyfi og lóðarleigusamning enda væru efni samkomulagsins í heild forsenda fyrir gerð þeirra. S hefði því ekki lögvarða hagsmuni af ógildi samkomulagsins í heild og krafan talin fara samkvæmt efni sínu gegn 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991. Landsréttur taldi að S hefði gert grein fyrir því með skýrum hætti á hvaða grundvelli hann byggði aðalkröfu sína og að ljóst væri að ef fallist yrði á kröfu hans myndi sú úrlausn hafa áhrif á stöðu aðila að lögum. Í þeirri úrlausn yrði á hinn bóginn ekki tekin afstaða til þess hvort byggingarleyfi og lóðarleigusamningur skyldu felld úr gildi eða nánar hvernig uppgjöri á réttindum og skyldum aðila samkvæmt ógildum samningi skyldi háttað. Í ljósi framangreinds yrði að telja að krafa sóknaraðila endurspeglaði ágreining milli aðila um gildi fyrrgreinds samkomulags og að úrlausn þar um myndi hafa áhrif á stöðu þeirra. Efnismeðferð kröfunnar myndi þannig fela í sér úrlausn sakarefnis sem hefði raunhæft gildi fyrir S. Kröfu hans yrði því ekki vísað frá á þeim grunni að hann hefði ekki lögvarða hagsmuni af úrlausn hennar. Samkvæmt því var hið kærða ákvæði í héraðsdómi fellt úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið að því leyti til efnislegrar meðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli B ehf. á hendur A var vísað frá dómi. Málið höfðaði B ehf. og krafðist viðurkenningar á því að hann ætti nánar tilgreind lóðarréttindi til lóðar á Akureyri, sem og viðurkenningar á því að byggingarleyfi sem honum hafi verið veitt hefði verið án takmarkana, óuppsegjanlegt og ótímabundið. Í úrskurði Landsréttar kom fram að B ehf. ræki atvinnustarfsemi á þeirri lóð sem kröfur hans tækju til og hefði hann lögvarða hagsmuni af því að fá skorið úr um hvert væri inntak þessara réttinda. Með kröfugerð sinni leitaði B ehf. úrlausnar dómstóla um inntak þess réttar sem hann teldi að honum hefði þegar verið veittur og stæði 2. gr. stjórnarskrárinnar nr. 33/1944 því ekki í vegi að unnt væri að fella efnisdóm á fyrri kröfu B ehf. Andmæli A við báðum kröfum B ehf. sneru í reynd að efni málsins. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

H og SE keyptu fasteign af G og SÁ sem þau fengu afhenta 1. ágúst 2022. Með bréfi 5. september sama ár lýstu þau yfir riftun kaupsamningsins og vísuðu til ýmissa ágalla sem á eigninni væru og til skýrslna Náttúrufræðistofnunar Íslands og Veðurstofu Íslands um ofanflóð á því svæði sem eignin var staðsett. Í dómi Landsréttar var ekki fallist á að fasteignin hefði verið haldin galla í skilningi 18. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup þótt hún stæði á hættusvæði mögulegra ofanflóða samkvæmt fyrrgreindum skýrslum eða að G og SÁ hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. sömu laga enda hefðu H og SE ekki fært sönnur á að G og SÁ hefði verið kunnugt um að eignin stæði á hættusvæði. Taldi Landsréttur að ekki væri fullnægt skilyrðum riftunar samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laganna. Jafnframt var hafnað kröfu H og SE um að kaupsamningur um eignina yrði ógiltur á grundvelli reglna samningaréttar um brostnar forsendur, 30., 33. eða 36. gr. laga nr. 7/1936 um samningsgerð, umboð og ógilda löggerninga. Staðfest var niðurstaða héraðsdóms um rétt H og SE til skaðabóta af kaupverði eignarinnar vegna galla í þaki og músagangs í þakrými. Þá var staðfest niðurstaða héraðsdóms um sýknu G og SÁ af kröfu um skaðabætur vegna raka og leka í þvottahúsi og viðbyggingu, bætur fyrir afnotamissi og skaðabætur „vegna fjárhagstjóns vegna viðskiptanna“. Enn fremur var staðfest nánar tilgreind kyrrsetningargerð 6. október 2022.

K og Í höfðuðu mál á hendur B og P og kröfðust hvort fyrir sig skaðabóta eða afsláttar vegna galla sem þau töldu vera á fasteign þeirra sem þau keyptu af B og P með milligöngu M og S ehf. B og P stefndu M og S ehf. til réttargæslu. Með dómi héraðsdóms voru B og P dæmd til að greiða K og Í hvoru fyrir sig 4.786.284 krónur í skaðabætur ásamt tilgreindum vöxtum og dráttarvöxtum vegna galla á fasteigninni. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að K og Í gerðu kröfu um greiðslu viðbótarkostnaðar við viðgerðir á þaki og aðrar úrbætur umfram kostnað við nauðsynlegar endurbætur sem metinn var í matsgerð dómkvadds matsmanns en þeir útgefnu reikningar sem K og Í styddu þá kröfu við hefðu takmarkaðar upplýsingar að geyma. Taldi rétturinn að K og Í hefðu ekki fært viðhlítandi sönnur fyrir því að umræddur viðbótarkostnaður væri tilkominn vegna atriða sem B og P bæru ábyrgð á. Voru B og P því sýknuð að þessu leyti. Ekki var talið að B og P hefðu vanrækt upplýsingaskyldu sína samkvæmt 26. gr. laga nr. 40/2002 um fasteignakaup. Ekki var heldur á það fallist að þau hefðu veitt rangar upplýsingar þannig að fasteignin teldist gölluð í skilningi 27. gr. sömu laga. Þar sem B og P hefðu ekki sýnt af sér saknæma háttsemi voru þau sýknuð af kröfum K og Í um skaðabætur og um bætur fyrir óbeint tjón. Því næst leysti Landsréttur úr þeirri málsástæðu hvort ágallar á fasteigninni rýrðu verðmæti hennar svo nokkru varðaði, þannig að K og Í ættu rétt til afsláttar af kaupverð hennar. Rétturinn komst að þeirri niðurstöðu að kostnaður þeirra vegna endurbóta á fasteigninni næmi um 10,4% af kaupverði hennar og þótti sá afsláttur hæfilega ákveðinn 5.000.000 króna, að teknu tilliti til verðmætisaukningar vegna endurnýjaðs þaks. B og P var gert að endurgreiða K og Í þá fjárhæð, ásamt endurgreiðslu lokagreiðslu eftirstöðva kaupverðs og útlögðum kostnaði við að afla skýrslu húsasmíðameistara, samtals 3.151.549 krónur til hvors þeirra um sig ásamt tilgreindum dráttarvöxtum og málskostnaði.

Sakarefni málsins varðaði það álitaefni hvort taka bæri til greina kröfu A um slit V ehf. með stoð í 1. mgr. 81. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Með dómi Landsréttar var staðfest niðurstaða héraðsdóms um að G, fyrirsvarsmaður V ehf., hefði brotið gegn 48. gr. og 1. mgr. 51. gr. laga nr. 138/1994 með útgáfu nánar tilgreinds tryggingarbréfs til handa sjálfri sér tryggt með veði í fasteign félagsins. Þótti ljóst að með því hefði hún í skjóli eignarhalds síns í V ehf., gegnum félagið GX, af ásetningi misnotað aðstöðu sína í V ehf. og tekið þátt í broti gegn lögunum. Ekki var fallist á að tilvist skuldar V ehf. við G, vegna framlags hennar til kaupa á fasteign í eigu félagsins, hefði einhverja þýðingu fyrir þá niðurstöðu. Bæri þegar af þeirri ástæðu að fallast á kröfu A um slit V ehf. samkvæmt 1. mgr. 81. gr. laga nr. 138/1994. Var hinn áfrýjaði dómur því staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S hf. á hendur E hf. og V var vísað frá dómi. S hf. krafðist þess í málinu að viðurkennd yrði óskipt bótaábyrgð E hf. og V á tjóni sem hann hefði orðið fyrir vegna nánar tilgreindrar sáttar E hf. við Samkeppniseftirlitið. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekki yrði talið að S hf. hefði leitt nægar líkur að því að hann hefði orðið fyrir tjóni sem orsakast hefði af skaðabótaskyldum verknaði E hf. og V þannig að hann yrði talinn hafa lögvarða hagsmuni í skilningi 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála af því að fá leyst úr viðurkenningarkröfum sínum fyrir dómi. Þá gæti S hf., eins og málið lægi fyrir, ekki talist hafa gert grein fyrir því með fullnægjandi hætti hver tengsl atvika þess væru við ætlað tjón hans, sbr. 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 og einnig e-lið 1. mgr. 80. gr. sömu laga. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur um annað en málskostnað.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem A og B var gert að sæta atvinnu- rekstrarbanni í þrjú ár. Málið var höfðað af skiptastjóra þrotabús D ehf. Í úrskurði Landsréttar var komist að þeirri niðurstöðu að A hefði verið aðalmaður í stjórn D ehf. frá 11. nóvember 2021 til 12. maí 2023 og B varamaður í stjórn og framkvæmdastjóri félagsins frá 11. nóvember 2021 til 17. júní 2022. Tók Landsréttur næst til skoðunar hvort ákvæði 1. mgr. 181. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. ættu við um A og B. Rétturinn tók fram að litlar sem engar eignir hefðu verið í D ehf. þegar félagið var úrskurðað gjaldþrota en heildarfjárhæð lýstra krafna hefði numið um 200 milljónum króna. Veruleg og viðvarandi vanskil hafi verið við Skattinn á þeim tíma sem A og B komu að stjórnun D ehf. Ekki yrði séð að upplýsingar sem veittar voru í ársreikningi D ehf. fyrir rekstrarárið 2020 hafi verið í samræmi við raunverulega skuldastöðu félagsins og voru A og B talin bera á því ábyrgð. Hið sama gilti um ársreikning D ehf. fyrir rekstrarárið 2021 og var A talinn bera á því ábyrgð. Var niðurstaða héraðsdóms um þriggja ára atvinnurekstrarbann A og B því staðfest.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli S á hendur F var vísað frá dómi. Í málinu krafðist S þess að F yrði með dómi gert að gefa út afsal til sín fyrir tilgreindri fasteign „ásamt tilheyrandi hlutdeild í lóðarréttindum og öllu því sem fasteigninni fylgir og fylgja ber“, að viðlögðum dagsektum. Jafnframt var þess krafist að héraðsdómur kvæði á um það í úrskurði að S mætti þinglýsa stefnu málsins eða útdrætti úr henni á fyrrgreinda fasteign. Rakið var í úrskurði Landsréttar að fyrrnefnda krafan, eins og hún væri úr garði gerð, gæti ekki leitt til þess að skorið yrði úr um hver lóðarréttindi S væru og uppfyllti hún því að þessu leyti ekki skilyrði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Yrði þegar af þeirri ástæðu ekki hjá því komist að vísa kröfunni frá héraðsdómi. Af þeirri niðurstöðu leiddi að síðarnefndu kröfunni væri jafnframt vísað frá héraðsdómi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur.

E og H keyptu fasteign af Þ sem þau töldu gallaða og héldu eftir 15.000.000 króna af umsömdu kaupverði fasteignarinnar. Þ höfðaði mál þetta gegn E og H og krafðist þess að þeim yrði gert að greiða eftirstöðvar kaupverðsins. E og H kröfðust sýknu í aðalsök en í gagnsök kröfðust þau þess að Þ yrði dæmdur til að greiða þeim 15.924.000 krónur og að viðurkenndur yrði réttur þeirra til skuldajafnaðar við kröfu Þ í aðalsök, að því marki sem til þyrfti, en til sjálfstæðs dóms fyrir því sem umfram væri. Þá kröfðust þau þess að Þ yrði gert að gefa út afsal til þeirra vegna fasteignarinnar. Þ krafðist sýknu í gagnsök. Með hinum áfrýjaða dómi var fallist á að fasteignin væri gölluð og að kostnaður vegna nauðsynlegra úrbóta næmi 9.228.250 krónur og var þeim því gert að greiða Þ 8.602.550 auk nánar tilgreindra vaxta. E og H áfrýjuðu málinu til Landsréttar og kröfðust sýknu af kröfum Þ en til vara að krafa gagnáfrýjanda yrði lækkuð og jafnframt að honum yrði gert að gefa út afsal til þeirra vegna fasteignarinnar. Þ krafðist staðfestingar hins áfrýjaða dóms en áfrýjaði málinu fyrir sitt leyti og krafðist sýknu af kröfu E og H um greiðslu á 5.936.650 krónum en til vara lækkunar á kröfu þeirra. Í dómi Landsréttar var kröfum gagnáfrýjanda í gagnsök vísað frá Landsrétti með vísan til d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Þá féllst Landsréttur á frekari galla á fasteigninni og bætur vegna afnotamissis. Var niðurstaða Landsréttar sú að réttmæt krafa E og H vegna galla á fasteigninni næmi 12.416.700 krónum, auk kröfu um gólfhita að fjárhæð 460.800 krónur sem Þ hafði viðurkennt, eða samtals 12.877.500 krónur. Þar sem skuldajafnaðarkrafa E og H var lægri en sú fjárhæð sem þau héldu eftir var þeim gert að greiða Þ 2.122.500 krónur, gegn útgáfu hans á afsali til þeirra fyrir eigninni, auk nánar tilgreindra vaxta.

Sóknaraðili krafðist þess að viðurkenndur yrði eignarréttur hans að nánar tilteknum fasteignum með tilheyrandi lóðum og umferðarrétti. Með dómi Landsréttar í máli nr. 476/2022 hafði sambærilegri kröfu hans verið vísað frá héraðsdómi á grundvelli 1. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur taldi hið sama eiga við og áður og með vísan til þess sem greindi í fyrrgreindum dómi Landsréttar var aðalkröfu sóknaraðila vísað frá héraðsdómi. Varakröfu sóknaraðila var einnig vísað frá dómi á þeim grundvelli að hún samrýmdist ekki fyrirmælum d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 enda yrði hún að vera um tiltekna fjárhæð. Hinn kærði úrskurður um frávísun málsins var því staðfestur.

Í málinu var deilt um það hvort ákvörðun um uppsögn L og G úr starfi hjá D ehf. og innlausn eignarhluta þeirra í D&T sf. hefði verið í samræmi við ákvæði laga nr. 50/2007 um sameignarfélög og þá félagssamninga sem lágu samstarfi eigenda D ehf. til grundvallar. Aðalkröfur L og G voru reistar á því að ákvörðun um uppsögn hefði verið ólögmæt og þar sem ekkert lægi fyrir um að eignarhlutir þeirra í D&T sf. hefðu verið innleystir með lögmætum hætti yrði að líta svo á að þeir hefðu átt rétt til hlutdeildar í hagnaði D&T sf. rekstrarárin 2017/2018 til 2020/2021 eins og þeir hefðu verið eigendur í félaginu til 62 ára aldurs. Byggðu L og G á því að ákvörðun um uppsögn og samhliða yfirlýsing um innlausn hefði ekki verið tekin á réttum vettvangi og forstjóra D ehf. hefði skort umboð til að taka hana. L og G settu þá fram varakröfur ef talið yrði að eignarhlutir þeirra í D&T sf. hefðu verið innleystir áður en þeir náðu 62 ára aldri. Byggðu L og G á því að þeir ættu rétt til nánar tiltekinna hlutdeilda í úthlutuðum hagnaði og í hagnaði sem haldið hafði verið eftir í félögunum vegna tímabilsins frá lokum rekstrarársins 2016/2017 og fram að innlausn. Þá byggðu L og G jafnframt á því að ólögmæt brottvikning þeirra úr D&T sf. hefði valdið þeim tjóni sem D&T sf. bæri ábyrgð á. Með dómi héraðsdóms var fallist á að D&T sf. bæri að greiða L og G hvorum um sig hluta af varakröfum þeirra með nánar tilgreindum vöxtum vegna hlutdeildar þeirra í hagnaði félagsins rekstrarárin 2017/2018 og 2018/2019 fram að innlausn 30. júní 2018. Var öðrum þáttum varakrafna L og G hafnað og þá voru D&T sf. og D ehf. sýknaðir af kröfu um greiðslu miskabóta. Um aðalkröfur L og G kom fram í dómi Landsréttar að við uppsögn L og G yrði ekki aðeins að horfa til ráðningarsamninga þeirra heldur einnig svokallaðs hluthafasamnings og NWE-sameignarfélagssamnings. Rakin voru ákvæði þessara samninga og komst Landsréttur að þeirri niðurstöðu að ákvörðun D ehf. um uppsögn L og G hefði verið lögmæt. Þá hefðu L og G ekki nýtt sér heimild ákvæðis í ráðningarsamningum til að kalla saman meðeigendafund til að fjalla um uppsögnina. Var niðurstaða hins áfrýjaða dóms um að hafna aðalkröfum L og G því staðfest. Um varakröfur L og G og kröfur um miskabætur kom fram að með hinum áfrýjaða dómi hefði verið fallist á að L og G ættu rétt á hlutdeild í hagnaði D&T sf. fyrir rekstrarárin 2017/2018 og 2018/2019 samkvæmt fyrsta þætti varakrafna þeirra. Fyrir lá að D&T sf. hefði gert upp skuld sína við L og G og var talið að félagið hefði fyrir sitt leyti sætt sig við niðurstöðu héraðsdóms um fyrsta þátt varakrafna L og G. Með vísan til forsendna hins áfrýjaða dóms var staðfest niðurstaða hans um að hafna öðrum þætti varakrafna L og G og kröfu um miskabætur. Þá var þriðja þætti varakrafna L og G hafnað með sömu rökum og hafnað var aðalkröfu þeirra, enda byggðu kröfurnar í grunninn á þeim rökum að innlausn L og G hefði verið ólögmæt. Með vísan til alls framangreinds var hinn áfrýjaði dómur staðfestur.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli sóknaraðila á hendur varnaraðilum var vísað frá dómi. Í málinu kröfðust sóknaraðilar þess að ómerktar og ógiltar yrðu nánar tilteknar ákvarðanir hluthafafunda og stjórnarfunda í annars vegar NW ehf. og hins vegar K.L.H. ehf. og jafnframt að felldur yrði úr gildi leigusamningur milli K.L.H. ehf. og NWR ehf. Þær ákvarðanir sem um ræðir lutu að slitum á leigusamningi milli K.L.H. ehf. og NW ehf. um tilteknar eignir að V og gerð sambærilegs leigusamnings við NWR ehf. Dánarbú H átti eignarhlut í K.L.H. ehf. og NW ehf. og töldu sóknaraðilar, sem voru meðal erfingja, ákvarðanirnar hafa valdið dánarbúinu tjóni. Sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni, til hagsbóta dánarbúinu, eftir að fyrir lá að skiptastjóri hygðist ekki halda uppi þeim hagsmunum sem um ræddi. Með hinum kærða úrskurði var málinu vísað frá dómi þar sem ekki var talið að sóknaraðilar hefðu heimild til höfða málið í eigin nafni. Í úrskurði Landsréttar kom fram að uppfyllt væru skilyrði 3. mgr. 68. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. til að sóknaraðilar höfðuðu málið í eigin nafni. Þá var talið að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sem lutu að því að ómerktar yrðu ákvarðanir hluthafafunda, sbr. 1. mgr. 71. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög. Jafnframt yrði að virtum eignarhlut dánarbúsins í K.L.H. ehf. að leggja til grundvallar að sóknaraðilar hefðu lögvarða hagsmuni af því að leyst yrði úr kröfu þeirra um ógildingu leigusamnings félagsins við NWR ehf. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar að þessu leyti felld úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfurnar til efnismeðferðar. Hins vegar var ekki fallist á að sóknaraðilar hefðu heimild samkvæmt lögum til að krefjast ómerkingar á ákvörðunum stjórnar K.L.H. ehf. og NW ehf. auk þess sem ekki var talið að þær hefðu hagsmuni af því að leyst yrði sérstaklega úr kröfunum samhliða úrlausn um aðrar kröfur. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar um frávísun á kröfum sóknaraðila að þessu leyti því staðfest.

K og A höfðuðu mál og kröfðust annars vegar viðurkenningar á skaðabótaskyldu Í vegna fjárhagstjóns þeirra af nánar tilgreindri ákvörðun MAST um vörslusviptingu allra nautgripa af búi þeirra og framkvæmd vörslusviptingarinnar og missis þess hagnaðar sem þeir hefðu notið ef ekki hefði komið til vörslusviptingarinnar. Hins vegar kröfðust þeir að viðurkennd yrði skaðabótaskylda Í vegna miska sem þeir hefðu hlotið vegna ákvörðunar MAST og framkvæmdar vörslusviptingarinnar. Í dómi Landsréttar kom fram að ekki væri fullnægt skilyrði til málshöfðunar á grundvelli 2. mgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá væri málatilbúnaður K og A verulega vanreifaður og í andstöðu við meginreglu einkamálaréttarfars um skýran og ljósan málatilbúnað og áskilnað e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Væri málatilbúnaður K og A því haldinn slíkum annmörkum í heild að óhjákvæmilegt væri að vísa kröfum þeirra frá héraðsdómi.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem máli A á hendur AL var vísað frá dómi. Málið höfðaði A og krafðist viðurkenningar á því að hún ætti rétt sem bréferfingi til hlutdeildar í innstæðu í séreignarlífeyrissparnaði í eigu hins látna sem var í vörslum AL. Í úrskurði Landsréttar var talið að kröfugerð og málatilbúnaður A væru í samræmi við kröfur d- og e-liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála og að hún hefði lögvarða hagsmuni af úrlausn um kröfur sínar. Var hinn kærði úrskurður felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem leyst var úr ágreiningi milli A og B við opinber skipti til slita á óvígðri sambúð. Deildu aðilar einkum um skiptingu á söluandvirði fasteignar þeirra og uppgjör áhvílandi veðskulda. Í úrskurði Landsréttar kom fram að héraðsdómur hefði, að lokinni ítarlegri umfjöllun um stöðu málsaðila í ljósi gagna málsins og að undangengnu heildstæðu mati á þeim atriðum sem taka bæri tillit til, komist að þeirri niðurstöðu að eignarhlutir aðila að fasteigninni, og hlutir þeirra í söluandvirði hennar að frádregnum áhvílandi skuldum, skyldu ákveðnir að álitum þannig að 55% kæmu í hlut B en 45% í hlut A. Ný gögn sem lögð voru fyrir Landsrétt þóttu ekki breyta ályktunum héraðsdóms. Var niðurstaða héraðsdóms um eignarhluta þeirra hvors um sig í fasteigninni því staðfest.

Þrotabú H höfðaði mál á hendur G, H og Ú og krafðist þess aðallega gagnvart Ú að rift yrði ráðstöfun sem fól í sér lækkun skuldar þess við hið gjaldþrota félag og að Ú yrði gert að greiða þrotabúinu nánar tiltekna fjárhæð. Þá var þess krafist að G, H og Ú yrði gert að greiða þrotabúinu óskipt nánar tiltekna fjárhæð. Með hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður þrotabúsins gagnvart G og H væri ekki í samræmi við ákvæði e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur taldi hins vegar ljóst af stefnu að þrotabúið teldi G og H bera sök vegna atvika er féllu undir 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að það byggði jafnframt á málsástæðum er snertu lög nr. 2/1995 um hlutafélög og 138/1994 um einkahlutafélög. Taldi rétturinn nægilega ljóst á hvaða málsatvikum og málsástæðum krafa þrotabúsins gagnvart G og H byggðist svo ekki færi á milli mála hvert sakarefni málsins væri. Yrði því ekki talið að málatilbúnaður þess væri í andstöðu við ákvæði laga nr. 91/1991. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfur þrotabúsins á hendur G og H til efnismeðferðar.

Þrotabú H höfðaði mál á hendur G, H og U, sem og O til réttargæslu, og krafðist þess aðallega gagnvart U að rift yrði þeirri ráðstöfun sem fólst í sölu og afhendingu nánar tiltekinna fasteigna og jafnframt að félaginu yrði gert að skila viðkomandi fasteignum, ásamt fylgifé, til þrotabúsins. Ef ekki yrði fallist á kröfu þess um skil fasteignanna krafðist þrotabúið þess, til viðbótar við riftun samkvæmt aðalkröfu, að G, H og U yrði gert að greiða því óskipt nánar tiltekna fjárhæð, en G og H höfðu ýmist verið eigendur hins gjaldþrota félags, setið í stjórn þess eða framkvæmdastjórn og hið sama átti við um þau félög sem hefðu komið að fyrrgreindum ráðstöfunum. Með hinum kærða úrskurði var komist að þeirri niðurstöðu að málatilbúnaður þrotabúsins gagnvart G og H væri ekki í samræmi við ákvæði e-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Landsréttur taldi hins vegar ljóst af stefnu að þrotabúið teldi G og H bera sök vegna atvika er féllu undir 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. og að það byggði jafnframt á málsástæðum er snertu lög nr. 2/1995 um hlutafélög og 138/1994 um einkahlutafélög. Taldi rétturinn nægilega ljóst á hvaða málsatvikum og málsástæðum krafa þrotabúsins gagnvart G og H byggðist svo ekki færi á milli mála hvert sakarefni málsins væri. Yrði því ekki talið að málatilbúnaður þess væri í andstöðu við ákvæði laga nr. 91/1991. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi að því marki sem hann var til endurskoðunar og lagt fyrir héraðsdóm að taka kröfur þrotabúsins á hendur G og H til efnismeðferðar.

J höfðaði mál á hendur G og krafðist þess að hann greiddi honum 5.678.765 krónur, ásamt nánar tilteknum vöxtum, að frádreginni innborgun G að fjárhæð 994.112 krónur, en ágreiningur þeirra átti rætur að rekja til fasteignaviðskipta. Héraðsdómur vísaði málinu frá á þeim grundvelli að málatilbúnaður J væri óskýr og vanreifaður. Að mati héraðsdóms væri fjölmörgu haldið til haga sem væri í eðli sínu fremur til þess fallið að drepa málinu á dreif en skýra hvar ágreiningur málsaðila lægi og á hvaða lagagrundvelli J byggði einstaka kröfuliði sína. Verulega skorti á samhengi milli málsástæðna J og kröfugerðar hans þannig að færi í bága við d- og e-liði 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Landsréttur taldi hins vegar að í öllum megindráttum væri ljóst af stefnu málsins á hvaða málsatvikum og málsástæðum J reisti kröfu sína á þannig að ekki færi á milli mála hvert sakarefni málsins væri. Því yrði ekki séð að möguleikum G til að taka til varna hefði verið áfátt. Framsetning J á kröfugerð í stefnu og málatilbúnaður hans að öðru leyti var því ekki talinn í andstöðu við fyrrgreind ákvæði þannig að frávísun varðaði. Hinn kærði úrskurður var því felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar.

L og RS höfðuðu mál á hendur FF o.fl. og kröfðust þess að viðurkennt yrði með dómi að landamerki milli jarðarinnar B og óskipts sameignarlands M yrðu ákveðin með nánar tilteknum hætti. Varakröfu L og RS, sem sett var fram eftir að aðalmeðferð hófst, var vísað frá dómi í héraði en samkvæmt bókun í þingbók var ekki gerð athugasemd af hálfu FF o.fl. að hún kæmist að í málinu. Í Landsrétti var rakið að með vísan til fyrrnefndrar bókunar yrði varakröfu L og RS ekki vísað frá héraðsdómi á þeim grunni að hún væri of seint fram komin. Fram kom að stefnandi máls gæti almennt komið að nýjum varakröfum undir rekstri máls svo lengi sem þær rúmuðust innan marka stefnukröfu og væru reistar á málsástæðum og gögnum sem hann hefði þegar haft uppi í máli eða gæti enn borið upp. Landsréttur vísaði hins vegar til þess að það hefði verið niðurstaða héraðsdóms, að lokinni aðalmeðferð sem fól meðal annars í sér vettvangsgöngu, að L og RS hefðu ekki lagt þann grundvöll að kröfunni að dómur yrði lagður á hana. Eins og málið lá fyrir Landsrétti voru ekki talin efni til að hrófla við því mati héraðsdóms. Ákvæði hins kærða dóms um frávísun varakröfu L og RS var því staðfest og þeim gert að greiða FF o.fl. kærumálskostnað.

S höfðaði mál á hendur R ohf. og krafðist viðurkenningar á því að eðli samningssambands hennar við R ohf. og forvera hans hefði verið launþegasamband klætt í búning verksamnings. Í dómi Landsréttar kom fram að af gögnum málsins yrði á engan hátt ráðið hvernig tilhögun á vinnu- eða verktakasambandi málsaðila hefði leitt til tjóns fyrir S eða í hverju möguleg fjárkrafa hennar yrði fólgin. S hefði hagað kröfugerð sinni með þeim hætti að enda þótt hún yrði tekin til greina fæli sú niðurstaða ekki í sér að ráðið væri til lykta ágreiningi um þau réttindi sem S teldi sig njóta og ljóst að eftir sem áður yrði deilt um inntak þeirra. Fullnægði þessi málatilbúnaður því ekki áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um ákveðna kröfugerð. Var málinu því þegar af þeirri ástæðu vísað frá dómi án kröfu.

S höfðaði mál á hendur H ehf. o.fl. til viðurkenningar á landamerkjum jarðarinnar Baulárvalla á Snæfellsnesi gagnvart aðliggjandi jörðum í eigu H ehf. o.fl. Aðilar deildu um það hvort stofnast hefði réttilega til jarðarinnar með útmælingargjörð sýslumanns árið 1823, hvort réttindi tengd þeirri stofnun hefðu fallið niður og um eignarhald jarðarinnar. Í dómi Landsréttar var talið að S væri réttur aðili að málinu til sóknar þar sem S nyti þinglýstrar eignarheimildar að jörðinni og engin gögn lægju fyrir í málinu um eignarhald íslenska ríkisins að jörðinni. Þá var ráðið af útmælingargjörð sýslumanns og byggingarbréfi að stofnað hefði verið til nýbýlis í landi Baulárvalla samkvæmt reglum nýbýlatilskipunar 15. apríl 1776 á þeirri forsendu að jörðin hefði á þeim tíma ekki verið háð beinum eignarrétti annarra. Var talið að útmælingargjörðin bæri ekki annað með sér en að málsmeðferðin hefði fullnægt fyrirmælum 2. og 4. gr. tilskipunarinnar með því að ábúendur nábýlisjarða hefðu verið varaðir við um fyrirhugaða forréttingu samkvæmt ákvæðum tilskipunarinnar. Þá yrði ekki séð að eigendur eða ábúendur aðliggjandi jarða hefðu í aðdraganda forréttingarinnar að neinu leyti gert athugasemdir við að hún hefði raskað öðrum réttindum þeirra en notkun svæðisins til upprekstrar eða að komið hefðu fram athugasemdir á næstu áratugum um að forréttingin hefði skert önnur réttindi aðliggjandi jarða. Var því ekki fallist á þá málsástæðu H ehf. o.fl. að ekki hefði verið gætt réttra formreglna við útmælingu nýbýlisins og að hún hefði því ekki getað orðið grundvöllur að yfirfærslu á beinum eignarrétti. Því var einnig hafnað að réttur til nýbýlisins að Baulárvöllum hefði fallið niður vegna notkunarleysis. Ekki var heldur á það fallist með H ehf. o.fl. að tilgreind landamerkjabréf aðliggjandi jarða fælu í sér sönnun fyrir eignarrétti þeirra að því landi sem sakarefni málsins tók til. Loks var því hafnað að H ehf. o.fl. hefðu unnið eignarhefð yfir landinu. Ekki var deilt um það að þær kröfulínur sem afmarkaðar voru í kröfugerð S væru í samræmi við afmörkun lands Baulárvalla samkvæmt útmælingargerðinni og lögfestu Arnfinns Arnfinnssonar fyrir jörðina 1847. Voru kröfur S því teknar til greina.

V krafðist þess að felldir yrðu úr gildi nánar tilgreindir hlutar þriggja úrskurða matsnefndar eignarnámsbóta og að staðfest yrði að honum bæri ekki að greiða H, E, Á og A bætur vegna þeirra. Í úrskurði Landsréttar var fallist á þá niðurstöðu héraðsdóms að undirliggjandi fjárkrafa V á hendur A að baki aðalkröfu V hefði verið fallin niður fyrir fyrningu þegar málið var höfðað. Með hinum kærða úrskurði hefði málinu á hendur H, E og Á verið vísað frá vegna vanreifunar. Fram kom að þegar umrædd kröfugerð V væri lesin í heild yrði ekki talið að framsetning hennar í stefnu væri svo torskilin og óskýr að hún færi í bága við ákvæði d- og e- liða 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991. Ekkert annað væri komið fram í málinu sem leiddi til þess að vísa bæri því frá dómi. Var hinn kærði úrskurður því staðfestur hvað varðar A en felldur úr gildi hvað varðaði H, E og Á.

M, O og MG kröfðust viðurkenningar á því að þau ættu beinan eignarrétt að 4,5 hektara landspildu suður við Dyrhólaós í samræmi við þinglýsta eignarheimild þeirra. S, eigandi Neðri-Dals, mótmælti eignartilkalli þeirra á þeim grunni að spildunni hefði ekki verið skipt úr sameiginlegu landi Dalajarða við landskipti árið 1958 og hún felld undir jörðina Fjós. Aftur á móti taldi S að landið, sem spildan væri á, hefði komið í hlut Neðri-Dals við landskipti á engjalandi Dalajarða árið 1968. Í dómi Landsréttar var vísað til þess að við landskiptin 1958 hefðu mörkum tiltekinnar spildu, sem í skiptagerð er kölluð Fjósaskák og þess getið að hún gengi „undir Fjósin“, ekki verið lýst í samræmi við kröfur 15. og 16. gr. landskiptalaga nr. 46/1941. Því var ekki á það fallist að með þeirri skiptagerð hafi landinu, sem ágreiningur aðila stóð um, verið skipt úr óskiptu landi Dalajarða. Jörðin Fjós var seld árið 1960 og hélt seljandinn eftir spildu við Dyrhólaós. Hann arfleiddi móður M, O og MG að spildunni við andlát sitt árið 1962. Í dómi Landsréttar var tekið fram að sú ráðstöfun hafi ekki getað falið annað og meira í sér en eigendaskipti á þeirri eignarhlutdeild sem arfleifandinn átti í landspildunni. Landsréttur hafnaði því einnig að landskiptagerð á engjalandi Dalajarða árið 1968 hefði náð til umræddrar landspildu. Því hefði S ekki fært sönnur á að hún ætti ein eignarrétt á því landi sem deilt væri um. Ekki var fallist á með M, O og MG að móðir þeirra hefði fyrir hefð öðlast ríkari rétt til landspildunnar en arfleifandinn hafði átt. Eins og atvikum var háttað yrði því að ganga út frá því að landspildan væri enn þá í sameign málsaðila, en ekki væri efni til að slá neinu föstu um möguleg eignarráð annarra að henni. Þótt eignarréttur M, O og MG á spildunni takmarkaðist af eignarrétti S væri hann beinn eignarréttur. Með þessum fyrirvara var fallist á viðurkenningarkröfu M, O og MG, en málskostnaður var látinn niður falla á báðum dómstigum.

Kærður var úrskurður héraðsdóms þar sem fallist var á kröfu db. E o.fl. um að erfðaskrá J yrði dæmd ógild og ekki lögð til grundvallar við skipti á dánarbúi hennar. Ágreiningur aðila laut að því hvort J hefði verið svo heil heilsu andlega að hún hefði verið fær um að ráðstafa eignum sínum á skynsamlegan hátt, sbr. 2. mgr. 34. gr. erfðalaga nr. 8/1962. Í úrskurði Landsréttar var rakið að ekkert haldbært væri komið fram sem renndi stoðum undir það að J hefði á fyrri stigum lýst þeim arfleiðsluvilja sem birtist í hinni umdeildu erfðaskrá. Þá hefði það verið niðurstaða dómkvadds matsmanns, sem db. E o.fl. hefðu ekki leitast við að hnekkja með öflun yfirmatsgerðar, að vegna heilabilunar á miðlungsháu stigi væri afar ólíklegt að J hefði getað haft frumkvæði að því að gera erfðaskrá í apríl 2017 og að með engu móti yrði séð að hún hefði haft frumkvæði að því að erfðaskráin yrði útbúin svo sem raun bæri vitni, enda væri hún ítarleg og flókin. Var niðurstaða hins kærða úrskurðar staðfest.

G o.fl. höfðuðu mál þetta gegn L og Í til viðurkenningar á því að þeir teldust með báðum stefndu „hlutfallslega rétthafar“ jarðhita sem ekki yrði aðskilinn í sameiginlegum jarðhitageymum á tilteknum jarðhitasvæðum G o.fl. og L og Í og að L skyldi gjalda þeim endurgjald fyrir nýtingu jarðhitans í „réttu hlutfalli við hlutdeild G o.fl. í þeim“. Héraðsdómur hafði upphaflega vísað málinu frá en Landsréttur felldi þann úrskurð úr gildi og lagði fyrir héraðsdóm að taka málið til efnismeðferðar. Í úrskurði Landsréttar kom fram að þótt fyrri viðurkenningarkrafa G o.fl. yrði tekin til greina fæli sú niðurstaða ekki í sér að ráðið hefði verið til lykta ágreiningi um þau réttindi sem G o.fl. teldu sig njóta, enda mætti ljóst vera að eftir sem áður yrði deilt um inntak réttindanna og hlutfallsskiptingu. Fullnægði þessi málatilbúnaður því ekki áskilnaði d-liðar 1. mgr. 80. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála um skýra og ákveðna kröfugerð. Þá þótti framsetning seinni viðurkenningarkröfunnar ekki heldur fullnægja áskilnaði ákvæðisins, enda væri ekki gerð nánari grein fyrir því hvert væri rétt hlutfall af hlutdeild G o.fl. í sameiginlegum jarðhitageymum og ekki væri skýrt við hvaða tímabil krafan miðaði. Jafnframt var vísað til þess að fyrri úrlausn Landsréttar hefði ekki lotið að framangreindum atriðum með beinum hætti. Þá hefðu G o.fl. upplýst í málflutningi fyrir Landsrétti að ekki yrði bundinn endi á ágreining aðila með niðurstöðu þessa máls. Að framangreindu virtu og með vísan til grundvallarreglna einkamálaréttarfars um að úrskurður um form hafi ekki bindandi réttaráhrif um niðurstöðu máls varð því ekki hjá því komist að vísa málinu sjálfkrafa frá héraðsdómi.

E ehf. og H kröfðust m.a. viðurkenningar á rétti þeirra in solidum til fulls og óhindraðs umferðarréttar um tiltekinn veg. Í dómi héraðsdóms var ekki fallist á þessa kröfu og tekið fram að ekki fengist séð, miðað við kröfugerð í málinu, að unnt væri að fallast á þá kröfu án þess að viðurkenndur yrði umferðarréttur án takmarkana. Þá var tekið fram í forsendum dómsins að hugsanlega hefði krafa um takmarkaðri afnot eða nánar tilgreinda umferð þeirra fengið betri hljómgrunn. E ehf. og H breyttu viðurkenningarkröfu sinni fyrir Landsrétti en sú krafa tók mið af forsendum í dómi héraðsdóms. Í dómi Landsréttar var tekið fram að enda þótt dómkrafa E ehf. og H fyrir héraðsdómi hefði verið sett fram með þeim hætti að krafist væri viðurkenningar á fullum og óhindruðum umferðarrétti mætti vera ljóst að málatilbúnaður E ehf. og H hefði frá upphafi tekið mið af því að þeir ættu umferðarrétt sem tæki til afmarkaðra nota og væri því ekki án takmarkana. Af því leiddi að taka bæri efnislega afstöðu til afmarkaðri umferðarréttar en það yrði að réttu lagi ekki gert í fyrsta sinn fyrir Landsrétti. Var héraðsdómur því ómerktur og málinu vísað heim í hérað til löglegrar meðferðar og dómsálagningar að nýju.